Аймақты дамытудағы жүргiзiлген инвестициялық саясаттың тиiмдiлiгi

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

I тарау. Аймақта жүргiзiлген инвестициялық саясаттың теориялық және методологиялық негiздерi.
1.1. Инвестициялық iс.әрекеттiң экономикалық мазмұны және оны ұйымдастырудың концептуалды негiздерi ... ... ... ... ... .. 5
1.2. Инвестициялық саясатты мемлекеттiк реттеу: принциптерi, әдiстерi мен формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 15
1.3. Мемлекеттiң құрылымдық.инвестициялық саясатын қалыптастыру негiздерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
1.4. Инвестициялық саясаттың заңды . құқықтық негiзлерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39

II тарау. Қазақстан экономикасындағы инвестициялық процестердiң тиiмдiлiгiн талдау.
2.1. Қазақстан Республикасында инвестициялық iс.әрекеттiң қазiргi жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 45
2.2. Қазақстан экономикасын дамытудағы шетелдiк инвестициялық рөлi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
2.3. Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тартуды жандандыру мәселелерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 68

III тарау. Оңтүстiк Қазақстан облысындағы инвестициялық iс.әрекеттiң қазiргi жағдайы мен даму болашағы.
3.1. Оңтүстiк Қазақстан облысындағы инвестициялық процестердi талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
3.2. Оңтүстiк Қазақстан облысындағы инвестициялық iс.әрекеттердi дамыту бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 83

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 90
Пайдаланылған әдебиеттер тiзiмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 93
Әлемдiк тәжiрибенiң дәлелдеуi бойынша, инвестициялар кез-келген елдiң өркендеуiнiң маңызды факторы ретiнде қарас¬тыры¬лады.
Қазақстан халқына ел Президентiнiң жолдаған “Қазақстан-2030” Жол¬дау¬ында республика экономикасына инвестицияларды тарту маңызды стра¬тегиялық мәселе ретiнде қарастырылған. Қазiргi таңда Қазақстан жан басына шаққандағы инвестиция тарту ауқымы алғанда ТМД елдерiнiң арасында көш басында келедi. Шетелдiк тiкелей инвестициялардың жыл сайынғы таза салмақ түсiмi орташа алғанда ЖIґ-нiң 8-10% құрайды. Ендi инвестициялар бiздiң қарыштап алға дамуымызға соңғы серпiн беретiн күшке айналып отыр.
Инвестицияларды экономикаға тарту iшкi жинақтардың және қаражаттардың жетiспушiлiгiнен құтылуға, өндiрiстiң өсуiне, экспорттың жоғарылауына, импорттың төмендеуiне, тауарлық тапшылықтың қысқаруына және өндiрiстi ұйымдастырудың тиiмдiлiгiн жоғарылатуға көмектеседi.
Жалпы қазiргi кезде адамдар экономикаға салынған инвести-циялардың нақ¬ты тиiмiдiлiгiн көруi тиiс, ол жұмыс орындарының көбеюiнен, жаңа өндi¬рiс¬¬тердiң пайда болуынан, еңбек өнiмдiлiгi артуы үшiн жағдайдың жақса¬руы¬нан танылады.
Осыған орай Оңтүстiк Қазақстан облысында инвестиция саласында аймақтық саясатты одан әрi жетiлдiру мәселесiнiң маңызы артуда.
Облыс экономикасын дамыту процесiнде тiкелей инвестициялар саласында мемлекеттiк саясатты жетiлдiру мен оны дәйектi түрде жүзеге асыру үлкен мәнге ие болып отыр. Зерттеуге алынған тақырыптың өзектiлiгi, актуальдығы осы жағдайлармен түсiндiрiледi.
Ғылыми дипломдық жұмыстың мақсаты облыс экономикасын дамытуға инвестициялар тартаудың теориялық және методологиялық негiздерiн зерттеу, аймақты дамытудағы инвестициялық саясаттың тиiмдiлiгiн талдау және инвестициялық саясатты жетiлдiру жолдарын қарастыру болып табылады.
1. “Қазақстан-2030” даму стратегиясы.
2. ІР “Инвестициялар туралы” Заңы // Егемен Қазақстан 19 қаңтар 2003 ж.
3. “Тiкелей инвестицияларды мемлекеттiк қолдау туралы” ІР Заңы. // “Егемен Қазақстан”, 1 наурыз, 1997 ж.
4. Закон РК “О государственной поддержке прямых инвестиций” Қазақстан Республика Парламентiнiң жаршысы. 1997. N47. –с.49-56.
5. Закон РК “Об инвестиционных фондах в РК” //Казахстанская правда, 1997, 12 марта.
6. Закон РК “О внешнем заимствовании и управлении внешним долгом” //Казахстанская правда, 1997, 12 апреля.
7. Бочаров Р.В. Финансово-кредитные методы регулирование рынка инвестиций. –М: Финансы и статистика. 1999. –с.7.
8. Давильбекова Ж. Роль иностранных инвестиций в экономике Казахстана // Аль-Пари. –2001. N1-1. -.73-77.
9. Еспенбетова Б. Обоснование инвестиционной политики накопительных пенсионных фондов // Банки Казахстана. –2002. –N11. –с.56-63.
10. Ихданов Ж., Орманбеков Ә. Экономиканы мемлекеттiк реттеудiң мәселелерi. Алматы: Экономика, 2002 ж.
11. Идрисов А.Б. “Cтратегическое планирования и анализ эффективности инвестиций” М:1998 г.
12. Инвестиций в Казахстане: Материалы научно-практи¬чес¬кой конференций // Под.ред. Н.К. Мамырова – Алматы: Экономика, 1997 г.
13. Инвестиционная деятельность в Республике Казахстан: Статистический сборник // Под.ред.А.А. Смаилова. –Алматы: Агенство РК по статистике, 2001 г.
14. Инвестиционная привликательност: Южно-Казахстан¬ская область – Investment Attractiveness: Soutth Kazakhstan oblast; Информационный справочник. Алматы: Нурлы алем, 2000 г.
15. Карамендин Т. Роль иностранных инвестиций в экономике Казахстана // Евразийское сообщество. 2002. –N2. с.56-74.
16. Кирюхин Ю. Инвестиционная политика в области, Анализ и предложения // Южный Казахстан. –2000. –7июля. –с.1,3.
17. Кирин А.В. Регулирование иностранных инвестиций в экономический развитых странах. М:Изд-во МГУ, 2001. –72 с.
18. Концепция государственной политики РК (проект). –Алматы. –1996.
19. Кочуров Н.И. Государственное регулирование инвес¬ти¬ци¬он¬ной деятельности в условиях рынка. //Пи¬щевая про¬мыш¬ленность. –2002. –N12. –с.10-11.
20. Кэмпбелл Р. Макконел, Стэнли Л., Брю Экономикс. Т.2. –М: Республика. 1992. С.204.
21. Мамырова М.К. Эффективность инвестиций в промыш¬ленном производстве: Монография. –Алматы: Экономика, 2001. –230 с.
22. Майлин Б. Иностранные инвестиции в экономике Казахстана: анализ, объемы, структура // Казахстанская правда. –2002. –29 дек. –с.3.
23. Мухетдинова Н. Инвестиции и государственная инвес¬ти¬ци-онная политика // Российский экономический журнал. -–2002. N8. –с.50-60.
24. Назарбеков К. Особенности инвсетиционного рынка в Южно-Казахстанской области // Аль-Пари. –2001. N5-6. с.32-37.
25. Назарбеков К. Имидж уже создан. Инвесторы проявляют интерес // Южный Казахстан. –2001. N10, 26 января. –с.4.
26. ОІО-ның әлеуметтiк-экономикалық дамуы, қаңтар-желтоқсан 2002 ж. Шымкент 2003 ж.
27. Омаров А.Д. Инвестиционные целевые концепции развития и совершенствования государственной и общественоой политики Казахстана // Вестник Казахской Академии транспорта и коммуникаций. –2002. –N6. –с.3-6.
28. Шалгимбаев К. Релизуя государственную инвестицион¬ную политику //Казахстанская правда. –2002. –6 дек. –с.4.
29. Статистический ежегодник Казахстана, 2001. Алматы: Агенство Республики Казахстан по статистике, 2001.
30. Региональный статистический ежегодник Казахстана. Статистический сборник // Под.ред. Смаилова А.А. Алматы:2001.
31. Казахсан: 1991-2001 годы. Стат.сборник, Агенство Республики Казахстан по статистике, 2001.
        
        Дипломдық жұмыс
Аймақты дамытудағы жүргiзiлген инвестициялық саясаттың тиiмдiлiгi.
МАЗМҰНЫ
Кiрiспе…………………………………………………………………… 3
I тарау. Аймақта жүргiзiлген инвестициялық саясаттың теориялық және
методологиялық негiздерi.
1.1. Инвестициялық iс-әрекеттiң ... ... және ... ... ... …………………. 5
1.2. Инвестициялық саясатты мемлекеттiк реттеу: принциптерi, әдiстерi
мен формалары ……………………………………… 15
1.3. Мемлекеттiң құрылымдық-инвестициялық ... ... ... ... ... ...... негiзлерi
………………………………………………………………………………….. 39
II тарау. Қазақстан экономикасындағы инвестициялық процестердiң
тиiмдiлiгiн талдау.
2.1. Қазақстан ... ... ... ... ... 45
2.2. Қазақстан экономикасын дамытудағы ... ... ... ... ... шетел инвестицияларын тартуды
жандандыру мәселелерi……………………………………………….. 68
III тарау. Оңтүстiк Қазақстан облысындағы инвестициялық ... ... мен даму ... ... ... облысындағы инвестициялық процестердi
талдау……………………………………………………………………. 76
3.2. Оңтүстiк Қазақстан облысындағы инвестициялық ... ... ... ... ... тiзiмi…………………………………… 93
Кiрiспе
Әлемдiк тәжiрибенiң дәлелдеуi бойынша, инвестициялар кез-келген елдiң
өркендеуiнiң маңызды факторы ретiнде ... ... ел ... ... ... республика экономикасына инвестицияларды тарту маңызды
стратегиялық мәселе ... ... ... таңда Қазақстан жан
басына шаққандағы инвестиция тарту ауқымы алғанда ТМД елдерiнiң арасында
көш басында ... ... ... ... жыл сайынғы таза
салмақ түсiмi орташа алғанда ЖIґ-нiң 8-10% ... Ендi ... ... алға ... ... серпiн беретiн күшке айналып отыр.
Инвестицияларды экономикаға тарту iшкi жинақтардың және қаражаттардың
жетiспушiлiгiнен құтылуға, ... ... ... ... ... тауарлық тапшылықтың қысқаруына және өндiрiстi
ұйымдастырудың тиiмдiлiгiн жоғарылатуға көмектеседi.
Жалпы қазiргi кезде адамдар ... ... ... ... ... тиiс, ол ... орындарының көбеюiнен, жаңа
өндiрiстердiң пайда болуынан, ... ... ... үшiн ... ... орай ... Қазақстан облысында инвестиция саласында
аймақтық саясатты одан әрi жетiлдiру мәселесiнiң маңызы ... ... ... ... тiкелей инвестициялар саласында
мемлекеттiк саясатты жетiлдiру мен оны дәйектi ... ... ... үлкен
мәнге ие болып отыр. Зерттеуге алынған тақырыптың өзектiлiгi, актуальдығы
осы ... ... ... ... ... ... экономикасын дамытуға
инвестициялар тартаудың теориялық және ... ... ... дамытудағы инвестициялық саясаттың тиiмдiлiгiн талдау ... ... ... ... ... ... ... жұмыстың бiрiншi тарауында инвестициялық iс-әрекеттiң
мазмұны, инвестициялық саясатты мемлекеттiк реттеу механизмi, әдiстерi ... ... ... негiздерi қарастырылады.
Ғылыми жұмыстың талдау бөлiмiнде Қазақстан экономикасындағы және
Оңтүстiк Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерi бойынша облыстағы
инвестициялық қызметтегi белсендiлiктi арттыру үшiн iс-шаралар ұсынылған.
I тарау. ... ... ... ... ... ... ... негiздерi.
1.1. Инвестициялық iс-әрекеттiң экономикалық мазмұны және оны
ұйымдастырудың концептуальды негiздерi.
Экономика дамуының құрылымдық өзгерiстерiн табысты iске ... ... ... ... ... ... әлемдiк
нарықта бәсекелестiк позицияны күшейтудiң негiзгi ... ... ... ... ... Оңтүстiк-Шығыс Азияда “жаңа
индустриалды елдер” атты экономикалық феноменнiң ... ... ... ... ... ... салалардың тез дамуы осы елдер экономикасына
тартылатын инвестициялардың тез ... ... ... ... ... жағдайында республикадағы өнеркәсiптiк
өндiрiстiң дамуына инвестициялардың әсерiн ... үшiн, ... ... ... мәнiн анықтап алу
қажет.
Инвестициялар – бұл, нарықтық экономикаға өту кезеңiнде пайда болған,
Қазақстандық ... үшiн ... жаңа ... ... ... негiзгi қорларды қайта өндiруге, оларды жөндеуге жұмсалатын
шығыстардың барлығын қосатын “жалпы күрделi салымдар” түсiнiгi қолданылады.
“Инвестиция” терминi (латын тiлiнiң ... ... ... ... ... кең ... Ғылыми әдебиеттерде
инвестицияны анықтауда көптеген ... бар. Пол ... ... немесе капиталды құру деп, бiз қоғамның нақты капиталының
(ғимараттар, құрал-жабдықтар, материалды-өндiрiстiк қорлар және т.б.) ... ... ... адам ... деп, ... жер ... жүрген бағалы қағаздарды немесе басқа да меншiк объектiсiн сатып
алғанын ... ... таза ... тек қана жаңа нақты капитал
құрылған ... ғана орын ... деп ... ... ... ... ... кең түрде
түсiндiрдi. Олардың анықтамалары бойынша ... ... ... ... ... ... және ... қорларды ұлғайту”, яғни
өндiрiс шығындарының және жинақтардың барлық жиынтығы.2
Инвестиция көзi болып, жинақ қаражаттары табылатыны ... ... бiр ... ... iске ... ол ... ... адамдар тобы немесе шаруашылық субъектiлерi iске асыруы ... ... тобы ... ... ... инвестицияның мәнiне ғана
емес, оның мақсатты бағытталуына да көңiл аударады. В.Бочаров инвестицияны
тұтынуға қолданылмайтын табыстың бiр бөлiгi деп ... ... ... ... ... ... жұмсалады. Мұнда
капиталдық құнның өсiмi табыс түрiнде немесе әлеуметтiк эффект түрiнде
болады.
В. Фельзенбаум, ... ... ... ... “күрделi
салымдар” және “қаржылық” (портфельдi) инвестициялар түсiнiктерiне, яғни
меншiктен табыс алуға құқық беретiн акцияларға, облигацияларға және ... ... ... ... салымдарға жақын келетiн ... ... деп атап ... ... ... ... тек қана мазмұндылық
сипаттамасына ғана ... ... ... ... ... ... да аса
назар аудару қажет. Осы көзқарастан қарайтын ... ... ... өнiмдi өндiруге жұмсалынатын табыстардың маңызды бөлiгiн құрайды,
яғни капитал құрумен, физикалық ... ... ... ... және ... ... ... болып саналады.
lс-тәжiрибеде әр түрлi зерттеушiлер инвестиция түсiнiгiне әр түрлi
мағына бередi. ... ... ... ... ... жер сатып
алуға, қозғалмайтын мүлiк, акциялар сатып алуға, құрылысқа, техникаға,
пайдалы қазбалары бар кен ... және т.б. ... ... салу деп
түсiндiредi.
Инвестицияларды нақты (капитал құрушы) – жаңа ... ... ... ... қайта құруға немесе техникалық жарақтандыруға
бағытталған салымдар және ... ...... ... ... ... ... қағаздары мен акцияларын
сатып алуға жұмсалған салымдар деп бөлуге болады. Бiрiншi жағдайда қаржы
салымдарын жасайтын ... деп ... ... ... жағдайда қаржы
салымдарын жасайтын кәсiпорын-инвестор, өзiнiң өндiрiстiк өзiнiң өндiрiстiк
капиталын – негiзгi ... ... және ... ... ... ... ... қағаздардан табыс-дивидендтер алу арқылы ұлғайтады. Мұнда
өндiрiстi құруға ақша қаражаттары салымдарын, инвестициялық ... ... ... ... ... үшiн ... шығарған басқа кәсiпорындар
мен ұйымдар жасайды.
Сонымен қатар, тiкелей және жанама инвестициялар ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Заңында тiкелей инвестициялар – бұл ... ... ... және ... ... ... ... көмек немесе гранттар шеңберiне ... ... ... барлық түрi. Ал жанама инвестициялар – бұл
бағалы қағаздар немесе мүлiктiк құнды заттар жиынтығына ... ... ... ... ... ... ... сақтада және оның дамуында маңызы зор.
Нақты активтерге ... ... және ... ... яғни олар арқылы кәсiпорын алдында, ... ... шешу ... ... байланысты. Осы позициядан
инвестициялардың барлық ... ... ... ... ... ... Тиiмдiлiктi арттыруға бағытталған инвестициялар. Олардың мақсаты
ең алдымен құрал-жабдықтарды ауыстыру, персоналды оқыту немесе өндiрiстiк
қуатты, ... ... ... ... ауыстыру арқылы фирманың
шығындарын төмендету болып табылады;
2) ґндiрiстi ... ... ... ... ...... ... шеңберiнде ертеректе
құрылған нарықтар үшiн тауар өндiру мүмкiндiктерiн кеңейту;
3) Жаңа өндiрiстердi құруға ... ... ... ... бұрындары өндiрiлмеген тауарларды ... жаңа ... ... көрсететiн мүлде жаңа кәсiпорындарды құруды
қамтамасыз ... ... ... ... ... тауарлармен жаңа
нарықтарға шығуға әрекет жасауға мүмкiндiк бередi.
4) Мемлекеттiк басқару ... ... ... ... ... Инвестициялардың бұл түрлерi
экологиялық ... ... ... және ... шарттары
жөнiнен үкiметтiң талаптарын орындау қажеттiгi кәсiпорын алдында ... ... ... ... ... ... байланысты
тәуекелдiлiктiң деңгейiнiң әртүрлiлiгi болып табылады. Инвестиция түрi мен
тәуекелдiлiк деңгейiнiң ... ... ... ... ... ... ... | ... | ... | ... ... | ... | ... | ... |
|құруға | ... | ... | ... ... | ... ... ... |
|инвестициялар| |р | |р | ... |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... ... ... ... ... ... ... түрi мен ... ... ... байланыс.
Инвестиция түрi мен тәуекелдiлiк ... ... ... ... айқын: ол инвестициялау аяқталғаннан кейiн фирма
жұмысының нәтижелерiнiң өзгеруiне нақыртың мүмкiн реакциясын ... ... ... ... ... ... нарыққа белгiсiз өнiм шығару
болып табылатын жаңа өндiрiстi ұйымдастыру жоғары дәрежелi белгiсiздiкпен
байланысты, ал ... ... ... ... өндiрiсiнiң тиiмдiлiгiн
жоғарылату (шыныдарды төмендету), инвестициялау нәтижесiнiң минималды ... ... Осы ... мемлекеттiк басқару мекемелерiнiң
талаптарын қанағаттандыру мақсатымен жасалған ... ... ... ... байланысты.
Толық ғылыми-техникалық өндiрiстiк циклдi инвестициялауға ... оның ... ... - ғылыми зерттеулер, жобалық –
конструкторлық жұмыстар, iс-әрекеттегi ... ... ... ... ... өндiрiстi ұйымдастыру немесе жаңа өнiмдi шығару және т.б. ... ... ... ... ... және ...... – шаруашылық iс-әрекеттiң маңызды бөлiгi ... ... ... ... ... инвестициялық iс-әрекет деп аталады.
“Тiкелей инвестицияларды мемлекеттiк ... ... ... ... сәйкес, инвестициялық iс-әрекет деп, инвестициялауды
iмке асыру процесiмен ... ... ... айтамыз.
Инвесторлар (инвестициялық iс-әрекеттi iәске асырушы немесе ... ... ... ... орындаушылар, инвестициялық iс-
әрекет объектiлерiн пайдаланушылар, жабдықтаушылар, инвестициялық қорлар)
және ... ... ... да қатысушылары – ... ... ... ... ... ... берушiлер ретiнде инвесторлар
немесе инвестициялық жобаны iске асыру жөнiнде инвестордан алған жеке және
заңды тұлғалар болуы ... ... ... ... жеке және ... ... iшiнде, шетелдiк тұлғалар, мемлекеттер және халықаралық
ұйымдар болуы мүмкiн.
Инвестициялық ... ... ... ... және ... да жеке және ... тұлғалар, мемлекеттiк және
жергiлiктi мекемелер, шет мемлекеттер және халықаралық ұйымдар болуы орта
құрылмына мыналар кiредi:
- күрделi ... ... ... ... ... және ... қорларға инвестиция салу жүргiзiледi;
- инновациялық орта, мұнда ғылыми-техникалық өнiм және интеллектуады
потенциал iске ... ... ... ... ... ... түрдегi ақшалай, қаржылық
және қарыздық мiндеттемелер).
Инвесторларды қаржыландыру көздерiн қарастырайық.
Нақты инвестицияларды ... ... ... барлық экономика
деңгейiнде (макродейңгей) және шаруашылық (микродеңгей) қарастыру қажет.
Макродеңгейде ... ... көзi ... ... ... яғни
тұрғындардың жеке жинақтары, бизнес жинақтары және мемлекеттiк бюджеттiң
сальдосы қарастырылады.
Жалпы ... – бұл ... ... ... мемлекеттiк
шығындар да жатады) барлық қоғамның ағымдағы табысының бiр бөлiгi және ... ... ... ... ... көлемiнде жалпы инвестициялар мен жинақтар бiрдей
деуге болады. Жалпы жинақтар мен инвестициялардың ... ... ... басқаша болуы мүмкiн. Дамыған несиелiк-қаржылық
жүйе жағдайында ... иесi кiс ... ... ... ... бұл ... ... қорларында несиелеу операцияларында
мобилизацияланады.
Қазiргi жағдайда қаржылық қамтамасыз етудiң ... ... ... экономикалық байланыстар арқылы келетiн қорлар болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... субъект деңгейiнде қабылданады. Кәсiпорында қаржы салымдарын
жасау үшiн бiрнешесе ... ... ... бар. ... ... бұл ... ... бiрге қолдануы мүмкiн.
Тәжiрибеде солай жиi болады.
Қаржыландыру көздерiн ... ... ... ... инвестициялау көзi |
|1 |2 ... Жеке | ... ... бөлiнулер (негiзгi|ґткiзуден түскен түсiм (өзiндiк |
|қорлар мен материалды емес активтерге |құн) ... тозу ... | ... ... | ... мен ... көрсетулердi | ... ... ... (кәсiпкерлiк |ґткiзуден түскен түсiм ... ... да ... ... ... да өткiзулерден түскн табыс. | ... тыс ... ... | ... ... тыс ... ... қор ... тыс ... ... қоры. | ... ... ... ... ... ... құн |
| ... құн емес таза ... ... ... қаражаттар. ... ... ... ... Аығмадағы инвестициялық қызметтегi | ... ... ... | ... Бағалы қағаздарды эмиссиялаудан | ... ... | ... Еңбек ұжымының мүшелерiнiң жеке | ... ... ... ... және | ... да ... | ... ... ... | ... ... ... аренда бойынша| ... ... | ... ... | ... ... ... бөлiнулер |Бюджеттiк қаржыландыру ... ... емес ... ... |Бюджеттiк емес қорлардың |
|түсiмдер ... ... ... қаражаттар. ... ... ... ... Банк ... | ... ... да қаржылық институттардың | ... | ... ... ... | ... ... ... | ... ... | ... ... ... ... инвесторлардың қорлары |
|6.1. Аығмадағы инвестициялық қызметтегi | ... ... ... | ... ... ... | ... ... | ... Еңбек ұжымының мүшелерiнiң жеке | ... ... ... ... және | ... да ... | ... ... ... | ... Франчайзинг, селенг, аренда бойынша| ... ... | ... Басқалары | ... ... ... ... ... ... қаражаттары|
|8. Бюджеттiк емес қорлардан түскен ... емес ... ... ... ... ... ... қорлары өзiне құрылтайшылардың бастапқы
жанырларын және капиталды салымдарды қаржыландыруға кеткен шаруашылық iс-
әрекет ... ... ... ... қосады.
Кәсiпорында инвестицияларды қаржыландырудың iрi көзiне амортизациялық
қаржы бөлiнулер жатады. Осы бөлiнулер ... ... ... ұдайы өндiрiсiн кеңейтуге қолданылатын бос ақша ... ... ... мен ... да ... ... кейiн
кәсiпорында таза пайда қалады. Оның бiр ... ... және ... капиталдық салымдар ретiнде қолдануы мүмкiн.
Несиелiк қаражаттар несие берушiлер есебiнен құралады. ... ... тез ... беретiн кәсiпкерлiк iс-әрекет беретiн кәсiпкерлiк iс-
әрекет сфераларын ... ... ... ... бiрi ... ... ... Лизинг деп машиналардың, құрал-жабдықтардың, көлiк
құралдарының және де ... ... бар ... ұзақ ... ... ... айта кету керек, дамыған нарықтық қатынастар
жағдайында лизингтiң құрал-жабдықтарды инвестициялаудағы ... 25% ... ... ... – бұл ... ... қаражаттары.
Қазақстан Республикасының бюджетiнен қайтарымсыз негiзде мемлекеттiк
орталықтандырылған капиталды ... ... егер ... жұмыстарының бекiтiлген тiзiмiне және мемлекеттiк қажеттiлiгi бар
объектiлер қатарына енгiзiлсе ғана жүргiзiледi.
1.2. Инвестициялық саясатты мемлекеттiк реттеу: ... мен ... әр ... түрлерiн тарту және қолдану ... және ... ... рөлi ... ... мен ... ... басқаруға беру, халықаралыө несие үшiн), және
экономикалық ... ... ... әсер ... (халықаралық кәсiпкерлiктiң
тiкелей және портфельдi әдiстерi) саяды.
Реттеу ... ... ... ... және ... инвестиция объектi мемлекет болып табылатындықтан, ол несиенi
аралық иемдену құқығына ие, ... да ... ... ... ... ... Инвестициялаудың коммерциялық түрiнде мемлекет
тiкелей бақыламайды, оның рөлi тек жанама ... ғана ... ... ... ... жүйесi және т.б.) және қаржы-экономикалық саясат арқылы
реттейдi.
Инвестициялық саясаттағы ... ... ... экономиканың
iшкi тұрақсыздығы туралы алғышартты негiздей отырып, экономикалық саясаттың
Кейсиандық ... ... ... ... өндiрiс факторларын
жеткiлiксiз қолдану және ... ... ... ... ... ресурстарға сұраныстың жеткiлiксiздiгiмен көрсетiледi. Сондықтан
Кейнс бойынша сакроэкономикалық саясаттың негiзгi мақсаты төлеуге араласуы
көмегiмен қол жеткiзетiн толық ... ... ... ... ... ... ... және соның нәтижесiнде жалпы iшкi өнiм динамикасына
әсер етедi.
Басқаша айтқанда ... ... ... сұраныс динамикасы
экономиканың дамуының циклдiгiнiң басты себебi ... ... ґз ... ... ... салынған капиталдың өсiм ақысы (проценттiк ставка)
деңгейiне байланысты болады. Осыдан ... баға ... мен өсiм ... әсер ету ... ақша ... саясатының өзара байланысын
келесiдей тiзбек арқылы көрсетуге болады: ақша массасы – пайыз мөлшерi ... – жапы iшкi өнiм. ... ... ... ... ... ... жылдары тиiмдi жұмыс iстедi.
Елде ақша-несие саясатын қалыптастыра отырып, мемлекет (Орталық банк)
ұлттық ақша және өсiм ақының валюталық құнын ... ... ... өсiм ақыны құрудың мұндай факторлар қатынасын нарықтық күштер және
мемлекеттiк реттеу арқылы анықтайды.
Шетел капиталын тарту ... өсiм ... ... тек ... ғана емес, сонымен қатар экономикасы дамыған елдер де қолданады.
Мысалы, 80-iншi ... ... ... АІШ ... ... ... үшiн өсiм ақыны көтердi. Нәтижесiнде елге,
әсiресе Батыс Европа елдерiнен капитал ағыны тез өстi. Сол ... ... ... ... ... ақыс соғысы” деп атала
бастады.
Бiрақ мұндай ... бiр ... ... ... ґсiм ақыны
төмендетуден экономикалық ... ... және ... жұмыс
бастылық жағдайының нашарлауы және т.б. қолайсыз ... ... ... ... ... ... себебi несиенiң қымбаттауы өнiм
құнының өсуiне әкеледi. Сондықтан өсiм ақы сферасында ... ... ... ... ... ... ... сүйенедi.
Мемлекеттiк реттеу проблемасы мына себептер ... ... ... ... ... қарастырылмайды, бiрiншiден, өсiм ақының өзi көп
факторлы, күрделi нарықтық ... ... ... ... өсiм ... ... бiрақ инфляция жағдайында емес) несие ... ... әсер ... әр ... ... мемлекеттiк реттеудiң қызметтерiн,
түрлерiн және әдiстерiн қаратстырайық.
Шетел капиталымен жұмыс ... оны екi ... ... ... ... ... капиталды тарту кезеңi;
2) Тартылған капиталды қолдану кезеңi;
Шетелдiк ... ... ... әр ... ... қызметтерi мен
реттеу принциптерi ерекшеленедi. Мемлекеттiк несиелеу және акционерлiк емес
кәсiпкерлiк түрiнiң ... жеке ... ... ... ... және ... ... инвестиция) түрiнде тарату
және қолдану сферасына қарағанда мемлекет тарапынан көбiрек ... ... ... қазыналық мiндеттемелер маңызы артады. Осы ерекшелiкке
байланысты шетелдiк капитал аумағындағы заңдылықтар сыртқа заем беру ... ... ... ... 2-суретте шетелдiк капиталды
тарту және қолдану кезiндегi мемлекеттiк реттеу қызметтеру көрсетiлген.
Реттеу ... ... ... ... және ... ... ... Оларды кеңiрек қарастырамыз.
1. Халықаралық мемлекеттiк және банктiк несие беру. Бұл ... ... ... халықаралық несиенiң аралық заемщигi болып
табылумен анықталады. ... ... ... қол қояды, үкiметтiк
кепiлдiк берумен оның жабылуын қамтамасыз етедi. Мемлекет (¶кiмет) несиенi
заемге берушi (заемщик) ... ... ... ... ... ... жағдайда мемлекет ролi мынамен анықталады:
- ол кредитор, донор, гарант және заем берушi ... ... ... ... қатынастың белсендi қатысушысы болып табылады;
- мемлекеттiк несие беру ... ... ... ... ... көптеген елдерде мемлекеттiк бюджет есебiнен фирмалар мен банктерге
экспорттық несиелер берiледi;
- ... ... сый ... үшiн жеке ... ... кепiлдiк беретiн сыртқы саудалық операцияларды несиеге
беру және сақтандыруды көздейтiн мемлекеттiк ... ... ... – импортты банктер ... ... США – ... ... ... ... 40%-ын,
Жапонияның ЭКСИМБАНК-i – 80%-ын қамтамасыз етедi.
Қазақстанда “Сыртқы қарыздарды ... ... жаңа заң ... ... ... ... ... механизмi қабылданды.
Негiзiнен бұл Қазақстан Республикасы мемлекетi тарапынан кепiлдiкке ие
несиелер арқылы қаржыландырылуын талап ... ... ... ... ... мемлекеттiк
кепiлдiгiмен мемлекеттiк емес сыртқы заемдердiң ... ... ... ... ... жыл ... ... басым секторларының тiзiмiне ... ... Бұл ... ... ету үшiн ... түрде жариялануы тиiс.
Егер өтiнiш беретiн тұлғаның сәйкес несиелiк ... ... жоба ... ... ... ... онда өтiнiш беретiн
тұлға Қазақстан Республикасының Қаржы ... ... ... ... ... ... ... рейтинг деңгейi, рейтингтiк агенттiк
тiзiмi және контргаранттарға қойылатын талаптарды ¶кiмет ... ... ... ... ... ... рейтингi және инвестициялық жоба
бойынша кепiлдiк мiндеттемесi болса, онда өтiнiш ... ... ... ... ... Мемлекеттiк кепiлдiк беру туралы
өтiнуге құқылы. Несиелiк рейтинг деңгейi, рейтингтiк агенттiк тiзiмi ... ... ... ... белгiлейдi.
2. Кәсiпкерлiктiң акционерлiк емес әдiстерiн реттеу. Бұл процесс
әлемде және тiптi ... ... ... ... ... ... ... өрiс ала ... ... ... ... ... кезеңiнде тиянақты жұмысты талап етедi. Мемлекеттiк
реттеу басқарылуға берiлетiн ... өзiн ... ... ... ... үшiн аса көп инвестициялық ресурстарды талап
ететiн және зиянды (убыточный) болу ... ... ... ... ... тартумен өтетiн конкурстың ашық механизмi болып табылады.
Кәсiпорынды басқаруға беру туралы шешiм тек ... ... ... және оның ... пайдалылығы тиянақты өлшенгеннен ... ... ... ... және ... ... реттеу
ақша-несие, қаржы және экономикалық саясат рычагтары және де шетелдiк
инвестиция бойынша арнайы заң ... ... ... Осы ... ... ... түзедi. Экономикалық практикада кең
тараған ... ... ... ... ... ... боып табылады.
Күштi бюрократтық аппараты бар мемлекет инвесторлардың ... ... ... ... және ... ... тiкелей шетелдiк
инвестиция процесiне араласады. Бұл көбiнесе мемлекет және ... ... ... ... мен ... ... және ... саясаты
негiзiнде нақты экономикалық жағдай және ... ... әр ... жүзеге асырылатын базалы принциптер жатыр.
Бұл принциптер келесiлер:
1. Экономикалық қауiпсiздiк принципi. Халықаралық мемлекеттiк және
банктiк несиенi (сыртқы қарыз ... ... және ... үшiн бұл ... борышты және терiс сальдоны ұлғайтуға әсерi сияқты экономикалық
қауiпсiздiк параметрлерiн секеру керектiгiн ... ... ... жеке ... – бұл ... сфераны iздеушi
капитал және дамушы елдерде бұл үшiн тиiмдi сфера ретiнде табиғи ресурстар,
шикiзат салалары болып табылады. Бiрақ осы ... ... бiр ... тек ... ... ... күшейтiп қана қоймай, сонымен
қатар әлемдiк нарықта зияндылықты және бағаның ... ... бұл ... да ... экономикалық қауiпсiздiгiн төмендетедi.
2. Мемлекеттiң инвестициялық мақсаттарын iске асыру принципi.
Шетелдiк ... ... ... ... және келесi
макроэкономикалық мiндеттердi шешуге бағытталуы керек: ЖIґ өсiмi; ... ... ... және ... ... тербелуiн басу;
бағаны тұрақтандыру және ... ... ... бюджет
тапшылығын төмендету және басқалар. Осында шетелдiк инвестициялардың
тиiмдiлiк критерийi ... ... ... ... ... ... капиталды қолдану бағыттарының ... ... ... ... ... және ... қолдану
бағытының дамуы оның жеткiлiксiз және дағдарыстық жағдайынан жоғары даму
деңгейiне дейiн ... ... ... ... бағынады. Бұл даму
келесi стадияларды қамтиды:
а) импортты алмастыру
б) экспортқа бағытталу
в) ғылым сиымды ... ... ... ... Несиенi қолданудың жобалық әдiсi принципi. ... заем ... ... ... қолдану және бақылауды тиiмдi ұйымдастыру
мақсатында мемлекет приоритеттi бағыттар мен жобалардың тiзiмiн ... ... ... әдiсi ... несие берудiң негiзiнде
жатуы керек.
5. Несие ... iшкi қор ... ... асуы ... Несиенi
қолданудың экономикалық эффектi тек мына жағдайда ... егер елде ... мен ... ... ... ... ... несие құнына
қарағанда, қаржы немесе материалдық байлық көп болатын болса. Керi жағдайда
несие зиян әкеледi деп ... ... ... ... принципi. Бұл принцип төртiншi принциппен
ұқсас, ... ... – ол ... ... ... талдау жүргiзiлген
инвестициялық жобаны iске асыруға және оның өсiмiн ... ... ... ... ... ... ... тарту процесi ТМД-ның
көптеген елдерiнде аясы тар ... ... ... ... тартылады,
кейiн жобаны несиелiк линиямен iрiктеу басталады. Мұндай тәртiп тарту
процесiн анық ... ... және ... жоқ
астанкестенгеайландырады. Жоба несиемен iрiктелмей, керiсiнше ... ... ... керек.
7. Жобаны iрiктеу кезiндегi конкурстылық принципi. ЖОбалар арасында
приоритеттi бағыттар бойынша конкурстар жүргiзiлуi керектiгiн бiлдiредi.
8. Сыртқы заем ... ... ... ... ... ... саясатты жасау кезiнде ұсынғанды ала беру принципiмен
жетекшiлiк ... ... ... ұзақ ... ... ... ... артықшылығы бар, егер мемлекет қысқа ... ... ... ... ... онда ол ... тәуелдiлiкке ұшырауы мүмкiн,
себебi мұндай несиенi қолданудың тиiмдiлiгi аз.
9. Инвестициялық хал-ахуалды жақсарту принципi.
10. ... ... ... және ... ... кiруiн
шектеу принципi. Әлемдiк тәжiрибе көрсеткендей, ... ... ... бар кез-келген дамушы ел инвесторларды тек
экономикалық ... ... ету үшiн ғана ... ... ... ... ... даму мақсатында басымды салаларға кiруiн шектеу
керек.
11. Шетелдiк инвесторлар үшiн тең құқылы жағдай принципi. Шетелдiк
инвесторлар өз ... ... ... салықтық жеңiлдiксiз де
дамушы елдерге салуға ынталы (өткiзу нарығының ... ... ... төмендiгi және т.б.). Жеңiлдiк жағдайларды жасау
шетелдiк капитал ... ... ... ... ... ... ... белсендiлiгiне керi әсерiн тигiзедi.
12. Табысты аударуға уақытша ... ... ... кейбiр
елдерiнiң заң актiлерiне енген және кең ... пiкiр ... шет ... ... ... ... – деген пiкiр кателiк болып табылады. Алғашқы
табысынан ... ... ... ... ... ... мемлекет
ешқандай пайда көрмейдi. Басқа дамушы ел ... ... ... ... рычагын қолданады. Чили, Боливия, Мексика заңдарына сәйкес
шетелдiк компания бес жылдан ерте пайданы ... ... ... ... принциптерi жүзеге асыру кезiнде маңызды жағдай
несие - ... ... ... ... ... ... ... механизм шетелдiк капитал мен инвестицияны ... ... ... ... жасауға негiзделуi керек. Концепция шетелдiк
капитал және инвестиция ... ... ... ... ... ... мен оны орындауды бақылау механизмiн қамтуы ... ... заем беру ... ... ... несие)
бағдарламасы бөлiмiнде көлемi, түрi, қолдану бағыттары сияқты бөлiмдер
болуы керек.
Қазақстанда кпиталды тарту ... тағы бiр ... ... кең ... болып табылады. Бұндай несиенiң түрiн қолдану икемсiз,
сонымен ... ... ... беделiн түсiретiндiгiн ескеру керек.
Тауарлы несиелер тұрмыс деңгейi өте төмен ... тән ... ... ... ... ... таңдау кезiнде ұзақ мерзiмдi несиенi таңдау керек, себебi
олар ғана өндiрiстi көтеру мiндетiн ... ... ... ... ... және инвестиция түрiне байланысты.
Халықаралық, мемлекеттiк және банктiк несие беру ... ... ... ... ... дамушы елдерге көмектi үйлестiру,
кейбiр саяси режимдер үшiн ... ... ... және ... реттеудiң екi дейңгейлi ... бар – ... ... ... және ... несие берудi реттеудiң мемлекет
аралық жүйесiнiң мақсаттары:
- төлем балансы, валюталық курс, ссудалық ... ... әсер ... ... ... ... қозғалысын реттеу;
- дағдарыстық құбылыстардан шығару үшiн бiрлескен мемлекет аралық
шараларды қабылдау;
- белгiлi бiр заемщикке қатысы несие саясатының ... ... ... ... мыналарды бөлiп көрсетуге
болады:
- экспорттық несиелер мен ... ... ... ... ... ... ... келiсу;
- халықаралық валюталық-несиелiк және қаржылық ұйымдардың қызметiн
регламенттеу.
Мемлкетаралық реттеу жүйесiнiң рөлi үздiксiз өсуде. Бүгiн халықаралық
несие алу ... ... ... ... ... ... жүйесiне енуге мәжбүр болады. Ал мемлекет iшiлiк реттеуде де белгiлi
бiр дәрежеде мемлекетаралық реттеу жүйесiнiң әсерi ... ... ... рөлi ... Одақтың құрылуымен
өстi. Европалық Одақ ... ... ... күнге экспортты несиелеу
жағдайы, минимальды өсiм ақы және ... ... ... ... ... ... реттеудiң маңызды институттары әртүрлi
халықаралық кеңестер, халықаралық банктiк клубтар болып табылады. Жоғарғы
жақтағы кеңестерде астық, мұнай, ... ... ... және ... ... ... ... басқа да сұрақтар бойынша глобальды
мәселелер шешiледi. Банктiк клубтар халықаралық масштабта олардың саясатын
үйлестiру мақсатымен ... ... ... ... ... ... Forex club ... iрi банктерi және несие-қаржы ұйымдардың өкiлi
болып табылатын 1600 банкирдi бiрiктiредi.
Мемлекеттiк механизмнiң мақсаты шетелдiк инвестициялар мен ... ... ... ... ... ... реттеу механизмнi заң және ұйыидық механизмнен тұрады.
Заң механизмi келесi принциптерге бағынуы керек:
1. Түсiнiктiң бiр ... ... ... ... және ... ел ... айқын, анық және кемiсдi болуы керек.
2. ¶йлесiмдiк және ... ... ... бiр ... реттейтiн заңдардың көбiсi бiр-бiрiмен үйлеспеген
шатасқан болуы ... Осы ... ... ... бодырмау үшiн экономикалық ведомство, ... және ... ... ... ... ... мемлекеттiк басқару органдары тиянақты ... ... ... ... және ... ... жағдайының теңдiгi принципi.
Тiкелей инвестицияға қатысты заң ... ... ... ... қрағанда шетелдiк инвесторларға қолайлы
жағдай жасауды ... ... Даму ... Заң механизмi әлемде, макроэкономикалық
ситуациялардың өзгерiсiн ескере отырып, үнемi ... ... ... ... ... және ... ... және
қолдану процесiн ұйымдық басқару жүйесi болып табылады. Дамушы ел ... ... ... ... үшiн ... мемлекеттiк органдарды
құрады.
Бiздiң көзқарасымыз бойынша, ... ... ... ... ... ... шетелдiк инвестиция түрiнде халықаралық
кәсiпкерлiкке жататын сұрақтарды реттеудi енгiзбек керек және осы ... ... құру ... ... Шетелдiк инвестиция көлемi және
бағыттары тек заң механизiмiмен реттелуi керек.
Мемлекеттiк құрылымның ұйымдық дайындау ... ... ... Басқарудың арнайы құрылымын құрудың төрт нұсқасы бар:
- Министрлi немесе Министрлер Кабинетiнiң жанынан ... ... ... немесе басқа мемлекеттiк басқару органындағы басқарма;
- Тәуелсiз мемлекеттiк ұйым;
- Менеджмент саласындағы шетелдiк кеңесшiлер (арнайы басқару органын
құрмай-ақ)
Кейбiр елдерде инвестицияны ... ... ... ... ... қолданылады. Ендi әрқайсысының артықшылықтары мен ... ... ... ... ... ... ... комитет.
Мүндай құрылымның арқтықшылықтары: несиенi тарту және қолданумен байланысты
сұрақтарды тез шешу мүмкiндiгi; заем ... ... және ... ... жоғары үйлесiмдiгi. Кемшiлiктерi: штаттың көбеюi,
кеңсешiлдiктiң жоғары деңгейi, инвестицияны ... ... ... ... ... ... ... құрылымының артықшылықтары болып төмендегiлердi айтуға болады:
- арнайы заңның болуын және оның қызметiн қамтамасыз ... ... ... ... етпейтiн, қарапайым схема;
- Министрлiк шегiндегi қызмет елдегi саясатты жүргiзуге жауап беретiн
құрылыммен тығыз байланысты болуы. Бұл шешiм қабылдауға әсер ... тiптi ... ... тарту үшiн экономикалық ортаны
жақсарту мақсатымен заң ... ... ... бередi.
- Министрлiк шегiндегi қызмет жекелеген салалардың даму ... ету ... ... етедi.
Бiрақ мұндай құрылымға кемшiлiктер тән, соның iшiнде:
1. ... ... ... ... Дәл осы ... инвестициялық жобалар қабылданады немесе қабылданбайды. Әдетте
Министрлiк шешiм ... ... ... Министрлiкте және
кеңесшiл ұйымдарда басқару статусы жоғары емес, құжатқа қол қою ... ... бұл ... ... жылдамдығын ұстап қалады.
2. Елге капитал салуға мүдделi ... ... ... ... арнайы ақпаратты қажет етедi. Шенеуiктердiң бизнестiң практикалық
сұрақтардан хабары аз, сондықтан да оларға ... ... ... алмайды.
Келiссөздi жүргiзуге қабiлетсiздiктiң екi негiзгi кемшiлiгi бар:
а) Ел туралы терiс түсiнiк бередi;
б) ¶кiмет өкiлi ... ... ... қатерлi қателiктердi
жiберуге әкелуi мүмкiн.
3. Министрлiк кез-келген басқа мемлекеттiк ... ... ... жататын жоғары еңбек ақыны қамтамасыз ... Бұл ... ... ... ... арасында коррупцияға
және пара алушылыққа әкеледi.
4. ¶кiметтiң ауысуы Министрлiк штатына өзгерiстер әкелуi мүмкiн, ал
ол өз кезегiнде ... ... ... ... тұрақсыз саясатына
әкелуi мүмкiн.
3) Тәуелсiз мемлекеттiк ұйымды құру.
Мүндай ұйымдардың ... ... ... ... ... Бұл ... аз ... шешiм қабылдай алады және де
еңбекақы деңгейiн өз бетiнше белгiлеуге ерiктi болғандықтан, жоғары бiлiмдi
мамандарды ... ... ... ¶кiмет ауысса да, оның штаты тұрақты болып
қалатындықтан, шетелдiк ... ... ... ... мүмкiндiгi үлкен.
4) Шетелдiк кеңесшiлер қызметiн қолдану.
Мүндай жолдың артықшылығы ұзақ мерзiмдi оқытудың қажет ... ... ... шетелдiк консультанттарды ... ... ... жүргiзiледi. Олар инвестициялауға көмектесу және
өткiзудi ұйымдастыру жұмысын тез бастауы және инвестормен келiссөз ... ... ... ... арқасында олар презентацияны жоғары
кәсiби деңгейде ұйымдастыруға, жақсы көрнектi материалдарды дайындауға және
шетелдiк инвесторлармен бiрдей деңгейде келiссөз жүргiзуге ... ... бұл ... ... ... бар, ... ¶лкен шығындар келтiредi;
2. Елдiң престижiнiң жоғарылауына мүмкiндiк бермейдi, бұл мемлекетте
жеткiлiктi бiлiктi мамандардың жоқтығын көрсетедi.
Сонымен, шетелдiк капитал және ... ... мен ... ... ... қызметiнiң маңызды сферасы болып табылады.
Бағдарламалық-концептуалдық негiзiнде және ... ... ... халықаралық несиелендiру мен кәсiпкерлiктi реттеу саясаты ... ... ... септiгiн тигiзедi.
1.3. Мемлекеттiң құрылымдық-инвестициялық саясатын қалыптастыру негiздерi.
¶кiмет басшысы Иманғали ... ... 11 ... ... ... ... баяндамасында Қазақстанның бүгiнгi
жағдайын былай сипайттайды: ... ... ... ... әлеуметтiк-саяси тұрақтылыққа, өндiрiстiң өсуiне, ауылдарда
оң iлгерiлеушiлiкке қол жеткiзе отырып, бiз ... ... ... жоғары технологиялы және бәсекеге қабiлеттi тауарлар шығаруға
негiзделген қазiргi ... ... ... ... есебiнен
тәуелсiздiгiмiздi нығайтуға мүмкiндiк жасадық”1.
Осы қол ... ... ... ... үшiн мемлекеттiң ғылыми негiзделген құрылымдық-инвестициялық
саясатын ... ... ... ... ... саясат –
макроэкономикалық, салық және аймақтық деңгейлерде ... ... ... ... табылады.
Макроэкономикалық салада оңтайландыру iсi халық шаруашылығының
салалық құрылымына да әсер ... ... ... ... жүзеге
асырудың маңызды тетiгi-макроэкономикалық жағдайға айтарлықтай әсер ететiн
салалық басымдықтарды ғылыми негiздеу болып ... ... ... ... ... жағдайын анықтау-экономиканың
шикiзаттық бағытын жою және өнеркәсiптi ... ... ... ... ... ... ескерiлетiн маңызды
фактор – жиынтық сұраныс құрылымы жайлы болжамды мәлiметтер. Олар ... мен ... ... ... ... есебiнен жиынтық
ұсыныс құрылымын қажет етедi. Әлемдiк тәжiрибе, басқа елдерден ... ... ... ... ... ... отыр. Ал, егер мәсле азық-түлiк өнiмдерiне деген ... ... ... онда ... бағытталу елдiң азық-түлiк бойынша
қауiпсiздiгiн айтарлықтай нашарлатады.
Дағдарысты жағдайдан шығу және ... ...... ... қор ... ... арттыруға байланысты. Ал бұл, өз кезегiнде,
әсiресе ... ... ... ... ... ... өсу қарқынын арттыруды қажет ... ... да ... инвестицияларға бағытталуға болады және бағытталу керек деген
жаңсақ пiкiрлер абр. ... ... ... толықтай
бағытталу, бiрiншiден, отандық машина жасау және өндiрiс ... мен ... ... ... салалардың
мүддесiне шек келтiруi мүмкiн; екiншiден, елде техникалық процестiң негiзгi
бағыттары бойынша күрделi және ... ... ... жүргiзуге
қажеттiлiк төмендеуi мүмкiн. Бұл екi ... да ... ... анық ... ал оны ... үшiн ... ... қалыптастыруда халық шаруашылығының инфрақұрылымдық ... ... ... ... жаңарту мен пайдалану тиiмдiлiгiн
арттыру мүдделерi көзделуi тиiс.
Мұндай саясатты қалыптастыру қалдықсыз технолгияларды ... ... ... ... ... тиiдi ... ... де негiзделедi.
Бұл, республиканың экспорттық әлеуетiн арттыру – шетелдерге барлық жағынан
әлемдiк стандарттарға сәйкес ... ... өнiм ... мүмкiндiк беруi
қажет. Сол арқылы экономиканың, оның iшiнде өнеркәсiптiң ... ... жою ... болар едi.
Егер әлемдiк шаруашылық байланыстарда өз орнымызды таппасақ, сондай-
ақ халықаралық еңбек бөлiнiсiне қатысу ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Аталған жағдайда “өз
орнымызды табу” дегенiмiз экспортқы бағытталған ... ... ол ... ...... ... ... болуы мен дамуын
бiлдiредi.
Бұл жерде бiз халық шарашылығы салалық ... ... ... ... ... қалыптастырудың ... ғана ... ... ең ... елдiң өндiргiш күштерiн
орналастыруды оңтайландыру мәселесiн қамтитын халық шаруашылығының аймақтық
құрылымын ... ету iсi де ... ... атап өту ... Бұл тұста,
экономиканың салалық және аймақтық ... ... ... рөл
атқаратын екi факторды бөлiп ... ... ... табиғиқорларды
тиiмдi игеруде және қоғамдық өндiрiс пен халықтың өмiр сүру ... ... қол ... ... ... халық шаруашылығының аймақтық құрылымын ғылыми негiдеуде
ерекше сипаттағы ... да ... Атап ... әр түрлi
аймақтардағы халықтың өмiр сүру ... ... ... ... ... аймақаралық ауытқулар деңгейi жоғары болса, әлеуметтiк
иеленiсу мәселелерi күшейе түседi.
Аталған жағдайдан аймақтық құрылымды ... ... ... ... ... ... қамтылу коэффициентiнiң мөлшерiн ... ... және ... ... қол ... жалпы
мемлекеттiк мүделiлiгi туындайды. Аймақтық жұмыспен қамтылудың әртүрлiлiгiн
талдау және ... алу ... ... ... саясатын
қалыптастыруда бастапқы негiз болуы шарт. Бұл ... ... ... өте ... ... отыр. Себебi, материалдық
өндiрiстiң аса маңызды ... ... ... ... ... ... шараларын жүзеге асыру түптеп келгенде
жұмыссыздықтың өсуiне, халықтың ... ... ... ... ... ... ... және ғылыми-
интеллектуалдық базасының құлдыруаына алып келедi.
Халық ... ... ... ... ... ... ... мен iрiлендiрiлген аудандарының
әлеуметтiк-экономикалық дамуынан кешендiлiк қағиданысна байланысты. Аталған
қағида ... ... ... ... факторалырының бiрi.
Жоғарыда, мемлекеттiң құрылымдық саясаты, ең ... ... ... ... қабылдап, жүзеге асыру
арқылы, яғни құрылымдық және ... ... ... ғана ... ... ... саясат маңызды үш бағытта жүргiзiледi:
- мемлекеттiк бюджеттiк қорларды пайдалану арқылы;
- iшкi несие ... мен жеке ... ... ... ... ... ынталандыру арқылы;
- шетелдiк инвестициялар тарту мен тиiмдi пайдалану механизмi арқылы.
Осы бағыттар iшiнен басымдысын ... алу және ... ... тиiмдi аймақтық-салалық құрылымын қолдау мақсатында ... ... ету – ... инвестициялық саясатының негiзiн
құрайды. Оны қалыптастыру барысында ... ... ... ... ұлттық бағдарламаларды iске ... ... ... жүзiнде, белгiлi мақсатқа қол жеткiзудi көздейтiн мемлекеттiң
құрылымдық-инвестициялық саясатының бағытары мен ... ... ... ... ... ... анықталуы тиiс.
Ал бұл, өз кезегiнде, мүдделер, ресурстық база, механизмдер, ... осы ... ... асыру процесiнiң өзi де саллалардың, аймақтардың
тұстастай халық шаруашылығының орта және ұзақ мерзiмдiк даму ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық
саясаты бiздiң ойымызша келесiдей мәселелердi қамтуы тиiс:
- дайын өнiм шығару арқылы экспортық әлеуеттi арттыратын ... ... ... iшкi ... ... ... және импорттық алмастыратын
өнiм өндiрiсiн кеңейту;
- негiзiнен отандық өндiрiс ... ... ... ... өндiрiстiк аппаратын жаңарту;
- халық қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға бағытталған салалар дамуын
қамтамасыз ету;
- экономиканың аграрлық секторының дамуын ... ... ... ... ... ... және т.б.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе келесiдей негiзгi тұжырым
жасауға болады: мемлекеттiң құрылымдық-инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... қажеттi
бағытта қамтамасыз ету мүмкiн емес. Сұраныс пен ... ... заңы ... ... ... ... мне өзге де қорлардың бiр
саладан екiншiсiне ауысуы ... ... ... әлеуметтiк
мәселелердi шешуге және қоғамдық өндiрiс тиiмдiлiгiн арттыруға мүмкiндiк
бермейтiндiгiн ... ... ... Ал, ... ...... ... жалпы экономикалық саясатынан туындайтын құрылымдық
саясатты жүзеге асырудың басты мақсаты. Ендi осы ... iске ... ... қандай? – деген сауалға жауап берiп көрейiк.
Макроэкономикалық ... оны ... ... ... ...
басмыды салалар дамуының мақсатты ... Онда ... ... ... ... ... ... нақыланады. Сондай-ақ, iшкi және сыртқы нарықтарда тиiстi
орын алу мақсатында осы ... ... өнiм ... мен ... арттыруға үлкен көңiл бөлiнедi. Бағдарламалық көрсеткiштер басмыды
салалармен аймақтардың барынша қарқынды даму үшiн тиiстi ... ... ... ... қормен қамтамасыз ету барысын да қамтиды. Бұл
жерде мәселе ең алдымен қаржы ресурстары туралы болып ... ... ... кезiнде сала iшiндегi (аймақтық) резервтерi ескерiледi.
Құрылымдық-инвестициялық саясатты ... ... ... бiрi – ... ... ... ... нормасын
белгiлеу – бұл жоғарыда аталған резервтердi – ... ... ... ... ... ... ... босату маңызды рөл
атқарады.
Мұндай қызмет жеңiлдiкпен несие беру ... мен ... ... ... да ... ... Бiрақ, бұл механизм егерде басымды салалар
бойынша таңдап алынған инвестициялық жобаларға жеңiлдiк пен ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған инвестициялық
жобаларды жеңiлдiкпен несиелеу ... ... ... (әсiресе
коммерциялық) моральдық және материалдық қолдау табатындай жағдай жасалса –
бұл аса маңызды шара болар едi.
Егер ... және ... ... басымды салалар объектiлерiне
көңiл бөлсе ғана салықтық ... ... ... ... кезекте iшкi
(отандық) несие қорларын қолдануға көңiл бөлуi ... ... ... жоғарыда атап өтiлгендей, нәтижесiнде мемлекетке 2-3 есе қымбатқа
түседi. Ерешк атап өтетiн тағыда бiр ... ... ... салу –
қалдықсыз және экономикалық жағынан тиiдi ... ... ... ... ... ресурстарымен қамтамасыз ететiн
инвесторларға қолданулыу тиiс.
Егер кәсiпорын мен инвестициялық жобаларды шикiзатпен, техникалық,
құрал-жабдықтармен және т.б. ... ... ... ... болса,
онда басымды салалардың (аймақтар) барынша қарқынды даумы үшiн жеңiлдiкпен
кедендiк алмдар алуды ... да ... бар. ... ... ... өнiм өндiрiсi көп жағдайда өте тиiмдi екенiн тағы ... ... жөн. ... осы ... ... ... өндiрiстер
жүйесiнде кәсiпкерлiктiң, шағын және орта бизнестiң дамуын ... ... ... ... ... керек.
1.4. Инвестициялық саясаттың заңды-құқықтық негiздерi.
Қазақстан 1991 жылы мемлекеттiк тәуелсiздiктi ... ... ... ... қамтамасыз ету, экономикалық өсудiң орнықты
қарқынына қол жеткiзу мүддесiне тiкелей инвестициялардың қуатты ... ... ... ... ... ... ... туды.
Қазақстанның 2030 жылға дейiнгi даму стратегиясының басты ұзақ
мерзiмдi стратегиялық мiндеттерiнiң бiрi – шетелдiк ... ... ... ... ... ... ету деп жарияланған
Қазақстан елде ашық экономикалық жүйенi дамыту үшiн осы күнгi ... ... ... қалыптастыру шараларын iске асырып келедi.
Қазақстан Республикасындағы инвестицияларға байланысты ... ... ... қарастырайық.
Соңғы уақытқа дейiн инвестициялық қызмет мына заңдармен реттелiп
отырды: “Шетелдiк инвестициялар туралы” (1994 ж.); ... ... ... ... (1997 ж.); ... Республикасының заңдары.
1997 жылы ... ... ... ... және ... ... үшiн Қазақстан Республикасы экономикасының басымды
секторларының тiзiмiн бекiту туралы” және ... ... ... ... мен ... беру ... және ... Ережелердi бекiту туралы” Жарлықтарды шығарды.
1997 жылы инвестициялық қатынастарды ұлттық және ... ... ... нормативтiк құқықтық актiлер пакетi Қазақстан
Республикасының “Тiкелей инвестицияларды мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... қағаздар бойынга мәлiметтердi ... ... ... бiрге инвестицияларды қорғау және ынталандыру туралы бiрқатар
мемлекетаралық ... ... ... инвестициялық iс-әрекеттер 20-дан астам заңдық және
нормативтiк-құқытық актiлермен реттелiп отырды.
Алғашқы кезеңде ел экономикасына үлкен көлемде инвестициялық ... ... ... ... тиiмдiлiгiн ескере отырып, Қазақстан
Республикасы Президентiнiң 1996 жылғы 8 ... ... ... ... ... ... ... құрылды (1999
жылдың 22 қаңтарынан бастап – Қазақстан Республикасының Инвестициялар
жөнiндегi агенттiгi). Сол ... ... ... ... ... жалпы
бағалаулар бойынша оң жағына қарай өзгереi, бұған мемлекет басшысының
белсендi ... оның ... ... ... ... ... қолайлы макроэкономикалық және әлеуметтiк-саяси жағдайдың
сақталуы, экономикадағы ... ... ... ... ... және т.б. жәрдемiн тигiздi. Қазақстан ... ... ... 21 ... АІШ ... ... шетелдiк инвестицияны
тарта бiлдi. Оның 45% экономикадағы өндiрушi салаға бағытталған. Қазақстан
бүгiнгi ... жан ... ... ... ... ... алғанда ТМД
елдерiнiң арасында көш басында ... ... ... ... ... таза салмақ-түсiмi орташа алғанда ЖIґ-нiң 8-10% құрайды. Тағы
бiр айта кетер жағдай, 2001 жылы алғаш рет ... ... ... ... ... 3.2 ... ... құрады.
ґз мемлекетiн қалыптастыру және нарықтық ... ... ... ... ... үнемi өзгерiстер, түзетулер енгiзiлiп
келедi. Бұл көп жағдайда инвестициялық қызмет үшiн ... ... және ... ... тиiмдi жүйесiн қалыптастыруға
бағытталған.
Алайда, ... ... өте жиi ... заң ... ... ... екендiгiн куәләндырады. Сондай-ақ заңдардың мазмұнына
үнемi өзгерiс енгiзу (Қазақстандағыда) ... ... және ... ... ... ... процестердiң
баяулауына және құрылымды құрайтын салалар инвестициялық жобаларының iске
аспауына алып келетiндiгiн өмiр көрсетiп отыр. Бұл ... ... ... шешу кезiнде өте сақтықпен қарау қағидасын ұсынатын
шетелдiк инвесторларға қатысты. Заңдардың тұрақсыздығы – күрделi, ... ... ... ... отандық инвесторларды да
алшақтатады, өйткенi бұл ... ... ... баруға тура келедi. Соңғы
бiр ... жыл ... ... осы себептерге байланысты жаңадан бiрден-
бiр инвестициялық келiсiм-шарт жасалмаған.
Инвестициялық аухалды жақсарту – инвестицияларды ... ... ... инвесторлардың да экономиканың нақты секторына салуын тиiмдi
ететiндей, ... ... ... да, сондай-ақ iшкi капиталдың
шетелге кетуiн ... да ... ... ... ... ... ... құқықтық базаны одан әрi дамыту қажет.
Осыған орай 2003 жылдың қаңтар айында жаңа ... ... ... Заңы ... ... Заң ... ынталандырудың құқықтық және экономикалық
негiздерiн айқындайды. Қазақстан Республикадағы инвестицияларды жүзеге
асырған ... ... ... ... ... бередi,
инвестицияларды жүзеге асырған кезде ... ... ... ... ... мемлекеттiк қолдау шараларын, инвесторлар
қатысатын дауларды шешу ... ... ... ... Республикасының Заңы Қазақстан
Республикасының Конституциясына негiзделедi.
Егер Қазақстан Республикасы бекiткен ... ... ... ... халықааралық шарттың ережелерi қолданылады.
Инвестициялар туралы жаңа заңның екiншi ... ... ... ... Бұл ... ... аумағында инвесторлар
қызметiн құқықтық қорғау кепiлдiктерi, инвесторлардың өз қызметiнен алынған
кiрiстерiн пайдалану кепiлдiктерi, сондай-ақ инвестициялық ... ... ... ... үшiн ... ... ... жасау және осы
заманғы технологияларды қолдана отырып, жаңа өндiрiстер құруға, жұмыс ... ... мен ... жаңа ... ... ... және бар
жұмыс орындарын сақтауға, сондай-ақ ... ... ... ... ... Заңның үшiншi ... ... ... ... ... қарастырылған.
Инвестицияларды мемлекеттiк қолдау инвестициялық проференциялар беру
арқылы жүзеге асырылады.
Заңның 1 бабында “Инвестициялық ...... ... жобаның iске асырылуын жүзеге асырушы заңды
тұлғаларына ... ... ... ...... Ал ... ... проференциалардың түрлерi – салықтық проференциялар, кеден
баждарын салудан босату, мемлкеттiк заттай гаранттар ... ... беру ... ... ... ... Жаңа ... сәйкес
инвестициялық проференциялар әрбiр инвестициялық жоба ... ... ... бес ... аспайтын мерзiмне берiледi.
Жаңа Заң инвесторлардың инвестициялық қызметi үшiн қолайлы жағдайлар
жасалуына, мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... етедi.
Заңда төрешiлдiк пен сыбайластық жемқорлықтың болу ... ... мен ... ... ... ... болмауы
көзделген. Инвестицияларға кедергi келтiретiн, өндiрiстiң дамуына және
сауданың дамуына ... ... ... ... ... ... жою
инвестициялық саясаттың құрамдас бөлiгi болып табылады.
Алғаш рет жаңа Заң отандық және ... ... ... ... ... ... ... жекелеген
инвесторлардың пайдасына айырмашылықтар, анртықшылықтар немесе ... ... ... ... ... инвесторлар құқықтарының мүлтiксiз
сақталынуы мен қорғалуын қамтамасыз ету қажет. Инвесторлардың құқықтарына
кез-келген нұқсан ... ... ... имиджiнiң және мемлекеттiк
органдарға деген сенiмнiң ... ... алып ... ... және
отандық инвесторларға көмек пен жәрдем көрсетудегi негiзгi рөл ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк орган Қазақстан Республикасының Инвестициялар
жөнiндегi ... ... ... ... ... мен ... ... негiзсiз бiржақты бұзу инвесторлардың тарапынан жағымсыз реакцияға
алып келедi. Осы жағдайды ескерiп, ІР ... ... Заңы ... ... ... кепiлдiк бередi.
Қорыта келе, айтарымыз, Қазақстан ... ... ... ... ... ... бәрiнен бұрын
ұлттық экономиканы жетiлдiру, ның жұмыс iстеуiнiң ... ... ... ... ... ... пен қоғамның дамуының
маңызды проблемаларын шешiмi күтiлетiн ... мен ... ... ... және ... ... ... өсуiне
жәрдемдеседi.
II тарау. Қазақстан экономикасындағы инвестициялық
процестердiң тиiмдiлiгiн талдау.
1. Қазақстан Республикасында инвестициялық iс-әрекеттiң
қазiргi жағдайын талдау.
Қазақстан Республикасында ... және ... ... берi он бiр жыл ... ... хал-ахуал көптеген
өзгерiстерге ... ... ... ... ... ең көп ... 1990 жылы 18,6 млрд. сомды құрады. Дәл осы
кезеңнен бастап жалпы инвестициялар көлемi қысқара бастады.
1991-1996 жылдарды ... ... ... ... көшу
ретiнде қарастыруға болады. Бұл жылдары ... және ... ... ... ... қызығушылығының төмендеу
тенденциясын байқауға болады.
Сол жылдары республикамыздағы инвестициялық iс-әрекеттер негiзгi екi
фактордың әсерiне ұшырады. ... ... ... ... яғни ... ... деген сұраныстың төмен болуы және ... ... Осы ... ... ... ... ... 72,3% қысқарды.
Бұл жғадай экономиканың құрылымдық қайта құру ... ... ... ... ... ... деңгейiнiң қарқынды
өсуi, ауыр қаржылық жағдаймен қатар өнеркәсiптiң тұрақты жұмыс атқаруын
қамтамасыз етуге қиындықтар да ... әсер ... ... ... ... ... ... iс-
әрекеттер жанданып, экономиканың нақты скторларында инвестициялардың ... орын ... Бұл ... ... ... өсуi ... ... негiзгi қорларды жаңалауға, қайта және техникалық
қайта ... ... ... ... ... өсуi ... ... аралығындағы кезеңде Қазақстан Республикасындағы
инвестициялау динамикасы, экономикалық өзгерiстер ... ... 2.1 ... ... болады.
|Көрсеткiштер |Жылдар |
| |1991 |1992 |
| | |2002 ж. |2001 ж. ... мен ... ... |1193113 |100,0 |100,0 ... | | | ... iшiнде: |134944 |11,3 |14,5 ... | | | ... |754336 |63,2 |84,3 ... ... ... ... |303833 |25,5 |31,2 ... мен ... мен | | | ... ... | | | ... ... инвестициялардың негiзгi көлемiн жеке ... ... мен ... (63%), ... ... ... аумағында өз қызметiн жүзеге ... ... ... (26%) игерген.
Мемлекеттiк сектордың үлесi өткен жылмен салыстырғанда 3 пайыздық
пунктке азайып, 11% ... жылы 1193 ... ... ... ... ... ... 812,5 млрд.теңге (68%) бағытталды. Басымдық салалар ... ... және ... газ (53%), ... және ... (11%), өңдеу
өнеркәсiбi (8%) және жылжымайтын мүлiкпен операциялар (6%).
1991-2001 жылдар аралығында күрделi ... ... ... ... ... жылдары бұл көрсеткiш бойынша
төмендеу тенденциясы орын алды. ... 1997 ... ... ... ... ... тоқтатылып, инвестициялық iс-әрекеттiң
өсуi байқалады. 1997-2000 жылдар аралығында күрделi ... ... ... 2,4 есе ... ... ... құрылысқа бағытталған инвестициялар 2000 жылы 414,2 млр.
Теңгеден ... ... ... 1999 ... ... салыстырғанда 38,2%-ға
жоғарылады. Ал 2001 жылы бұл көрсеткiш 605 млрд.теңгенi құрады. Бұл ... ... 46% ... (кесте 2.5).
Күрделi құрылысқа бағытталған инвестициялар 2000 жылы 414,2 ... ... ... ... iс-әрекет
көрсеткiштерiнiң өзгерi динамикасы.
(нақты құн бойынша, млн.теңге)
|Көрсеткiштер |1998 ж. |1999 ж. |2000 ж. |2001 ж. ... ... iске ... |163620 |331264 |385356 ... ... |214493 |275698 |414238 |604915 ... | | | | ... ... ... ... ... өсуi ... iске қосу көлемiнiң өсуiне алып келедi. Республикада iске қосылған
негiзгi қорлардың ... ... ... 2000 жылы 313,3 ... ... капиталды салымдар көлемiнiң 79,9% құрады (1999 жылы бұл көрсеткiш
59,3% құраған). Ал 2001 жылы iске ... ... ... ... ... 385,4 ... ... құрап отыр. Инвестициялар негiзiнен салынған
қаржылардың қайтарымы мол, ... ... ... ... Қазақстан Республикасында iске қосылған инвестициялау
объектiлерi мыналар болды: 49 мұнай скважиналары; 450 мың ... ... бар ... өңдеу комплексi; 24 магаваттық турбиналы электростанция;
жалпы ұзындығы 1356 км. құрайтын магистралды газөткiзгiштер; аэропорт.
Күрделi құрылысқа бағытталған ... ... өсуi ... ... ... ... ... ұшырағанын байқауға болады
(кесте 2.6).
Экономика салалры бойынша күрделi құрылысты инвестициялау.
Кесте 2.6.
| |1998 ж. |1999 ж. |2000 ж. |
| ... |% ... |% ... |% ... ... |214493 |100,0 |275698 |100,0 |414238 |100,0 ... барлығы: | | | | | | ... ... | | | | | | ... |135460 |63,2 |190719 |69,2 |299438 |72,3 ... ... |911 |0,4 |1414 |0,5 |5695 |1,3 ... ... |11 |0,0 |25 |0,0 |179 |0,0 ... және ... |23834 |11,1 |21765 |7,9 |44031 |9,8 ... |6760 |3,2 |781 |0,3 |3358 |0,8 ... және ... |5460 |2,5 |6135 |2,2 |10621 |2,5 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... өткiзу | | | | | | ... үй ... |19127 |8,9 |13771 |5,0 |22435 |5,4 ... |22984 |10,7 |41088 |14,9 |28484 | ... жылы ... ... ... ... жалпы
көлемiнiң 72,3% немесе 299,4 млрд.теңге өнеркәсiп ... ... ... 135,5 ... ал 1999 жылы 190,7 млрд.теңге бағытталды). Күрделi
құрылысқа бағытталған инвестициялардың жалпы көлемiндегi өнеркәсiптiң үлес
салмағының жоғарылауы ... ... ... ... салаларына
қарағанда, осы өнеркәсiп саласы экономикалық кризис кезiнде ... ... көп ... ... Ауыл ... ... жылы 5,7 ... жұмсалды. Бұл 1999 жыл деңгейiнен 3 есе артық. Ал
жалпы ... ... ... инвестициялар құрылымында ауыл
шаруашылығының үлесi 2000 жылы 1,3% ... (1999 жылы - 0,5% ... ... бұл көрсеткiштiң 3,4% құрағанын ескерсек, елiмiздiң азық-түлiк базасы
құрайтын саладағы өндiрiстiң дамуы әлi де кенже қалыптастырылғанын байқауға
болады.
Көлiк пен ... ... 2000 жылы 440,3 ... ... ... көлемiнiң 9,8% құрады, ал 1998 жылы 11,1% ... ... ... көп ... бөлу ... ... көруге болады.
Күрделi құрылысқа бағытталған инвестициялардың ұдайы ... ... ... ... жаңа құрылысқа 5% астам ... 1999 жылы жаңа ... ... ... ... қаражаттар
көлемiнiң 32% ғана бағытталған. Ал 2000 жылы жаңа құрылыс үлесi ... ... ... 2 есе өсiп, 68% ... жылы жаңа құрылысқа бағытталған шығындардың үлкен үлесi кен
өндiру өнеркәсiбiне (77,1%), көлiк және ... (68,4%), ... және ... (46,5%), ... мен ... (42,2%) ... тиесiлi.
Металлургиялық, химиялық және мұнай-химиялық өнеркәсiп, машина жасау ... ... бар ... ... ... бұл ... қаражаттар негiзiнен техникалық қайта құру ... ... ... ... ... қарастыратын болсақ,
өнеркәсiп iшiндегi инвестициялардың таралуы, оның құрылымын жасқсартуға
бағытталмағанын, Қазақстанның ... ... ... күшейтуге
бағытталғанын көруге болады (кесте 2.7).
Күрделi құрылысқа бағытталған инвестициялардың
өнеркәсiп салалры бойынша ... ... |1998 ж. |1999 ж. |2000 ж. |
| ... |% ... |% ... |% ... - ... |135466 |100,0 |190719 |100,0 |299438 |100,0 |
|Соның iшiнде: | | | | | | ... ... ... |89328 |66,0 |150814 |79,0 |252527 |84,3 ... ... |33326 |24,6 |29317 |15,4 |31361 |10,5 ... |12806 |9,5 |10588 |5,6 |15550 |5,2 ... ... ... ... ... болсақ,
өнеркәсiп iшiндегi инвестициялардың таралуы, оның құрылымын жақсартуға
бағытталғанын көруге ... 2.7 ... ... капиталды салымдардың құрылымдық
өзгерiстерi мен динамикасын талдасақ, кен өндiру өнеркәсiбiне тартылған
инвестициялар көлемiнiң аса ... ... ... Бұл ... ... тартылған инвестиция көлемiнiң 2000 жылы жалпы өнеркәсiптегi үлесi
80% дейiн өсiп, 252527 млн. теңгенi құрауына алып ... (1998 жылы ... ... өндiрудi инвестициялау, өнеркәсiптiң өңдеу секторы мен
электро және жылу энергиясын ... ... ... ... алып келедi. Дайын өнiм мен аралық өнiмнiң көзi болып табылатын
өңдеу өнеркәсiбiне тартылған инвестиция ... 1996 ... ... 2000 жылы
12%-ға дейiн төмендеп кеттi. Кен өндiру ... ... ... ... мен газ ... ... ... Қазақстан экономикасын дамытудағы шетелдiк инвестициялардың ролi.
Қазақстан Республикасының экономикасына ... ... және ... ... ... ... шет ... өзара тиiмдi
экономикалық қарым-қатынастардың негiзгi бағыттарының бiрi болып табылады.
Шетелдiк инвестицияларды тарту Қазақстан экономикасының өндiрiстiк
құрылымын жақсартуға, жаңа ... ... ... ... ... ... ... жабдықтандыруға, iшкi нарықты отандық
сапалы ... ... ... ... ... ... пайдалануға, сонымен бiрге шетелдiк елдерге экспорт көлемiн
ұлғайтуға жағдайлар тудырады.
Қазақстан ¶кiметi ... ... үшiн ... әлеуеттiк, қаржы-
экономикалық, құқықтық режим, олардың мүдделерiне жауап беретiндей
инвестициялық ... ... ... ... алға ... жеу үшiн проблемаларын шешуге тырысуда. Осыған орай ... 27 ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заңы ендiрiлдi.
1997 жылдың ақпан айында “Тiкелей ... ... ... Заң ... Бұл ... Қазақстан Республикасында шетелдiк
инвестициялар тартудың құқықтық режимi, ... ... ... ... тәртiбi анықталды. Шетелдiк инвестицияларды Қазақстанға
тарту мақсатында тағы бiрқатар инвестициялық iс-әрекеттердi реттеп ... ... ... ... ... комитетi
құрылды (қазiргi Қазақстан Республикасы Сыртқы iстер Министрлiгiнiң
инвестициялар жөнiндегi Комитетi).
1997 жылы ... ... ... рет ... ... самиттiң” бiрiншi форумы өттi. Оған екi халықаралық ұйымнан
және 17 елдiң 52 ... ... мен ... ... ... берi
бiр жыл сайын дәстүрлi халықаралық форумға Қазақстандағы инвесторлар ... Бұл ... ... iрi ... ... елдермен тығыз
iскерлiк экономикалық қарым-қатынастар орнатуға, Қазақстан экономикасына
шетелдiк ... ... ... инвестициялық ахуалды
қалыптастыруға мүмкiндiк бередi. ... ... ТМД ... ... ... үшiн ең ... ... бiрi болып саналады.
Қазақстанның инвестициялық ахуалын бағалағанда ең алдымен елдiң
табиғи ... ... және ... ... ... орналасуы,
саяси тұрақтылығы ескерiледi. Ал соңғы жылдары инфляциялық процестердiң
тұрақталуы, ... ... ... ... ... ... инвесторлардың инвестициялық белсендiлiгiнiң артуына ықпал етедi.
1991-2000 жылдары Қазақстанға келген ... ... ... ... инвестициялар 11,8 млрд. долларды құрады (кесте 2.8). Оның
iшiнде ұйымдар мен ... ... ... мұқтаждық және
реинвестицияланған табыс түрiндегi алған инвестициялары – 9,4 ... ... ... ... (14,9%) – 1,8 ... және
шетелдiк инвесторлардың бюджетке жасаған салымдар (5,8%) – 0,7 ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар (млн.
АІШ доллары).
Кесте 2.8
|Атаулары |1993 |1994 |1995 ... ... ... ... |100 |100 ... | | | ... ... |923444 |4,9 |13,7 |
|- ... ... ... | | | |
|- ... ... есебiнен |2102326 |11,1 |10,2 |
|- ... мен ... өз ... |68,6 |64,4 ... ... | | | |
|- ... инвестициясы есебiнен |2922815 |15,4 |11,7 ... ... ... ... 68,6% - ... ... өз қаржылары құрайды, 15,4%-шетел инвестициялары ... ... ... ... ... жылдары бюджеттiк инвестициялар негiзiнен Қызыләсекер – Атакент
жолы құрылысына бағытталды (2001 жыл). Мақтарал ауданындағы жер ... ... ... Арыс және ... ... сумен қамтамасыз
ету объектiлерi құрылысы да бюджеттен қаржыландырылды.
Облыстағы тоқыма және тiгiн салаларына бағытталған ... жыл ... осы ... ... ... ... еттi. Олар ... и К” ЖШК (1,5 есе), “Восход и ЮГ” ЖШС (1,9 есе),
“Фабрика Сенiм” ЖШС (2,6 есе), “Контал” ЖАІ (1,2 есе), ... ... және ... Сала ... 2002 жылы 2001 ... ... ... 1,3 есе артты.
Машина жасауда алдыңғы жылдары ... ... ... өсу
қарқыны сақталуда. Жалпы сала бойынша өндiрiс көлемi 2000-2001 ... 157,3% ... ... көлемi жалпы ала бойынша шаралар
шеңберiндегi iрi отандық ... ... ... ... өнiм ... ... байланысты өстi. Атап айтқанда, темiр жол
көлiгi, мұнай өнеркәсiбiне қажеттi жабдықтар өндiрiсi өстi.
Экономикалық ... ... ... ... ... талдау
төмендегiнi көрсеттi: қаржылардың басым бөлiгi негiзгi ... ... ... ... жұмсалды. Тек қана 2002 жылдың өзiнде кен өндiру өнеркәсiбiне
2195 млн. теңге (жалпы инвестиция көлемiнiң 11,6%), ... ... ... ... 3280,1 млн. ... (17,3%), ... ... және
әлеуметтiк қызметке – 2244,6 млн.теңге (11,9%) электр қуатына, газ бен су
өндiру және ... – 1772,0 ... кокс ... және ... ... 1708,1 млн. теңге инвестициялар жұмсалады (кесте 3.2).
2000-2002 жылдары ... ... ... ... ... млн. ... 27546,0 теңгеге дейiн, яғни 1,2 есе өстi. Инвестиция
көлемiнiң өсуiне аймақтық инвестициялық саясат, атап ... осы ... ... ... ... ... ... бағдарламасын (N191.
27.05.2000 ж.) iске асыру шаралары әсер еттi. Бұл ... ... сай ... осы ... ... инвестициялық ахуалды жақсарту,
жаңа инвестициялар тартуды жандандыру, инвестицияларды ... ... ... ... ... ... iске асырылды. Соның
нәтижесiнде 2002 жылдың ... ... ... ... өсуi ... 2002 жылы 115,8 ... өнiмi ... 2001 жылға 114,3%, 2000 жылға – 119,8% болды.
ґнеркәсiп өнiмiнiң негiзгi өсiмi өңдеу ... ... оның ... ... ... ... көлемiнiң 86,4% келедi. Облыс
бойынша негiзгi капиталға бағытталған барлық ... 30 ... ... ... игерiлдi. (2000 жылы – 33,3%, 2001 жылы – ... жылы – ... ... ... ... ... өсiмi ... әсер еттi. Бұл
салада да жыл сайын игерiлген инвестициялар көлемi өсiп келедi. ... ... 2002 жылы ... ... сәйкесiнше 1,2%, 0,9%, 0,5%
және 1,3% құрады. Бұл көрсеткiштер инвестициялардың ... ... ... ... ... көрсетедi.
Аймақтық саясаттың маңызды мәселелерiнiң бiрi – ... ... ... ... ... ... болып табылады. Облыста
инвестициялық ахуал қолайлы десе болады.
Тiкелей инвестицияларды мемлекеттiк қолдау ... ... ... ... көмек көрсету мақсатымен Оңтүстiк Қазақстан облыстық
шетелдiк инвесторлар кеңесiнiң ... ... ... ... ... капиталға тартылған шетелдiк инвестициялардың негiзгi үлестiк
салмағы (93%) Шымкент, Түркiстан қалаларына, Мақтарал, ... ... ... ... ... Созақ ауданында ядролық қалдықтар өндiру мен
өңдеуге, уран және алтын өндiруге, Түркiстан қаласында жолдар, көшелер, оқу
және ... ... ... құрылысында тиiмдi пайдаланылды.
ОІО-на шетелдiк инвестицияларды ... ... түрi ... құру ... ... 2002 ... ... сәйкес ОІО-да
құрамында шетелдiк капитал бар 67 кәсiпорын бар. Олардың бiрнешеуi кестеде
келтiрiлген.
Оңтүстiк Қазақстан облысындағы ... ... ... ... N ... мен ... ... |Қызмет түрi |
|1 |2 |3 |4 |
| ... ... ... АІ (Түркия)|Яссауи атындағы ХІТУ |
| | | |оқу ... |
| | | ... |
| ... қаласы |ААІ “Эксковатор” ... ... |
| | ... | |
| ... ... |АІ ... ... ... |
| | ... | |
| ... ... |АІ ... ... өндiрiсi |
| | ... | |
| ... ... |ЖАІ “Фэшн Ленд” ... ... |
| | ... ... |
| ... ... |АІ ... ... |
| | ... ... ... |
| |Шымкент қаласы |АІ ... ... ... ... ... |Шымкент қаласы |“Алтел” (Ұлыбритания) |Байланыс қызметiн |
| | | ... |
| ... ... ... (Түркия) |Байланыс қызметiн |
| | | ... |
| ... ... |“КазИнтерКом” ... ... |
| | ... | |
| ... ... ... |Бiлiм беру |
| | ... ... |
| ... қаласы |“Қазақ-Кувейт ... беру |
| | ... ... |
| ... ... |ЖАІ “IIL Central ... ... |
| | | ... |
| ... ... ... ... |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | |iске ... тобы (АБРР)| |
| ... ... |ЖШС ... ... ... су өндiрiсi |
| |Сарыағаш ауданы |ЖШС ... ... су ... |
| | ... ... | |
| ... ... |ЖШС “Еврофуд |Көтерме және ... |
| | ... ... ... |
| ... ауданы |ЖШС “Казперфтехс” |Перфорациялы жүйелер |
| | ... ... |
| ... ... |ЖШС ... ... өндiрiсi |
| | ... | |
| ... ... |БК ... ... ... уран бар |
| | | ... ... |
| ... ... ... ... ... уран бар |
| | | ... ... |
| ... ... |АІ“ Ок Дыш ... ... және әк ... | ... АШ” ... ... және ... ... ... –47, ... – 2, Кентау қаласында – 2, Сайрам ауданында –4, Сарағаш ауданында
– 8, Созақ ауданында – 2, ... ... – 1, ... ... – 1
орналасқан.
Жалпы алғанда облыс бойынша 2002 жылы шетел инвестициясы есебiнен 2 922 815
мың теңге қаржыландырылды. Бұл ... ... ... 15,4 ... үш жылдағы Оңтүстiк Қазақстан облысы бойынша инвестициялық iс-
әрекеттердi талдау ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысы экономикасын ... ... ... үлкен;
Екiншiден, облыс көлемiнде инвестициялардың игерiлуi ... ... ... ... ... ... дамыту үшiн
инвестияларды тарту мәселелерi күн ... ... ... ... ... қалыптастыруда түрлi аудандар халқының
өмiр сүру деңгейi мен сапасын теңестiру мүдделерiнiң ... ... ... ... Қазақстан облсындағы инвестициялық iс-әрекеттердi дамыту
бағыттары.
Кез келген қоғам өзiнiң болашақтағы даму переспективасын ... өмiр сүре ... ... ... ... қоғамның
даму мақсатын, сол мақсатқа жету қажеттiгi экономикалық ресурстар көлемiн ... ... ... ... ... ... варианттарын, үкiметтiң
экономикалық, техникалық саясаттарының негiзгi бағыттарын анықтау үшiн
қажет.
Инвестициялық қызметтiң дамуын ... үшiн осы ... ... ... ... ... ... отырып, облыс экономикасының
қазiргi жағдайын жан-жақты ... ... ... ... қазiргi жай-күйiн жан-жақты талдау нәтижесiнде ... ... эәне ... ... ... көрсетуге болады:
1 Кәсiпкерлiк iс-әрекеттiң ақпараттық қамтамасыздануының әлсiздiгi.
2 ґнеркәсiп пен ауыл ... ... ... ... ... үшiн бiздiң экономикалық мүмкiндiктерiмiз
жөнiнде мәлiметтердiң аздығы.
4 Банктер бөлетiн несиелердiң проценттiк ставкаларының жоғарылығы және
қысқа мерзiмдiлiгi.
5 Энергия қорларымен ... ... ... ... ... басым болуы.
Облыс экономикасының күштi жақтарына келесiлер жатады:
1. Пайдалы қазбалардың бай кен орындарының бар болуы.
2. Кең көлемде ауыл шаруашылық ... бар ... ... ... қалған кәсiпорындардың өндiрiстiк потенциялы.
4. Сыртқы нарықтарды жаулап алуға қаблеттi ... бар ... ... дамыту үшiн мәдени-тарихы кешендердiң, өсiмдiк және жануар
әлемi байлығының бар ... ... ... ... ... ... облыстағы
инвестициялық белсендiлiктiң артуын негiзге алып төмендегiше ... ... ... ... ... ... жылдық
өсiмi 125-130 проценттi құрайды.
2001-2015 ж.ж. кезеiндегi инвестициялардың қаржыландыру көздерi бойынша
құрылымы.
| ... ж.ж. ... ж.ж ... ж.ж. |
| ... |% ... |% ... |% ... капиталға |28448 |100 |31294 |100 |34434 |100 ... | | | | | | ... ... | | | | | ... iшiнде: |8756 |30,9 |9632 |30,2 |10596 |30,8 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... бюджет |2401,5 |8,4 |2641,7 |8,5 |2905,9 |8,4 ... | | | | | | ... мен |13806 |48,5 |15187 |48,5 |16705 |48,5 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |1345 |4,7 |1480 |4,7 |1628 |4,7 ... | | | | | | ... ... |2140 |7,5 |2354 |7,5 |2590 |7,5 ... қаражаттары мен ұйымдардың қаражаттары негiзiнен
төмендегi өндiрiстердi дамытуға бағытталады:
- кокс, мұнай өңдеу, ядролық ... ... және ...... ауыл ... және ауыл ... ... өңдеу – 10,5%
- электр қуатын, газ бен су өндiру және оларды тарату – 5,4
- ... ... ...... ... ... ... – 5,0
- металлургиялық және химиялық өнеркәсiпке, құрылыс материалдарды
өндiрiсiне – ... ... ...... ... ... төмендегiлер қаржыландырылады:
- жолдарды пайдалану – 21,9%
- суды жинау, тазалау және тарту – 37,7%
- денсаулық сақтау, бiлiм ... ... және ... ... ... ...... инвесторлар қаражаттары бiлiм беру саласын (54,6%), түстi
металдар өндiрiсiн (21,9%), цемент, әк және гипс өндiрiсiн (4,5%), ... газ бен су ... және ... ... (13%) ... ... нарықты экономикаға көшу кезеңiнде инвестицияларды халықтық тұтыну
тауарлары ... ... ... ... ... ... ... дейiн Оңтүстiк Қазақстан облысы бойынша 4 жаңа объектiлер
құрылысы жоспарланған:
Шардара ауданының мақсатын ... ... ... ...... ... ... – терi өңдейтiн зауыт; Угам өзенiнде МГЭС-тiң
4 каскадының құрылысы.
Отандық құрылысты қайта құру және ...... ... ... ... негiзгi факторлары болып табылады.
Бiрақ мұны қазiргi заманғы технология, жаңа және ... ... ... ... ... ... 2015 ... дейiнгi кезеңде техникалық жарақтандыру
және қайта құруды Оңтүстiк Қазақстан облысының мынадай ... ... ... ААІ ...... ... (инвестиция
көлемi – 247,1 млн.теңге); өңдегiш плиткалар өндiрiсi (инвестиция
көлемi – 722,5 ... ЖАІ ... - цинк ... ... ... ж.ж. несие 3
млн. АІШ доллары); аккумуляторлы батареялар өндiрiсi ... – 722,5 млн. АІШ ... ... ... ... ... және ... байыту фабрикасын iске қосу (шетелдiк
инвестицияларды тарту қажет).
3. ААІ “Химфарм” – ... ... ... ... 1784,6 млн.теңге
көлемiнде меншiктi қаражаттар есебiнен өнiм шығару көлемiн 1,5 есе
көбейтедi).
4. ЖШС “Түлкiбас-энерго” – 2003-2005 ж.ж. ... 10 ... ... ... Балықты МГЭС-да қайта құры iске асырылды.
5. Азатлық аулындағы май-iрiмшiк зауыты сүт ... ... ... ж.ж. ... 17 млн. ... ... ... есебiнен
iрiмшiк, май, балмұздақ өндiретiн объектiлерде техникалық
жарақтандыру және ... құру iске ... АІ ... – 6486,4 мың АІШ ... ... ... ... объектiлердi қайта құру iске асырылады. Экстрациялық цех
(2001-2002 ж.ж. – 2986,8 мың АІШ доллары); ... цехы ... ж.ж. – 3292,8 мың АІШ ... ... цехы (201 жылы ... мың АІШ ... ауыл ... дамытуда, әсiресе консервiленген жемiс-
жидектер өндiрiсiнде, ... және ... ... ... және жаңа
дәрiлер өндiрiсiн кеңейтудi ауқымды мүмкiндiк бар. Оңтүстiк Қазақстан
облысының жүзiм ... ... ... ... 2005 ... ... 108 млн. теңге инвестиция салынуы тиiс. ... ... ауыл ... ... ... инвестициялардың жалпы көлемi
30150 млн.теңгенi құрайды.
ОІО үлкен потнециалы және даму болашағы бар облыс. Бұл ... ... ... бiрi. ... ... ... инвестициялау
нәтижесiнде ел экономикасының бiрi. Бiздiң облыс ... ... ел ... ... ... үлес қосуы мүмкiндiгi бар.
Талдау нәтижесiнде, облыста ... ... ... приоритеттi
өндiрiстердi келтiруге болады:
- ауыл шаруашылық өнiмдерiн өңдеу;
- химиялық өнеркәсiп;
- машина жасау саласы;
- ... ... ... ... ... ... инфрақұрлымды дамыту;
Облыстың химиялық, тоқыма тiгiн өнеркәсiптерiнiң техникалық және
өндiрiстiк потенциалы жоғары, iшкi және ... ... ... ете ... ... ... өндiәрiстерiнде пайдаланылса, ал қазiр
олоблыс экспортының негiзгi баптарының бiрi болып отыр. Бiздiң ... ... әр ... ... ... мен ... ... өндiруге
мүмкiндiк бередi. Бұл өнiмдердi өнер ... ... ... ... мен ... ... ... аймақтарындағы тамақ өнiмдерi мен мақтадан
жасалған маталарға деген сұраныстарын қанағаттандыра ... iрi ... ... ... ... ... деген қажеттiлiгi зор. Жақын жылдары Қазақстанның және
шекаралас елдердiң аграрлық секторы жаңа ... ... ... ... өсiрудiң интенсивтi технологиясын ... үшiн ... ... ... ... Сонымен қатар, әлемдiк нарықта
Қазақстанның сары фосфрының сапасы жоғары деп ... ... ... ... ... ... өзiнiң өндiрiстiк
және экспорттық потенциялын қалпына келтiру қажет.
Қазiргi таңда облыс экономикасяының нақты ... ұзақ ... ... ... ... ... проценттiк ставканың
жоғары деңгейi және салалардың көпшiлiгiнiң; әсiресе ... және ... ... ... деңгейiнiң төмендiгi керi ... ... ... ... берiлiтiн несиелердiң 98-99
процентi қысқа мерзiмдi ... ... Бұл ... ... айналыста жүредi. Осында мемлекет тарапынан есептiк
проценттiк ставканы төмендетiп, мемлекеттiк арнайы ... ... ... ... ... несиелер ұсыну ұзақ мерзiмдi
несиелеу проблемасын шешудегi оң қадам болар едi.
Сонымен, ... ... ... арттыру үшiн келесi iс-
әрекеттердi орындау қажет:
- экономиканың нақты секторында банктердiң ... ... ... ... және ... ... бизнес-орталық және ақпараттық орталықтардың жұмыстарын
активтендiру:
- iшкi өндiрiстердi құру арқылы ... ... ... төмедету;
- аймақта өндiрiлетiн тауарларды жарнамалау iсiн жетiлдiр және
дамыту. Шетелде көрмелердi өткiзу және ... ... ... ұйымдастыру;
- ауыл шаруашылық өнiмдерiн өңдеу өндiрiсiн дамыту;
- туристiк инфрақұрылымды дамытуға инвеститция тарту;
Осы ... ... ... ... ... оң әсерiн
тигiзерi анық.
Қорытынды.
Қазақстан экономикасы мен оның ... ... ... ... ... және ... ... инвестициялық процетердiң тимдiлiгiн талдау нәтижелерi
төмендегiдей тұжырымдар
жасауға мүмкiндiк бередi.
1. Елдегi инвестициялық ахуал жалпы бағалалар бойынша оң жағына қарай
өзгердi. ... ... ... белсендi қызметi, оның iскерлiк ортаны
жетiлдiру ... ... ... ... макроэкономикалық және
әлеуметтiк-саяси жағдайдың сақталуы, экономикадағы құрылымдық өзгерiстер,
заңдардың дәйектi түрде жаңартылуы және т.б. жәрдемiн ... ... ... ... ... ... қол жеткiзу үшiн
тiкелей инвестициялардың қуатты құйылуын қалыптастыру қажет. Бұл үшiн мына
негiзгi мiндеттер орындалуы тиiс:
а) ... ... ... жақсарту;
ә) Жаңа инвестицияларды тартуды жандандыру;
б) Инвестицияларды мемлекеттiк қолдаудың жүйесiн одан әрi жетiлдiру;
Инвестициялық ахуалды жақсарту ... ... ... отандық инвесторлардың да экономиканың нақты секторына салуын тиiмдi
ететiндей, шетелдiк капиталдың құйылуына да, ... iшкi ... ... ... да ... тигiзетiндей iскер ортаны
қалыптастыруды талап етедi. Бұл үшiн нормативтiк ... ... ... кеден режидерiн, жұмыс күшi рыногын, жер және жылжымайтын мүлiк
рыногын, көлiк және коммуникациялық ... ... ... банк ... ... ... рыногын одан әрi дамыту қажет.
Жаңа инвестицияларды тартуды жандандыру мақсатында халықаралық қаржы
және экономикалық ұйымдар мен ... ... ... ... тетiктердi пайдалану, инвестициялардың ... ... ... тұрақты жұмыс iстеуi мен ... ... ... ... ... жетiлдiру
инвестицияларды мемлекеттiк қолдаудың заңдық ... ... ... ... ... ... жетiлдiруге, мемлекеттiң
инвестициялық тәуекелдердi сақтандыру жүйесiн құруға және инвесторлардың
ағымдағы проблемаларын тиiдi шешуге бағытталуы тиiс.
3. ... ... ... инвестициялық белсендiлiктi арттыру
үшiн өнеркәсiп, ауыл шаруашылығы, әлеуметтiк сала, саяхат және ... да ... мен ... ... ... ... аудандарда инвестициялардың игерiлуiне
қажеттi жағдайлар туғызылмаған (Қазғұрт, Төлеби, Түлкiбас аудандары, Арыс,
Кентау қалалары).
4. Облыс ... ... ... ... жөнiнде iс-шаралар
қарастыру керек.
5. Инвестицияларды ... ... ... ... ... ... ... өңдеуге, машина жасау құрылысы, туризмдi
дамытуға және электротехника ... ... баса ... ... қажет.
6. Тiкелей шетелдiк инвестициялардың облыс экономикасына тартылуын
арттыру мақсатында ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларымен iскерлiк
қарым-қатынастар орнату қажет.
7. Нақты ... ... үшiн жаңа ... ... ... инвесторлар iздестiрудi ұйымдастыру керек.
Инвестициялық iс-әрект ... ... ... ... бiрi ... ... ... да инвестициялық iс-әрекеттi
жандандыру әрдайым приоритеттi мәселелердiң бiрi болуы тиiс.
Пайдаланылған әдебиеттер тiзiмi:
1. “Қазақстан-2030” даму ... ІР ... ... Заңы // ... ... 19 қаңтар 2003
ж.
3. “Тiкелей инвестицияларды мемлекеттiк қолдау туралы” ІР Заңы. //
“Егемен Қазақстан”, 1 ... 1997 ... ... РК “О государственной поддержке прямых инвестиций” Қазақстан
Республика Парламентiнiң жаршысы. 1997. N47. ... ... РК “Об ... ... в РК” ... правда,
1997, 12 марта.
6. Закон РК “О внешнем заимствовании и управлении внешним долгом”
//Казахстанская ... 1997, 12 ... ... Р.В. ... ... ... рынка
инвестиций. –М: Финансы и статистика. 1999. –с.7.
8. Давильбекова Ж. Роль иностранных инвестиций в экономике ... ... –2001. N1-1. ... ... Б. ... инвестиционной политики накопительных
пенсионных фондов // Банки Казахстана. –2002. –N11. ... ... Ж., ... Ә. ... мемлекеттiк реттеудiң
мәселелерi. Алматы: Экономика, 2002 ж.
11. Идрисов А.Б. “Cтратегическое планирования и анализ эффективности
инвестиций” М:1998 ... ... в ... Материалы научно-практической конференций
// Под.ред. Н.К. Мамырова – Алматы: Экономика, 1997 ... ... ... в Республике Казахстан: Статистический
сборник // Под.ред.А.А. Смаилова. –Алматы: ... РК ... 2001 ... ... ... Южно-Казахстанская область –
Investment Attractiveness: Soutth Kazakhstan oblast; Информационный
справочник. Алматы: Нурлы алем, 2000 г.
15. ... Т. Роль ... ... в экономике Казахстана //
Евразийское сообщество. 2002. –N2. с.56-74.
16. Кирюхин Ю. ... ... в ... ... и ... ... Казахстан. –2000. –7июля. –с.1,3.
17. Кирин А.В. Регулирование иностранных инвестиций в ... ... ... МГУ, 2001. –72 ... Концепция государственной политики РК (проект). –Алматы. –1996.
19. Кочуров Н.И. ... ... ... в ... ... ... промышленность. –2002.
–N12. –с.10-11.
20. Кэмпбелл Р. Макконел, Стэнли Л., Брю ... Т.2. ... 1992. ... ... М.К. Эффективность инвестиций в промышленном производстве:
Монография. –Алматы: ... 2001. –230 ... ... Б. ... ... в ... Казахстана: анализ,
объемы, структура // Казахстанская правда. –2002. –29 дек. –с.3.
23. Мухетдинова Н. Инвестиции и государственная инвестиционная политика
// ... ... ... ... N8. ... Назарбеков К. Особенности инвсетиционного рынка в ... ... // ... –2001. N5-6. с.32-37.
25. Назарбеков К. Имидж уже создан. Инвесторы проявляют ... ... ... –2001. N10, 26 ... ... ОІО-ның әлеуметтiк-экономикалық дамуы, қаңтар-желтоқсан 2002 ж.
Шымкент 2003 ж.
27. Омаров А.Д. ... ... ... ... и
совершенствования государственной и общественоой ... // ... ... ... ... и ... –N6. ... Шалгимбаев К. Релизуя ... ... ... ... –2002. –6 дек. ... ... ежегодник Казахстана, 2001. Алматы: Агенство
Республики Казахстан по статистике, 2001.
30. Региональный статистический ... ... ... // ... ... А.А. Алматы:2001.
31. Казахсан: 1991-2001 годы. ... ... ... по ... ... ... П.Т. 1. ... “Алюл” ВНИНСИ, 1992, С.204.
2 Кэмпбелл Р. Макконел. Стэнли Л. Брю.Экономикс. Т.2. –М.: ... ... ... ... соны ... Егемен Қазақстан 19 желтоқсан 2002 жыл.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 48 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балабақшада тіл дамыту жұмыстарының жүйесі31 бет
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Бастауыш мектептерде дамыта оқыту технологиясын сөз тіркесінде қалыптастыру47 бет
Бастауыш сынып оқушыларын дамыта оқытудың педагогикалық шарттары44 бет
Бастауыш сынып оқушыларының шығармашылық іс-әрекетін дамытудың әдістемелік жүйесі39 бет
Бастауыш сынып оқушыларының өзіндік жұмыс үрдісіндегі дамыта оқытудың теориялық және тәжірибелік негіздері31 бет
Бастауыш сыныпта дамыта оқыту технологиясын қолдану42 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Дамыта оқытудың ерекшеліктері мен қолдану тәсілдері 25 бет
Дамыта оқытудың теориялық негііздері22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь