Металдардың бұзылуы

Кіріспе
1. Металдардың бұзылуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4 2. Тұтқыр және морт бұзылу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
3. Металдың бұзылған жеріне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
4. Металдардың динамикалық жүк мөлшері әсерінен бұзылу табиғаты ... ... ...6 5. Материалдың соғу тұтқырлығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
Глоcсарий ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
Материал күйінің критерийіне оның бұзылу сипаты жатады. Оның тұтқыр және морт бұзылу деп аталатын түлері бар.
Тұтқыр бұзылу жанама кернеудің әсерінен болатын пластикалық деформациядан кейін болады. Сынық беті кристалдық құрылымның қандай да бір болмасын айырықша белгілері байқалмайтындай тегіс болады. Тұтқыр сынықты көбінесе талшықты сынық деп атайды.
Морт бұзылуға температураның төмендеуі, деформациялану шапшандығының артуы әсерін тигізеді және детальда күрделі кернеулі күй тудыратын концентраторлар да себепші болады. Кернеу концентраторларына кертпек, кішкентай сызаттар, галтельдер,саңылаулар, бейметал қоспалар т.б. жатады. Концентраторлардың маңында кернеу есептелген мәніне артық болады. Пластикалық материалдарда концентраторлардың әсері ішінара пластикалық деформациямен жойылып отырады.
Бұзылуға қарсы айтарлықтай дәрежеде пластикалық демормация жасалса, онда сынған жерде талшықтық құрылым бар деп есептеуге болады. Бұл металдың тұтқырлығы бар сынған жері деп аталады.
Кернеулер шамасы өте жоғары болған кезде деформация процесі сынумен аяқталады. Деформация деп күш әсерінен дененің пішіні мен көлемінің өзгеруін айтады. Сыну екі кезеңнен тұрады: жарықшақтардың пайда болуы және оның барлық үлгінің көлденең қима бойына таралуы.
Бұзылу морт және тұтқыр болуы мүмкін. Тұтқыр бұзылу кезінде біршама пластикалық деформация болады. Морт бұзылу кезінде пластикалық деформация аз шама.
Тұтқыр бұзылу жарықшақтардың төменгі жылдамдықпен таралуымен негізделген. Морт бұзылуды жарықшақтардың өте жоғары – дыбыс жылдамдығына жақын. Сондықтан, көбінесе морт бұзылуды «кенет» немесе «катастрофалық» бұзылу деп атайды. Тұтқыр бұзылуға жарықшақтардың таралуының үлкен жұмысы сәйкес келеді.
Микроқұрылым түріне байланысты транскристалиттік және интеркристалиттік бұзылуды ажыратады. Транскристалиттік бұзылу кезінде жарықшақ дәнекше денесі бойымен, ал интеркристалиттік бұзылу кезінде ол дәнекші шекараларымен өтеді. Жарықшақ дәнекше денесі бойымен таралу кезінде бұзылуда тұтқыр да, морт сыну да болуы мүмкін. Дәнекше аралық бұзылу қашанда морт болып табылады. Әдетте, ол шекаралар бойымен морт фаза бөлшектері бөліну кезінде жүреді.
Сынықтың сыртқы түрі (көзбен байқау) бойынша бұзылу сипатын сараптауға болады. Сынық бейнесі талшық тәрізді болса, тұтқыр сыну, ал сынық түрі жылтыр болса, онда бұл морт сынудың болғандығының нәтижесі болады.Бұзылу құрылымы электрондық және растровой микроскоп көмегімен талдау сынуды неғұрлым толығырақ сипаттауға мүмкіндік береді.
1. Омаров А.К. Материалтану негіздері. – Алматы: Мектеп, 1984.
2. Клюжев Ю.В., Әубәкірова С.С., Бақтыбаев Қ.Б. Материалтану (электрматериалтану негіздері). – Астана: Фоллиант, 2007.
3. Самсаев М.Б., Деграф Г.А., Сыздықов Б.А. Материалтану және конструкциялық материалдар технологиясы. – Алматы: 2001.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. ... 2. ... және ... ... бұзылған ... ... ... жүк ... ... ... ... Материалдың соғу
тұтқырлығы..................................................................
.......7
Қорытынды
............................................................................
.................................8
Қолданылған ... ... ... оның ... сипаты жатады. Оның тұтқыр
және морт бұзылу деп аталатын түлері ... ... ... ... ... болатын пластикалық
деформациядан кейін болады. Сынық беті кристалдық құрылымның қандай да бір
болмасын айырықша белгілері ... ... ... ... ... ... сынық деп атайды.
Морт бұзылуға температураның төмендеуі, деформациялану
шапшандығының артуы әсерін тигізеді және ... ... ... ... ... да себепші болады. Кернеу концентраторларына
кертпек, кішкентай сызаттар, галтельдер,саңылаулар, ... ... ... ... ... ... есептелген мәніне артық болады.
Пластикалық материалдарда концентраторлардың әсері ... ... ... отырады.
Бұзылуға қарсы айтарлықтай дәрежеде пластикалық демормация жасалса,
онда сынған жерде ... ... бар деп ... ... Бұл ... бар ... жері деп ... Металдардың бұзылуы.
Кернеулер шамасы өте жоғары болған кезде деформация ... ... ... деп күш ... ... пішіні мен көлемінің
өзгеруін айтады. Сыну екі ... ... ... ... ... ... барлық үлгінің көлденең қима бойына таралуы.
Бұзылу морт және тұтқыр болуы мүмкін. Тұтқыр ... ... ... ... ... Морт ... ... пластикалық деформация
аз шама.
Тұтқыр бұзылу жарықшақтардың ... ... ... Морт бұзылуды жарықшақтардың өте жоғары – дыбыс жылдамдығына
жақын. Сондықтан, көбінесе морт бұзылуды ... ... ... деп атайды. Тұтқыр бұзылуға жарықшақтардың таралуының үлкен жұмысы
сәйкес келеді.
Микроқұрылым түріне ... ... ... ... ... Транскристалиттік бұзылу кезінде
жарықшақ дәнекше денесі бойымен, ал ... ... ... ... ... ... ... дәнекше денесі бойымен таралу кезінде
бұзылуда тұтқыр да, морт сыну да болуы мүмкін. ... ... ... морт болып табылады. Әдетте, ол шекаралар ... морт ... ... ... ... ... түрі (көзбен байқау) бойынша бұзылу сипатын
сараптауға болады. ... ... ... ... ... ... сыну, ал
сынық түрі жылтыр болса, онда бұл морт ... ... ... құрылымы электрондық және растровой микроскоп көмегімен
талдау сынуды неғұрлым толығырақ сипаттауға мүмкіндік береді.
2 Тұтқыр және морт ...... ... ... не ... морт ... ... мүмкін.
Материал күйінің критерийіне оның бұзылу сипаты ... Оның ... ... созылу деп аталатын түлері бар.
Тұтқыр бұзылу жанама кернеудің ... ... ... ... болады. Сынық беті кристалдық құрылымның қандай да ... ... ... ... ... ... ... сынықты
көбінесе талшықты сынық деп атайды.
Морт бұзылу пластикалық деформацияның байқалуы аз ... ... беті ... - бұдырлы болып, кристалдар жазықтығы мен түйіршіктердің
жиегіндегі кристалдық құрылымның сынық ... ... ... ... ... ... тек ... тәсілмен анықталады. Тұтқыр
бұзылуға қарағанда морт бұзылуға ... өте аз ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді және детальда күрделі кернеулі күй тудыратын
концентраторлар да ... ... ... ... кертпек,
кішкентай сызаттар, гантельдер,саңылаулар, бейметалл қоспалар т.б. жатады.
Концентраторлардың маңында кернеу ... ... ... ... материалдарда концентраторлардың әсері ішінара пластикалық
деформациямен жойылып отырады.
Морт бұзылуға осы аталғандармен ... ішкі ... ... ... ... шектесетін аймақта қоспа концентрациясы
мен морт қатпардың ... ... ... ... ілінісу
беріктігінің нашарлауы әсер етеді. ... ... ... ... ... және морт ... бейімділіктің өсуіне сәйкес артады.
Детальдың мөлшері үлкен боған сайын ол морт бұзылуға ... ... ... ішкі ... артуымен түсіндіріледі.
Материалдың тұтқыр күйден морт күйге ауысуының көптеген жолдары бар.
Жай және сезгіш тәсілге соққы тұтқырлығын ... ... ... кезінде морт сынғыш келеді, ал қырлық центрленген кубтық ... ... морт ... Суықтан сынғыштық табалдырығын бөлме
темперетурасынан 80 - 100ºС –қа дейінгі температуралар аралығында ... ... ... ... Морттық интервалда соққы тұтқырлығы
төмендеп, сынықтың сипаты талшықты тұтқырлықтан морт күйге өзгереді.
3 Металдың бұзылған ... ... ... жері ... ... оның ... барлығына, оны бүлінуге әкеп соқтырған өңдеумен түсетін ... ... ... ... ... ... сынықтарды талдау
металл құрылымының көптеген ерекшеліктерін, кейбір жағдайда детальдің
бұзылу ... ... ... ... жерін топтау бірнеше белгілер бойынша жүргізіледі.
Әртүрлі әсер кезінде (созу, майыстыру, қысу, бұрау) металдың бет
жағының микроскопиялық бұзылуға орай оның ... жері ... ... ... ... ... ... байланысты металдың сынған жері ... ... – қуат ... ... өседі
- соққылық– динамикалық қуат
- металдың қажуы– қуат бірнеше мәрте қайталап өзгереді.
Металдың бұзылуына әкеп соқтыратын қуат бір мәрте ... ... ... жері пластикалық деформацияның мөлшеріне байланысты тұтқырлық ... ... ... ... ... ... ... пластикалық демормация жасалса,
онда сынған жерде талшықтық құрылым бар деп есептеуге болады. Бұл металдың
тұтқырлығы бар сынған жері деп ... ... ... ... ... ... әсері біліне
қоймаса, онда сынған жерде кристалдық құрылым балғаны, ал мұның өзі ол ... ... Морт ... екі түрі ... транскристаллитті
(түйіршіктің ішкі кристолографиялық беті бойынша сыну арқылы бұзылу) ... шет ... ... ... ... сипат алуы да мүмкін, мұндай жағдайда сынған
жерде кристалдық және талшықтық құрылымдардың белгілері қатар кездеседі.
Сынған жердің қажуына күрделі құрылым тән болады. ... онда ... ... ... ол екі ... тұрады, атап айтқанда,
бұзылатын жердегі жарықшаның біртіндеп ұлғаю аймағы(бет жағы мейлінше тегіс
болады) мен ... тез ... ... ... ... ... ... дейінгі талшықты және кристалдық құрылым аймағы. Металдың
құрылымына, ... ... ... ... күш ... ... иен көлеміне байланысты аймақтар айтарлықтай өзгеруі
мүмкін.
4 Металдардың динамикалық жүк ... ... ... табиғаты.
Көптеген бұйымдар мен конструкциялық материалдар практикалық
пайдалану кезеңдерінде әр түрлі мағынадағы соғу күштерінің әсерінде болады.
Осындай ... ... әр ... ... ... ... соғу ... әсеріне қандай қарсылық көрсету қабілетін көбінесе
динамикалық әдістермен ... ... ... болады. Бұл әдістерді
практикада пайдалану шарттарында алдын ала бөлшектерге әлденеше ... ... ... соң аса ... ... соғу арқылы
олардың тұтқыр не морт бұзылуын сынайды. Бөлшектер мен бұйымдардың белгілі
механикалық көрсеткіштерін анықтау – динамикалық ... ... ... аса ... ... бірі ... ... әр түрлі
материалдарды пайдалану шарттарының ұзақ уақыттық беріктігін алдын ала
анықтау үшін ... ... ... ... ... ... Металдан жасалған материалдардың сапасын, оның ... мен ... ... ... ... беріктігі)
және өңдеу кезінде күйлерін анықтайтын ... ... ... ... ... деп ... ... әсер еткен кездегі метелдың
күйін анықтайтын сипаттамаларды айтады.
Механикалық қасиеттерге металдың деформацияға төзімділігі ... ... ... соғу ... соғу күші ... ... көрсете алатын өзіне тән
қабілетін оның соғу тұтқырлығы деп атайды. Ал тұтқырлық дегеніміз морттыққа
қарама – қарсы қасиет. ... кез ... ... ... не ... ... ... материалдың жанама кернеу әсерінен бұзылуын немесе
үзілуін тұтқыр бұзылуы деп ... Ал, ... бұл ... ... едәуір мағынадағы байқалған пластикалық деформация мөлшері
материалдың ... ... ... ... ... ... сынық деп атайды.
Материалдың қалыпты кернеуде бұзылуын немесе үзілуін морт бұзылу деп
атайды, ал олардың ... ... ... ... ... ... жағдайы шарттарында болғандықтан пластикалық жұмыстар кезінде
байқалмауы ... Морт ... ... микроқұрылымында кристал
түйіршіктері біртекті болмайды және соның іздері ... ... ... ... морт ... ... құрылымының
факторлары, әсіресе әртүрлі ақаулар- кемістіктер (болмашы сызаттар,
саңылаулар және т.б. ), сонымен ... ... ... концентраторлары ең
басты себептердің бірі болып, олардың морт бұзылуына ... ... ... соғу ... анықту үшін көлденең қимасы
U, немесе V пішінді болып келген өлшемді үлгілер жасалынады. U ... ... 1- ... ал V ... ... ... 0.25 – ... болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, материалдың қалыпты кернеуде бұзылуын немесе ... ... деп ... ал олардың тұтқырлығын сипаттайтын пластикалық
деформация мағынасы морт бұзылуы ... ... ... ... ... байқалмауы мүмкін. Морт үзілген сынықтың
микроқұрылымында кристал түйіршіктері біртекті болмайды және ... ... ... сыну ... ... ... ... Морт сынуду жарықшақтардың өте жоғары – дыбыс жылдамдығына
жақын. Сондықтан, көбінесе морт сынуды «кенет» немесе «катастрофалық» ... ... ... ... ... ... ... жұмысы сәйкес
келеді.
Металдың сынған жері ... ... оның ... ... оны ... әкеп соқтырған өңдеумен түсетін күштің
жағдайына байланысты әртүрлі құрылымда болады. Сондықтан сынықтарды талдау
металл құрылымының көптеген ерекшеліктерін, ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Омаров А.К. Материалтану негіздері. – Алматы: Мектеп, 1984.
2. Клюжев Ю.В., Әубәкірова С.С., ... Қ.Б. ... ...... ... ... Самсаев М.Б., Деграф Г.А., Сыздықов Б.А. Материалтану ... ... ...... ... - ... деформацияның шамасы көп болуы және морттыққа
қарама – қарсы қасиет.
Морт бұзылу - ... ... ... ... ... үзілуі,
пластикалық деформацияның шамасы аз болуы.
Транскристаллиттік бұзылу - ... ... ... ... ... ... - жарықшақтың дәнекші шекараларымен өтуі.
Динамикалық сынау – бөлшектер мен ... ... ... ... тұтқырлығы – материалдың соғу күші мөлшеріне қарсылық көрсете алатын
өзіне тән қабілеті.
Деформация – күш әсерінен дененің пішіні мен көлемінің ... ... - ... ... әсер ... ... метелдың күйін
анықтайтын сипаттамаларды.
Пластикалық деформация – күш әсері тоқтағаннан кейін өзінің бастапқы қалпын
сақтамайтын түрі.

Пән: Тау-кен ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қатты денелердегі “электр өткізгіштік” бөлімін компьютердің қолдануымен орта мектепте оқыту46 бет
Биосурфактанттар және мұнайды қышқылдандыру7 бет
Биоыдырайтын суда еритін полимерлер, заманауи мәселелері және оны шешу жолдары16 бет
Күкіртсутектің мұнай құрамы27 бет
Маңғышлақ мұнай-газ аймағы47 бет
Сурик алу кезінде пайда болған газды тазалау жүйесін жобалау53 бет
Төмен температуралар кезінде дәнекерленген қоспалардың және метал емес материалдардың механикалық қасиеттерінің өзгерісі6 бет
Қантты диабет кезіндегі тамақтану5 бет
Қоректік заттар және денсаулық9 бет
ҚР топырағының экологиялық мәселелері8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь