Оңтүстік Америка

• 1Жер бедері
• 2Геологиясы
• 3Кен байлықтары
• 4Климаты
• 5Ішкі сулары
• 6Топырағы мен өсімдігі
• 7Жануарлары
• 8Зерттелу тарихы
• 9Саяси бөлінісі
• 10Тілдік құрамы
Оңтүстік Америка — батыс жарты шардың оңтүстігіндегі құрлық.[1] Жерінің аумағы (аралдарымен қоса есептегенде) 18,28 млн. км². Халқы 340 млн. адам (2000).Солтүстіктен оңтүстікке қарай 7150 км-ге, батыстан шығысқа қарай 5150 км-ге созылған. Құрлықтың солттүстіктен Кариб теңізімен, батысын Тынық мұхиты, шығысын Атлант мұхиты, оңтүстіктен Магеллан, Дрейк бұғаздарының суы шайып жатыр. Солтүстік-батысында жіңішке Панама мойнағы арқылы Орталық жәнеСолтүстік Америкамен жалғасады. Ең биік жері – Аконкагуа (6960 м). Теңіз деңгейінен ең төмен жатқан жері – Вальдес ойысы (–40 м). Оңтүстік Америкадағы ең ұзын өзен жүйесі – Амазонка (Мараньон саласымен қоса есептегенде – 6437 м). Дүние жүзіндегі теңіз деңгейінен ең биік орналасқан көл – Титикака (биіктігі 3812 м), ең биік су құламасы – Анхель (1054 м) және ең биік жанартау – Льюльяйльяко осында орналасқан. Оңтүстік Америка құрамына Отты Жер, Фолкленд, Галапагос аралдары, Чили топаралы, т.б. ұсақ аралдар кіреді.
Жер бедері
Оңтүстік Американың батыс бөлігін Кордильера тау жүйесінің жалғасы –Анд таулары алып жатыр. Ол қатпарланып созылған Солтүстік, Орталық, Оңтүстік Анд жоталарынан тұрады. Солтүстігінде Венесуэланың Кариб Андысы 2 тізбек құрайды. Колумбия Кордильерасы Шығыс, Орталық, Батыс болып бөлінеді. Эквадор Андысында Чимборасо (6310 м), Котопахи (5897 м), Сангай (5230 м) жанартаулары кездеседі. Орталық Анд енді, кең (750 км). Мұнда Титикака көлі, батыс жағалауында Атакама шөлі, Льюльяйльяко жанартауы орналасқан. Оңтүстік Анд Басты Кордильера мен Жағалық Кордильерадан тұрады. Ең оңтүстігіндегі Патагония Андысы батысқа қарай Патагония үстіртіне ұласады. Құрлықтың солтүстік-шығысындағы Гвиана таулы үстірті мен шығысындағы Бразилия таулы үстіртін дүние жүзіндегі аса ірі ойпаттардың бірі – Амазона ойпаты бөліп жатыр. Ол Ориноко өзенінің сол жағындағы Ориноко Льяносы ойпатымен жалғасқан.
Құрлықтың шығысы негізінен жазық және таулы-үстіртті болып келеді, бұл бөлік ежелгі Гондваналық Оңтүстік Америкалық платформада орналасқан. Платформаның қазіргі іргетасы архей-протерезойлық қалқандар түрінде (Гвиана, Батыс және Шығыс Бразилия) жер бетіне шығып жатыр. Ол кристалды тақтатас, гранитті гнейс пен кварциттен құралған. Абстракциялық жасы 1,5 – 4 млрд. жыл аралығында. Олардың арасында қат-қабаттық интрузия мен жанартаулық әрекеттер әсерінен қалыптасқан конгломераттар (Рорайма формациясы) кездеседі. Әсіресе Бразилия қатпарлығы ежелгі құрылымдарға көптеген өзгерістер жасап, қазіргі жер бедерінде Орталық және Шығыс Бразилия қалқандарындағы орталық массивтер мен тұқылды таулы үстірттер жүйелерін қалыптастырды. Олар бір-бірінен тектоникалық Парнойбо, Сан-Франсиску және Парана ойыстары арқылы бөлініп жатыр. Гвиана мен Бразилия таулы үстіртіне сәйкес келетін, тұтастай көтерілген аймақ аралығында өте үлкен алқапты алып жатқан Амазона, Ориноко, Ла-Плата ойпатты жазықтары қалыптасты. Жер бедері біртегіс, көбінесе батпақты, континенттік шөгінділермен жабылған қат-қабатты аккумулятті ойпаттар түрінде болып келеді. Юра-бор дәуірлеріндегі Оңтүстік Атлант мұхиты табанындағы тектоникалық қозғалыстар әсерінен Парана ойысында терең жазықтар пайда болды.
https://kk.wikipedia.org/wiki/Солтүстік_Америка
        
        Мұса Баймұханов атындағы орта мектеп.
Реферат
Тақырыбы:Оңтүстік Америка.
Орындаған: ____________________________
Тексерген: _____________________________
Мақат 2016 жыл.
Мазмұны
* 1Жер бедері
* 2Геологиясы
* 3Кен байлықтары
* 4Климаты
* 5Ішкі сулары
* 6Топырағы мен ... ... ... ... ... бөлінісі
* 10Тілдік құрамы
Оңтүстік Америка -- ... ... ... ... ... ... ... (аралдарымен қоса есептегенде) 18,28 млн. км². Халқы 340 млн. адам (2000).Солтүстіктен оңтүстікке ... 7150 ... ... ... ... 5150 ... созылған. Құрлықтың солттүстіктен Кариб теңізімен, батысын Тынық мұхиты, шығысын Атлант мұхиты, оңтүстіктен Магеллан, Дрейк бұғаздарының суы шайып жатыр. ... ... ... ... ... Орталық жәнеСолтүстік Америкамен жалғасады. Ең биік жері - ... (6960 м). ... ... ең ... ... жері - ... ... ( - 40 м). Оңтүстік Америкадағы ең ұзын өзен жүйесі - ... ... ... қоса ... - 6437 м). ... ... теңіз деңгейінен ең биік орналасқан көл - Титикака (биіктігі 3812 м), ең биік су ... - ... (1054 м) және ең биік ... - ... ... ... ... Америка құрамына Отты Жер, Фолкленд, Галапагос аралдары, Чили топаралы, т.б. ұсақ ... ... ... Американың картасы.
Оңтүстік Американың батыс бөлігін Кордильера тау жүйесінің жалғасы - Анд таулары алып жатыр. Ол қатпарланып созылған Солтүстік, Орталық, ... Анд ... ... ... Венесуэланың Кариб Андысы 2 тізбек құрайды. Колумбия Кордильерасы Шығыс, Орталық, Батыс болып бөлінеді. Эквадор ... ... (6310 м), ... (5897 м), Сангай (5230 м) жанартаулары кездеседі. Орталық Анд енді, кең (750 км). Мұнда Титикака көлі, батыс жағалауында Атакама ... ... ... ... ... Анд ... ... мен Жағалық Кордильерадан тұрады. Ең оңтүстігіндегі Патагония ... ... ... ... ... ... ... солтүстік-шығысындағы Гвиана таулы үстірті мен шығысындағы Бразилия таулы үстіртін дүние жүзіндегі аса ірі ... бірі - ... ... ... ... Ол ... өзенінің сол жағындағы Ориноко Льяносы ойпатымен жалғасқан.
Геологиясы
Оңтүстік Америка рельефі.
Құрлықтың шығысы негізінен жазық және таулы-үстіртті болып келеді, бұл ... ... ... Оңтүстік Америкалық платформада орналасқан. Платформаның қазіргі іргетасы архей-протерезойлық қалқандар түрінде (Гвиана, Батыс және Шығыс ... жер ... ... ... Ол ... ... гранитті гнейс пен кварциттен құралған. Абстракциялық жасы 1,5 - 4 ... жыл ... ... ... қат-қабаттық интрузия мен жанартаулық әрекеттер әсерінен қалыптасқан конгломераттар ... ... ... Әсіресе Бразилия қатпарлығы ежелгі құрылымдарға көптеген өзгерістер жасап, қазіргі жер бедерінде Орталық және ... ... ... орталық массивтер мен тұқылды таулы үстірттер жүйелерін қалыптастырды. Олар бір-бірінен тектоникалық Парнойбо, Сан-Франсиску және Парана ойыстары арқылы бөлініп ... ... мен ... таулы үстіртіне сәйкес келетін, тұтастай көтерілген аймақ аралығында өте үлкен алқапты алып жатқан Амазона, Ориноко, Ла-Плата ... ... ... Жер бедері біртегіс, көбінесе батпақты, континенттік шөгінділермен жабылған қат-қабатты аккумулятті ойпаттар ... ... ... ... ... ... ... мұхиты табанындағы тектоникалық қозғалыстар әсерінен Парана ойысында терең жазықтар пайда болды. Батыстағы Анд жүйесінің қалыптасуы герцин ... ... ... ... тау ... Тынық мұхиттық геосинклиналды белдеудегі кейінгі альпілік қатпарланумен байланысты әлі де жалғасуда. Жанартаулардың ... өте ... ... Орталық Анд таулы қыратында терең тектоникалық жарықтар (грабендер) мен әрекетті жанартаулар жүйесі қалыптасты. Тау жүйесінің биіктеуі және ... ... ... ... байланысты плейстоцендік мұз басу жүрді. Патагония Андысының тау басы түгелдей мұздықтармен жабылған. Соның әсерінен Патагония Андысының батыс ... ... жер ... ... мен ... фьордты және шхерлі типтері кездеседі.
--------------------------------------------------------------------------------
Кен байлықтары
Оңтүстік Америка қойнауы кен байлықтарына, әсіресе мыс, темір, марганец, молибден, қалайы, ... мен ... ... ... кендеріне өте бай. Темір кенін өндіруден Бразилия дүние ... ... Чили мыс ... ... дүние жүзінде 1-орынды иеленеді. Перу, Чили, Боливия жерінде, ... ... мен ... ірі кен ... ... Боливияда солтүстіктен оңтүстікке қарай 940 км-ге созылып жатқан қалайы ... ... ... жағалық жазықтары мен синеклизаларында мұнай мен газдың мол қоры кездеседі. Маракайбо, Ориноко, Магдалена, Гуаякиль ойыстарында мұнайдың, ... ... мен ... ... ... оңтүстік-шығысында тас көмірдің ірі кен орындары бар. Колумбия Кордильерасындағы замартастың, ... ... ... және селитраның мол қоры дүниежүзілік маңызға ие.
--------------------------------------------------------------------------------
Климаты
Оңтүстік Америка дүние жүзіндегі ең ... ... әрі ... ... ... ... ендіктерде орналасқандықтан күн сәулесін де мол алады. Оңтүстік Америка 6 климаттық белдеу деңгейінде орналасқан. Климаттағы өзгерістер ... ... ... тікелей тәуелді. Сол себепті құрлық үстінде қысым жыл бойы көршілес мұхит айдындарынан төмен болады да, ауа массалары оның ... ... және ... ... ... ... құрлыққа қарай бағытталған. Оңтүстік Американың орографиялық ерекшелігі, яғни ... Анд тау ... ... ... бағытында ауа қозғалысының қалыптасуына әсер етеді. Атлант мұхитына қарай жазық жер бедері басым болғандықтан мұхиттың климатқа әсер ету ... ... ... ... құрлықтың басым бөлігі қатты қызады. Ең қатты ыситын жер - Гран-Чако жазығы, ондағы абстракциялық максимум температура 49°С. Суық Перу ... ... ... ... ... жағалаулық бөлігі шығыспен салыстырғанда әлдеқайда салқын әрі құрғақ болады, бұл Атакама ... ... ... ... ... ... мен оның таралуы құрлық бойынша біркелкі емес. Ылғалдың ең көп түсетін жері Колумбияның батысы мен Чилидің оңтүстігі (5000 - 8000 мм), ... ... мен оған ... ... Анд ... Гвиана таулы үстіртінің батысы, Бразилия таулы үстіртінің шығыс беткейінде 2000 - 3000 мм және одан да мол, ал ... ... ... 1000 - 2000 ... ... ылғал алады.
--------------------------------------------------------------------------------
Ішкі сулары
Игуасу сарқырамасы.
Копакобана жағажайы.
Оңтүстік Америка-көптеген өзендермен су жолдарының отаны, [2]өйткені Оңтүстік Америка ... ... ең суы мол ... ... ... ... онда екі есе ... жауын-шашын түседі. Жер бетіндегі құрлықтың 12%-ын құрайтын оның аумағына дүние жүзіндегі өзендер ағынының 27%-ы тиесілі. Құрлық пішіні, оның климаттық жағдайы мен ... ... жер ... ірі өзен ... ... ... береді. Ірі өзендердің көпшілігі Атлант мұхитына құяды. Дүние жүзіндегі суы ең мол өзен - ... осы ... ... ... ... өзендердің гидроэнергетикалық әлуеті өте жоғары. "Амазон өзенінің тармақтары" деген жалпы атауымен белгілі бұл су көздеріне Аргентине өзендері,Боливия өзендері,Бразилия ... ... ... ... ... ... ... өзендері,Гайана өзендері,Парагвай өзендері,Перу өзендері,Суринам өзендері,Уругвай өзендері және Венесуэлла өзендері жатады. Төрт ... ... ... де ла ... ... және ... ... және Сан-Франциско құрлықтың төрттен үш бөлігін алып жатыр.
Оңтүстік Америкадағы Амазон ... ... ... ең ұзын екі ... бірі.Екіншісі -Африкадағы Ніл өзені.Амазон өзенінің су қоры деңгейі Миссисипи, Ніл және Янцзы ... су ... ... да асып ... суымен суландырылатын жер аумағы да басқа өзен жүйелерімен суландырылатын ... әлде ... ... Рио де да ... өзен ... мен ... ... қосылған жерінде пайда болған саға. [3] О. А. жеріндегі көл қазаншұңқырларықалыптасу жолына қарай тектоникалық, мұздық, жанартаулық және лагуналық болып бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... мұздық көлдерге, Патус, Лагоа-Мирин лагуналық көлдерге жатады. Жалпы атпен "саларес" деп аталатын ... ... ... Салинас-Грандес жатса, Поопо қалдық көлге жатады.
--------------------------------------------------------------------------------
Топырағы мен өсімдігі
Оңтүстік Америкадағы ... ... ... ... мен таралуы ең алдымен ылғалдану дәрежесіне тәуелді. Ұзақ уақыт құрлық жеке дара ... ... ... ... өте ... ... құрамы жағынан құрлықтың көпшілік бөлігі Неотропиктік, қиыр оңтүстік Голантарктикалық әлемге жатады. Неотропиктік әлем бес флоралық облысқа бөлінеді (Кариб, ... ... ... Анд) және ... бері ... көп ... ... эндемик формалардың көптігімен ерекшеленеді. Қазіргі флора бір кездегі Гондвана құрлығындағы ... ... ... ... мен ... ... өкілдерінің араласуынан қалыптасқан. Өсімдік түрлерінің 75%-ы эндемиктерге жатады. Олардың ішінен оңтүстік мәңгі жасыл шамшаты, бал пальмасы, чили араукарийі ерекше ... ... ... ... ... белдемділік айқын байқалады. Құрлықтың көпшілік бөлігін құрамы мен аумағы жөнінен дүние жүзінде теңдесі жоқ ылғалды ... ... алып ... ... өте ... тек қана ... ... жуық түрі бар, ағаштары бірнеше қабатты болып келеді, ... 80 м, ... 100 м-ге ... ... Оларға шарап пальмасы, алып сейба, жакаранда, пау-бразил, ... ... хинн ... ... ... какао, т.б. жатады. Бұл орман лианалар мен эпифиттерге өте бай, ... ... гүл ... хош иісті орхидеялардың 5 мыңнан астам түрі бар. Ылғалды тропиктік ормандар түр құрамы онша өзгеріске ұшырамастан 1000 - 1500 м ... ... ... ... ... үстіртіндегі қызыл ферралитті топырақтағы саванна "кампос" деп аталады. Оның шөптесін бөлігі биік астық тұқымдастардан, бұршақ тұқымдастар мен ... ... ... ... ... ... мимозадан, кактустен, сүттігеннен құралады. Бразилияның солтүстік-шығысында балауыз беретін карнауба пальмасы өседі. ... ... ... ... пальмалы саваннаны "льянос" дейді. Қара шірікке бай, құнарлы саваннаның көп бөлігі кофе ағашы, мақта, банан, какао, маниок сияқты ... ... ... ... ... ... жері қоңыржай климаттық белдеуге кіреді, оның батыс желдер жолында ... ... ... ... ... ... ылғалды орман таралған. Сонымен қатар лиана, мүк, қына, ағаш тәрізді папоротник, бамбук, магнолия кездеседі. Патагония ... ... дала мен ... ... ... ... ... биік шөптесін және ксерофитті бұталар мен аласа кактус басым ... ... ... ... бағалы ағаштар мен пайдалы өсімдіктердің отаны болып есептеледі. Оларға картоп, маниок, ... ... ... ... ... ... мәдени өсімдіктер мен бромелия, настурция, канна, кактус сияқты бөлме және бақша өсімдіктері нақты дәлел болады.
--------------------------------------------------------------------------------
Жануарлары
Парагвай анакондасы.
Жануарлар ... ... ... және ... ... жоғарылығымен ерекшеленеді. Орталық Америкамен бірге Неотропиктік фауналық облысқа біріктіріледі. Сүт ... ... ... 70-тен астам түрі, құмырсқа жегіштің 3 түрі, сауыттылардың 20-дан астам түрі, жалқау аңның 5 түрі, приматтаржәне ірі ... ... ... оцелот, пампа мысығы, пума, көзілдірікті аю, жалды ... т.б. ... ... ... тапирдің 3 түрі, пекари, амазона бұғысы кездеседі. Андтың биік бөліктерін терісі өте бағалы аң - шиншилла мен америкалық ... түйе - ... екі түрі ... және ... мекендейді. Құстардың 2,5 мыңнан аса түрі бар, оның 90%-ынан астамы эндемиктер. Әсіресе, басқа ... ... ... ... ара, тинаму, кондор, колибри (500 түрі бар), тукан, гоацин, т.б. бар. Жәндіктер, қосмекенділер және бауырымен жорғалаушылар да ... ... ... аралдарының піл-тасбақалары (салм. 200 кг), анаконда (ұзындығы 11 м), саламандра, аяқсыз амфибиялар, игуана, боа, кайман соған дәлел. Мұнда кездесетін жәндіктердің ... ... ... ... ... ... Тірі табиғат байлықтарын қорғау мен сақтау мақсатында Оңтүстік Америкада көптеген ... және ... ... мен ... ... құрылды.
--------------------------------------------------------------------------------
Зерттелу тарихы
Оңтүстік Американың саяси дамуы.
1498 ж. Х.Колумб Оңтүстік Америка жағалауындағы Ориноко өзенінің ... ... ... мен ... ... келіп тоқтаған. Америго Веспуччи қатысқан португал экспедициясы 1501 - 1502 ж. ... ... ... ... оның ... ... ... 1507 ж. Лотарингия географы М.Вальдземюллер Веспуччи құрметіне оңтүстік құрлықты ... деп ... ... 1541 ж. бұл атау ... екі ... да берілді. 1515 жылдың соңында испандық Х.Д. Солис Оңтүстік Американың шығыс жағалауын жүзіп өтіп, 1516 ж. Ла-Платаны, кейіннен Уругвай мен ... ... ... ... ашты. 1520 ж. Ф.Магеллан басқарған испан экспедициясы Ла-Платадан Патагонияға дейін жүзіп, Патагония (Магеллан) бұғазы арқылы Тынық мұхитына өтті. Құрлықтың ... ... ... 1522 - 1558 ж. ... ашты. Оңтүстік Америка табиғатының ғылыми тұрғыдан зерттелуі 1735 - 1743 жылдар аралығында жүргізілген француз және испан Экваторлық ... ... ... ... ... өзені мен Солтүстік-Батыс және Экваторлық Анд тауларында кешенді зерттеу жүргізген ... ... ... және ... ... ... ... орыс геоботанигі Н.И. Вавилов экспедициясы (1932 - 33) құрлықтың ... ... және ... ... ... ... ... анықтады.
--------------------------------------------------------------------------------
Саяси бөлінісі
Оңтүстік Американың саяси картасы 12 егеменді мемлекет пен Франция иелігіндегі Гвиана мемлекеті және Ұлыбритания мен Аргентина ... ... ... ... есептелетін Фолкленд (Мальвин) аралдарынан тұрады. Мемлекеттердің барлығы дерлік құрылымы жағынан - республика, оның ішінде Аргентина, Бразилия мен ... - ... ... ... ... ... 1 ... 100 адамнан артық. Урбандалу дәрежесі өте жоғары, құрлықта 3 іріагломерация: Сан-Паулу, Рио-де-Жанейро, Буэнос-Айрес түзілген. Оңтүстік Америка ... ... және ... ... бірге тілдік-тарихи ерекшеліктеріне байланысты Латын Америкасы елдері деп аталады. Индустрияландыру деңгейі жөнінен бұл елдер Азия мен Африка ... ... алда ... ... Америка мемлекеттерінің арасында ең көп қолданылатын бірнеше тіл бар. ... адам ... ... ... ... ... ... кестесі:
Пайдаланылған әдебиет: https://kk.wikipedia.org/wiki/Оңтүстік_Америка
Мұса Баймұханов атындағы орта мектеп.
Реферат
Тақырыбы:Солтүстік Америка.
Орындаған: ____________________________
Тексерген: _____________________________
Мақат 2016 жыл.
Мазмұны
* 1Жер бедері
* 2Геологиясы
* ... 4Iшкі ... ... ... ... 4.3Көлдері
* 5Топырағы
* 6Өсімдігі
* 7Жануарлары
* 8Географиялық зерттелу тарихы
* ... ... ... Американың егеменді елдері:
Солтүстік Америка -- батыс жарты шардағы құрлық. Жер аумағы 20,36 млн. км2 ... қоса ... 24,25 млн. км2). ... 476 млн. адам (2000). ... ... мұхит (құрлыққа тереңдеп еніп жатқан Гудзон шығанағымен), ... ... ... және ... ... ... шығанағы) қоршалған. Ірі аралдары: солтүстігінде Гренландия, Канаданың Арктикалық топаралы, батыс жағалауында Алеут, Александр топаралдары, Ванкувер,Шарлотта патшайым; шығысында Вест-Индия, Ньюфаундленд, т.б. ... бар. Iрі ... ... ... ... Лабрадор, Флорида (шығысында),Юкатан (оңтүстігінде), Аляска, Калифорния (батысында).
Солтүстік Американың шеткі нүктелері:
* Солтүстігінде Мерчисон мүйісі (71°51' с.е.),,
* Оңтүстігінде Марьято мүйісі (7°12' ... ... ... ... ... ... ... Сент-Чарльз мүйісі (55°40').
--------------------------------------------------------------------------------
Жер бедері
Құрлықтың беткі құрылысы әр түрлі: бат-н Кордильера тау жүйесі, шығ-н кең ... ... мен ... ... таулар алып жатыр. Батыс бөлігінің орташа биікт. 1700 м, шығысында 200 - 300 м, құрлық ... 720 м. С. ... ең биік жері - ... шыңы (6193 м), ... ... ең төмен орналасқан жері - Ажал ... ( - 85 м). ... және ... ... ... (300 - 600 м), ... қарай Орталық жазық (200 - 500 м) орналасқан. Бат-ндағы Ұлы жазық (500 - 1500 м) ... ... ... жалғасады. Орт. жазық шығ-нда Аппалач тауларына тіреледі. Кордильера тау жүйесі ... ... ... ... ... ... доға ... тау жоталарынан тұрады. Шығыс доға Брукс, Макензи, Элберт және Шығыс Сьерра-Мадре тау жоталарын біріктіреді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Колорадо, Үлкен Алап, т.б. үстірттер мен оңт-ндегі Мексика таулы қыратына ұласады. Бір-бірінен тау ... мен ... ... бөлінген.
--------------------------------------------------------------------------------
Геологиясы
Құрлықтың геол. негізі - Солт. Америка платформасы. Бұл ең көне құрылым каледондық (құрлықтың солт.-шығысы, ... ... ... Солт. Аппалач), герциндік (Оңт. Аппалач, Уошито жотасы, Канаданың Арктик. топаралы), мезо-кайнозойлық (Кордильера) құрылымдармен ... ... ... мен ... ... ... ... қалың шөгінділерімен жабылған ойпаттар осы платформалардың плиталары болады. Плейстоценде бүкіл Солт. Американың солт. бөлігін Тынық мұхитынан ... ... ... 14 млн. км2 жерді мұздықтар басты. Платформаның мейлінше ... ... - ... ... (7 млн. км2) ... дейінгі кристалды тау жыныстарынан (гранит, гнейс) тұрады. Платформаның шөгінді ... ... ... ... және кайнозойдың континенттік жыныстарымен жабылған. Іргетас аум-нда бірнеше антеклизалар мен синеклизалар бар. Кен байлықтары. Кен ... ... ... ... ... мен ... тау ... шоғырланған. Жоғ. көл мен Лабрадорда ірі темір кендері, платформаның шөгінді жыныстарында мұнай мен ... тас ... мол ... бар. Кордильерада алтын, күміс, мырыш, қорғасын, молибден, ... ... ... ... ... тауларында тас көмір мен темір кентасы, Сеңгір таулардың палеозой шөгінділерінде фосфорит, төм. мезозойда уран кендері бар. Мексика шығанағы ... ... Оңт. ... Ұлы ... солт-нде мұнай мен газдың ірі кен орындары шоғырланған.
--------------------------------------------------------------------------------
Климаты
С. А. қиыр солт-те арктикалық белдеу мен оңт-нде субэкваторлық белдеулер ... ... ... және ... ... ... ... ішкі аудандарында - континенттік. Арктик. климаттық белдеуге Солт. Мұзды мұхит ... ... ... ... бұл ... ... қатаң, жауын-шашынды. Субарктик. климаттық белдеудің батыс бөлігінің ... мол, қысы ... жазы ... ... ... ... (40° ... солт-ке) жұмсақ, өте ылғалды (бат-нда), қоңыржай континентті ... ... ... ... жұмсақ жерортатеңіздік типке жатады. Калифорния түбегі мен Мексика таулы қыратының орт. бөлігі тропиктік климаттық белдеуде жатыр. Субэкваторлық климаттық белдеуге ... Орт. ... оңт. ... ... ... ... жазы ылғалды, қысы құрғақ келеді. Қаңтардың жылдық орташа темп-расы - ... ... ... ... (оңт.) артады. Ең төм. темп-ра - 64°С (Аляска мен Канаданың солт.-батысында) және - 70°С ... ... ... ... ... ... - 4°С-тан (солт.) 32°С-қа дейін (оңт.). Ең жоғ. темп-ра - 56,7°С Ажал ... ... ... ... ең жоғ. көрсеткіш) байқалды. Жылдық жауын-шашын мөлш. Аляска мен Канаданың батыс жағалауы мен АҚШ-тың солт.-батысында 2000 - 3000 мм, ... ... 1000 - 1500 мм, ... ... 400 - 1200 мм, ішкі ... 100 мм, Калифорния түбегінде 100 - 150 мм-ден аспайды.
--------------------------------------------------------------------------------
Iшкі сулары
Солтүстік Америка жер беті ағын суларына бай. Солтүстік Америка ... ... ... мен өзен ... ... ... Америкада ішкі су жолдары өте жақсы дамыған. Бұл құрлықтың басты өзендері Арканзас,Бразос,Черчил,Колорадо,Колумбия,Фразер,Маккензи,Миссисипи, ... ... ... ... ... және Юкон өзендері.[[1]] Мұнда дүние жүзіндегі ең ұзын өзен ... ... және ... мен тұщы ... көп шоғырланған аймағы (Ұлы көлдер) орналасқан. Миссисипидің ұзындығы 3765 шақырым.Миссисипи-АҚШ-тағы су көлігінің маңызды күре жолы. Миссисипсді оның ... екі ... мен ... ... үшінші үлкен өзен жүйесіне айналады. Канаданың ең ұзын өзені ... ... ... ... ұзын өзен. Миссури Жартасты таулардағы оңтүстік Монтанадан бастау алып,алдымен солтүстікке қарай ағады да,сосын оңтүстік-шығысқа қарай бұрылып,Миссисипи өзеніне қосылады.Ол- Солтүстік ... ең ұзын ... Рио ... ... де-ұзын өзендердің бірі.[[2]] Бұндағы өзендердің орташа жылдық ағын мөлш. 8200 км3. ... өзен торы ... ... ... көпшілігі (Миссисипи, Рио-Гранде, Әулие Лаврентий, т.б.) Атлант мұхиты алабына жатады. Тынық мұхиты алабындағы өзендер (Юкон, Колумбия, Колорадо, т.б.) қысқа, суы мол ... ... ... ... ... ... өзен ... толық жетілмеген, көлдер мен батпақтар көп. Ірі өзен жүйесі - Финли - Пис-Ривер - ... - ... ... мұз ... ... бөлігі мұздық-тектоник. көлдерге бай: Ұлы көлдер, Виннипег,Виннипегосис, Манитоба, ... ... ... Үлкен Аюлы көлі, Бұғылы көлі, т.б. орт. ... ... ... ірі ... ... - ... және Манагуа орналасқан. Үлкен Алап үстіртінде ылғалды плейстоцен дәуірінен қалған ... ... көл бар. ... ... ... ... ... көлдер кездеседі.
Өзендері
* Миссисипи
* Миссури
* Макензи
* Колумбия
* Саскачеван
* Юкон
* Колорадо
Қызықты деректер
* :: Көптеген өзендер, соның ішінде, Амазон мен Пилкамайо да Анд ... ... ... :: ... - ... ... ... басты өзен. Ол Парагвай елін екі бөлікке - батыс және шығысқа бөліп ағады.
* :: Ессеквуйбо - Гавайнаның ең ұзын ... Ол, ... , ... мен Амазонның ортасындағы ең кең өзен.
* :: Қара сулы өзендердің ... көбі ... өзен ... мен АҚШ -тың ... ... Қара сулы өзен ... - суы қап-қара немесе кофе түсті өзен. ... Ұлы ... ... ... Манитоба
* Үлкен Еріксіздер көлі
* Үлкен Аюлы көлі
* Бұғылы көлі
--------------------------------------------------------------------------------
Топырағы
Арктик. және тропиктік белдеулер аралығындағы ... ... түрі ... ... ... ... ... арктик. және тундралы-глейлі топырақ тән. Алясканың бат., Алеут аралдарының жанартаулық күлдерін шымтезекті субполюстік топырақ жапқан. Лабрадор түбегінің оңт-нде ... - ... ... ... ... ... оңт.-батысында және Ұлы жазықтың солт-нде шымды-күлгін топырақ таралған. Қоңыржай белдеудің оңт. мен ... ... ... ... бағытта немесе жинақталған массивтер түрінде таралған. Ұлы көлдер мен ... ... ... ... ... ... таралған. Орт. жазықтың солт.-батысында прерияның қара топырақ тәрізді қышқылы аз, шіріндісі мол топырағы Ұлы жазықтар шекарасында қара топырақпен ... Ұлы ... мен ... үстіртінде қызыл қоңыр топырақ кең өңірді алып жатыр. Үлкен Алап ... ... ... шөлейттің сұр топырағы, құрлықтың ылғалды оңт.-шығыс бөлігіндегі теңіздің сазды және құмдақты тұнбалары үстінде құнарлы қызыл және сары топырақ басым ... ... ... ... ... ... ... бұталы даланың сұр топырағы, Мексика таулы қыратында сұр, субтропиктік шөл, Калифорния түбегінде ... шөл ... ... ... беткейлеріне әр түрлі тау топырағы, ылғалды бөлігін таудың сұр топырағы, құрғақ өңірін таудың қоңыр топырағы алып жатыр.
--------------------------------------------------------------------------------
Өсімдігі
С. А-ның басым ... ... оңт. ... ... ... әлемге жатады. Канаданың Арктик. топаралының солт. мен Гренландияда мүк пен ... ... ... шөл, ... ... басым; топаралдың оңт-н тундра белдемі алып жатыр. Лабрадордан Макензи тауына дейін ені 100 - 200 км ... ... ... ... ... ... ... орманды тундра мұхит жағалауының шалғынымен алмасады. Орман белдемі құрлық аум-ның 1/3-ін қамтиды. Қоңыржай белдеудің орманы: тайга, Тынық мұхит жағалауының ... ... ... ... және ... жапырақты орман болып бөлінеді. Тайга негізінен қара және ақ шырша, америка ... ... ... ... Кордильера тауларының Тынық мұхит жағалауындағы ормандарда негізінен биік ағаштар: ситхин шыршасы, дуглас майқарағайы, батыс туясы және қарағайдың бірнеше түрлері өседі. ... ... ... 40 ... ... қарай субтропиктік ормандарға ұласады: шығ-нда мәңгі жасыл ... ... және ... мәңгі жасыл қылқан жапырақты орман таралған. Ұлы көл ауданы мен Солт. ... ... ... орман (сары қайың, қант үйеңкісі, шамшат, жөке, ақ және қызыл қарағай) өседі. Жалпақ ... ... ... оңт. мен Ұлы ... шығыс бөлігін қамтиды. Мұнда еменнің америкалық түрлері, шамшат, ақ үйеңкі, жөке, шынар, қызғалдақ ... ... Тау ... ... ... (800 - 2000 м) тау-тайгалық самырсынды-шыршалы орманға, жоғарыда ... және ... ... ... ... орт. ... орманды дала, дала, шөл және шөлейт алып жатыр. ... дала ... ... шығ-нда Ұлы жазықтың Канадалық бөлігі мен Орталық жазықтың бат-нда жатыр; биік шөптесін ... ... ... дала мен емен ... ... ... ... кезектесе орналасқан. Дала белдемі Ұлы жазық, Колумбия үстірті және Калифорния аңғарын қамтиды. АҚШ-тың Ұлы жазығы боз шалғын және ... ... ... ... ... шөбі, селеу, т.б. астық тұқымдас аласа шөпті құрғақ даладан ... ... мен ... ... Алапты, Колорадо үстіртінің шығыс бөлігін және Мексика шығанағының солт.-батысын (субтропиктік шөлдер) алып жатыр. Астық тұқымдас жусанды ... ... ... ... ... кактус, алоэ, юкка, т.б.) басым өседі. Мексика таулы ... мен ... ... Орт. Америка және Вест-Индияны тропиктік ормандар алып жатыр. ... ... ... алып ... мен ... ... ылғалды мәңгі жасыл ормандар емен, жөке, магнолия, т.б. ... ... ... ... ... ... ... өтеді. Тау жоталарының жел жақ беткейлерінде тропиктік саванна, жағалық ауданда мангр орманы өседі.
--------------------------------------------------------------------------------
Жануарлары
С. А. мен Еуразия ... ... даму ... ... ... ... әлемінде көптеген ұқсастықтар бар. Тундра белдемінде солт. бұғысы (карибу), ақ аю, ақ ... ... ақ ... ақ ... ақ құр, т.б. ... ... ... Арктик. топаралы мен Гренландияда күдірқодас кездеседі. Тайганы бұлан, вапити бұғысы, америка сусары, қоңыр аю, канада сілеусіні, құндыз, қызыл тиін, т.б. ... ... және ... ... ... ... ... сұр түлкі, қызыл сілеусін, сұр тиін, көртышқан; құстардан құладын, жабайы күрке тауық жойылуға жақын. ... дала мен дала ... ... ... бөкен, мазам бұғысы, койот, прерия түлкісі тек қорықтарда ғана сақталған. Субтропикте аллигатор, кайман ... ... ... каролина тотықұсы мекендейді. Кордильерада қар қойы, гризли аюы, қар ешкісі; шөлді-далалы таулы үстірттерде бауырымен жорғалаушылардың көптеген түрлері - улы ... мен ... бар. Орт. ... ... ... ... қыратында тропиктік жануарлармен бірге оңт. америкалық сауыттылар, маймылдар, жарқанаттар, колибри, тотықұс, тасбақа, қолтырауын, кесірткелер ... ... С. А-да 100-ге жуық ... ... мен ... (Канадада 24, АҚШ-та 50, Мексикада 12, қалғаны Вест-Индияда) құрылған. ... ... ... Каньон, Йосемит, Банф, Джаспер, Секвойя, Эверглейдс.
--------------------------------------------------------------------------------
Географиялық зерттелу ... ... ... тұрып мұнда әр түрлі даму сатысындағы жергілікті үндіс халықтары мекендеген. ... ... ... Оңт. ... ... аймақтарындағы мәдениеті, қолөнері жоғары деңгейде дамыған өркениетті Майя, Ацтек мемлекеттеріне шоғырланған. Олар ... ... және ... ... ... ... ... қызамық, күнбағыс, асқабақ, темекі) айналысқан. Біршама халықтар тобы (майя, ацтек, кечуо, аймаро, т.б.) этник. аумағын, мәдениетін сақтап ... ... ұсақ ... ... С. ... ... белдеміне ығыстырылған. Құрлықтың солт. жағалауы мен Гренландияда ... ... Орта ... ... қоныстана бастаған нормандар 11 - 13 ғ-да Ньюфаундленд ... ... ... және ... т-н ... 1492 - 1503 ж. ... Багам, Куба, Гаити, Кіші Антиль, Пуэрто-Рико, Ямайка аралдарын, Кариб т-нің батыс жағалауын, Панама мойнағын ашқан. 1497 - 98 ж. Дж. және С. ... С. ... ... жағалауын зерттеді. 1504 ж. француз теңізшілері Әулие Лаврентий шығанағын, 1513 ж. испандық ... де ... ... шығанағы, 1519 - 24 ж. Э.Кортес Мексика таулы қыраты арқылыТынық мұхитқа шықты. 1648 ж. орыс саяхатшылары Ф.Попов пен ... ... ... ... ... өтіп, С. А-ның Азиядан тар бұғаз арқылы (Беринг ... ... ... 1778 ж. ағылшын Д.Кук С. А-ның батыс жағалауымен жоғары ендікке дейін зерттеу жұмыстарын жүргізді. 19 ғ-дың аяғы мен 20 ... ... Дж. ... Дж. ... А.Брукс, т.б. америка және канада геологтары Сеңгір тауларды, Лаврентий таулы үстіртін, Аляска жотасын (С. ... биік ... ... шыңымен) ашуды толық аяқтады.
--------------------------------------------------------------------------------
Саяси бөлінісі
Толық мақаласы: Солтүстік Америка тарихы
С. А-ның қазіргі саяси картасында 23 егеменді ел бар. Құрлықтың негізгі бөлігін АҚШ пен ... алып ... Орт. ... бөлігінде Мексика және Куба орналасқан. Сонымен қатар құрлықта АҚШ-тың иелігіндегі Виргин аралдары, ... ... ... ... ... Виргин, Бермуд, Кайман, Монтсеррат, Теркс және Кайкос ... ... ... ... ... Сен-Пьер және Микелон; Дания иелігіндегі Гренландия аралы; Нидерланд иелігіндегі Аруба, Нидерландық Антиль аралдары бар.
Солтүстік Американың егеменді елдері:
* Антигуа және Барбуда
* ... ... ... ... ... Гватемала
* Гондурас
* Гренада
* Доминика
* Доминикан Республикасы
* Канада
* Коста-Рика
* Куба
* Мексика
* Никарагуа
* Панама
* ... ... ... және ... ... және ... ... Құрама Штаттары
* Тринидад және Тобаго
* Ямайка
Пайдаланылған әдебиет:https://kk.wikipedia.org/wiki/Солтүстік_Америка

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Америка елдеріндегі туризм9 бет
Оңтүстік Американың физикалық географиялық сипаттамасы36 бет
Оңтүстік Американың өсімдіктер дүниесі16 бет
"екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі жапонияның жағдайы"5 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама16 бет
Азия-тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі46 бет
Астық дақылдарымен қоректенудің биологиялық ерекшеліктері9 бет
АҚШ пен НАТО: ланкестікпен күрес7 бет
Бразилия мемлекеті13 бет
Бразилия мемлекеті туралы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь