Негізгі құралдардың жіктелуі және бағалануы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Негізгі құралдар туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.1 Негізгі құралдардың жіктелінуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 7


2. Негізгі құралдардың бағалануы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
Нарықтық экономиканың дамуына байланысты экономикалық құбылыстар да уақыттың ағымына орай үздіксіз дамып келеді. Әсіресе қазіргі уақыттағы шаруашылық жүргізуші субьектілер, жеке кәсіпорындар, ұйымдар саны артуда.
Экономиканың барлық салаларындағы кәсіпорындардың иелері мен ұйымдар шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға ,ысырапты жоюға, бәсекеге жарамды өнімдерін өндіруге бағытталады.Және де ең басты кәсіорынның көздеген мақсаты ең көп пайда табу болса, оны жүзеге асыру жұмыс күші мен өндіріс құрал жабдықтарының бірігуінен басталады, яғни негізгі өндіріс құралдарын тартудан басталады. Сондықтан да оның дұрыс бағаланып, есепке алынуы кез келген кәсіпорын үшін өте маңызды.
Кез келген өндіріс өз қызметіне құрал жабдықтарын тарса ғана жүреді,ал ол еңбек заттары (шикізат, материалдар,сатып алынған жартылай фабрикаттар) және еңбек құралдары (машина, станок) болып бөлінеді.Бұл арада еңбек құралдарының құрамы сыртқы белгісімен емес, олардың өндіріс процесінде атқаратын рөліне қарап анықталады. Мысалға: заводта дайындалған бу қазаны сол зауыт үшін дайын өнім болып саналады; ал орнату үшін сатып алған субьект үшін осы қазан еңбек құралы болып табылады. Осы қазанды келешекте қайта сатуға салса, онда ол тауар болып табылады.
Негізгі құралдар дегеніміз бухгалтерлік есеп стандарттарында көрсетілгендей өндіріс процесіне ұзақ уақыт қатысып, жылдан артық уақыт өзінің құнын біртіндеп амортизациялық аударым мөлшері шегінде кәсіпорын шығындарына қосып отыратын және пайдаланылуы барысында өзінің табиғи және заттық күйін сақтап қалатын еңбек құралдары болып табылады.
l. Қазақстан Республикасының 28 ақпан 2007жылғы №234 – III Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңы
2. Қ.К.Кеулімжаев,Н.А.Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» оқулық, Алматы 2006
3. В.Л. Назарова «Бухгалтерлік есеп» Алматы 2005 ж. .
4.В.К.Радостовец «Бухгалтерский учет на предприятий» Алматы 2002
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
.............................................. 3
1. Негізгі құралдар туралы жалпы түсінік
.......................................................5
1.1 Негізгі құралдардың
жіктелінуі............................................................. 7
2. Негізгі құралдардың
бағалануы...................................................................
...12
Қорытынды...................................................................
........................................19
Қолданылған әдебиеттер тізімі
.........................................................................21
Кіріспе
Нарықтық экономиканың ... ... ... да ... ... орай ... ... келеді. Әсіресе
қазіргі уақыттағы шаруашылық жүргізуші субьектілер, жеке ... саны ... ... ... ... ... ... шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға ,ысырапты жоюға,
бәсекеге жарамды өнімдерін ... ... де ең ... көздеген мақсаты ең көп пайда табу болса, оны ... ... күші мен ... ... ... бірігуінен
басталады, яғни негізгі өндіріс құралдарын тартудан басталады.
Сондықтан да оның ... ... ... ... кез келген
кәсіпорын үшін өте маңызды.
Кез келген өндіріс өз ... ... ... ... ... ол ... ... (шикізат, материалдар,сатып алынған
жартылай фабрикаттар) және еңбек ... ... ... болып
бөлінеді.Бұл арада еңбек құралдарының құрамы ... ... ... ... процесінде атқаратын рөліне қарап ... ... ... бу қазаны сол зауыт үшін дайын өнім
болып саналады; ал ... үшін ... ... ... үшін осы ... ... ... табылады. Осы қазанды келешекте қайта сатуға
салса, онда ол ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп стандарттарында
көрсетілгендей өндіріс процесіне ұзақ уақыт ... ... ... ... ... біртіндеп амортизациялық аударым мөлшері шегінде
кәсіпорын шығындарына қосып отыратын және пайдаланылуы ... ... және ... күйін сақтап қалатын еңбек құралдары
болып табылады.
Өнім өндіру ерекшеліктеріне және ... ... ... ... екі ... ... ... заты (шикізат, материалдық ресурстар) еңбек ... ... ... өзгертіп, дайын өнімге айналатын заттар;
- құрал-жабдықтар – олардың ... ... өнім ... шығарылады.
Аталған құралдар мен еңбек заттары өндірістік қордың негізгі
мазмұнын құрайды және өндірістің экономикалық негізі ... ... ... ... ... құндылықтарын, негізгі құралдарының
есебін жүргізбестен бұрын , ең ... оның ... мен ... ,жеке жеке топтарын қарастыра ... және де ... ... бір ... ... бағалай білу керек.
I.Негізгі құралдар ... ... ... есеп ... ... негізгі
құралдар деп өндіріс үдерісінде ұзақ уақыт бойы, яғни бір ... ... ... ... ... ... көлемін сақтай
отырып, құнын шығарылған өнімге, орындалған жұмысқа, ... ... ... ... мөлшері шегінде біртіндеп
ауыстырып отыратын еңбек құралдарын, яғни ... ... ... ... материалдық өндіріс саласында да, өндірістік
емес (әлеуметтік ) салада да ұзақ уақыт бойы (бір ... ... ... құралдарға» - қозғалмайтын мүлік, жер учаскелері,
үйлер мен ғимараттар, ... ... ... мен ... және ... ... және ... мен лабороториялық
жабдықтар, есептеуіш құралдары, көлік тасымалдау құралдары, аспаптар,
өндірістік және ... ... ... шаруашылық мүлкі, өнім
беретін және жұмыс малдары, көп жылдық көшеттер, шаруашылықтың ішкі
жолы, тағы да ... ... ... ... ... ... ... деп
аталады. Олар бухгалтерлік есепте осы бағамен көрінеді және ... ... ... ... құралдар ұзақ уақыт ... ... ... барысында пайдаланылады, олар бірте-бірте тозады және өзінің
қасиеті мен түрін сақтай отырып, өз құнын бірте-бірте ... ... ... 16 ХҚЕС ... ... құралдар-бұл еңбек құралы ретінде
материалдық өндіріс саласында және ... емес ... ұзақ ... ... ... ... ... активтер деп көрсеткен.Яғни
кәсіпорында негізгі ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің ,субьектіге жататын меншік
құқығын, шаруашылық пен ... ... ... ... ... ... құралдың есеп бірлігі болып
табылады.Инвентарлық обьект ... әрі жай ... ... ... ... ... ұйымдастырудың басты шарты оны жіктеу болып
табылады.
Көлеміне немесе бағасына (арзанды қымбатылығына) қарамастан
пайдалану ... бір ... ... ... құралдары негізгі құралдардың
қатарына жатпайды. Сонымен қатар негізгі құралдардың құрамына
кәсіпорынның қоймаларындағы ... ... ... болып саналатын
жабдықтар мен машиналар, күрделі құрылыс құрамында есептелетін монтаждауды
қажет ететін жабдықтар, жасалып біткен, бірақ әлі ... ... ... мен ... ... ақ құрылыс монтаж жұмысының өзіндік
құнының құрамында қаралған үстеме шығындардың есебінен салынған титулдық
тізімге кірмеген ғимараттар мен тетіктер, сонымен ... жас ... ... төлдері де жатпайды.
1.1 Негізгі құралдардың жіктелуі
Барлық негізгі құралдар өздерінің өндіріс процесіне қатысу
сипатына байланысты өндірістік және өндірістік емес ... екі ... ... ... құралдар деп өндірісте қызмет ететін, яғни
өнім өндіру орындарында пайдаланатын ... ... ... ... арналған үйлер, ғимараттар, өткізгіш тетіктер, құрылыс
машиналары, көлік тасымалдау құралдары, әр түрлі станоктар, двигательдер,
құрал саймандар, өлшеуіш аспаптар және тағы ... ... ... ... ... сипаттайтын шолушы экономикалық
көрсекіш i қор қайтарымы болып табылады, ол ... ... ... ... өндірілетін заттай немесе ақшалай түріндегі
өнімді көрсетеді.
Өндірістік емес негізгі құралдардың қатарына ... ... ... ... ... ... жатады. Оларға тұрмыстық үй жай
шаруашылығында, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру, білім беру және
мәдениет салаларында пайдаланатын ... ... және тағы да ... ... жатады.
Негізгі құралдар кімнің меншігінде, иелігінде екендігіне қарай
меншіктік, яғни кәсіпорынның ... ... және ... ... алынған болып
екіге бөлінеді. Меншіктік дегеніміз субьектіге тиесілі және оның
балансында көрініс табатын негізгі құралдар ... ... ... ... ... ... ... құралдар ,жалға алынған
құралдар болып саналады. Кәсіпорын уақытша жалға алған негізгі құралдарды
баланстан тыс 2410 «Жалға ... ... ... деп ... ... ... алу мерзімі аяқталғаннан соң немесе ол аяқталмай
тұрып, ... ... ... ... ... алуына болады. Оларды
Сонымен қатар пайдалану барысына қарай негізгі ... ... ... істемейтін және сақтауда тұрған деп үш топқа бөлінеді. Жұмыс
істейтіндерге ... ... яғни ... ... ... істемейтін негізгі құралдардың қатарына тоқтатылып қойылған,
белгілі себептермен басқа да жаққа әзірге берілмеген басы артық жабдықтар
жатады.Сақтауда тұрған негізгі құралдардың ... ... яғни ... ... ... ... да жағдайларға байланысты істен шығатын негізгі
құралдардың орнына пайдалануға арналған құрал жабдықтар жатады.
Заттық құрамына қарай негізгі ... ... және ... ... ... ... ... көрінісі бар,яғни санауға және өлшеуге
болатындар, үйлер имараттар,машиналар,жабдықтар жатады.Мүліктік еместерге
пайдаланылатын жер,орман алқабы,су ресурстары жер ... ... ... ... негізгі құралдарға күрделі қаржы жұмсау.
Халық шаруашылық салаларына және істейтін қызметтерінің түрлеріне
қарай барлық негізгі құралдар: ... ауыл ... ... ... байланыс, құрылыс, материалдық техникалық
жабдықтау және сату өткізу ұйымдары, қоғамдық тамақтандыру, басқару
органдары, әлеуметтік сақтандыру, ғылым және ... ... ... көмек
көрсету және тағы да басқа салалар бойынша топталады.
«Негізгі ... ... ... салаларына қарай
топтастырған кезде олардың қатысуымен шығарылған өнімдердің, болмаса
орындалған жұмыстар мен қызметтердің шаруашылықтың қай түріне жататындығы
негізге алынады.
Егер ... мен ... ... ... бәрі тек қана
ұйымның негізгі шаруашылығының түріне ғана қызмет істейтін болса, онда бұл
ұйымдағы ... ... ... ... сол ... ... ... топқа жатады.
Мысалы: өнеркәсіптік ұйымындағы өнеркәсіп өнімдерін өндіру үдерісіне
тікелей байланысты негізгі құралдардың барлығы халық шаруашылығының
өнеркәсіп саласына ... ... ... осы ... ... ... басқа
салаларында қызмет атқаратын өндірістері мен бөлімшелері болса, онда осы
бөлімшелер мен өндірістің ... ... ... ... ... ... ... қызметі түріндегі топқа жатады.
Кәсіпорынның балансындағы тұрғын үй шаруашылығының негізгі құралдары
халық ... ... үй ... және ... тұрмыстық қызмет
көрсету саласына жатады.
Негізгі құралдар алдына қойған мақсатына және ... ... ... ... бөлінеді:
А) үйлер халыққа еңбек етуге,тұруға әлеуметтік мәдени қызмет ... ... және ... құндылықтарды сақтауға арналған
құрылыс обьектілері. (тұрғын үй, кеңсе үйі, ... және тағы ... ... еңбек заттарын өзгертуге қатысы жоқ ... бір ... ... ... процесін жүзеге асыруға арналған инжинерлік құрлыс
объектілері (көпірлер, аспалы жолдар, жасанды су қоймалары, эстокадалар,
скважиналар және тағы басқалары)
Б) ... ... ... ... ... ... ... желілері бойынша,мысалы, электр станциясы бөлу
қондырғыларының желісі (жұмыс машиналары, энергия бөлетін тетіктер,
құбырлар және тағы ... ... ... ... ... ... іштен жанатын
двигательдер, электроаппараттық трансформаторлар, экскаваторлар,
грейдерлер, бульдозерлер, бетон араластырғыш машиналар, көтергіш крандар,
жүк көтергіш шығырлар, су өлшегіш құралдар, монометрлер, таразылар,
кассалық ... мен тағы да ... ... ... бөліп
қарастыруға болады:
1) Күш беретін машиналар мен жабдықтар – жылу және электр ... ... ... ... ... механикалық энергияға
айналдыратын двигатель машиналары және т.б
2)Жұмыс машиналары мен жабдықтар - ... ... ... ... ... механикалық, жылу және химиялық әсер етуге ... ... және ... (станоктар,токарьлық бұранда ... ағаш ... ... Өлшеу және реттеу аспаптары, қондырғылар және лабораториялық
жабдықтар - ... ... ... ... аспаптар
мен қондырғылар, сондай ақ лабораторияда пайдаланылатын приборлар мен
аппаратуралар (микроскоп, ... ... ... - ... ... мен ... ... қондырғылар, аспаптар (компьютерлер, басқарушы және басқа
есептеу машиналары.)
5)басқадай машиналар мен ... - ... және ... ... (телефон станцияларының , радио ... ... ... ... ... ... құралдары адамдар мен жүктерді тасымалдауға арналған
қозғалыс құралдары (жолаушылар және жүк ... ... ... көліктер,
көлікке тіркемелер (прицеп), тракторлар және тағы басқалары);
Ғ) өндірістік ... және ... ... ... өндірістік операцияларды
орындау немесе жеңілдету үшін қызмет ететін өндірістік ... ... ... ... ... және ... сақтауға арналған сыйымды заттар; өндірістік арналымы
бар ... да ... ... бактар, контейнерлер және тағы да басқа
негізгі құралдар);
Д) шаруашылық құрал жабдықтары кеңсе және ... ... ... ... ... сейфтер және тағы да басқалары);
Е) жұмыс және өнім малдары ат, өгіз,түйе және басқа ... ... өнім ... мал, ... ірі қара мал; ... ... мен биелер,буралар мен інгендер; бұғылар,
маралдар,еркек шошқалар мен мегежіндер, ешкілер, саулық қой мен
қошқарлар. ... ... мал ... ... ... табылады.
Ж) көп жылдық өсімдіктер мен көшеттер- қолдан егілген , көпжылдық
өсімдіктер (жеміс және ... ... ... ... ... роза ... ... жасалған қоршаулар ) Жай
өсімдіктер даму деңгейі толық жетілген (жеміс жидек бере ... ... ... алынады.
З) жер - ұйымның сатып алған жер көлемінің ... ... ... ... олар ... ... расталуы керек. Ондай актісі
берілген болса, онда ондай жер учаскелері мүліктік ... ... ... ... ... жұмсалған күделі шығын - ауыл шаруашылық
мақсатта пайдалану үшін ауыл шаруашылығында пайдалану үшін ... ... ... ... ... емес ... (жер учаскелерін жоспарлау, жерді егін егу үшін өңдеу,нгіс
даласын ... ... ... да ... құралдар кітапхана қорлары және тағы басқалары .
II.Негізгі құралдардың бағалануы
Негізгі құралдардың есебін ұйымдастыруда оларды ... ... ... ... ... ... бастапқы құнымен, баланстық құнымен,
ағымдағы құнымен, қалдық (жойылу) құнымен және келісілген құнымен
бағаланады.
Негізгі құралдардың бастапқы құны – ол ... ... ... алуға,
әкеліп жеткізуге, орнатуға кеткен (шыққан) шағындардан, сондай ақ ... ... ... салық сомаларынан, құрылысты салу кезінде алынған несие
үшін төленетін пайыз сомалары мен бұл құралды белгілі мақсатқа пайдалану
үшін жұмыс жағдайына ... ... ... кез ... шығындардың
жиынтығынан тұрады (құралады). Негізгі құралдарды тасымалдау кезінде болған
ақауларды жөндеуге кеткен және ... да ... ... ... ... ... құнына кіргізілмей, ол ағымдағы кезеңнің шығыны ретінде
есепке алынады. Негізгі құралдың әр түрі бойынша оның бастапқы құнына
мынадай шығындар кіргізіледі:
а) жер ... ... ... ... алу ... ... мүлік жөніндегі агенттікке төленген
комиссиялық сыйақылар, сатып алу сату жөніндегі келісімшартты ресімдеу үшін
заңгердің қызметіне төленетін төлем және ол үшін төленетін ... ... ... тиісті мақсатқа пайдалануға әзірлеуге кеткен шығындар (үйді
бұзғаннан алынған материалдарды сатудан ... ... алып ... ескі үйді бұзуға байланысты шығындар, жерді тазалау, тегістеу, тағы
басқа) ... ... ... бастапқы құнына:
Құрал жабдықты сатып алу бағасы, оны тасымалдауға, әкелуге, тиеп түсіруге
кеткен шығындар, оның ... ... ... ... ... жабдықтардың пайдалануға жарамдылығын тексеру мақсатында кеткен
шығындар және тағы да басқалар ... ... ... ... тасымалдау кезінде болған бүліну
нәтижесін жөндеу үшін кеткен сомалар ағымдағы шығындарға жатқызылады. Егер
негізгі ... ... ... ... ол үшін ... пайыз сомасы да
ағымдағы шығын қатарына жатады және негізгі құралдың бастапқы құнына
қосылмайды.
Ескерту: салынатын немесе салынып жатқан құрылыс үшін алынған несиеге
есептелген ... ... ... жатпайды. Сатып алынған үйлер мен
ғимараттардың бастапқы құнына шот бойынша сатып алу ... ол ... ... мен ... ... және бұл ... ... барысында заңгерге төленген төлемдер кіргізіледі.
Кәсіпорынның өзі салған үйлер мен ғимараттардың бастапқы құнына осы
құрылысты салу үшін кеткен шығындар: материалдар, жұмысшылар ... ... ... сомалары, еңбекақы бойынша бюджетке
жасалған аударым, алынған несиелер үшін есептелген пайыздар сомасы,
заңгерлерге, архитекторларға төленген ... ... салу үшін ... ... ... ... мен ... да кеткен шығындар енгізіледі.
Кәсіпорындар мен ұйымдар жерді және сол жерге салынған үйлер ... ... ... ... сатып алса, онда осы
объектілердің бастапқы құнын бухгалтерлік есепте әрбір объекті ... ... ... ... ... мен ғимараттардың пайдалану мерзімі
шектеулі және олар тозады, ал жердің пайдалану мерзімінде шек жоқ, яғни ол
амортизацияланбайтын материалдық актив ... ... Егер бұл ... ... ғана ... алынып, ал үйлер мен ғимараттар бұзылатын
болып келісілген болса, онда олардың құндары әрбір объекті бойынша
жекеленіп ... Бұл ... тек қана жер ... ... ... Және де оның ... құны бұл ретте сатып алу бағасымен
үйлер мен ғимараттарды бұзуға кеткен барлық объектілердің шығынының
қосындысынан, ... ... ... ... ... арқылы
анықталады.
Мысалы: кәсіпорын жер учаскесін және сол жерде орналасқан үй мен қоса
500000 (бес жүз мың) теңгеге сатып алды ... Бұл ... ... ... ... Кәсіпорынның оларды сатып алу барысында төленген шығындарды
25000(жиырма бес мың) теңге (салық ... ... ... ... пен шарт ... ... ... қызметінің төлемдері сомасы).
Үйді бұзуға кеткен шығын 40000 (қырық мың) теңге. Бұзғаннан алынған
материалдарды сатудан түскен табыс 20000 (жиырма мың) ... ... ... тегістеуге кеткен шығын 15000 (он бес мың) теңге. Осы мәліметтерді
қорытындылайтын болсақ, сатып алынған жердің бастапқы құны 560000 (бес ... мың) ... ... (500000+25000+40000-20000+15000=560000 теңге).
Кәсіпорындар мен ұйымдарда негізгі құралдың бастапқы құны былайша
анықталады:
• Үлес қосушылар мен ... ... ... ... ... ... ретінде салса, онда олардың құны құрылтайшылармен арадағы
келісім бойынша;
• Ұйымдар негізгі құралдарды өзі ... яғни ... ... ... ... ... шыққан шығындардың нақты сомасы бойынша;
• Ұйымдар негізгі құралдарды басқа заңды тұлғалардан немесе жеке
адамдардан тегін алған кезде қабылдау ... ... ... ... эксперттік (сараптамалау) жолымен.
Кейбір негізгі құралдардың бастапқы құны ... ... ... ... ... ... мен ғимараттар бойынша
обьектіні тұрғызу бойынша жүргізілген жұмыстардың келісілген құнына
құрал жабдықтарды ... ... ... ... ... егер ... құны ... беруші тарапынан төленген болса,
Құрылтайшылардың жарғылық капиталына салынған негізгі құралдар
өздерінің ... ... ... өзі ... немесе төлем арқылы сатып алынған
негізгі құралдар бойынша сатып алуға ... ... ... ... ... және ... алынған обьектілердің тозу сомасын
қоса есептеген басқа да сатып алуға ... ... ... алынған негізгі құралдардың ... ... ... құны ... жабдықтарды жеткізіп беру,орналастыруға
кеткен шығындарын қоса ... ... ... ... ... ... негізгі құралдардың алынған ағымдағы құны ... ... ол ... құралдардың берілген ағымдағы құнына түзетулердің
көмегімен алынған ақша қаражаттарының сомасына тең ... ... ... ... ... : ... жүк ... айырбастау
кезінде алынған обьект сатылған ... құны ... ... ол ... ... ... ақшалай салынған сомасы ескеріледі.
Жас малдарды ... ... ... ... ... ... өзіндік құны
Негізгі табынды қалыптастыру үшін ... ... ... жеткізуге кеткен шығындарды қоса есептегенде сатып ... ... және ... ... ... ... ... да
шығындар.
Жай өсімдіктер бойынша өсімдіктерді еккен сәттен пайдалануға
бергенге дейінгі егу, күтіп баптау,көбейту, тазартуға ... ... ... және ұзақ ... ... ... негізгі
құралдар бойынша олардың ұзақ мерзімге жалға алу шартына көрсетілген
құн
Жерді ... ... ... ... ... ... ... шыққан нақты шығындар.
Негізгі құралдарды қайта бағалау №16 БЕС сәйкес,негізгі құралдардың
бастапқа құнын белгілі бір күнге әрекет етіп ... ... ... үшін ... ... бағалау жүргізіледі,содан соң ол есепте
және есеп беруде көрініс табады.Оның барысында негізгі құрал-жабдықтардың
нақты бары және ... ... ... ... ... құны мен тозу
дәрежесі туралы дәл де толық мәлімет алынады.
Негізгі құралдардың ағымдағы құны – бұл кәсіпорынның ... ... ... яғни ... ... негізгі құралының нарықтық
бағасы болып табылады.
Негізгі құралдардың баланстық құны – бұл ... ... ... ... есеп беру ақпараттарында көрсетілген негізгі
құралдардың бастапқы құнынан жинақталған тозу сомасын алып ... ... ... құн ... ... ... ... сомасының жиынтығы блып табылады,бастапқы және жойылу
қүнының ... ... Ал ол ... ... ... ... қызметіне немесе барлық пайдалы кезеңіне
субьектінің шығысы ретінде ... бұл ... ... ... бұл ... ... ... құралдарды
пайдаланудан экономикалық олжа алуды кәсіпорын топшылайды
нормативтік қызмет ... бұл ... ... ... ... ... негізігі құралдың тозуын есептейді.
Негізгі құралдардың жойылу құны - ... ... ... ... кейін оны бұзу, жоюдан алынған іске жарамды бөлшектерінің
(материал, металл сынығы, отын және тағы да басқа ... ... ... ... ... байланысты жұмсалатын
келешектегі шығындарды алып тастау арқылы анықталады.
Негізгі құралдардың келісілген құны - бұл кез ... екі ... ... ... ... мен алушының арасындағы келісілген құн болып
табылады.
Бухгалтерлік шоттарда есептелген ... ... ... ... мына ... ғана ... ... құралдардың пайдалы қызмет атқаратын мерзімін ұзартатындай
немесе қысқартатындай оның ... ... әсер ... ... ... ... (кеңейткенде, жаңартқанда және тағы да басқа) немесе
ішінара бұзғанда, ... және ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарды
қайта бағалағанда.
Негізгі құралдардың есебі әрбір бөлек объекті бойынша бүтін сомада
жүргізіледі. Негізгі құралдарды пайдалануға берген ... оның ... ... ... құны тең болады, себебі оны пайдалануға берген
уақытымен оны қайта бағалау уақытының арасында айырмашылық жоқ. Уақыт өткен
сайын ... ... ... ... ... ... бағасы және
ол үшін қолданылатын техниканың шығыны, жұмысшылардың еңбекақысы жалпы
негізгі құралды өндіру, салу жағдайы белгілі бір ... ... ... ... құны оны бір ... жасап шығаруға, өндіруге,
салуға кеткен, жұмсалған қоғамдық қажетті еңбекпен анықталады. Осыған
байланысты негізгі құралдарды оқтын оқтын, уақыт өте қайтадан бағалап
тұрады.
Негізгі құралдарды ... ... ... оның осы ... ... күні ... ... кететін құны анықталады. Бұл негізгі
құралдардың қалпына келтіру құны деп аталады. ... мен ... ... ... ... ... ... бастап оларды баланста
қалпына келтіру құнымен есептейді.
Негізгі құралдардың бастапқы ... ... бір ... ... ... сәйкес келтіру мақсатында объектілерді қайта бағалау
жүргізіледі. Қайта бағалау нәтижесінде негізгі ... ... ... құрал шоты
К-т: Негізгі құралдарды қайта бағалаудан түскен қосымша төленбеген капитал
– шоты ... ... жазу ... ... ... күні ... ... құралдарға есептелінген
тозу сомасы негізгі құралдардың құндарының өзгеруіне қарай түзетіледі.
Қайта бағалай сомасы негізгі құралдардың пайдалану мерзіміне қарай
субъектіде қолданылатын амортизациялық аударым ... ... ... ... ... ... ... апарады. Қайта бағалаудың
барлық сомасы бөлінбеген кіріске актив есептен шығарылған сәтте ғана
ауыстырылады.
Негізгі құралдарды қайта бағалау барысында бухгалтерлік
есепшоттары ... ... ... ... мазмұны ... ... шот |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... нәтижесінде негізгі|2410 |5420 |
| ... ... өсуі | | |
|2 ... бағалау нәтижесінде негізгі|5420 |2410 |
| ... ... ... | | |
|3 ... ... ... ... |5420 | ... |
| ... тозу ... | | |
| ... түзетулер | | ... ... ... ... 2400 «Негізгі құралдар»
бөлімшесінің мынандай мүліктік активтік шоттарында жүргізіледі: 2410
«Негізгі құралдар», 2420 «Негізгі ... ... ... құралдардың құнсыздануынан болатын залалдар»
Қорытынды.
Қорыта кететін болсақ кез келген өндіріс процессі ... ... ... ... ... ғана ... асады. Негізгі
құралдардың белгілі бір топтарға бөлінуі оның жалпы сипатымен емес, оның
өндірістегі атқаратын ... ... Ал осы ... ... осы ... ... ... бөлу мен оны топтастыру маңызды
орын алатыныны анық.
Сонымен ... ... ... есебі ХҚЕС 16-шы ... ... ... ... Бұл стандарт меншік,
шаруашылық жүргізу немесе ... ... ... субъектіге қарайтын
негізгі құралдар есебінің әдістемесін айқындайды.
Негізгі құралдар олар ұзақ уақыт жұмыс істейтін ... ... ... тетіктер машиналар, жабдықтар ... ... ... және ... мүлкі, жұмысқа
пайдаланылатын жөне өнім беретін мал және басқалар. Шаруашылық қызметте
пайдалануға арналған ... ... ... ... ... ... болмайды. Ақшалай бағаланған негізгі қорлар негізгі құралдар
деп аталады. Олар бухгалтерлік есепте осы ... ... және ... ... ... ... құралдар ұзақ уақыт бойы, ... ... ... ... олар ... ... және өзінің
қасиеті мен түрін сақтай отырып, өз құнын бірте-бірте жаңадан өндірілген
өнімге ... ... ... ... ... ... қасиетімен
нысаның сақтай отырып, жанама түрде тозады. Өзінің жолдан жасалған өнімге
біртіндеп көшіреді.
Айналым ... бір ғана ... ... ... өзінің
құның жаңадан жасалған өнімге толықтай көшіріледі. Негізгі құралдар ғылыми
негізделген жіктемесі алға қойған мақсатқа жету үшін ... шарт ... ... ... адам ... ... ... құралдарының көмегімен
әсер ететін заттар. Олар бір рет қана ... ... ... және
өзідернің құнын өнім құнына көшіреді
Ал қазіргі кездегі еліміздегі экономикалық жағдайдың дамуы, әсіресе
қаржылық қатынастардың орталығына айналған Алматы қаласының өзін де ... ... жеке ... ... өкілдерінің, шаруашылық
жүргізуші субьектілердің саны күннен күнге артып келеді. Сонықтан да
кәсіпорындағы негізгі құралдардың есебін ұйымдастыру,кез келген шаруашылық
операциясы оның ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
l. Қазақстан Республикасының 28 ақпан ... №234 – ... есеп пен ... ... ... ... Қ.К.Кеулімжаев,Н.А.Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп теориясы және
негіздері» оқулық, Алматы 2006
3. В.Л. Назарова «Бухгалтерлік есеп» ... 2005 ж. ... ... учет на предприятий» Алматы 2002

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есептегі негізгі куралдар23 бет
Капитал қозғалысы ЖШС мысалында110 бет
Негізгі құралдар мен материалдық емес активтер30 бет
"агрономиялық терминдерді пайдалана отырып ауыспалы егістерді жіктеу"4 бет
"Түркі тілдерінің жіктелуі."6 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
Іс қағаздарын жүргізу тарихы және жіктемесі. Құжат ұғымы және функциясы7 бет
Азаматтық құқықтарды жүзеге асырудың түрлері және жіктелуі37 бет
Акция түсінігі, оның жіктелуі22 бет
Алюминий жіктелуі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь