Органикалық дүниенің даму тарихы

Ғалымдар жердің жасы 4,5—7 млрд жыл деп есептейді. Жер тарихы мынадай 5 заманға бөлінеді: архей, протерозой, палеозой, мезозой және кайнозой. Өте ертедегі түзілғен жер қыртыстарынан табылған қазба қалдықтарға сүйене отырып, органикалық дүниенің даму тарихын анықтап білуге болады. Жер бетіндегі тіршіліктің даму әрекеті геохронологиялық кестеде көрсетілген.
Архей заманы — жер қыртысының тарихындағы көне заман, Архей заманының тау жыныстары қабаттарынан өте қарапайым құрылысты тірі ағзалардың — бактериялардың және көк-жасыл балдырлардың (прокариоттар) қалдықтары табылған. Олардың теңіздерде ғана тіршілік етіп қоймай, құрлыққа шыққандығы көрінеді. Өйткені құрлықтағы бейорганикалық заттар органикалық заттарға айналып, соның нәтижесінде топырақ түзілген. Атмосферадағы метанның, амиактың, судың мөлшері азайып, көміртегі (VI) оксиді мен оттегінің мөлшері артқан. Архей заманында жер бетіндегі тіршіліктің одан әрі қарқынды дамуына жол ашқан аса маңызды үш ароморфоз атап көрсетіледі.
Олар;
1. Ағзалардың жынысты көбеюге қабілеттілігі пайда болды, гендердің алмасуы, комбинативтік өзгергіштіктің жүруі, табиғи сұрыпталу әрекетінің мүмкіндігі күшейе түсті.
2. Фотосинтездің пайда болуы қоректену және зат алмасу әдістері бойынша барлық тірі ағзаларды екіге: автотрофтылар (жасыл өсімдіктер) және гетеротрофтыларға (жануарлар) бөлуге бастама берді.
3. Көп жасушалықтың түзілуіне байланысты ағзалардың құрылысы күрделенді, ортаның жана жағдайларын игере отырып, оған бейімделушіліктер қалыптасты.
Протерозой заманы. Ең ұзаққа созылған бұл заманда алғашқы тау түзілу әрекеті жүре бастады, Тіршілік аса күшті қарқынмен дамып, прокариоттардан эукариаттар, біржасушалылардан көп жасушалылар пайда болды (қосарбетті қара). Олар негізінен су түбіне бекініп тіршілік етті. Теңіз, мұхит түбінде тіршілік ету ағзалар денесінің күрделенуіне, яғни дененің әр түрлі қызмет атқаратын бөліктерге бөлінуіне ықпал жасады. Өсімдіктер әлемінде балдырлар қаулап есіп, өркендеп, ортаға көп мөлшерде оттегін бөліп шығару арқылы жануарлардың судағы тіршілігін біршама жеңілдетті. Жер бетінде температура әлі де болса жоғары болғандықтан, тіршілік тек суда ғана жүріп жатты. Протерозойдың соңына таман жануарлар типтерінің басым көпшілігінің өкілдері пайда болды.
        
        ОРГАНИКАЛЫҚ ДҮНИЕНІҢ ДАМУ ТАРИХЫ
Ғалымдар жердің жасы 4,5—7 млрд жыл деп есептейді. Жер тарихы мынадай 5
заманға бөлінеді: архей, протерозой, палеозой, мезозой және ... ... ... жер ... ... ... қалдықтарға сүйене
отырып, органикалық дүниенің даму ... ... ... ... ... ... даму әрекеті геохронологиялық кестеде көрсетілген.
Архей заманы — жер қыртысының тарихындағы көне заман, Архей ... ... ... өте ... ... тірі ағзалардың —
бактериялардың және көк-жасыл ... ... ... ... теңіздерде ғана тіршілік етіп қоймай, құрлыққа шыққандығы
көрінеді. ... ... ... ... ... ... соның нәтижесінде топырақ түзілген. Атмосферадағы метанның,
амиактың, судың мөлшері ... ... (VI) ... мен ... ... Архей заманында жер бетіндегі тіршіліктің одан әрі қарқынды дамуына
жол ашқан аса маңызды үш ... атап ... ... ... ... қабілеттілігі пайда болды, гендердің
алмасуы, комбинативтік өзгергіштіктің жүруі, ... ... ... ... түсті.
2. Фотосинтездің пайда болуы қоректену және зат алмасу әдістері бойынша
барлық тірі ағзаларды ... ... ... ... және
гетеротрофтыларға (жануарлар) бөлуге бастама берді.
3. Көп ... ... ... ... құрылысы
күрделенді, ортаның жана жағдайларын игере ... оған ... ... Ең ұзаққа созылған бұл заманда алғашқы тау ... жүре ... ... аса ... ... дамып, прокариоттардан
эукариаттар, біржасушалылардан көп жасушалылар ... ... ... Олар ... су ... ... ... етті. Теңіз, мұхит түбінде
тіршілік ету ағзалар денесінің күрделенуіне, яғни дененің әр түрлі қызмет
атқаратын бөліктерге бөлінуіне ... ... ... ... балдырлар
қаулап есіп, өркендеп, ортаға көп мөлшерде ... ... ... арқылы
жануарлардың судағы тіршілігін біршама жеңілдетті. Жер ... ... де ... жоғары болғандықтан, тіршілік тек суда ғана жүріп жатты.
Протерозойдың соңына таман жануарлар типтерінің басым ... ... ... Олардың қатарында ішекқуыстылар, буылтық құрттар, былқылдақ
денелілер, буынаяқтылар және желілілердің ең қарапайым ... ... ... ... ... ... ... Тірі ағзалар жердің
беткі қабатының құрылысы мен құрамын өзгертіп қана қоймай, оның ... ... түзе ... Протерозой заманындағы негізгі ароморфоздар
мыналар еді: 1. ... екі ... ... ... ... қорғаныштық қызмет атқаратын дененің арқа жағы, қоректену ... ... ... жағы, сол сияқты алдыңғы және артқы бөліктері
ажыратылды. 2. Ең жоғары ... ...... ... ... ... Оларда желі бұлшықеттерге тірек қызметін атқарды. 3. Түтік
тәрізденген орталық ... ... ... ... ... жүруіне әсер етті. 4. Желбезек ... ... ... ... Бұл — ... тіршілік заманы. Бұл заман 6 кезеңге
бөлінеді: кембрий, ... ... ... тас ... және ... ... ... климаты бар кембрий дәуірінде тіршілік негізінен суда
болды. Құрлықта тек бактериялар мен көк-жасыл балдырлар тіршілік етті. Бұл
дәуірдің орта ... тау ... ... ... ... ... көп бөлігі су астынан босап шықты. Осы ... ... ол ... құрлыққа шығуы. Алғашқы құрлық өсімдіктері
псилофиттер еді. Құрлықта тіршілікке бейімделу ... ... ... ... ... ... ... одан ары псилофиттер
спора арқылы ... ... ... ... ... Ылғалы мол жылы
климат жағдайында шаңжапырақ, қырықбуын кең ... ... ... дами
бастады. Жануарлар әлемінде губкалар, былқылдақ денелілер, буылтық құрттар,
буын-аяқтылар өте көп болды. ... ең ... ...
трилобиттер кең тарала бастады.
Ордовик біршама кембрий кезеңіне ұсас болды. Мұнда алуан ... ... және ... ... ... ... қалың орман тәрізді алып жатты.
Көптеген шоғырлы ... ... ... ... рифтері түзілді.
Басаяқты және бауыр-аяқты былқылдақ денелілер одан әрі дами ... ... ... ала ... ... тау ... әрекетінің қауырт
жүруіне байланысты құрлықтың ... ... ... теңіздерінде
тікентерілілер, сауытты балықтар пайда болды (140). Бұл дәуірдегі ең ... ... ... ... еді. ... құрлықтық жәндік —
өрмекшілер болды.
Девон кезеңінде климат одан әрі құрғап, ... ... ... шөл және шөлейт жерлер пайда бола ... ... ... азайып, кәдімгі шеміршекті және сүйекті балықтар шықты. Олардың
ішінде қостынысты және саусаққанатты балықтар кішігірім ... ... ... жерлерде тіршілік етті. Девонның аяқ кезінде алып, ... ... пен ... ... ну ... құрлық бетін
түгелдей алып жатты. Жануарлар әлеміндегі келесі ароморфоз қосмекенділердің
құрлыққа шығуы болды.
Тас көмір кезеңінің жылы және ... ... ... ... ... ... жағдай туғызды. Тас көмір ормандарының негізгі
өсімдіктері — спорамен ... алып ... ... ... ... ... ... келе тұқыммен көбейетін шаңжапырақтар шықты.
Ылғалы мол жылы ... ... ... ...... ... Олармен қатар қанатты ірі буын-аяқтылар — тарақандар мен
шегірткелер ұшып жүрді. Тас ... ... ... климаттың құрғап
салқындауы стегоцефал-дардың ... ... ... ...
жорғалаушылардың шығуына себеп болды (қосарбетті қара).
Пермь кезеңінде ... ... ... ... ... одан әрі
салқындай түсті. Алып, ну ормандар экваторға қарай ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктер алды.
Стегоцефалдар біржола жойылып, енді ертедегі жорғалаушылардың түрлері келе
бастады. Жорғалаушылардың жұмыртқаларының сыртына қатты қабық бітті, ... ... ... ... ... ... ... Ұрықтың дамуы суда емес,
құрлықта жүретін болды. ... ... ... ... тұратын қорғаныш қабат пайда болды. Тынысалу тек өкпе арқылы
іске асырылды. ... ... ... ... палеозой
заманының ең соңында жорғалаушылардың алуан түрлі өкілдері шығып, әрқилы
тіршілік орталарын иемдене бастады.
Мезозой заманы. Органикалық ... бұл орта ... ... түзілу әрекеті көптеген аймақтарды қамти жүрді. Осыған байланысты
климат ... ... ... құрлықтың көлемі арта бастады. Бұл заман 3
кезеңге бөлінеді: триас, юра, бор (қосарбетті қара).
Триас. Жануарлар ... ... ... ... деп ... азда болса сумен байланысы бар ... ... ... ... ... ... нағыз құрлыққа бейімделген өсімдіктер мен
жануарлар келді. Алып шаңжапырақ тәрізділер толық дерлік жойылып, енді ... ... ... ... ... көпшілігі құрғақ
климатқа бейімделе алмай, өз орындарын жорғалаушыларға берді. Жорғалаушылар
бұрынғыдан да ... ... ... ... ... ... жаулап алды.
Триаста өмір сүрген ... ... ... ... жеткендері
тасбакалар, крокодилдер және гаттериялар. Құрлықта шөп қоректі және ... ... ... ... етті (қосарбетті қара).
Бұл дәуірдегі аса маңызды ароморфоз — ... ... ... ... ... шығуы болды.
Юра кезеңінде жылы теңіздердің көлемі артып, онда ... ... ... мен ... және ... ... мен ... тіршілік етті. Жорғалаушылар біртіндеп ауа
кеңістігін де игере бастады. Олардан ұшуға бейімделген бунақдене қоректі
түрлері ... Осы ... ... ... археоптерикс құстардың шығуына
жол ашты.
Бор кезеңінде жалаңаштұқымды өсімдіктер көптеп ... ... кең өріс ... тарала бастады. Тау жоталарының көптеп түзілуі
теңізден келетін ылғалды, желді бөгеп, климат одан ары, ... ... суы ... ... ... қурап, азая түсті. Сөйтіп мезозой
заманының соңында ауаны, жер бетін, суды ... ... алып ... қолайсыздығынан жойылып, олардың орнына құрылым дәрежесі әлдеқайда
жоғары омыртқалылар — құстар мен сүтқоректілер ... ... ... ... Бұл жаңа тіршілік заманында осы қазіргі кездегі ... ... ... әрекеті жүрді. Кайнозой екі кезеңге — үштік және
төрттік ... ... ... ... ... жылы климат тропиктік және
субтропиктік флораның кең өріс ... ... ... ... ... тау ... әрекеті үштік кезеңнін соңында климатты салқындатып
өзгертті. ... ... ... ... қыста жапырағын түсіретін,
ағаштармен алмасты. Бірте-бірте шөптекті өсімдіктер, әсіресе астық тұқымдас
өсімдіктер таралған ашық ... ... ... ... ... осы ... сүтқоректілерден приматтар отряды бөлініп шығып, одан әрі
адам тәрізді маймылдар мен ... ... ... туа ... ... ... адам ... маймылдардың кейбіреулері қалың
орманның ішінде қалса, кейбір ... ... ... ... ашық ... ... дәуірінің соңында бұлардан адам пайда болды.
Төрттік кезең — жер бетінде тіршілік ... ... және ... Бұл ... тән ...... рет мұз басуды басынан өткізуі. Мұз
басудың ... ... ірі ... ... ... ... мысалы, үңгір аюы мен үңгір арыстаны, алып құндыз, жүнді керік,
қылыш тісті жолбарыс, алып сауыттылар, мастодонт, зіл, ... ... ... және ... ... Осындай өліп біткен жануарлардың
қазба ... ... ... да ... ... ... ... Қиынперіш және Шаңөлмес тауларындағы шөгінділер арасынан
бронтотерий, хали-катерий, тапирлер, керіктер, шошқа тәрізді ... ... ... мен ... ... ... алып ... Павлодар облысының Подпуск ауылы маңынан, ешкінің дзерен түрінің
қазба қалдығы Алматы облысының Сарытоғай сайынан ... ... ... ... азу ... дене сүйектері Арқалық қаласының маңынан,
Шарын және Ертіс өзендерінің аңғарындағы биік жар ... ... ... өте ... кездеседі. Ірі топтағы сүтқоректілердің жойылып
кетуін ғалымдар алғашқы адамдардың аңшылық ... мен ... ... деп ... Ұсақ ... ... інге немесе ұяға тығылу арқылы көптеп ... ... ... ... ... де қысқа. Ендеше мұндай сүтқоректілер қатаң климатқа
бейімделуге ыңғайлы болды. ... келе ... мен ... әлемі
қазіргі кейіпке келді. Ал тірі табиғатқа экологиялық жағдай ретінде ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақуыз - органикалық дүниенің материалдық негізі15 бет
"балалар психологиясы"6 бет
Адам эволюциясына әсер ететін факторлар8 бет
Биология дамуының қысқаша тарихы жөнінен анықтама5 бет
В.фон гумбольдтың және ф.де соссюрдің лингвистикалық еңбектерінің маңызы4 бет
Герберт Спенсер9 бет
Жердің жалпы ерекшеліктері6 бет
Психика және сана21 бет
Психиканың дамуы және сана10 бет
Сезім жөнінде түсінік16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь