Ғұн мемлекеті

Кіріспе
1 . Ғұн империясының пайда болуы
2. Ғұн мемлекетінің саяси.құқықтық жүйесі
3. Ғұн мемлекетінің әлеуметтік құрылысы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиет
Қазақ халқының қалып тасу және даму тарихи өте ұзақ және мыңжылдықтарға созылған ұзақ процесс болып табылады. Көне сақ тайпаларынан бастап қазақ хандығы қалыптасқанға дейін қазақ мемлекеттілігі қалыптасу дәрежесінде болды.
Осы ұзақ процесс кезінде қазіргі Қазақатанның және оның шектерінен тыс жерлерді жайлап жатқан көп мемлекеттік құрылымдардар болды, олар өз кезінде дамудың этолоны бола отырып, өздерінен кейінгі басқа құрылыммен тарихи заңдылыққа сәйкес ауысып отырды.
Тарихта өзінің күш-қуатына қарамай атын жойған тайпалар да болған. Оларлың бірі — ғұндар болып табылады.
Ғұн империясы өз кезіндегі ең мықты империя болды. Және оның территориясы орасан үлкен жерлерді басып жатты.
Курстық жұмыста ғұн мемлекетінің қалыптасуы, оңың әлеуметтік құрылымы және саяси құқықтық жүйесі туралы сөз болады.
1. Қазақстан тарихы. Ред-р Алдажұманов Қ.С., Балақаев Т.Б. Алматы, 1994.
2. Күзембайұлы А., Абиль Е. История Республики Казахстан. Астана 1999
3. Прімбетова Е.Ө. Қазақ елінің тарихы. Алматы, 2003.
4. История Казахстана с древнейших времен до наших дней. – Алматы,1998 г
5. Мусин Чапай. Қазақстан тарихы. Алматы 2000.
6. История государства и права Казахской ССР.Ч.1.-Алма-Ата, 1982г.
7. Абиль Е. История государства и права. А..,1999г.
8. Кляшторный С.Г., Султанов Т.И. Летопись трех тысячилетий. Алматы 1994
        
        Ғұн мемлекеті. Курсовая
Жоспар:
Кіріспе
1 . Ғұн империясының пайда ... Ғұн ... ... ... Ғұн ... әлеуметтік құрылысы
Қорытынды
Пайдаланған әдебиет
Кіріспе
Қазақ халқының қалып тасу және даму тарихи өте ұзақ ... ... ұзақ ... ... ... Көне сақ ... ... хандығы қалыптасқанға дейін қазақ мемлекеттілігі қалыптасу
дәрежесінде болды.
Осы ұзақ процесс кезінде қазіргі Қазақатанның және оның ... ... ... ... көп ... ... ... олар өз
кезінде дамудың этолоны бола ... ... ... ... ... ... ... ауысып отырды.
Тарихта өзінің күш-қуатына қарамай атын жойған тайпалар да ... бірі — ... ... ... ... өз ... ең мықты империя болды. Және оның
территориясы ... ... ... ... ... ... ғұн ... қалыптасуы, оңың әлеуметтік құрылымы
және саяси құқықтық жүйесі туралы сөз болады.
1 . Ғұн ... ... ... ... ... ... ... құрылымдардың бірі —
ғұндардың мемлекеті. Бұл көшпелі тайпалар мемлекеттігінің алғашқы көрінісі.
Таза түрік тілдес тайпалық бірлестіктер болған ғұндар тарихта өте ... ... I ... ... Моңголияның оңтүстігіндегі Ордостан
Каспий өңіріне дейінгі орталық Азия кеңістігінде ... ... ... да осы ... ... тайпалар болатын. Ғұндарды
Қытай деректерінде хуннулар немесе сюннулар деп атайды. Ғұндардың жоғарғы
билеушісін Қытай ... ... деп ... ... 206 жылы ғұн
тайпаларын Мөде шаньюй басқарды деген мәлімет бар. Мөде ... Хань ... ... шек ... Хань ... ... ... 188 жылы соғыста жеңіліп, Мөдеге ... ... ... төлеп түрған кездері болды. Мөде ... ... жері ... ... ... жетті. Ғұндар шығыстағы
дунхуларды, батысында орналасқан юечжиларды, оңтүстігіңдегі байян, лауфань
тайпаларын бағындырды. Шаньюй тағы тек ... ру ... ... Ғұн ... ... ... ... Оңтүстік Монголия
жерінде көшпелі тайпалар ретінде ... ... ... ... ... шабуыл жасап тұрды. Садақпен, найзамен қаруланған, атты
әскерлі ғұндар жаяу кытайларды беттетпеді, ... ... ... қарым-катынаста да болды. Көне қытай тарихшылары Сыма Цянь (б.э.д.
135-67 ж.ж.) ғұндардың сулы және ... ... ... ... бір ... қонысқа көшіп отыратынын, тұрақты мекенді білмейтінін, шығатын есігі
шығысқа қараған киіз үйлерде тұратынын, етпен тамақтанып, ... ... ... жүн ... ... кім ... батыл, даулы мәселелерді
шешуге қабілетті болса, соларды басшы қоятынына назар аударады. Мұрагерлік
дегенді білмейтінін, ... ... ... ... қауым құратынын,
басшыларьшан бастап соңғы бағынышты адамына дейін әркім өз ... ... ... ... жасамайтынын, әйелдің пікірін тындайтынын,
соғыстарға ерекше көңіл бөлетінін жазады. Бұл деректен ... әлі ... ... білмейтін әскери демократия сатысында өмір сүргенін байқауға
болады.[1]
Б.э.д. III ғасырдың басында ғұндар әскери көсем Тауманның ... ... ... ... ... ... ғұндардың мемлекет басшысын
"шанъю" деп атаған. Ғұндардың өзі патшаларын ... деп ... соң ... ... ... оның ұлы Мөде мемлекетті мейлінше
күшейтті. Ол көрші тайпаларды дунқуларды, үйсіндерді, лауфань және ... ... ... ауыз ... Хань династинсы билеп тұрған
қытай әскері б.э.д. 200 жылы ғұндардан ойсырай жеңілді. Өзі соғыс бастаған
Қытай ... Мөде ... ... бейбіт келісім сұрап, Қытай
императорының қызын қалыңдыққа беріп, алым төлеп ... ... ... тәңірқұты Лаошанның кезінде ғұндар ширек ғасыр бойы
юэчжилермен соғысып, ... Орта ... ... ... ... да ... ... сыйлықтар, алым алып, ханшаларын
қалындыққа алып ... 59 жылы ... ... ... екіге бөлінді. Ғұндардың
оңтүстік бөлігі Қытайдың қол астына кіруге ... ... ... ... мен Орта ... онан әрі ... ... аударды. Ғұндар осы
өңірде аландармен, қаңлылармен және үйсіндермсн ... IV ... ... Батыс Европаға басып кірді. Ғұн жауынгерлері
Константинопольды қоршады, Закавказье мен Месопотамияға ... ... ... ... да ... ... үлес ... Ғұндардың дәуірлеуі
император Аттиланның (Еділдің) атымен байланысты. Византия ғұндарға алым
төлеп тұрды. V ... ... ... ... ... Амур ... Орталық Европаға дейін созылып жатқан далада
алғашқы Евразиялық көшпелі империя ... Осы ұлы ... ... мың ... ... ... ... қорғануа мәжбүр болған қытайлықтар Ұлы
Қытай қорғанын соғып, ... ... ... ... жорықтары
"халықтардың ұлы қоныс аударуына" себеп болды.
Осыншама үлкен аумақты алып жатқан ғұн ... ... ... болғаны белгілі. Әрине ғұн мемлекетінің көп жақтары
бізге белгісіз.
Әулетті "леонти" (люандирлер) тайпасынан шыққан шань-юй ... адам ... ... ... ... ... билікке ие болған
шаньюй тұрды. Оның беделінің сон-шалықты ... ... ...... мен Жерден жаратылған, Күн мен Ай қойған, ғұндардың ұлы ... ... ... ... шаньюй: а) мемлекет жерінің толық билеушісі
әрі қорғаушысы; ә) соғыс жариялаушы, бітім жасаушы, әскери ... ... ... ... ... бақылаушы, жоғары соттың
қызметін, тіпті, өмір мен өлім де ... ... ... ... ... бар,
Оған түменбасы атанған княьздар бағынды.
Түмендер шаньюйдің ең жақын туыстарынан тағайындалды. Ғұндардың әскери
құрылымыңда оңдық жүйе сакталып, мыңбасылар мен жүзбасылар ... ... ... болып есептелді. Әскери міндеттен бас тартқаңдар өлім жазасына
кесілді. Ер азамагғар бала күнінен ... ... ... бір ... ... ... ... бөлігін атты әскер құрады. Атты әскерді
құраудың да өзіндік себептері болды.
Біріншіден — ғұндарда ... ... еді, ... - атты ... ... ... ... тұрды. Бұл, әсіресе, жорықтарда тиімді болатын.
Салт атты жауынгерлер негізінен ... және ... ... ... ... қатар Атилланың да (Еділ батыр) аты мәлім. Атилланың
қолбастауымен ғұндар ... ... ... көп мемлекеттерді тізе
бүктірді. Өркениетті мәдениеті қалыптасқан Еуропа елдерін талқаңдады. ... ... ... ... Рим империясының құлауына себепкер болды.
Ғұндардың жорықтары лек-легімен құлдардың санын көбейтті. Ғұндар да ... ... ... ... үй маңындағы
шаруашылыққа пайдаланды.
Б.з.б. 55 жылы ғұн ... ... және ... ... екіге
бөлінді. Оңтүстігіндегі ғұндар Қытай Хань империясына бағынды. Ал, Чжи-чжи
шаньюй ... ... ... ... дербестігін сақтап қалуға
тырысты. Олар моңғолияның солтүстігіне орналасып, ... ... ... етіп белгіледі. Қаңлылар билеушісі ғұндармен арақатынасты күшейту
мақсатында өз ... ... ... ... ... ғұндар үйсіндерге
шабуылда қаңлылармен одақтасты, бірақ үйсіндерді жеңу мүмкін ... ... екі ... ... ... ... ... ғұн мемлекеті де Хань
империясының қолына түсті. ... ... ... ұсталып
өлтірілді.[3]
Ғұндардың қоныс аударуының күшеюі б.з. 93-і жылы. Олар Сыр бойын
жағалай Қазақстанға, одан ... ... ... ... Б.з. IV ... ... ... өтіп, Венгрияға барып қоныс тепті.
Юебань мемлекетінің құрылуы б.з. 93 жылы ... ... ... ... бір тобы ... ... шыққан
сенгирлердің бастауымен Шығыс Қазақстанға келіп ... жылы ... ... саяси орталығын Ертістің жағасына
орналастырды. ... ... ... жойқын соғысы ... ... ... ... ... ... және ... Қазақстанда
ертеден келе жатқан тайпалармен араласқан ғұндар өздерінің Юебань
мемлекетін ... Бұл ... ... ... ... ... ... Юебань мемлекетіне 490 жылы теле тайпасын ... ... ... ... ... 490 жылы ... ... телелер екі
бөліктен тұратын Гаогюй мемлекетін құрды, бірақ бұл жаңа мемлекет ... ... ... ұзақ ... тұра ... ... Ғұн ... саяси-құқықтық жүйесі
Ғұндардың императорын тәңірқұты, кытайша шанью деп атады. Императорлар
тек ең ... ... ... төрт тайпаның бірі - Люанди тайпасынан
сайланатын. Осы аристократтық болып есептелетін төрт ... тек ... ... кыз берісетін. Мемлекеттік билікте де осы тайпалардың өкілдері
отырды.
Ғұн патшасы тәңірқұтыны ... ұлы', ... мен ... ... мен Ай" ... ... ұлы ... деп атайтын. Тәңіркұты таңертең
Күнге табынса, кешке Айға бас ... ... ... ... ... толып жатқан көмекшілері мен уәзірлері, әскербасылары
болды. ... ... ... ... Ол ... ... мүшесін өлім
жазасына кесіп жібере алатын.
Ғұндардың басқару жүйесін сатылы басқару деп атайды. ... ... ... ... ұлы ... ... құрылды. Ғұңдар 24 тайпадан
тұрды. Оны ру ақсүйектері, оң және сол болып ... ... ... ... ру ... басқарды. Олардың әрқайсысының 2 мындай әскері болды.
Ішкі, Сыртқы жағдайды, "бірқалыпты ұстау үшін" ұлыста әкімшілік әрі ... орын ... ... ... мәні зор ... ... үш ... халық жиналысында мемлекеттік маңызды мәселелер ... ... ... мал басы ... ... ... т.б. сияқты мәселелер
жатты.
Деректемелерде "ғұндарда жылына үш рет Лунциге жиналатын әдет ... ... ... және ... ... өткізіледі, "сюй" деп аталатын
көк рухына құрбан шалынды ... сол ... ... ... талқылап, ат жарысы мен түйелердің жарысын қызықтайды" деген
жерлері бар. Ғұн ... ... ... орын ... ... ... жыл сайын жібек, мақта, күріш, шарап т.б. ... ... алып ... Ал, халықтан алынатын салықты тірі малдай ... ... ... өтей ... ... ... ... қоғамы әскериленген қоғам болды. Әрбір қоғам мүшесі кез келген
уақытта, садағын асынып, атына ... елін ... ... ... ... тұратын. Ғұнның әрбір ер азаматы бала кезінен өлгенше әскери міндетті
болып, белгілі бір әскери бөлімде ... ... ... қашу өлім
жазасымен жазаланатын.
Ғұндардың орасан мол ... ... ... жаулап алған жерлердің
бәрінде 24 ... ... ... ... ... Бұл таза ғұндар
әскердің негізін құрды. Осы 24 ғұн тайпасының әрқайсында ең кемі 10 ... ... ... ... 10 мың ... ... түменбасы деп атады.
Түменбасыларды тәңірқұтының өзі ... ... ... жанында сол қол және оң қолын басқарып отыратын лауазым иелері
... ... Сол қол және оң қол ... ... ... және Шығыс
бөліктерін биледі. Сондай-ақ олар әскердің сол қанаты мен оң ... Сол қол және оң қол ... ... ... ... ... ... тағайындалатын.
Түменбасылар, сондай-ақ белгілі бір үлкен территориялардың әкімшілік
басшысы да болып есептелді. Оған сол территорияның халқы түгелдей ... өз ... өзне ... ... ішінен мыңбасы, жүзбасы,
онбасы сияқты әскербасыларын тағайындады және оларға басқаруға ... ... мен ... берді.
Ғұндардың империясы жоғарыдан төменге дейін түгелдей әскери ... ... ... ... ... Тәңірқұтының деспотиялық
билігіне негізделген мемлекеттік аппарат тоқтаусыз жұмыс істеді. Оның
үстіне ... ... аса бай ... ... ... ... ... дәуірде әр адамға 19 бас мал, күйзеліске ұшыраған кезде 5-
9 бас ... ... Оның ... ... ... ... ... алым-салық
псн сыйлықтар үзіліссіз ағылып келіп жатты.
Ғұндардың құқықтық жүйесі туралы деректер тым мардымсыз. Мал отбасының
меншігі болған. Әр отбасы мал ... ... бір ... ие ... ... бүкіл ру болып қорғаған. Ғұндарда әменгерлік жүйе омір
сүрген. Күйеуі өлген жесір сол ... ... ... ... ... үшін ... ... түгел жауап беретін. Ұрының отбасы (әсіресе
мал ұрлағаны үшін) құлдыққа салынатын.
Бұдан ғұндарда ... ... ... ... ... Ғұн
мемлекетінде әдет-ғүрыптар негізінде құқық та орын тапты. Олар, әсіресе,
соғыс жағдайына ... мән ... ... ... ... ... ... алынады; шайқаста жаудың басын шапқан немесе оны ... ... бір ... ... ... олжа ... ... ал тұтқынға
алынғандар (соның) құлдары мен күндері ... "... ұрыс ... ... ... ... кім әкелсе, оның отбасының бүкіл мүлкін сол алады"
деген мәліметтер ... ... ... ... мен көзге түскен ғұндар
қазіргі қазақ даласында сонау II—V ғасырлар аралығында ... ... ... ... ... мемлекетін құрды. Ғұндар, ... ... ... ... ... тайпалары еді. Бұлар
түрік қағандық-тарының қалыптасып, біртіндеп күшеюі нәтижесінде құлады.
3. Ғұн мемлекетінің әлеуметтік құрылысы
Ғұндар ... ... ... ... дамыды, рулық құрылыс ішіңдегі жаңа қатынас мал мен ... ... ... ... малы көп болды. Малды қысы-жазы тебіндетіп
бақты. Сондай-ак, өзен ... ... ... ... де ... ... ... бейімделгеңдерінің баспанасы ошақпен ... ал ... киіз ... ... теңсіздіктің тереңдей түсуін археологиялық қазбалар
дәлелдеді. Құнды металдардан ... ... ... ... ... ... аң ... тігілген киімдер, қару-жарақ өзінен-өзі
тектілікті, байлықты айқыңдай түседі.
Ғұндарда малға әулеттілік және жеке ... ... Сыма ... ғұн ... хань елшісі Су-уға екі рет жылқы үйірі мен
кой отарын тарту еткенін және сыйлық ... ... да мал ... ... ... ... ... дәріптейтін, қоғам мүшелерін
дниежүзінде үстемдік орнатуға тәрбиелейтін ерекше ... ... ... ... Бұл орайда ғұндардың Тәңірге табынған діни сенімі ... рол ... ... ... ... тарихта алғашқылардың бірі болып
әлемдік дәрежедегі империя құрып, бірнеше ғасырлар бойы Евразия ... ... ... ... ... ... көшпелі мемлекеттік
құрылымның негізін қалады. Алғаш рет әдет-ғұрыптарды заңдастырып, ... ... ... салды.
Ғұндардың бала тәрбиесінен де әскери нақыш байқалады. Ертеңгі жауынгер
бала күнінен ... ... ... оны дәлдеп атып, олжалы болуы сияқты
мергендікке баулуына бағыт беруді деректерде мына ... ... ... ... ... садақ тарта алады және құстар мен тышқандарды ... ... ... соң олар ... және ... етіп жейтін қояндарды
атады. ... Олардың ... ... ... ... тыныштық кезде мал
бағып, оған қоса құс пен аң аулайды, сөйтіп тіршілік етеді".
III—V ғасырларда орын ... көне ... ... ... орын ... Осы ... ғұн қоғамында да кеңінен дамыды.[6]
Қорымдар мен қыстақ-кенттерден ... ... ... ... ... ... ойда-ғыдай дамығандығын
көрсетеді. Әсіресе, ғұндар шеберлері, темір ұсталары темірді ұқсата білген.
Табылған қола ... ... ... олардың пошымдары мен үлкен-
кішілігі әртүрлі.
Ғұн тайпаларының ішінде атақты зергерлер болған. Ауқатты ... ... ... ... ... әшекейлеп жасалған кемер
белдіктер, жасалуы жағынан сақ тайпаларының әшекей бұйымдарынан бірде-бір
кем түспейтіндігін көрсетеді. Бұйымдарды ... ... ... ... ... ... ... Әшекейлердегі тері қалдықтарының
кездесулері теріден киім жасағандарын аңғартса, тұрақты мекен-жайлардан
ұршық бастарының ... жүн ... ... киім ... кигендерін
көрсетеді. Ал үстем тап өкіддерінің зираттарынан қымбат бағалы ... ... ... материаддарға қарағанда, ғұндар қымбат
бағалы аң ... де ... ... ... ... ... ... Олар үйдің бір бұрышына ... ... ... ... кәңмен жылытылған. Ал бөлмелердің саны, үлкен-
кішілігі әрқалай. Ғұндардың діни-наным, ... ... ... о ... ... дәлелі. Жалпы ғұн тайпалары да пұтқа табынды.
Қорытынды
Сонымен ғұн мемлекеті ... ... ... өз ізін ... қалдырған болатын. Ғұн империясының құрымын, оның ... ... ... ... ол ... демократиялы мемлекет болған деп
қорытынды шағара аламыз.
Ғұн имериясы Монғалия территориясынан ... ... ... алып жатты. Дүние жүзіне атақты Рим импеериясының құлауының да
себебі осы ғұн ... ... ... ... ... ... ... Аттила және Чжи-чжи сияқты басшылардың қол астында Еуразия
континентінің көп ... ... алды және ұзақ бойы ... ... ең ... бірін құрған болатын.
Міне осының бәрі қазақ тарихының көптеген оқиғалардан ... ... орын ... көрсетеді.
Пайдалаған әдебиет:
1. Қазақстан тарихы. Ред-р Алдажұманов Қ.С., Балақаев Т.Б. Алматы,
1994.
2. Күзембайұлы А., Абиль Е. ... ... ... Астана 1999
3. Прімбетова Е.Ө. Қазақ елінің тарихы. Алматы, 2003.
4. История Казахстана с древнейших ... до ... ...... Мусин Чапай. Қазақстан тарихы. Алматы 2000.
6. История государства и права Казахской ССР.Ч.1.-Алма-Ата, 1982г.
7. Абиль Е. История государства и ... ... ... С.Г., ... Т.И. Летопись трех тысячилетий. Алматы
1994
-----------------------
[1] Прімбетова Е.Ө. Қазақ елінің тарихы. Алматы, 2003.
[2] Қазақстан тарихы. Ред-р Алдажұманов Қ.С., Балақаев Т.Б. ... ... ... ... Қазақстан тарихы. Алматы 2000.
[4] Прімбетова Е.Ө. Қазақ елінің тарихы. Алматы, 2003.
[5] Абиль Е. История государства и права. ... ... Е.Ө. ... елінің тарихы. Алматы, 2003.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғұн мемлекетінің саяси жағдайы10 бет
Ғұн мемлекетінің этникалық және саяси тарихы13 бет
Ғұн мемлекетінің этникалық және саяси тарихы туралы9 бет
Ғұндар мемлекеті13 бет
Ерте орта ғасырлардағы түркілер құрған мемлекеттер62 бет
Жәңгір Хан өмірбаяны5 бет
Тараз - саудагерлер қаласы3 бет
Тараз қаласының тарихы4 бет
Цин империясы5 бет
Ғұндар, сақтар, қаңлылар, үйсіндер тарихы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь