Айбек Қалмағамбетов. Жоғалған қыз туралы аңыз

Ақ шашты аяулы ана, ақ шуағым,
Өзіңсің шалқар көлім, ақ шынарым.
Кеудемде бүршік жарған осы әнді,
Өзіңе сыйлық қылып тапсырамын.

Маңғыстауда алты жасар бір қыз кетті жоғалып..,
Құлады ана асқары, құлады ана аспаны,
Аппақ болды қырыққа жетпей ананың,
Көмірдей қара шаштары.
Қайғырғанда көзден жастар тамады,
Таудың тіліп тастарын.
Ең болмаса денесі қыздың табылмай,
Іздеушілер талабы таудай шағылған.
Ешбір хабар құлағына шалынбай,
Сорлы ананың үміті отқа жағылған.
Ауырып жаны қызын ойлап сағынған,
Зар жылайды қаралы ана жарымжан!
Содан бері сегіз көктем өте шықты қас-қағым,
Талай-талай дауыл соқты құрғатып ана жастарын.
Еске аламыз анда-санда жоғалған қыз туралы,
Көрген кезде анасының аппақ қардай шаштарын!

Бір жыл өтті әкеме уақыт болғалы,
Бір жыл өтті өртенгелі орманым.
Мен әкемнің тұңғышы едім, сондықтан,
Әкем мені жақсы көрді ерекше.
Мен бір төбе, өзге ұлдары бір төбе,
Жүруші еді мені ылғи бөлектеп.
Әкем солай бергеннен соң ерікті,
Бала көңіл талай-талай желікті.
Сотқар едім, тентек едім, ерке едім,
Өзіме де белгісіз еді ертеңім.
Соның бәрі әке арқасы екен-ау,
Соның бәрі бүгін міне ертегі!
Мен есейдім он жылдықты бітіріп,
Кетті достар оқу іздеп күпініп.
Ал мен болсам қолға күрек ұстадым,
Белді буып, алақанға түкіріп.
Еркеліктің жұрнағы да қалмады,
Жолда қалды бала күнгі арманым.
Жұмыс жасап анашыма сүйеу боп,
Кешегімді болашаққа жалғадым.
Шешіміме риза болды анамда,
Бір мақсат бар ерте есейген санамда.
Бауырларға тағдыр сынын сездірмеу,
Әке орнын жоқтатқызбау амалдап.
Әкем көзі үлкен қара шаңырақ,
Тұрмасын деп, қалмасын деп қаңырап.
        
        Айбек Қалмағамбетов
Жоғалған қыз туралы аңыз
Қалмайды тағатым,
Соқты ма сағатым.
Кеудеден кептерді,
Шығарып салатын.
Жоғалған қыз туралы поэма
Ақ ... ... ана, ақ ... ... ... ақ ... ... жарған осы
әнді,
Өзіңе сыйлық қылып тапсырамын.
Маңғыстауда алты жасар бір қыз кетті жоғалып..,
Құлады ана асқары, құлады ана аспаны,
Аппақ болды қырыққа жетпей ананың,
Көмірдей қара ... ... ... ... ... тастарын.
Ең болмаса денесі қыздың табылмай,
Іздеушілер талабы таудай шағылған.
Ешбір хабар құлағына шалынбай,
Сорлы ананың үміті отқа жағылған.
Ауырып жаны қызын ойлап ... ... ... ана жарымжан!
Содан бері сегіз көктем өте шықты ... ... ... ... ана жастарын.
Еске аламыз анда-санда жоғалған қыз туралы,
Көрген кезде анасының аппақ қардай ... жыл өтті ... ... ... жыл өтті ... ... ... тұңғышы едім, сондықтан,
Әкем мені жақсы көрді ерекше.
Мен бір төбе, өзге ... бір ... еді мені ылғи ... ... ... соң ... көңіл талай-талай желікті.
Сотқар едім, тентек едім, ерке едім,
Өзіме де ... еді ... бәрі әке ... ... бәрі бүгін міне ертегі!
Мен есейдім он жылдықты бітіріп,
Кетті достар оқу іздеп күпініп.
Ал мен болсам қолға күрек ұстадым,
Белді буып, алақанға ... ... да ... ... бала ... ... ... анашыма сүйеу боп,
Кешегімді болашаққа жалғадым.
Шешіміме риза болды анамда,
Бір мақсат бар ерте есейген санамда.
Бауырларға тағдыр сынын сездірмеу,
Әке орнын жоқтатқызбау ... көзі ... қара ... деп, ... деп ... ерген бауырларым қаперсіз,
Күлсінші деп, жүрсінші деп жадырап,
Мақсат қылдым азырақ!
Арман деген жандай досым ... жоқ ... ... емес жартымын.
Сағынумен көрісуші ек екеуміз,
Бөлек жүрсек жарты күн.
Бала кезден бірге өскен сырласып,
Кетуші едік сырласумен қырды асып.
Екеуміздің ... ... ... ... еді ... дағы ... жылдам өтпелі,
Арман күзде армияға кеткелі.
Айдалада жалғыз өскен теректей,
Осы болды шын жетімдік шеккенім.
Аралдағы ... ... ... ... жан ... ... ... қызығымен елігем,
Түнде мені тербетеді ой қайық.
Тұратынды досым жиі хат ... бар ... ... ... ... еді ... ... жайлап өтіп жатты білінбей,
Жан досымнан хат келеді ... ... ... хат ... ғой ... ... хаты
Аманбысың жан досым,
Көрісуші ек күнде біздер сағынышпен асығып,
Қалмаушы едік бірімізден біріміз сыр ... ... ... ... жазу ауыр ... бүкпей баяндаймын ашығын.
Бір ауылда бірге тұрып, бірге өскен тел едік,
Өзімізді ... ... қос ... ... сырым бар әлі ешкімде білмейтін,
Соны екеуміз бөлелік.
Қуаныш бар рас болса сүйіншісін алатын,
Саған соны жеткізгенше қалмады еш тағатым.
Бір ... ... ... ... апайдың қызын еске салатын.
Танисың ғой Алма апайды шеткі ауылда тұратын,
Қайғыдан ба ерте ағарған шаштары да сұрапыл.
Алты жаста жоғалып кеткен ... бе шын ... ... машинаның суы қайнап кеткені,
Су алуға маңайдағы бір ауылға беттедік.
Кабинаға жол ... ... ... ... ... ... енгенімде есік ашып алдымнан,
Бір бойжеткен шыға келді, мені қайран қалдырған.
Қолаң шашын төгілдірген, келбеті бар ... ... ... ... қарақат көз жәудіреген керемет,
Айту қиын сұлулығын қызыл тілмен төрелеп.
Көрген сәтте естен танып, тұрып қалдым қалшиып,
Тастағандай қара жерге шегелеп!
Қас-қағымдай қыз екеуміз ... ... ... ... ... ... ... жақын тартып, жүрегіме жол тауып,
Жаутаңдайды кетпе ағатай, кетпе деп!
Осы кезде Гүлмаржан деп іштен ... ... селк етті ... жер ... жат ... ... ол қос ... мөлтілдеп,
Екі тамшы төмен қарай құлап бара жатырды.
Қыз артынан ұмтылғанмен тоқта деуге бата алмай,
Есеңгіреп қалдым кейін ешбір жауап қата алмай.
Қыз жоқ ... ... көп ... қалдырып,
Дөңбекшідім түніменен жата алмай.
Көз алдымда қарындас тұр бәйшешектей бүр жарған,
Айнымайтын ауылдағы қарақат көз қыздардан.
Кімсің жаным көңіліме сонша жақын ... ... ... алмай жұмбақ сырды қыз көзінен байқаған,
Көп кешікпей сол ауылға оралдым мен қайтадан.
Ақиқатқа көз жеткізбей дамылдамас мінезім,
Енді қалай жаным менің жай ... ... ... ... ... ... ... сондай мейірімді,
Шуақ болып үйірілген,
Баурап алар алуан түрлі ... ... ... ... ... ... ... күнге сағынамыз,
Балдай тәтті бауырсағын.
Достың хаты көкейімнен кетпеді,
Жетеледі көк шарбаққа шеттегі.
Келіп тұрып оқталсам да ... ... ... ... көп ... беттері.
Досымның екінші хаты
Аманбысың жас досым,
Баяндайын кездесудің жалғасын.
Кездестік біз екеуміз таныс жандай,
Кеше ғана қоштасып қалысқандай.
Қуанғанын көрсеңші Гүлмаржанның,
Ағасы іздеп келгендей алыстардан.
Қуанышын шалқыған ... ... ... ... ... ол ... жүгіріп кеп,
Ағасының мойнына асылғандай.
Кетті менің көңілім тебіреніп,
Құшақтадым жас қызды еміреніп.
Қозғалғандай сел болып көңілімде,
Мұзды мұхит көрмеген ... ... ... ... ... көп, ... ... шымшып өтті сыздатып,
Жаңа туған кіп-кішкентай таныстық.
Әңгімені еске алудан бастады ол,
Ұмытпапты ... әр ... ... ... ... ... сәттер қас-қағым.
Туған жердің табиғатын суреттеген кезінде,
Жүргенімді бірден білдім ауылымда өзімнің.
Берік сенім ығыстырды бірте-бірте күдікті,
Жорамалдың ақиқатпен ұласқанын сезіндім.
Тағдыр деген бұралаң жол, ... ... ... ... ... ... ... тек абай бол,
“Көзден кетсе, көңілден де кетер” деген мақал ... ... көп ... ... ... ... жандар оны ұрлап кетіпті,
Торға түскен жас балапан осы жерге жетіпті.
Таңғажайып табиғаты қанша сұлу болса да,
Туған жерін ... ... жылы ... оны бар ... қанықтым,
Ащы тағдыр басына қайғы салыпты.
Талдап көрсем бастан кешкен жайларын,
Жылатардай небір нардай ... бері сәби ... ... ... ... ... ... бөлер ме.
Айтса болды көргендерін көзге ерік береді,
Айтып берді соның бәрін ... ... ... ... ... тамашалап.
Тұл жетім көңіліме серік болып,
Ұшып жүр ақ шағала қара қанат.
Қарақанат шағалалар,
Сендерге айтам сырымды.
Сендер ғана бағалаған,
Менің қайғы-мұңымды.
Қызғалдақ теріп жүріп алты ... ... ... ... ... ұстап алып кетті алысқа,
Көл болған көз жасыма пысқырмастан.
Қарақанат ақ шағала,
Саған айтам сырымды.
Жеткізе гөр сорлы анаға,
Менің осы ... ... ... қой ... ... ... от ... ештеңе емес батады тек,
Қойғаны анашымды жоқтатқызып.
Өзек от боп өртенеді,
Ойлағанда анамды.
Бақытты шақ келте ме еді,
Қуантатын адамды.
Олардан ... ... су ... ... екен ... ... теңіз сенің терең түкпіріңнен,
Бір қуыс табыла ма мен паналар.
Қарақанат шағалалар,
Сендерге ... ... ғана ... ... төнеді кеп таудың тасы,
Әкенің еске аламын нар тұлғасын.
Туған жер, ата-ана, бауырлармен,
Кездесер күн барма екен мауқым ... ... ... ... ... жабады.
Хабар күтіп ауыл жақтан,
Жүрек дүрсіл қағады!
Әуен қандай қалқыған, дауыс қандай,
Бұлбұл құстар ... ... алып ... ... жоғары бағаға тауысқандай.
Мұң сезім бойжеткеннің бойындағы,
Әуенмен енді маған ауысқандай.
-Аға,-деді Гүлмаржан кенет,
Маған жалғыз бостандық керек.
Түрлі амалым іске ... соң ... ... сірә ... ... елдің болар өзіндік заңы.
Мен жайлы енді қожамның ойы,
Тоқал ғып сатпақ біреуге тағы.
Жетімдік көрсең санаң тез өсер,
Балалық ... ... тез ... ... көркімді мынау,
Құрт болып жұрттың көңілін тесер.
Тұтқынға түскен мен сорлы тоты,
Өшкен жоқ бірақ үміттің оты.
Бейнеттің арты зейнетпен толар,
Орнайтын болса ... ... ... аға бірінші рет,
Қарағандай болды өмір күлімсіреп.
Ішімнен сонда жалынып тұрдым,
Жанымды аға менің ұғыншы деп.
Болса да сол бір кездесу тосын,
Елеңдеп ... ... ... ... ... ... тілі ... сосын.
Бірақта сезім алдамайды екен,
Шыдамды ғана мақсатқа жетер.
Құдайым бәлкім жебеген ... аға ... ... ... біз ... ... келістік,
Құтқаруға бірімізді-біріміз сөз берістік.
Ортақ біздің ойымызда, ортақ бізде мақсат бар,
Күтеді ғой екеумізді, туған жермен ел ыстық.
Досымның ... ... жан ... ... деген алып бар,
Ол жөнінде мынандай сөз бар халықта.
Егер Магомед тауға өзі бармаса,
Тауды онда Магомедке алып ба!
Көкірекпен көкті анық ... ... ... біле ... ... ... қалдырған,
Көп айтылар ол жайында жыр-өлең.
Көрші ауылда бір Магомед бар еді,
Олда өзіне тау шақырған нар еді.
Денесі алып, асқақ ... және ... ... ... тар еді.
Тентектікпен жастай шықты атағы,
Ол жүрген жер көп болады шатағы.
Күрескенде шаң қаптырды қиналмай,
Өзінен де үлкендердің қатарын.
Тауқандымыз дейді өздерін ... қаны ... ... ... ... сол ... ... жүрек батыр болып жаралған.
Сол Магомед сауық құрып жүргенде,
Көрші ауылға нағашылап келгенде.
Көріп қалып Гүлмаржанның келбетін,
Ғашық болды бір көргеннен ... ол ... ... көркемді,
Ғашықтықтан сорлы жүрек өртенді.
Жүздеспекке, тілдеспекке талпынды,
Күте алмасын білгеннен соң ертеңді.
Дүниеде ең жаман зат құмарлық,
Құмарлыққа күш болмайды шыдарлық.
Дүниеде ең жақсы зат ... тек жаңа ... ... ... ... ... берді махаббаттың бүршігі.
Шақырды ол кездесуге ақыры,
Шыдай алмай қалуға үнсіз тұншығып.
Гүлмаржанның жаны ... ... да ол ... жиналды.
Айтып қалмақ неде болса бар ойын,
Тәуекел деп белді бекем буған ол.
Маң ... ... ... пен сенім таласқан адам,
Сөйтіп қатты шатасқан адам.
Екі ... ... ... ... ... ... ... гөр жаратқан аллам,
Домалақ басты пендеңді.
Бір жағында өлім барын,
Бір жағында өмір барын,
Жүрек шіркін сезеді.
Тығырықтан шығар жол іздеп,
Адам миы ... ... тек ... басындасың,
Көрінбейді екі жолдың шетіде.
Сонда да сен ұмтыласың,
Дұрыс жолды шешуге.
Екі жол тұр қарсы алдында,
Жетер басы белгісіз.
Қалдырайық ... ... ауыл ... енді сіз.
Қош оқырман шаршамасақ соншалық,
Әңгіменің ең қызығын басталық.
Түйдек-түйдек келіп жатқан шабытты,
Әрлі-берлі айтып-айтып тастайық.
Өмір бойы жолдас қылған иманды,
Алма апайды ... ауыл ... ... ... ... бүкіл ауыл жиналды.
Елдің іші алтын бесік тербелген
Әрқашанда жүрегіңе дем берген.
Әдет-ғұрып жақсы салттар өнеге,
Сол бесіктен жұқпадыма сендерге.
Табылады сол ... ... ... ... ... ... жыры кішкентайдан әлдилеп,
Тербетті ғой сүйікті әуен әнімен.
Мінезі асқақ,
Қаны бар ыстық оттан,
Болса да қанша сотқар.
Магомед түсінетін,
Жан еді сөзге тоқтар.
Магомед ... көп ... ... деді ... ... ... ... ойын Гүлмаржанда жасырмады.
-Түсінген соң әңгіменің ыңғайын,
Сері жігіт мен үндемей тұрмайын.
Шамаң болса тыңдайтұғын егерде,
Өзім ... ... сөз ... ... ... бұрыннан,
Сен бір ерсің дара туған Қырымда.
Егер менің жағдайымды сұрасаң,
Қызғалдақпын ерте жерден жұлынған.
Менің дағы мұң еседі жырымнан,
Терең көмген ... ... ... ... ... ... ... жақтың топырағы бұйырған.
Атағыңа қанықпын ғой сыртыңнан,
Сен бір ... асып ... ... ... ... жан ... мас сезімді бұлқынған.
Жықтың талай мықтыларды белдескен,
Нар күшіңе куә болды жерлестер.
Әлі күнге келе ... ... туын өз ... ... ... ... міне ... бірталай жер барыстық.
Екеуміздің тағдырымыз әр-түрлі,
Осы жерден білінеді алыстық.
Сен серісің белден кешкен дәуренді,
Мен жұлдызбын бұлт ұрлаған ... ... ... ... ... келер жәрдемді.
Жарты айдан соң Наурыз мейрам болмайма,
Сол мейрамға ағылып жұрт толмайма.
Түрлі жарыс көрсетіліп алаңда,
Жігіт бағын ... ... ... ... ... сыналатын білегі,
Шешеді ғой талайлардың тағдырын,
Күресетін палуандар кілемі.
Ондай сәтте әркім шабар бағына,
Нағыз мықты шығар жеңіс тағына.
Мен ... ... ... ... жары ... жанынан.
Жалғыз шартым осы менің қабыл ал!
Қыздың ойы көкейдегі дөп ... ... ... ... ... сосын түйіндеп,
Күтемін деп сол мейрамды көктемгі.
Гүлмаржанның Арманға жазған хаты.
Келді бүгін дүниенің кезегі,
Жүрек ... бір ... ... пен сордың айқасында,
Өмір-өлім шайқасында,
Күштілердің мәртебесі жеңеді.
Көк мұхитта мінгеннен соң кемеге,
Тәуекелге бел бумасаң немене.
Жағалауға ұмтылады өр көңіл,
Сенім ғана жан ... ... ... ... болмас екі айдын,
Бір биеге таласады екі айғыр.
Арпалысқан қан майданның соңында,
Біреуінің сау қалуы неғайбыл.
Басқа амал менде мүлде қалмады,
Сайтан үміт болашаққа жалғады.
Не ... жем ... ... ... орындалар арманым.
Магомедтің даңғойлығын білемін,
Осы сырға есеп құрды жүрегім.
Бұл аймақта жыға алмайды ешкімде,
Оның дағы сом темірдей ... зор, ... ... ... ... ... алып жоқ,
Бірақ менің халқым қазақ емеспе,
Ал ендеше алып тумас халық жоқ.
Көптен күттім осы сәтті ... ... ... ... бір ... ... жығар,
Осы менде бар үміт.
Тәуелсіздік қымбат байлық алтыннан,
Іздеп келер адам ... ... ... алар бір ... деп ... ... ... бермесе де ерікті,
Жаратыпты айдай сұлу көрікті.
Мендей сұлу қызғалдақты туғанда,
Туған болар ұлдарын да бөрікті!
Арманнан ... ... тез кел ... бар ... сөздерменен.
Егіздей түсінеміз,
Бар сырды көңілдегі.
Ақылмен күшім егіз,
Аттандым өзге елге мен.
Кішкентай бала кезден күреске болдым ... жан ... ... мені ... күш ... атақты Маңғыстаудың,
Бабалар қаны тамған,
Әулиелер жаны қалған,
Аруағының желі шығар...
-Ау, ағайын жақындаңдар,
Шуламаңдар, бақырмаңдар,
Әрбір елдің еркелері,
Әрбір елдің серкелері,
Бағын сынар ортада,
Балуандар жекпе-жегі,
Басталады ортаңызда қоршаған.
Куә ... мол ... ... ... ғой бүгінгі күн ерекше,
Өзгеше ғой тігілетін силықтар.
Ең кіші сый Ақалтеке биесі,
Содан кейін Қарақұмның түйесі.
Бас бәйгені жеңген адам ... ... хас ... ... ... жар ... бар ... жаршы анық.
Естіртпейді шуылымен сонда да,
Бұл мейрамға жиналған жұрт соншалық.
Тұрыс барма кезек берсе ұрысқа,
Балуандар шықты ортаға ... ... ... ... ала шаң боп ... белдесуден ығысқан,
Шыға алмай қалып қойды бұрышта!
Хас сұлудан, жас сұлудан үміткер,
Шықты ортаға қаншама нар ... ... ... ... ... тырнағына іліккен.
“Жауырыны жерге тимей кетеме,
Кетеді ме Гүлмаржанды жетелеп”.
Тұла бойым бір суынып, бір ысып,
Қорқыныш пен ... ... ... ... бір аллаға сиынып,
Намысыма тырысып.
Төтеп бермей қайратына жан адам,
Магомед тұр менмендікпен ... ... еті ... ... ... ... ... желіне,
Әп дегенде менсінбеді мені де.
Осы керек дандайсыған талайды,
Қойып едім мен ... ... бас ... ... аузын шаңға қаптырдым.
Кейбіреулер келген жерін ұмытып,
Орынынан басы айналып шақ ... ... деп,- ... ... алдым жерден оны ақырып.
Айналдырып екі мәрте төбемде,
Алып ұрдым ... ... ... ... ... боп қалды бір сәт абыржып.
Шапшаңдықпен, шеберлікке сүйсініп,
Таңдайларын қақты ... ... ... атып ... соң ... ... тілегін.
Уа, Бекет деп ақырғанда артымда,
Бар Маңғыстау сыйынғанын білемін!
Жауырыны жерге ешбір тимеген,
Көңілін әркез жеңіс ... ... еді ... ... ащы дәмі күйреген.
Бірақта ол ер екенін танытты,
Қап тауының асқақтығы қалыпты.
Төс қағысты жеңілгенін мойындап,
Тоқтатты да тұра ... ... ... күн ... жылы шуақ тарайды.
Құшақтасып елге оралған үшеуге,
Шал Маңғыстау қуанышпен қарайды!!!!

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1986 жыл. 16 желтоқсан5 бет
Айбек шығармашылығы және оның қазақ тіліне аударылуы44 бет
Египет билеушісі қыпшақ бейбарыс4 бет
Ұлды және қызды асырап алуды тәркеу, тегін, әкесінің атын өзгертуді тіркеу7 бет
"Бизнес аңыздары"7 бет
"Бизнес аңыздары" (әлемнің бай адамдары)7 бет
1986 жылғы желтоқсан. Аңыз бен шындық15 бет
«бизнес аңыздары (әлемнің бай адамдары)». "Генри Форд"4 бет
«бизнес аңыздары. говард шульц»3 бет
Асан Қайғы туралы аңыздар32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь