Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ: СОҢҒЫ “МӘДЕНИ МҰРА”

Басталған нәрсенің аяқталаты¬нын да ескерсек, кеше елордамыз-дағы Бейбітшілік және келісім сарайында үш жылға арналған “Мәдени мұра” мемлекеттік бағ¬дар¬ламасын іске асыру жөніндегі Қоғамдық кеңестің қорытынды отырысына Елбасы Н.Назарбаев қатысып, баяндама жасады. Оты¬рыс басталмай тұрып, Елбасы бас-таған бір топ зиялылар, мем¬лекет¬тік деңгейдегі түрлі шенеу¬ніктер “Мәдени мұра” мемлекеттік бағ¬дарламасының қорытындысына орай арнайы ұйымдастырылған көрмені аралады. Көрменің “Қа-зақстанның археологиялық мұра¬сы” атты бөлімінде палеолит дәуірінен орта ғасырларға дейінгі, ал “Сақ қорғанының қазынасы” атты бөлімінде сақ кезеңінің тарихы мен мәдениетіне арналған ескерткіштер қойылыпты. Одан басқа “Тарих және мәдениет ес-керткіштерін жаң¬ғырту”, “Қазақ¬станның жәді¬герлері: кітаптар мен мұрағат құжаттары”, “Ұлттық және әлемдік ой-сана, мәдениет және әдебиет басылымдарының серияла¬рын әзірлеу” деген бөлімдерде қайта жаңғыртылған ескерткіш¬тердің макеттері, әртүрлі құжаттар, кітап¬тар орын алған.
Отырыста Президент Н.Назар¬баев “Мәдени мұра” бағдарла¬масы-ның халқымыз үшін қан¬шалықты маңызды болғанын өз баяндама-сын¬да әр қырынан ашып, “Мәдени мұра” ресми түрде аяқталғанымен, бағдарлама жұ¬мысы жалғаса бе¬ретінін, ол үшін тиісті министр¬ліктерге тапсырма беретінін айтты.
Жылдар жылжып, уақыт өткен сайын Тәуелсіздігіміздің мәні жарқырай ашы¬лып, маңызы арта түскенін бүгінгі өмірдің өзі көрсетіп отыр, деп бастады сөзін Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев. Қол жеткен табыста¬рымыз бен жетістіктеріміз туралы сан рет айтылды да, жазылды да. Мен олар¬ды тағы да қайталап жатудан аулақ¬пын. Тек олардың қатарында еліміздің рухани әлемін дамытуда сүбелі үлес бо¬лып табылатын, ұлттық мәні зор “Мәдени мұра” мемлекеттік бағдарламасын қосар едім. Біз ғана емес, ЮНЕСКО тарапынан да бұл – дүниеде сирек кездесетін жоба, басқа елдерге де өнеге болатын құжат деп белгіленді.
Естеріңізде шығар, біз біраздан бері әр жылға ат беріп, айдар тағуды дәстүрге айналдырдық. Сондай жылдардың бірі – “Ұлттық тарих жылы” болды. Жадымыз¬ды жаңғыртуға арналған сол атаулы жылы қазақтың тарихы мен тағдырына қатысты қаншама “ақтаңдақтар” ашылып, мұрағат түпкірінде шаң басқан жәдігер¬леріміз жарыққа шықты.
Кеңес өкіметі кезінде бізге шығарт¬қызбай, көрсеткізбей келген тарихымызды тәуелсіздігіміз кезінде елімізге паш етіп, өзіміздің жастарымызды патриоттыққа тәрбиелеу деген ой болатын.
Ендігі бір жылды “Мәдениетті қолдау жылы” деп, құлдырап бара жатқан мәде¬ниетімізді сақтап қалуға жұмыс істедік. Жабылып қалған, шашылып қалған кітап¬ханалардың жер-жерде қайта жан¬дануына, шағылып қалған клубтар мен мәдениет ошақтарының қайыра бой көте-руіне мұрындық болдық. Біраз қалаларда қазақ театрларының ашылуына негіз жасадық.
Сайып келгенде, осы жылдар біз бүгін сөз еткелі отырған “Мәдени мұра” бағ¬дар¬ламасына дайындық, үлкен істің кіріспесі болатын. Экономиканың өсіп, жағдайымыздың жақсаруына байланысты бұл үлкен жұмысқа да кірісуге мүмкіндік туды.
        
        Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ:
соңғы “Мәдени мұра”
Басталған нәрсенің аяқталатынын да ескерсек, кеше ... және ... ... үш ... ... ... ... бағдарламасын іске асыру жөніндегі Қоғамдық кеңестің қорытынды
отырысына Елбасы Н.Назарбаев қатысып, баяндама жасады. ... ... ... бастаған бір топ зиялылар, мемлекеттік деңгейдегі түрлі
шенеуніктер “Мәдени мұра” ... ... ... орай
арнайы ұйымдастырылған көрмені аралады. ... ... ... атты ... ... ... орта ... ал “Сақ қорғанының қазынасы” атты бөлімінде сақ кезеңінің тарихы
мен мәдениетіне ... ... ... Одан ... ... ... ... жаңғырту”, “Қазақстанның жәдігерлері: кітаптар мен
мұрағат құжаттары”, “Ұлттық және әлемдік ой-сана, мәдениет және ... ... ... деген бөлімдерде қайта жаңғыртылған
ескерткіштердің макеттері, әртүрлі құжаттар, кітаптар орын алған.
Отырыста ... ... ... ... ... халқымыз
үшін қаншалықты маңызды болғанын өз баяндамасында әр ... ... ... ... ... ... бағдарлама жұмысы жалғаса беретінін, ол
үшін тиісті министрліктерге тапсырма беретінін айтты.
Жылдар жылжып, уақыт өткен ... ... мәні ... ... арта ... ... ... өзі көрсетіп отыр, деп бастады
сөзін Елбасы ... ... Қол ... ... ... ... сан рет айтылды да, жазылды да. Мен ... тағы ... ... аулақпын. Тек олардың қатарында еліміздің рухани әлемін
дамытуда ... үлес ... ... ... мәні зор ... ... ... қосар едім. Біз ғана емес, ЮНЕСКО тарапынан да
бұл – дүниеде сирек кездесетін жоба, ... ... де ... болатын құжат
деп белгіленді.
Естеріңізде шығар, біз біраздан бері әр жылға ат ... ... ... ... Сондай жылдардың бірі – “Ұлттық тарих ... ... ... ... сол атаулы жылы қазақтың тарихы ... ... ... ... ашылып, мұрағат түпкірінде шаң
басқан жәдігерлеріміз жарыққа шықты.
Кеңес ... ... ... шығартқызбай, көрсеткізбей келген
тарихымызды ... ... ... паш ... ... ... ... деген ой болатын.
Ендігі бір жылды “Мәдениетті қолдау жылы” деп, құлдырап бара ... ... ... ... ... Жабылып қалған, шашылып қалған 
кітапханалардың жер-жерде қайта ... ... ... ... ... ошақтарының қайыра бой көтеруіне мұрындық болдық. Біраз қалаларда
қазақ театрларының ашылуына негіз жасадық.
Сайып келгенде, осы ... біз ... сөз ... ... ... мұра”
бағдарламасына дайындық, үлкен істің кіріспесі болатын. Экономиканың өсіп,
жағдайымыздың ... ... бұл ... ... да кірісуге мүмкіндік
туды.
Қай халықтың болмасын өзге ... ... ... болмыс-бітімін
даралап, өзіндік тағдырын айқындайтын басты белгі –  мәдениеті. ... ... ... ... болмысы, жаны, ақыл-ойы, парасаты. Өркениетті
ұлт, ең ... ... ... ... ... ... ... мәдениеттің алтын қорына қосқан үлкенді-кішілі
үлесімен мақтанады. Сөйтіп, тек өзінің ұлттық төл ... ... ... ... ... ... мұра” бағдарламасы – мәдениетке деген мемлекеттік
көзқарастың соны стратегиялық ұстанымын айқындаған маңызды жоба ... ... ... ... ... қауымдастықтың әлеуеті мен
гуманистік ... ... деді ... ... ... алдымызға қойған басты мақсатымыз 
– халқымыздың өскелең рухани-мәдени сұранысын қанағаттандыру ... ... ... ... ... ... ... міндеттер
қойылды.
Ең алдымен, білім беру саласын дамыту, халқымыздың тарихына қатысты
мәдени мұрамызды сақтауды ... ету, ... шет ... бен ... ... ... ... қазақтың тарихи-мәдени ескерткіштерінің көпшілігі кең
сахарамызда шашыла орналасқаны белгілі. Олардың біршамасы ... ... ... ... де, қалпына келтіру, жаңарту жұмыстары жүйелі түрде қолға
алынбаған еді.
Оның өзіндік себептері де бар ... ... көне ... ... ... жоқтай, жасқаншақтап,
коммунистік идеологияның жымысқы саясатынан аса ... ... ... қолымыз қысқа болды.
Осы жағдайды жан-жақты ескеріп, бағдарлама аясында ... ... ... ... және ... ... ... оларды ғылыми негізде  қайта жаңғырту жұмыстарын қолға алу туралы
тапсырма берілді.
Үшіншіден, ... шын ... бір ... ... ... – 
фольклорымыздың байлығы ғой. Ежелден сөз өнерін қасиет тұтқан елміз. “Қазақ
халқының фольклоры жүз томнан асады” деген ... біз ... ... ... тұра, осы шаруада да істен гөрі сөз ... ... ... ... жыры бар, ... мен дастаны бар оннан астам кітапты анау бір
жылдары шығарғанымыз ... ... оның аяғы да ... кетті.
Осыған байланысты мамандарға ауыз әдебиетінің бар байлығын жарқырата
шығарып, қазақтың әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрін зерделеудің тұтастай жүйесін
жасау  ... ... ... пен ... көп ғасырлық тәжірибесін
қорытып, том-том етіп оларды кітап түрінде тарату жүктелді.
Төртіншіден, кеңес дәуірінде ... ... ... көп ... ... ... және әлемдік классиканы түгел аударып
тастағандай сезінуші ... бұл ... да ... ... ... шықты.
Аударма саласында мүлдем жүйе болған жоқ. Әлемдік классика да үзіп-
жұлып қана аударылған. Әйтеуір, орыстың классикалық ... ғана ... ... кейінгі аудармалардың баршасы дерлік кеңес әдебиетінің
туындылары.
Сондықтан, ... ... ... де ең ... ... ... ана тілімізге аудару қажеттігі туды. Оған қосымша ... ... ... ... озық үлгілерін қазақшалау негізінде гуманитарлық білім
берудің мемлекеттік тілдегі толыққанды қорын жасау ойластырылды. ... ... бәрі ... болып қалыптасуымыз үшін, ұлт болып
топтасуымыз үшін қажет ... ... ... мен мәдениеттің озық
жетістіктерін бойымызға ... ... ... рухани
кемелденуі, өркениет көшінен кейін қалмауы ең ... ... ... ... өтті Елбасы.
Өздеріңіз білесіздер, кейінгі жылдарда Қазақстанның Ресейдегі жылы,
Ресейдің Қазақстандағы жылы деп атаудың ... біз Абай ... ... дәл ортасына орнатқыздық. Бұл да үлкен жетістік болып
табылады.
Ал рухани-мәдени  таным арқылы, тарихи сана негізінде патриоттық ... рух ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу  – мемлекеттік идеологияның темірқазығы болуы тиіс.
Әлемдік ғылым мен білімнің асыл ... ... ... ... ... ... көтеру мәселесін негізгі мақсат етіп қойдық.
Келешекте ... орта ... және ... оқу ... ... ... мұра” кітаптары негізінде қайта қарап, толықтыру ... ... ... ... тарихи танымы орнықты, ойы сергек елдің рухы да ... атап өтті ... ... Рухы биік ... ... де ... де ... ынтымағы да жарасты болмақ деп есептеймін.
Мінеки, бұдан төрт жыл ... ... ... Жолдауымда айтылған, содан
кейін қабылданған және бүгін мәресіне жетіп отырған ... ... ... ... ... мақсаттар мен міндеттер қойылған
болатын.
Менің Жарлығыммен құрылған Қоғамдық кеңес, оған ... ... ... Мұхтар Құл-Мұхаммед, Мәдениет және ақпарат, Білім
және ... ... үш ... ... зор ... ... дей
келіп Мемлекет басшысы осы шараға қатысқан баршаға зор рахмет айтты.
Өткен үш жылда ... ... ... ... тұтас жүйесін жасау,
елеулі тарихи-мәдени және сәулет ескерткіштерін қалпына ... ... ... ... ... ... мұражайларда екі миллионнан астам
мәдени құндылықтар сақталуда.
Ұлттық мәдениет пен жазудың санғасырлық ... ... ... ... ... пен ... үздік жетістіктері негізінде
гуманитарлық білім ... ... ... толыққанды қорын құру
жөніндегі жұмыс басталды.
Бағдарламаны іске ... ... ... пен ... 35
ескерткішінде қайта жаңғырту жұмыстары аяқталып, Қазақстан аумағындағы 30
қалашықта, қоныста, тұрақта, обалар мен қорғандарда маусымдық ... ... ... Моңғолияға, Ресейге, Жапонияға, Египетке,
Өзбекстанға, ... АҚШ пен ... ... ... ... ... Қазақстанның тарихы, этнографиясы, өнері
жөнінде еліміздің ғылыми топтарында бұрын белгісіз болып келген бес ... ... мен ... ... табылып, сатып алынды. Тек Қытайға
жасалған экспедицияның барысында Қазақстанның тарихы мен мәдениеті бойынша
бұрын зерттелмеген үш ... ... жуық ... ... зерттеулердің арқасында біз енді қазақ хандары мен ... ... ... және ... ... ... ... хат
жазысуын қамтитын сандаған дереккөздерге ие болдық, бұрын беймәлім болып
келген қыпшақ қолжазбалары қолымызға түсті.
Еуропа мемлекеттерінің кітапханалары мен ... ... жазу ... табылды.
Орталық Азияның ежелгі көшпелі халықтарының шаруашылық болмысы мен
антропологиялық тұрпатының ерекшеліктеріне, ... ... ... мен ... ... ... байланысты этнологиялық
дереккөздердің шетелдерде анықталуы айрықша бағалы.
Жуырда мен ... ... ... ... қамқорлығымен жұмыс
істейтін арнайы мұражайда болдым, деп жалғастырды сөзін Президент. Мұндағы
көрменің мақсаты – Еуропа пен Азия ... ... ... ... ... екен. Көптеген елдерде Қазақстан аумағындағыдай ... ... бар. ... ... ... ... мәні бар, ... бәріміздің біртұтас тарихи тамырларымызды танытады. Мұндай
тамырларды іздестіру – ұлы ізгі іс және бұл ... үшін ғана ... ... ... Ескерткіштер тізімін шығаруға әзірлік жұмыстары
жалғасуда. Бүгінде Қазақстанның ... ... ... ... өнер мен ... 35 мыңнан астам
жылжымайтын ескерткішін қамтиды.
Екі бірегей ескерткіш – Қожа ... ... ... мен ... ... ... ... мұрасының тізіміне енген. Осы
тізімге кіруге аталған келесі ... ... ... қаласы болып
табылады, деді Елбасы.
Мұрағаттық құжаттарды сақтандыру мақсатында көшіру және қайта ... ... ... келтіру және осы заманғы аудио құралдарға
көшіру ... ... ... ... үшін ... ... бар
архитектуралық және археологиялық ескерткіштерді қолданбалы ... ... ... 218 ... кітап шығарылды, олардың арасында тарих,
археология, этнография бойынша бірегей ... жаңа ... бар. ... ... сөзі” сериясы жүздеген жылдар бойы
қалыптасқан қазақ халқының фольклорын біріктіреді, ал ... ... ... ... ... халқымыздың құқықтық сана-сезімінің жетілуін
ашып көрсетеді.
“Мәдени мұра” бағдарламасы ТМД елдерінде ғана ... ... ... ... ... ... ... 2006 жылдың сәуірінде Париждегі ЮНЕСКО-
ның Штаб-пәтерінде оның ... ... ... жұмыс жүргізілді. Үш жылдың ішінде бағдарламаға ... ... ... ... бөлінгенін ғана айтайын, мұның өзі әу ... ... ... ... ... ... не үшін ойластырылды, ол бізге не ... ... ... ... қоя ... оған өзі ... деп жауап берді:
“Мәдени мұра” бағдарламасы біздің тарихи-мәдени мұрамызды ... тек ... ... ... де ... ... ... Оның басты міндеті – қоғамдық санада оң қадамдарға қол
жеткізу және осы ... оның ... ... ... ... әңгіме ұлттың саяси санасының рөлін күшейту және шектерін
кеңейту туралы болып отыр, мұның өзі ... ... аса ... ... бірі ... табылады.
Ұлттық өрлеу ол санғасырлық мәдениеттің құнарлы топырағына түсіп,
тарихи өткеніміздің жанды нәрімен қоректенгенде ғана жүре ... ... ... ... ... ... диапазон
тұғырнамалық тұрғыда анықталып, зерттеулер сол ауқымда жүргізілді. Әңгіме
қола дәуірдің аяқталуы мен ... ... ... ... екі мың
жылдан астам кезең туралы болып отыр.
Соның нәтижесінде Еуразия кеңістігіне аттылы көшпелілердің ... ... ... ... және бұл оқиғаның “өзекті дәуірдің” –
әлемдік діндердің пайда болуы, ... ... ... ... да ... ... Ұлы Жібек жолының бойындағы халықтардың пайда
болуы, өркендеуі, семуі және жаңа өмірі, отарлау, ... ... ... ... ретінде болашаққа жол іздеу кезеңінің рухани ахуалына
ықпалы назарға ілікті.
Қоғам бүкіләлемдік тарих ... аса ірі ... ... ... ... ... ... ақпарат алды.
Тарихи-мәдени мұраны қалпына келтіру – бұл сонымен бірге ... ... ... ... байланысын қалпына келтіру де. Біздің
өткеніміздің нақты мазмұны ... ... бере ... біз ... ... ... және біздің болашағымыздың рухтандырушы ... ... деп атап өтті ... ... ... мұра” бағдарламасы ұлттық ... ... ... және ... байланысты сұраныстарға жауап
болды. Жаһандану дәуірінде тарихи-мәдени мұра – ... ... Оны ... біз жаһандану үстіндегі әлемде тағы да жоғалып
кетуге тәуекел етеміз. ... ... ... ... ... ... қол үзіп қалу тұр, ... біздің халқымыз өзін тарихта
әрекетшіл тұлға деп қабылдауды үйренуі ... деп ... ... Мемлекет басшысы, осы бағдарламаны
іске ... ... ... ... жаңа мәдени-тарихи кеңістігін
біртіндеп қалыптастыруға жеткізеді.
Бір жағынан, Қазақстан аумағында жай ғана мәдени құндылықтарды қалпына
келтіру, ... ... ... ... ... ... және
жүйелеу керек болды. Өйткені соңғы уақытқа дейін біздің ... ... ... ... ... ... орын ... Қазақстанның өз
тарихының біртұтас бейнесі болмады.
Екі мың жылдық тарих ... ... ... ... ... ... ... сондықтан тұтас тарихи кезеңдер қажетті дәрежеде
зерттелмеген.
Осыдан келіп өзіңнің мәдени тұтастығың мен өркениеттік маңызыңды сезіну
проблемасы ... ал ... өзі ... ... ... ... ... Мәселен, біз ұзақ уақыт көшпелі өмір салты мәдени
құндылықтар туындатпайтын ... ... жолы ... ... ... түсінік пен соқыр сенімнің шырмауында болдық. ... біз ... ... жете ... де, ... ... ғана ... өркениет
табиғатын түсінуге қажетті әдістемені ... ... деп атап ... ... мұра” мемлекеттік бағдарламасын іске асырудың
қазақстандықтардың өз тарихы мен мәдениетіне деген қызығушылығын ... ... ... ... ... – халықтың тарихи жадының негізі, ... ... ... ... ... ... екпінін еңсеру жеткіншек
ұрпақты тәрбиелеу үшін айрықша маңызды.
Меніңше, біз ... ... ... және ... ... ... ... патриоттық құндылықтардың өсуіне нақты жәрдемдесетінін қуаттайтын
бұқаралық санадағы маңызды өзгерістерді байқай аламыз.
Бесіншіден, этносаралық ... ... пен ... ... ... ... тұрғысынан бағдарламаның әлеуетін атап өтпеске
болмайды.
Мен қазақ ұлтының бай ... ... оның ... ... ... ... танып білуі және ... бір ... ... айырбастың жүруі – өзара толеранттылық пен құрметті
нығайтудың ізгі де ... жолы ... ... ... біздің даламызға келген көптеген этностардың рухани
мұрасымен ... және ... ... ... ... ... қазақстандықтардың қазіргі ұрпақтарына берілген.
Осы бағдарламаны іске асыру қазақ халқының ғана емес, сонымен бірге ... ... ... да ... ... және ... ... жаңғырту мен қалпына келтіруді көздейтіні өте маңызды.
Мәселен, өз бойында ұйғыр декорациялық-қолданбалы өнерінің көптеген
өрнектері бар Алматы облысындағы ... ... ... ХХ ... ұлы ... ақыны Ғабдолла Тоқай ... ... үй ... ... ... ... ... Әскери-Николаевск
шіркеуін қайта жаңғырту көзделеді.
Және мұндай мысалдар аз ... ... бәрі ... ... ... оны ... және қазақстандықтардың болашақ ұрпақтарына жеткізуге
тиіспіз.
Тұтастай алғанда, мен “Мәдени мұра” бағдарламасы өте сүбелі нәтижелер
берді, ол ... ... ... ... ... баға алды деп ... ... Назарбаев атқарылған жұмыстарды талқылауға, бірлесе
отырып жаңа жолдарды белгілеуге жиналып отырмыз, дей келіп, ... ... ... ... қорына зор үлес қосқан ... ... ... саласындағы жетекші ғалымдар бас қосқанын атап өтті.
Мен болашақ ұрпақ қиын кезде осы жұмысты қолға алғанымыз үшін ... ... ... ... ... келеді, деді Президент. “Мәдени
мұра” бағдарламасын іске ... ... өз ... одан әрі ... ... ... ... жеріміздің мәдениеті мен тарихын көрсету
үшін алға ілгерілеу керек болатын ... ... ... берді.
Елбасы мемлекеттік бағдарламаны іске асырумен тікелей айналысқан
адамдарға құлақ салып, пікір алмасуды ұсынды.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Н.Назарбаев: «Мәдени мұра» бағдарламасы рухани-мәдени өмірімізде ғана емес, жалпы қоғамдық өміріміздегі белесті кезең6 бет
«Қазақстан – 2050» стратегиясы10 бет
БҰҰ9 бет
Егеменді және тәуелсіз Қазақстан7 бет
Егемендік елдеріндегі жетістіктеріміз27 бет
Кемеңгер немесе елбасы туралы тебіреніс (Назарбаев Нұрсұлтан Әбішұлы)35 бет
Н. Назарбаевтің саяси портреті16 бет
Н. Ә. Назарбаев - дипломатиялық тұлға12 бет
Назарбаев Нұрсұлтан Әбішұлы3 бет
Тарих толқынындағы және жаңа дәуірдегі Қазақстан56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь