Ақшаның экономика саласындағы алатын орны

Кіріспе

1. Ақша тауар өндірісінің категориясы:пайда болуы және мәні.
2. Ақшаның қоғамдағы ролі мен қызметтері.
3. Ақша айналысының жүйесі: мазмұны мен белгіленуі. Ақша айналысы мен ақшаның эволюиясы.

Қорытынды
Ақшаның экономика саласындағы алатын орны
Тарих құрылуының ұзақ мезімді уақытында ақшаның пайда болуы және мәні туралы біркелкі шешімін тапқан емес. Экономикалық мектептің бір өкілі ерте дүниедегі грек ойшылы Аристотель ұсынған қағидаға сүйене отырып, ақшаны – белгілі шат, адамдар арасындағы саналы келісім нәтижесі деп қараған. Басқа бағыттағы мектептің өкілдері ақшаны – мемлекет бекіткен тауарды айырбастауға қажетті құрал ретінде қарастырған. Үшінші өкідері ақша өзінің табиғаты бойынша алтын мен күміске жататындығын айтады.
Ақшаның ролі әрқашанда оқымыстларды қызықтырған. Ағылшын У. Гладсонның айтуы бойынша адамзатты «қаншалықты ақша аздырғандай, махаббат та соншалықты азғырған жоқ.
Әр түрлі халықтарда ақша ретінде ерекше танымал айырбас құралдары қолданылды. Олардың құны тұрақты деп есептеледі. Олар мал, маталар, әр түрлі терілер, жүндер, пышақтар,қылыштар, найзалар, оқтар және т.б. болды. Бұндай әр түрліпікірлер көптеген экономистердің «ақша- бұл тауар мен қызмет көрсетуге айырбастайтынның бәрі-деген тұжырымдауына себепші болды. Бірақ бұл ғылыми анықтама болып табылмайды.
Қазақстан жерінің тарихына көз салатын болсақ, белгілі Жібек жолының бойында біздің ғасырымыздан бұрын ірі орталық сауда орындары бар болғаны белгілі. Әрине ақша қызметін атқаратын құнды заттар мен мал-мүліктердің болғанына даусыз дәлелдемелер жеткілікті. Сол ғасырлардың өзінде монета-теңгелер жасалды: алтын теңге,күміс теңге құндарына сәйкес балама ролін атқарған. Сауда-саттық қарым-қатынасында жеңіл, тиімді жақтарын қолдана білген.
1 Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б, Байжұмабаев, және т.б
Экономикалық теория
/ Оқу- құралы Аматы "Қазақ универсететі " 1999ж/
2 Ө.Қ.Шеденов, Ү.С.Байжомартов және т.б
Жалпы экономикалық теория
/Оқулық Алматы- Ақтобе 2002ж/
3 Н.О.Береснева
Ақшалар тарихынан
/" Банки Казахстана" 02 2001ж/
4 А.В.Юров
Электрондық технология дәуіріндегі ақшаның маңызы
/" Деньги и кредит" 10 2001ж/
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Ақша тауар өндірісінің категориясы:пайда болуы және мәні.
2. Ақшаның қоғамдағы ролі мен ... Ақша ... ... мазмұны мен белгіленуі. Ақша ... ... ... экономика саласындағы алатын орны
Кіріспе
Тарих құрылуының ұзақ мезімді уақытында ақшаның пайда болуы және мәні
туралы ... ... ... ... Экономикалық мектептің бір өкілі
ерте дүниедегі грек ойшылы Аристотель ұсынған ... ... ...... шат, ... ... ... келісім нәтижесі деп
қараған. Басқа бағыттағы мектептің өкілдері ақшаны – ... ... ... ... ... ... қарастырған. Үшінші өкідері
ақша өзінің табиғаты бойынша алтын мен ... ... ... ролі ... ... ... Ағылшын У. Гладсонның
айтуы бойынша адамзатты ... ақша ... ... та
соншалықты азғырған жоқ.
Әр түрлі халықтарда ақша ретінде ерекше танымал айырбас ... ... құны ... деп есептеледі. Олар мал, маталар, әр
түрлі терілер, жүндер, пышақтар,қылыштар, ... ... және т.б. ... әр ... көптеген экономистердің «ақша- бұл тауар мен қызмет
көрсетуге айырбастайтынның бәрі-деген ... ... ... ... ... ... болып табылмайды.
Қазақстан жерінің тарихына көз салатын болсақ, белгілі Жібек ... ... ... ... ірі орталық сауда орындары бар ... ... ақша ... ... құнды заттар мен мал-мүліктердің
болғанына даусыз дәлелдемелер ... Сол ... ... ... ... алтын теңге,күміс теңге құндарына сәйкес балама ролін
атқарған. Сауда-саттық қарым-қатынасында жеңіл, ... ... ... Ақша ... өндірісінің категориясы:пайда болуы және мәні.
Ақшаның пайда болуының зерттелуінде екі көзқарас бар: субъективті және
объективті.
Субъективті көзқарас кезінде ақша ... ... ... тиімді
келісімнің нәтижесінде пайда болды деп көрсетіледі.
Объективті көзқарас ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың дамуының нәтижесі.
Осы теорияға сәйкес ақшаның ... ... ... айырбасының бастапқы
сатысында айырбас кездейсоқ сипатта болды, бір тауар екінші ... ... ... ... айырбас мөлшері қалыптасады.
Екі тауады айырбастауда бір тауардың құны екінші тауардың ... ... пен ... еңбек бөлінісі дамыған сайын рынок
көптеген тауарларға тола бастады. Сол себепті, бір ... ... ... ... ... ... ... көптеге тауардың ішінен біреуі бөлініп шықты, мысалы,
мүйізді ірі қара мал. Оған ... ... ... бір ... ... құны белгіленді. Айырбастың ұзақ тарихи дамуының
нәтижесінде арнайы тауар пайда болды: ақшанық ... ... ... ... оған ... анықтама беруге болады.
Ақша-бұл жалпы эквивалиент ролін атқаратын ерекше тауар.
Бірнеше жүз ... бойы ... ... ... ролі мүйізді ірі
қара мал атқарды. Біртіндеп жалпы эквивалиент ролін алтын ... ... ... қасиеттері әсер етті:
1.Сапалық біртектілік;
2.Сандық (еркін) бөлінуі;
3.Қолайлылығы (алтынның аз мөлшеріне көп жұмыскүшікетеді);
4.Сақталуы.
Алтын-еңбек сыйымды және сирек металл. Әлемдегі ерте заманнан қазіргі ... ... ... ... мөлшері 100 мың тоннаға бағаланады.
Әдеттегі тауар ретіндегі ... ... ... және құнға ие. Алтынның
тұтыну құны өнеркәсіпте әшекейлі заттар, алтын жалату үшін қолданылады және
т.б. ... құны ... құн ... ... ... ... ... қажетті еңбекпен анықталады.
Алтын жалпы эквивалиент ретінде мынадай қасиеттерге, ерекше тұтыну құны
мен құнның ... ... ие. ... тұтыну құнын оның басқа тауарлардың
құнын өзінің құнына теңестіру қасиетінен көруге ... ... ... ... ... ерекшелігін тікелей жалпы айырбасталуы ... ... ... осы ... ... XVІІ-XVІІІ ғасырларда пайда болған
теориялардан туындайды. Ең алдымен бұл ... ... ... ... ... байланысты.
Бірақ, алдыңғы теориялар жаңа жағдайға сәйкес басқа формада ... ... ... ... ... ... ... мәніне, құнының
қалыптасуына бөлінсе, осы ... ... ... сол ... ... дамуына қарай әсер етуін зерттеу саласына көңіл
бөледі.
Ақшаның металдық теориясы капиталдың ... ... ... ... Оның ... ... яғни У. Стаффорд, Т. Мом, Д. ... т.б. Олар ... ... ... ... және әлемдік ақша ретінде
абсалюттеді және осының негізінде ... асыл ... ... ... ... қарсы шықты. Ақшаны әлеуметтік ... зат ... ... ... ... ... ... және ортағасырлық юристер
болып табылады. Кейінірек оны Дж. ... ... мен Дж. ... ... ... сын айта ... олар ... басқа
қызметтерін-айналыс құралы мен төлем құралын абсалюттеді. “Номиналистер”
ақшаны тауарлар айырбасына қызмет ... ... ... есеп ... ретінде
көрсетті және ол мемлекеттік биліктің өнімі болып табылады деп есептеді.
2. Ақшаның қоғамдағы ролі мен ... ... ... ... ... ... ... бес қызметін
көрсетті: құн өлшемі, айналыс құралы, төлем құралы, қорлану (жинау) құралы
(қазына), әлемдік ... ... ... ... ... екі ... ... құн өлшемі мен
айырбас құралы.
Ақшаның құн өлшемі ретіндегі ... ... ... ... ... қабілетінен тұрады.
Бұл үшін қолдағы ақшаның қажеті жоқ, яғни, құн өлшемі қызметін ... ... да ... ... ... ... бұл ... атқаруы үшін
өзінің құны болу керек болды. Бұл қызмет ... ... ... ... ... құны баға деп ... Тауардың
құны неғұрлым көп болса, солғұрлым ол алтынның көп мөлшеріне теңестіріледі.
Яғни, тауардың ... ... ... тура ... ... ... ... құны ғана емес, алтынның құны да әсер етеді: егер ол
көтерілсе, ... ... ... керек және керісінше. Еңбек құн
теориясының бастапқы жағдайлары ... ... ... ... ... тікелей байланыста қарастырылады.
Ақша-айналыс құралы қызметін Т-А-Т формуласы бойынша ... ... ... ... ... ... Бұл формула екі
актіге бөлінеді: сату Т-А және ... алу А-Т. ... оны ... ал ... кейінге қалдыруына болады және ақшаны өзінде ұстай тұруына болады.
Сол кезде ... ... өз ... сата алмайды. Яғни, бұл ... ... ... ... ... формальді мүмкіндігі
туындайды.
Айналыс құралы ретіндегі ақша монета және қағаз ақша формасында
болады.
Монета-бұл ... ... мен ... бар ... ... ... сөздің пайда болуы б.э.д. ІV ғасырдағы Ежелгі Римнің ақша белгілері
басылып ... ... ... ... ... ... жұмсақ металл және айналыстағы алтын монеталар салмағын
жоғалтады. 2600 ж. ішіндегі ... ... ... ... ... ... мың т. ... болды. Тозып қалатын монеталар сапасы және ... ... ал ақша ... ... ... ... атқаратындықтан, алтын
ақшаларды арзан металл, қағаз ақшаларға ауыстыру қажеттігі туады.
Қағаз ақшаның ... құны ... ... құн ... ... тек ... баламасы болып табылады.
Қағаз ақша ең бірінші XІІ ғасырда-ақ Қытайда, Ресейде Екатерина ... жылы ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін
айналыстағы қағаз ақшаның саны ... ... ... ... ... ... керек. Егер айналыстағы қағаз ақшаның саны алтыннан көп болса,
онда ол құнсызданады, оның сатып алу ... ... ал ... ... ... ... себепкер ақшаның құнсыздануы инфляция
деп аталады.
Жалпы ... ... ... ... саны ... бағаларының
қосындысын біртекті ақша бірлігінің ... ... бөлу ... ... ... ақша ... абсалютті көрінісі ьолып
табылады және үлкен өтімділікке ие, яғни тез өтелу қабілетіне ие.
Егер бір ... ... ... ... ... тоқтаса, алтын-ақша
айналыс сферасын біртіндеп тастап шығады және ... ... ... жеке қолдарға жинақталды. Алтын қазына қызметін алтын ... ... ... ... ... ... ... жаппай артуы тауарлы-ақша айналысының бұзылуы кезінде және
қоғамдық толқулар ... ... ... ... ... ... қазына айналыс құралына қайта айналады-
осылай қозғалыстар ... ... ... ... ... кезде алтын айналыстағы ақша массасын стихиялы реттеуші ролін
атқаруын қоя бастады. Себебі, ақша белгілерін алтынға еркін ... ... күні ... қазыналық қызметін атқаруды шектелген масштабта
мемлекет пен жеке ... ... қоры ... ... да ... игіліктермен қатар жалғастыруда.
Мемлекеттік және жеке адамдардың алтын қорлары жалпы ... ... ... қазына бола алмайды. себебі, өзінің құны жоқ, бірақ қорлану
құралы қызметінде көрінеді.
3. Ақша айналысының жүйесі: ... мен ... Ақша ... ... ... ақша ... теңге деп аталады. 1991 жылы ... ... ... ... ... өзара келісімдеріне ... ... ... Одағы ыдырай бастады. Қазақстан тәуелсіз
мемлекет ретінде егемендігін ... ... ақша ... ... ... берілді. Өтпелі экономиканың ауыр кезеңінде 1992 жылы Ресей
қаржы саясатына байланысты жаңа ақша ... ... ... жағдайын қиындата түсті. Себебі, ақша айналымында кеңес
ақшасының көлемі ... тыс ... ... ... осы ... ... Қазақстан өз ұлттық ақша бірлігін 1993 жылы қазан
айында шығара бастады.
Бірінші ... ... 1919 жылы ... 1922-24 жылдары 7,742 г.
алтынмен ... ... ... ... ... ... ал
революцияға дейінгі алтын монета 10 рубльге тең ... ж. ... АҚШ ... ... ... бастады, АҚШ
долларының алтын құрамы 0,889 г. Болды. 1950 ж. ... ... ... г. ... ... 1961 ж. ... баға масштабының 10 есеге
өсуіне байланысты рубльдің алтын ... 0,987 г. ... ... ... 90 тиынға теңелді.
Сонымен, рубль ақша жүйесінің жалғыз элементі бола ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін шаруашылық тұлғалары мен ... ақша ... ... ... ... елде ... ... және мемлекетпен заң
бойынша белгіленген ақша айналысын ұйымдастырудың формасы.
Ақша айналысы -бұл ... ... мен ... ... ... ... ... қозғалысы.
Ақша жүйесінің элементтері болып мыналар табылады:
- ақша бірлігі, яғни бірлік ретінде елде қабылданған ақша ... ... және ... баға ... яғни ақша бірлігі және оның құрама бөлшегі ретінде елде
қабылданған ақша металының сандық, салмақтық мөлшері (мысалы, теңге ... ... және 60-80 ж. ол 0,987672 г. ... ... эмиссиондық жүйе, яғни ақша және бағалы ... ... ... орталық банк және т.б.);
- ақша белгілерінің түрлдері, яғни ... ... ... ... ... несиелі қағаз ақша және ұсақ монеталар жүйесі;
- ақша жүйесінің институттары, яғни ақша айналысын реттейтін ... ... емес ... металл ақшаның айналыс жүйесі биметаллизм мен ... ... ақша ... екі ... мен ... ... (XVІ-XІX ғғ.).
Монометаллизм ақша ретінде тек алтынды пайдаланды, ал қағаз және ... оған ... ... жж. ... кейін банкноттардың алтынға еркін айырбасы
тоқтатылды, яғни монометаллизм дәуірі ... ж. ... ... ... ақша ... бекітілді. Оның белгілері:
айналыстан алтынның кетуі (алтынның демонетизациялануы), ... ... бас ... және ... алтындық мәнінің жойылуы, кредит
ақшалардың жағдайын күшейту, қолма-қол ақшасыз айналысты ... ... ... мақсатымен мемлекеттің ақша эмиссиясын жасауы.
Кредиттік карточкалар 1915 жылдан бастап пайдаланылды, ол кезде олар ... рет ... ... жазу ... пайда болған.
Ақша эволюциясының осы заманғы кезеңіне электронды ақшалар жүйесі сай
келеді. Олардың ... ақша ... ... банк ... ... салымдарды қабылдау, төлемдер ... ... ... дебет-
карточкалары және т.б. Электронды чектік кітапша ... ... ... ... ... ... ақшалар жүйесі қалыптасу сатысында.
Бірінші пластикалық ... ... ... 1989 жылы Сыртқы
Экономбанктан шығарылды. Қазіргі кезде оларды ... ірі ... ... қалай түсінуге болады ? Құн түрінің дамуы мынаны куәландыруда: ... ... ... ... ... ол – ... эквиваленттік (балама
) роль атқаратын тауар. Кез келген тауар өзінің құнын ақшамен көрсетеді.
Ақша қандай қызметтер атқарады ? Ақшаның көмегімен ... ... ... көрсетуге болады. Осы қызметті тек ақшалар атқарады екен. Екіншіден,
ақша қоғамда айналым құралы ретінде ... Осы ... ақша ... ... олар нақты тауар айырмасында делдалдық жасайды. Енді бір
ақшаның маңызды қызыметі – төлем құралы болуында. Бұл ... ... ... ... ... ... ақшаны қарызға бергенде, салықты, жер рентасын,
жалақыны, девиденті , пәтер төлемін және т.б ... ... ... ... ... ақшаның маңызы өте зор. Сондай ақ , ақшаның
елдер ... ... ... ... ... ақша деп
аталатыны белгілі. Әлемдік ақша ролін салмағы бойынша алынатын әдетте
алтын атқарады. Жалпы ақша бір ... ... елге ... отырып, әлемдік
ақша қоғамдық байлықтың жалпы іске асуына қызмет етеді.
Экономисттердің пайымдауынша, болашақта әлемдік аренада ақшаның айналым
құралы ... ... ... ролі ... орында болады. Бұл алдымен
халықаралық несиенің дамуымен түсіндіріеді. Халықтық аренада ақша өзіне –
К.Маркстің ... ... ... алып ... және ... ең ... ... енеді –игілікті
металл қаймағы түрінде болады деген екен.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1 Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б, ... және ... ... Оқу- ... ... "Қазақ универсететі " 1999ж/
2 Ө.Қ.Шеденов, Ү.С.Байжомартов және т.б
Жалпы экономикалық теория
/Оқулық Алматы- Ақтобе 2002ж/
3 Н.О.Береснева
Ақшалар тарихынан
/" ... ... 02 ... ... ... дәуіріндегі ақшаның маңызы
/" Деньги и кредит" 10 2001ж/
Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………..___
1 ... ... ... ... мәні………………………………………………………..___
2 бөлім
Ақшаның қоғамдағы ролі мен қызметтері………………___
3 бөлім
Ақша айналысының жүйесі: мазмұны
мен белгіленуі. Ақша айналысы мен
ақшаның эволюиясы………………………………………………..___
Қорытынды………………………………………………………………..__ ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның қоршаған ортаны қорғау мен табиғат пайдалану құқығы136 бет
Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы36 бет
"Ақша жүйесі."24 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Акшаның дамуы және нарықтағы маңыздылығы26 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналымы және ақша агрегаттарының динамикасы28 бет
Ақша айналымы және оның құрылымы28 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь