Шоқан Уәлиханұлы (1835-1865)

Қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы-демократ Ш. Ш. Уәлиханов отандық ғылым мен әдебиет тарихында үлкен орын алады.Оның қысқа да жаркын өмірі мен ғылыми қызметі қазақ халқының көпғасырғы дамуының, рухани ізденіністерініңтамаша қорытындысы, биікжалғасы болды, қоғамдық ой-сана, пікір-тұжырым биіктей өркендеуіне ықпал етті.
Шоқан (шын аты - Мұхаммедханафия) Шынғысұлы Уәлиханов 1835 жылдың ноябрь айында Құсмұрын бекінісін (атақты аға сұлтан Шыңғыс Уәлихановтың әулетті семьясында дүниеге келген. Арғы атасы Абылай жоңғарлар қарсы соғыста асқан ерлік керсеткен, ел бірлігін сақтауға едәуір еңбек еткен ақылды қолбасшы, іскер дипломат амал-айласы мол, Орта жүз ханы болған. Оның үлкен ұлы Уәли (Шоқанның туған атасы) қайтыс болғаннан кейін хан шаңырағы, хандық билік Уәлидің кіші әйелі Айғанымда қалған. «...Айғаным мен оның балалары Россияға ақ ниетін сақтап қалды. Уәли канның осы жесіріне Александр I аса бір ықылас білдірді. Сөйтіп қазақ даласында оған (сәулетті үй салып беруге әмір етті. Сол үйде Шоқан Уәлиханов туып еді» - деп жазды П. П. Семенов Тян-Шанский. (Жасында Шоқан әжесі Айғанымның ықпалында болған.
        
        ШОҚАН УӘЛИХАНҰЛЫ (1835-1865)
Қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы-демократ Ш. Ш. ... ... мен ... ... ... орын алады.Оның қысқа да жаркын өмірі мен
ғылыми қызметі қазақ ... ... ... ... қорытындысы, биікжалғасы болды, қоғамдық ой-сана,
пікір-тұжырым биіктей өркендеуіне ықпал етті.
Шоқан (шын аты - ... ... ... 1835 ... ... Құсмұрын бекінісін (атақты аға сұлтан Шыңғыс Уәлихановтың
әулетті семьясында дүниеге ... Арғы ... ... ... ... ... ... керсеткен, ел бірлігін сақтауға ... ... ... ... ... ... амал-айласы мол, Орта жүз ханы болған.
Оның үлкен ұлы Уәли ... ... ... ... ... кейін хан
шаңырағы, хандық билік Уәлидің кіші ... ... ... ... ... ... Россияға ақ ниетін сақтап қалды. Уәли канның осы ... I аса бір ... ... ... ... даласында оған (сәулетті
үй салып беруге әмір етті. Сол үйде Шоқан Уәлиханов туып еді» - деп ... П. ... ... (Жасында Шоқан әжесі Айғанымның ықпалында
болған.
«Жеті жұрттың тілін білуге тиісті» хан ... ... ... ... арабша хат таныған Шоқан араб, шағатай тілдерін меңгереді.
Онда әскери сабақтарға қоса ... және ... ... мен тарихы, батыс.
орыс әдебиеттері, философия, физика, математика ... ... ... ... орыс тілі мен әдебиеті окытушысы Костылецкий мен тарих пәнінің
окытушысы Гонсевский күшті ықпал етті. ... ... ... т.б. орыс ... және ... ... ... Руссо шыгармаларын, «Современник» журналын үзбей оқып, ... және ... ... қай бағытта, қалай дамып бара жатқандығын
аңғара алатын, өз кезінің саналы азаматының бірі болған.
1852 жылы Костылецкийдің ... ... ... ... ... университетінің профессоры И.Н. Березинмен танысады. Березин
Шокан жинаган казақтың ауыз әдебиеті ... ... ... Баян ... ... ал өз ... ... ескі жазу ескерткіштерін зерттеу ісіне
тартқан. Березиннің тапсырмасы бойынша Тоқтамыс ханның «Жарлығына» талдау
жасайды. Бүл оның ... ... ... еді. ... ... оның
білімдарлығын, әсіресе, шығыс әдебиеті мен тарихын жақсы білетіндігін сол
кездегі орыс ғалымдары да жоғары бағалап, ... ... ... жылы 12 ... ... ... Омбыға әкеліп, сол кезде Сібірдегі
еңтаңдаулы оқу орны болып есептелген Сібір ... ... ... ... әскери оқу орны болғанмен, онда көптеген пәндер
оқытылуы, орысты озық ойлы интеллигенттерінің ... ... ... ... ашық ... ... ... аралас |көп оқып білімін
тереңдете түсуі Шоқанның рухани өсуіне, келөшек тағдырына ... ... ... білімі жағынан Шоқан тез есті, орыс жолдастарьш
басып озьш отырды. Екі-үш жылдан кейін-ақ ... өз ... ... ... екі жас ... ... да идея жағынан басып
озды» деп жазды онымен ... ... досы Г. Н. ... ... ... оқуқық соңғы жылдарынан-ақ Шоқан би саналы, тереңойлы, жан-жақты
білімді, дүниеге көзқарасы қалыптасқан, халқының қажөт-мұқтаждарын ... де ... оған ... ... ... ... ... мақсатшыл жас
болып қалыптасқаны оның алғашқы ғылыми еңбектері болып есептелетін «Проф.
Н. И. Березинге ... ... Н. И. ... «Хан ... ... ... т. б. жұмыстарынан да байқалады. Жап-жас Шоқанға
мұғалімдері де, құрбылар да болашақ ... ... деп ... ... ... де ... Уәлиханов 1853 жылы кадет корпусын бітіріп, атты әскер корнеті
атағын алып шыққан соң ... ... ... 6-атты әскер полкына
офицер болып ... іс ... ... ... ... ... Бір жылдан кейін Батыс Сібір мен Қазақстанның
солтүстік-батыс аймағының генерал-губернаторы Г. X. ... ... ... ... ... ... ... өлкесінің Бас басқарма
оған айрықша тапсырмаларды орындайтын офицер ретінде ... ... ... ... ... мансапқор, парақор, тоң ... ... ... мен ... екіметінің отаршылдық саясаты
туғызған әділетсіздіктерді кәреді, оларға қарсы батыл пікірлер де айтады,
ресми басшылықтармен қарым-қатынас ... ... Ол бұл ... ... ... халқына пайдасы тиетін істерге араласуды армандайтыны
турал сол кезде танысып, ... орыс ... Ф. М. ... ... К. ... ... жазғаны белгіл Шоқанның: қоғамдық және әдебиет
саласындағы белсенді қызметі осы жылдардан басталады.
1855 жылы ¥лы ... ... ... ... шығарып, Ресейге косу
бағытында жұмыс істеу үшін
ұйымдастырылған әкспедицияға қатысып, ... ... ... ... Іле
Алатауына дейін келеді. Жоңғар қақпасына,
Алакөл, Тарбағатайға саяхат жасайды. Осы ... ... ... ... ... ... мен
әтнографиясының материалдарын жинап алады. Қазақ халқының тарихы мен әдет
ғүрып, діни ұғымдары жайында материал ... ... Бұл ... кейін ол «Тәңірі (кұдай)», « Қазақтардағы шамандықтың қалдығы»
деген ... ... Бүл ... жоғары бағалаған генерал Г.Х.Гасфорт оны
наградаға ұсынады, әскери лауазымы бір сатыға жоғарылап, поручик ... жылы М.М. ... ... әскери ғылыми әкспедицияға қатысып,
қырғыз елін жете зерттеп, Ыстық көл
аймағының картасын ... ... мен Ұлы жүз ... ... жайлы мәліметтер жинайды, ауыз әдебиетінің нұсқаларын жазып
алады. Жазуы жоқ елдердің өткен тарихы мен ... ... үшін ... ... ... ... ... үлкен мәні барын түсінген Шоқан
«Манас» үлгісінде көрсетті. «Манас», дейді ... ... ... ... ... ... бір адам Манастың
төңірегіне топталған ... Бұл ... ол ... ... Бүл аса зор әпопеяда кырғыз ... ... әдет ... діни ... ... ... ... қатынасы түгел
камтылған... Екінші эпос «Семетей» «Манастың» жалғасы. Бұл ... Іле ... ... ... ... ... ... жерлерді барып
көреді. Сібір мен Тянь Шань аралығында көшіп жүрген қырғыздар Алатаудың
автохонды ежелгі түрғындары ... ... ... рет аныпқтап береді.
Қырғыздардың көне тарихы жөніде ... ... ... ... ... Шотт пен ... ... сын айтады, Бұдан
кейін Құлжа қаласында болып, Жоңғария
тарихымен шұғылданады. 1857 жылы тағы да ... ... ... ... ... материалдарды ол «Жоңғария очерктері», «Қырғыздар туралы
жазбалар», «Қазақтың халық поәзиясының ... ... ... көл
сапарының күнделіктері», «Қытай империясының батыс провинциясы және ... атты ... ... ... және ел ... Шоқан жазушылық шеберлікпен суреттеген.
Осыдан барып оны орыс ... ... ... ... орыс ... деп
атаған. Тарих, география саласындаы даңқы ... ... ... ... жаңа асқан жас Шоқанды Орыс География ... ... етіп ... ... ¥лы жүз ... мен кейбір қырғыз руларын Қоқан
хандығының ықпалынан шығарып, Росси (бейбіт Ш. Ш. Уәлиханов оны ... ... ... ... ... мәдениеті мен тұрмыс-салт
ерекшеліктері туралы мағлұмат-деректерді әлемге, ... ашып ... ... ... бұл ... ... қиындықтар мен кедергілерден
әтеді, жалған атпен Әлімбай ... кер ... ... ... аттанады, Тянь-
Шань биіктерінін, бірі Сырт деп аталатын хауіпті әрі адам ... ... ... ... ... ... ... қарлы жаңбырда тайғанақтаған
ат-туйелерідө біраз шырынданып, кей алыс ауыл ... ... де ... ... ... ... ... 1858 жылдың
27 сентябрінде Қытай шекарасынан өткен.
Қашғарияда Шоқан 1858 жылдың 1 октябрінен 1859 ... март ... ... ... ... бұл аймақты Қашғар қаласьі мен Алты шаьар ... ... Ол ... алты ... деп ... ... Күн-Лунь тауы қоршап тұрған Қашғар, Ақсу, Учтурфан, Янысар,
Жаркент, ... ... ... ... ... ... Қашғардағы сауда
консулы, әрі саяси резиденті, егде тартқан ресми адаммен Шоқанның сыйлас,
құрметтес болуы ... ... ... де ... ... ... Уәлиханов Қашғарияның әкономикалық -саяси құрылысын, тарихын,
әтнографиясын рухани әмірін зерттеген, бұл ... ... мен сол ... ... ... адамдармен, ғалымдарымен, ақындарымен де кездесіп,
(мағлұматтар ... ... ... бірсыпырасын қолға түсіріп
алған, нумизматикалық және тау жыныстарының ... ... ... ... Мирджай тауы мен Қарақаш өзені аңғарынан шығатын нефрит
асыл тасының текшөлері болған. Зерттеуге қажет деп саналған ... ... ... елді ... ... ... саяси, әкономикалық,
сауда-саттық жағынан үкіметке де ғылымға да Іпайдалы бай материал мен сирек
деректерді жинап, ... мен ... көп ... ... ... жылдың апрелінде елге оралған.
Қашғария сапарының нәтижелі жемісі - Ш. Ш. Уәлихановтың «Алты шаьардың
яғни Қытайдың Нан-Лу провинциясын (Кіші Бұхараның) ... алты ... ... ... ... ... халықтарының тарихына, географиясына,
әлеуметтік құрылысына арналып жазылған ғылымның биік ... ... ... бол ... орыс ғалымдары мен саяси қайраткерлері оны
шығыстың тарихы мен ... ... ... ... ... шын
мәнісіндегі географияльіқ жаңалық, ал Қашғарияға салар нағыз ... ... ... ... Ш. Ш. Уәлиханов Орыс
География қоғамында мәлімдеме жасағанн кейін~ақ, оның ... ... ... ... ... 1865 жылы ... ... тілінде жарияланды.
Бұл Ш. Ш. Уәлиханов енбектері Батыс Европада ... ... ... ... қорытындылары нәтижелері ресми ... да ... ... Оған ... 1860 ... 8 ... ... указы
бойынша «..поручик сұлтан Шоқан Уәлихановқа штабсротмистр әскери ... ... ізгі ... ... және бір ... ... ... 500 сом күміс
ақша берілсін» - делінген. Шоқанның ұсынысы бойынша, осы әкспедицияның
жұмысына ... бар 22 адам қоса ... оның ... ... ... ... ... Бұқаш, К. К. Гутковский т. б. бар.
Қауіп-қатері мен ... ... ... қайтқан Шоқан
Петербургке үсті-үстіне шақыртып жатса да, Омбыда ... ... ... ... біраз айналысады да, ... ... ... ... келу кезі әр-түрлі жазылып жүр, 1860 ... енді бір ... ... 1859 жылдың аяғында. Ол 1860 жыл бойы
астанада болған.
1860 жылы астанада болғанда, Бас штабтың ... ... ... ... ... ... Азия ... Орыс
География қоғамында қызмөтте болған, талай ресми қайраткерлермен,
шығыстанушылармен, әдебиетшілер тобымен кездескен. Олардың ішінде ... ... граф Д. Н. ... ... обер-прокуроры граф А. П. Толстой сияқты ресми қайраткер, Ф. ... В. В. ... И. ... В. В. Вельяминов-Зернов, М. А. Казембек, А. Н. ... А. ... В. ... тағы ... ... ... Ш. ШI. ... сыйлас дос болған бұрынғы достары Ф. М.
Достоевскиймен, Г. Н. Потанинмен
араласқан.Ш. Ш. ... ... ... өнімді ғылыми жұмыс
жүргізеді. Бас штабтың әскери-ғылыми
комитетінің тапсыруы бойынша ол Орта және ... Азия мен ... ... ... «Балқаш көлі мен Алатау жотасы аралығының картасы", "Іле
сырты өлкесі ... ... ... ... ... көл ... ... карта»,
«Қытай империясының батыс әлкесінің картасы" т.б. дайынлады, Ш. Ш.
Уәлихановтың ... ... Югра ... ... үлесі зор. Ол
География қоғамында белгілі ... ... Карл ... ... ... ... ... француз тілдеріндегі еңбектерді зерттейді.
Шоқан Петербургте Сыртқы Істер министрлігі
Азия департаменті ... ... ... ... ... Шығыс
Түркістан, Тянь-Шань, Қырғызстан
ІХуралы лекция оқиды, ... ... ... ... ... ... ... ІЖоңғария очерктері», «Алты
шаьардын месе Қытайдың Нан-Лу провинциясының (Кіші Бұхараның) шығыстағы
алты ... ... ... ... өлі, ... ... ... еңбектері жарияланды.
1861 жылдың кектемінде денсаулығы тым нашарлап ... ... ... Петербургтен туған
еліне оралды.
Науқасы меңдегендіктен Петербургтен елге оралған Шоқан туған халқының
екі ... ... ... ... 1862 ... сайлауда Атбасар округының
аға сұлтаны болуға талпынады. «Елдестеріме пайдамды ... үшін аға ... ... ... ... ... ... қорғамақ болдым. Сондағы
ең алдымен көздегенім өз ... ... ... жерлестеріме оқыған аға
сүлтанның пайдалы ... ... еді» деп ... ол бүл ... ... Бірақ ол бүл мақсатын орындай алмай, аға сүлтандыққа өте
алмай қалады. 1864 жылы наурыз айында ... ... ... ... (қазіргі Тараз қаласы) келеді. ... ... мен ... Ресейге қосуды жақтаған ол Черняев отрядында біраз уакыт қызмет
істейді. Бірақ ... ... ... ... жасаған зорлык
зомбылығын көріп, тез ... ... ... Верный (казіргі Алматы)
қаласына келіп, одан әрі ... ... ... ... ... ... ... атындағы шаруашылық) тоқтайды. Сонда үйленіп, тұрып қалады.
1 Сөйтіп жүргенде ескі өкпе ауруы қайта қозып, Шоқан 1865 жылдың ... ... Оның ... ... ... ... ... тоған деген
жерге қойылады.
Мұнда да ол творчестволық, ғылыми ой т ... ... ... ... ... ... ... аңыз-ертегілер жинады, талдаулар жасады,
қоғам құрылысына көп кеңіл ... ... тап ... ... қарсы күресуді, сөйтіп қазақ халқының тіршілік-тыны
жақсартуға көмектесуді, әділеттілікті ойлады. Шоқан Уәлиханов ... аға ... ... ... ... ... ... Сібір әкімшілігі оны аға сұлтандыққа бекітпеді, өйткені
демократтық ... озық ойлы ... ... топ ... зорлықшылар мен
жемқорлар үшін қауіпті де кедергі болатын адам де ... ... ... ... келген еді, ондағы ойым халқыма қызмет етіп, оларды чиновниктер
мен бай қазақтардың қатал қысымынан ... еді» деп ... ... Ф. М.
Достоевскийге.
Ол Омбыға барып, сол кезде Қазақстанда сот реформасын жүргізудің
жобасы жасалып ... ... ... заң ... жұмысына
қатысады, сот реформасы елге тиімді, пайдалы болуды талап етеді. Тұста оның
«Сот реформасы ... ... ... ... аса зор. Онда қазақ
қоғамыныңәкономикалық, саяси, рухани жағдайлары және қазақ халқының ... ... мен ... ... ... Ш. Ш. ... «...Азаматтық
жағынан өсіп-өркендеуінде үлкен үміт туғызып отырған, орыстарды отандас
туысқаным (деп санап ... және орыс ... ... ... ... миллиондағанадамамдардың [тағдыры, Шекспирше айтқанда, болу
не болмау» деген сияқты үзілді-кесілді мәелелерді ... ... ... ... қамқорлық жасауға тұратын іс сияқты», одан әрі Шоқан қазақ ... үшін ... ... қажет
Шоқаннан қалған мұраның бірі бейнелеу ... ... ... оның ... осы ... ... тұңғыш профессионал
суретшісі болғанын дәлелдейді. Ол негізінен портрет, пейжаз және ... ... ... ... Одан 150 - дей ... ... шығармаларын жинап бастыруда орыс ғалымдарының еңбегі аса
зор. Орыстың жағрафиялық қоғамы басып шығарған Шоқан ... ... ... ... ... ... ... Шығыстану әлемінде
құйрықты жұлдыздай жарық етіп шыға келгенде, ... ... ... оны ... ... деп ... ... түркі халқының тағдыры
туралы онан маңызы зор, ұлы жаңалықтар ашуды күткен еді. ... ... ... ... бүл ... үзіп ... деп жазды. Бірақ ол сол
аз ғұмырында адам кабілетінің ғажайып мүмкіндіктерін, гуманизмнің ... ... ... ... ғылыми қабілет пен алғырлықтың
кайран қаларлық өнегесін барша болмысымен, нақтылы іс әрекетімен дәлелдеп
үлгерді.
1864 ... ... Ш. ... ... ... ... жөніндегі полковник М. Г. Черняевті әскери әкспедициясына шақырылады,
Әулие-ата қамалын алуға қатысады. Бірақ жергілікті халықтарға ... ... ... ... озбырлығы мен қаталдығына наразы
болған бір топ офицермен бірге Шоқан 1864 жылы армиядан ... ... ... Ол ... ... аға сұлтаны Тезек төренің ... ... ... аңыз-ертегілерін жинап, зерттеумен шұғылданады,
сол кезде Батыс Қытайдағы қоғамдық-саяси жағдайдың ... ... ... ... ... бөледі. Жұмыс бабымен ... ... ... ... бір сапарында Ш. Ш. Уәлиханов «Русский инвалид» әскери
газетіне Құлжадағы жағдай, дүнген ... ... ... ... ... осы ... 1865 жылғы 51 санында іжарияланды, бұл оның ең соңғы
еңбегі еді. Меңдеген ауру асқынып, ... 1865 жылы 10 ... ... ... Кәшен-тоған деген жерде Тезек ауылында қайтыс ... ... ... ... ... ... ... колхоздың маңында
«Алтынемел» мемориалдык, комплексі бар. ... ... ... қысқа
өуірінде қоғамдық ғылымдардың алуан саласында - тарихта, шығыстануда,
географияда, әтнография да, экономикада, ... ... - ... еңбектер қалдырдьі. Ол Қазақстанның, Орта және Орталі ... ... ... - ... қырғыздың, езбектің, ұйғырдың, турікменнің
тарихы мен сол кездегі Іжағдайы, тілі мен әдебиетін ... ... ... зор үлес ... ... ... ... («Жоңғария
очерктері», «Қазақтартуралы жазбалар», «Абылай», «Көне замандағы ... сау ... ... ... ... ... қалдықтары», «Қазақтың көшіқоны», («Оңтүстік Сібір тайпаларының
тарихы ... ... ... ... тағы басқа еңбектерінде
(Қазақстан мен Орта Азиядағы түрік халықтарының келелі ... ... және де ... ... қою мен шешуде қазақ ғалымы
дұрыс ғылыми бағыт ұстағаны кейінгі оқымыстылар ... арқы ... күні де ... мәні ... Ш. Ш. Уәлихановтың ... ... ... мен ... бір ... ... «Түркістан мен Шынжан
халқының тарихы туралы еңбектері оның ғалымдық даңқын дүниежүзіне (таратты.
Ол ... ... ... ... ... ... ... Бұхараның)
жайы» атты іргелі еңбегі (және Қашғарияға сапар ... ... ... - ... ... әкономикалық, тарихи мәдени,
әдеби сипаттамасын берді. Қазақ ... ... ... үлгілері де бар. Көпте |еңбектерінде ол тарихшы, географ,
әтнограф, публицист, әдебиетші, жазушьі болып ... және ... ... Ш. ... ... және ... ... бай әдебиет қорын
тұңғыш зерттеуші ... де ... ... ... сөз өнерінің кейбір
үлгілерін ол жас кезінде-ақ ... оған ... ... ... (оқыған жылдары мен қызметтері кезінде арта түскен де, ... орта ... ... ... ... дей зерттеумен шұғылданған.
Ш. Ш. Уәлихановтың, халықтардың әдеби мұраларының үлгілері туралы ... ... ... ... ... қазақ және қырғыз
әдебиеттері туралы арнайы шолғандары мыналар: («Қазақтыңхалық поәзиясының
үлгілері туралы», «Орта жүз қазақтарының ... ... ... ... тарихи аңыздар», «Едіге мен Тоқтамыс туралы аңыз», ... ... ... жырын тұңғыш зерттеу(және оның «Көкетай ханның асы»
деген үлкен бір бәлімін орысшаға аударуы т. ... ... ... ... ... - ... енері саласындағы еңбектері оның қазақтың тұңғыш
профессионал суретшісі екенін танытады. (Шоқан ... ... ... ... ... бейнелеу жанрымөн айналысқан. Оның суреттерініь
біразы 1860 жылдардың басында ... ... ... "Русский
художественный лист » журналдарын және Орыс ... ... ... Ш. ... кеп ... әр ... ... оның дүниетанымы, қоғамдық, философиялық, ағартушылық, демократтық
көзқарастары биік деңгейде |болғанын танытады. Ол ... ... ... ... ... ... көптеген
қоғамдық құбылыс-көріністерді озық ой-таным тұрғысынан талдады, ағартушылық-
демократтық кәзқарасты қалыптастырды. Заманында ... ... ... ... Ш. ... әр ... ... мазмұнды еңбектері, өзінің
асыл тұлғасы мен жарқын бейнесі тарихтың әр кезеңінде жоғары бағаланды. ... ... жан ... жылы ... қалдырды. Шығысты
зерттеуші әйгілі ғалым Е. И. Ковалевский Шоқанды «Асқан ... ... ... ... ... халқының ең жақын досы әрі ... ... ... ... деп атады. «Шоқан қазақ ішінен оқырман
қауымын тапқан болса, ол өз халқынық шын мәнісіндегі асқан ... ... - ... Г. Н. ... ... ... Уәлиханов Шығыс тану әлемінің
аспанынан құйры жұлдыздай жарқ етіп ете шықты. Орыс ... оны ... ... деп ... одан ... ... туралы аса маңызды ұлы жаңалықтар ашады деп үміт күтіл еді» - ... аты ... ... ғалым Н. И. Веселовский. Оның ... Ш. ... ... ... (1904 жылы жарық керген еді.
Шоқанды көрген, оны жақсы білген ғалымдардың жылы ... оның ... ... әділ де жоғары ... ... қала ... Ш. ... ... ... Кекшетау облысындағы (ауданға, бір совхозға
Талдықорған облысында колхоз бен совхозға, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... және ... ... ... жылы Ш. Ш. Уәлихановтың Алтынемелдегі қабірі басына, бұрын ... тас ... ... ... биік ... орнатылды, «Алтынемел»
архитектуралық комппексі салында. Ш. Ш. Уәлиханов - ... ... ... ... ... қазақ халқының мақтанышы.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Уәлиханұлы Шоқан Шыңғысұлы4 бет
Шоқан (Мұхаммед-Ханафия) Уәлиханұлы11 бет
Шоқан Уәлиханұлы12 бет
Ш. Уәлиханов20 бет
Шоқан уәлиханов жайлы8 бет
Қазақ ағартушылығының негізін салушы Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов13 бет
Әлеуметтану ғылымының даму кезеңдері20 бет
Орыс демократиялық мәдениеті және қазақтың ұлы ғалымы Шоқан Уәлиханов5 бет
1 Абай және казіргі заман 2 Шокан және географиялык детерминизм 3 З,Фрейд және психоанализ 5 Ф,Ницше және аса кушті адам15 бет
Абай және казіргі заман. Шокан және географиялык детерминизм.Фрейд және психоанализ. Ф. Ницше және аса кушті адам22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь