Ақша-несие саясаты туралы ақпарат

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4
I бөлім. Ақша.несие саясаты: мәні, құралдары мен әдістері
1.1. Ақша.несие саясатының мәні және мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... 5.11
1.2. Ақша.несие саясатының құралдары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... .11.16
II бөлім. Қазақстан Республикасы ақша.несие саясатының мақсаттары, бағыттары, құралдары мен әдістері
2.1. Ақша.несие саясатын жүргізудегі Орталық банктің ролі мен құқықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17.19
2.2. Орталық банктің ақша.несие саясатының құралдары мен
әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20.24
2.3. Орталық банктің ақша.несие саясатының бағыттары ... ... ... ... ... ...24.31
III бөлім. Ақша.несие саясатының стратегиялық мақсаттары және ақша.несие саясатын жүргізу құралдарын жетілдіру жолдары
3.1. Ақша.несие саясатының стратегиялық мақсаттары ... ... ... ... ... ... ..32.38
3.2. Ақша.несие саясаты құралдарын жетілдірудегі кейбір
мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38.41
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41.43
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43.44
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44.48
Қазақстан Республикасы таяу болашақта әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 мемлекеттің қатарынан орын алуды мақсат етіп отырғаны белгілі. Ал осы межеге жету едәуір дәрежеде ақша-несие саясатының тұрақтылығына байланысты.
Еліміздегі ақша-несие саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын орган ретінде Қазақстан Ұлттық банкісінің алдына Елбасымыз үстіміздегі жылдың қаңтарының 19-дағы өз жолдауында келесі міндеттерді қояды:
- инфляция қарқынының бәсеңдету және инфляцияның өсуінің теріс салдарларын азайту үшін нақты айырбас бағамының тиісті икемділігін қолдауға және сонымен бірге экономикалық өсуді ынталандыру;
- ең төменгі резервтік талаптарды есептеу әдістемесін жетілдіру.
Ақша-несие саясаты елдегі қаржы нарығының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру нарығының, бағалы қағаздар нарығының әрі қарай дамуына және банк жүйесінің нығая түсуіне, экономикалық нақты секторды банктердің несиелеуінің әрі қарай өсіру үшін жағдай жасауға, сондай-ақ жинақтаушы зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік туғызады.
Өз мәніндегі ақша-несие саясатын жүргізу ғана Ұлттық банкке және оның жүргізіп отырған ақша-несие саясатына деген нарық қатысушыларының және жалпы халықтың сенімін қамтамасыз ететін болады.
Менің курстық жұмысыма дәл осы тақырыпты таңдауыма болашақтағы мамандығыма қатыстығы біршама әсер етті. Болашақ қаржыгер ретінде мені Қазақстанның қаржы жүйесінің, банк жүйесінің және де ақша-несие саясатының даму бағыттары мен проблемалары қызықтырды. Өйткені, қазіргі таңда еліміздің ақша-несие саласы қалыптасудың қиын жолынан өтіп, даму жолына шықты.
1. Мақыш . Ғ. С. Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. – Алматы: «Маркет», 2004ж.
2. Сейітқасымов. Ғ. Б. Ақша, несие, банктер. Оқу құралы. – Алматы: «Экономика», 2005ж.
3. Лаврушкина О. М. Деньги, кредиты, банки. Москва: «Финансы и статистика», 1999ж.
4. «ҚР-дағы Ұлттық банк туралы» ҚР Заңы. 31.03. 1995ж.
5. «ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР Заңы. 30.08. 1995ж.
6. НБРК от «11» марта 2006г №20. Основы направления денежно-кредитной политики НБРК на 2006-2008 годы // Банки Казахстана. - 2006, №4.
7. Кенжеғозин М. Қазақстан экономикасы: басымдықтар мен проблемалар // Егемен Қазақстан. – 2006, №20.
8. Мұхамбетова З. С. Аймақтың ақша-несие саясаты // Аль-Пари. – 2003, №1.
9. Кушербаев . Б. П. Банктер және несие алушылар қарым-қатынастарын реттеу // Егемен Қазақстан. – 2004, № 25.
10. Шайынғазы С. Жаңа Үкімет алдында қандай міндеттер тұр? // Егемен Қазақстан. – 2006, №23.
11. Самрат Ж. Бәсекеге қабілетті болу – стратегиялық мақсат // Егемен Қазақстан. – 2006, №19.
12. Ахметжанқызы Л. Ел экономикасын қаржыландыру – банктердің басты міндеті // Жас қазақ үні. – 2005, №78-79.
13. ҚР ҰБ-нің 2006-2008 ж. арналған ақша-несие саясаты // Қаржы-қаражат. – 2006, №7.
14. Аймағамбетова Г. Валюталық режимді ырықтандыру // Егемен Қазақстан. – 2005, №148.
15. Тұраров Н. С. Ақша-несие саясаты // Саясат. – 2006, №7.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..........................................3-4
I бөлім. Ақша-несие саясаты: мәні, құралдары мен әдістері
1.1. Ақша-несие саясатының мәні ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы ақша-несие саясатының ... ... мен ... ... ... ... ... банктің ролі мен
құқықтары...................................................................
......................................17-19
2.2. Орталық ... ... ... ... мен
әдістері....................................................................
..........................................20-24
2.3. Орталық банктің ақша-несие саясатының
бағыттары.......................24-31
III бөлім. Ақша-несие ... ... ... және ... ... жүргізу құралдарын жетілдіру ... ... ... ... ... саясаты құралдарын жетілдірудегі кейбір
мәселелері..................................................................
.......................................38-41
Қорытынды...................................................................
....................................41-43
Қолданылған әдебиеттер
тізімі.....................................................................4
3-44
Қосымшалар..................................................................
....................................44-48
Кіріспе.
Қазақстан Республикасы таяу ... ... ... ... 50 ... ... орын ... мақсат етіп отырғаны
белгілі. Ал осы межеге жету ... ... ... ... ... ... саясатын анықтайтын және жүзеге асыратын
орган ретінде ... ... ... ... ... ... ... 19-дағы өз жолдауында келесі
міндеттерді ... ... ... бәсеңдету және инфляцияның өсуінің теріс
салдарларын азайту үшін нақты ... ... ... ... және сонымен бірге экономикалық өсуді
ынталандыру;
- ең төменгі ... ... ... ... саясаты елдегі қаржы нарығының ... ... ... ... қағаздар нарығының әрі қарай ... банк ... ... ... экономикалық нақты ... ... әрі ... ... үшін ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларының жетілдірілуіне мүмкіндік туғызады.
Өз мәніндегі ... ... ... ғана ... ... оның ... ... ақша-несие саясатына деген ... және ... ... ... ... ... ... жұмысыма дәл осы тақырыпты таңдауыма ... ... ... әсер ... ... қаржыгер ретінде
мені Қазақстанның ... ... банк ... және де ақша-
несие ... даму ... мен ... ... қазіргі таңда еліміздің ақша-несие саласы қалыптасудың қиын
жолынан өтіп, даму ... ... ... ... ... ... Ақша-несие саясатының мәнін ашу, оның мақсаттарын анықтау;
- ... ... ... мен ... ... ҚР ... ... – Ұлттық банктің ақша-несие саясатын
жүргізудегі рөлі мен ... ... ... ... ақша-несие саясатының жүргізудегі қолданатын
құралдары мен әдістерімен ... ... ... ... ақша-несие саясатының бағыттары;
- ҚР-дағы ... ... ... ... ... саясатын жетілдіру жолдары және ... ... ... ... бірінші бөлімінде ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... сипатталады.
Екінші бөлімде бүгінгі таңдағы ... ... ...... ... отырған ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... нәтижелері беріледі.
Үшінші бөлімде ҚР-ның ... ... ... ... даму ... ... ... 2005-2007
жылдарға арналған ақша-несие ... ... ... жұмыстың жазылу ... ... ... ... С. Б. ... ... ... және несие», Ғ.
С. Сейітқасымовтың «Ақша, ... ... ... «ҚР-ның Ұлттық
банкі туралы» ҚР Заңы, «Аль-Пари», «ҚазМҰУ хабаршысы. ... ... и ... ... ... ... «Нұр-Астана» газеттері пайдаланылды.
I бөлім. Ақша-несие саясаты: мәні, құралдары мен ... ... ... мәні мен ... ... – бұл ... ақша ... несие көлемін,
сыйақы мөлшерлемесін өзгертуге, ... банк ... ... ... ... ... ... саясатының
саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі – Ұлттық банк ... Ал ... ... ... банк ... ... ... қолма-қол және қолма-қол ақшасыз жиынтығы
жатады.
Нарық жағдайында банк ... екі ... ... ... банк
(эмиссиялық) және коммерциялық ... ... ... ... ... ... беру және ... өсіру.
Осындай шаруалардың нәтижесінде коммерциялық банктер ақша ... Банк ... ... ... ... ... банк ұлттық валютаны айналымға ... ... ... сақтайды, коммерциялық банктердің міндетті резервтерін
сақтайды, ... ... ... ... ... шот ... ретінде пайдаланылады. Орталық банк
халықаралық ақша ... ... және ... ... ... және шет мемлекеттердің және ... ... ... ... ... банк ... ... және жүзеге асырады, коммерциялық ... ... ... және ұйымдастырады. Орталық банк ... банк ... және ... тыс ... нәтижесінде экономикадағы ақша ұсынысының өзгеруіне ықпалын
тигезеді.
Орталық банк ақша ... ақша ... және ... ету ... ... Ақша ... нақты көлемін
коммерциялық банк ... ... ... қабылдау және
беру арқылы құрылады.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие ... ... ... ... орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкі
ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... оның төлемқабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты
тұрақтылығын ... ... ... Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын
және жүзеге асыратын ... ... ... ... ... банкі
ақша-несие саясатының басты мақсаты ұлттық ... ... оның ... мен ... шетел валюталарына қатысты
тұрақтылығын қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... ... бағаны тұрақтандыру
в) төлем балансын тұрақтандыру
Аралық мақсат:
а) ақша жиыны
ә) пайыз ... ... ... банк ... ... ... ... асырады:
1) ақша жиынын белгілі бір деңгейде ұстап тұру ... ... ... ... мөлшерлемесін ұстап тұру (икемді монетарлық саясат)
Ақша саясатының варианттары ақша ... ... әр ... ... ... ақша ... ақшаның ұсынысын қисығының
вертикалды жағдайына ... ... ... ... ... ... ... ақшаның ұсынысы қисығы горизанталды түрде
болады. Ақша-несие саясатының вариантын ... көп ... ... ... ... ... егерде ақшаға сұраныстың өсуі
инфляциялық үрдістермен байланысты болса, онда ақша ... ... үшін ... ... ... жөн, бұл ... ... вертикалды түрде бейнелейді.
Егерде ақша ... ... ... ... ... динамикасын сақтап қалса, онда ... ... ... ұстап тұратын саясат пайдаланылады. Бұл ... ... ... болады. LS қисығының бұрыштық көлбеуіне
байланысты ақшаға сұраныстың ... ... ақша ... , ... әсер етеді. Орталық банк бір ... ақша ... ... ... ... алмайды. Мысалы, ақшаға сұраныс
өскен кезде тұрақты ... ... ... тұру ... банк ... ... оны ... өсуіне ... ... өте тез ... үшін ... ( Бұл құбылыс ... оңға ... ... ... ... ... ... R – пайыз мөлшерлемесі
М – ақша жиыны
Шаруашылық ... ... ... ... екі ... рекстрикциялық ақша-несие саясаты
2) экспанциялық ақша-несие саясаты
Рестрициялық ... ...... ... ... ... көлемін шектеуге және ... шарт ... ... ... деңгейін арттыруға ... ... ... ...... беру ... ... ақша жиынының өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және ... ... ... ... Соңғы жылдардағы
ақша-несие саясатының басты көздеген ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Ақша-несие саясатының табыстау механизмі және оның ... ... ... ... өте ... ... ... тұрады. Жалпы
саясаттың тиімділігі әр ... ... ... тәуелді. Ақша-несие
саясатының төрт түрлі ... ... ... ... ... банк ... ... нақты ақша ұсынысының
(М/Р)S ... ... Ақша ... ... ... ... Пайыз мөлшерлемесінің динамикасына ... ... ... инвестициялық шығындардың) реакциясы
4) Жиынтық сұраныстың ... ... өнім ... ... ... өзгерісі мен жиынтық ұсыныс реакциясының арасында
тағы екі аралық баспалдақ ... осы ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің өзгерісі экономикалық ... ... ... өзгеруіне байланысты болады, ал бұл
өзгерістер Орталық банктің ақша ... ... ... ... ... ... ... басқа түрлерін сатып алу,
несиенің арзандауы, ... ... ... ... Ақша ... реакциясы LD қисығының тікшелеу болуынан
ақшаға сұраныстың сипатына, ... ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты сезімтал
болса, онда ақша ... ... ... ... ... әсер ... Және керісінше, ақшаға сұраныс ... ... ... әсер етсе, онда ақша ұсынысының
өсуі пайыз мөлшерлемесінің ... ... алып ... /Қосымша
Б/
Келесі қадам, пайыз мөлшерлемесінің өзгерісіне ... ... ... болады. Әдетте пайыз мөлшерлемесінің динамикасына
инвестициялық ... әсер ... деп ... ... ақша
нарығында пайыз мөлшерлемесінің динамикасына инвестициялық сұраныстың
сезімталдығы байқалады. ... ... ... ... онда ... ... табыстың мультипликаторлық мәнәнәң кеңеюі ... ... ... бұзылуына байланысты ақша
саясатының төмендеуі немесе мүлдем ... ... ... ақша ... пайыз мөлшерлемесінің болымсыз өзгерісі
немесе ... ... ... сұраныс реакциясының болмауы,
өнім көлемі мен ақша ... ... ... ... ... ... ... көшіп жатқан мемлекеттерде байқалады.
Ақша саясатын жүргізуде ... ... ... ... ... ... кездеседі. Орталық банктің ... ... ... ... ... әсер ете ... сондықтан да
орталық банк пайыз ... бір ... ... ... тұру
арқылы инвестицияны тұрақтандырады, демек мультипликатор арқылы өнім
көлеміне әсер ... ... ... ... ... және ... өнім ... онда ақшаға трансакциялық сұраныс ... ... ... өнім – ақшаға сұраныстың бір параметрі)
((М/Р)D=kY-h*R). Ақша ұсынысының ... ... ... ... деп, демек ақша ұсынысын бұрынғы ... ... ... ... банк ақша ... өсіру қажет.
Мұндай жағдай ЖҰӨ өсуін ... ... және ... ... ... құлдырау және ақша сұраныстың азаюы ... банк ... ... ... болдырмау үшін, ақша
ұсынысын азайтуы ... ... ... ... ... төмендетіп,
экономикадағы құлдырауды шиеленістіре түседі.
Ақша-несие саясатының жанама әсерлерін де ... жөн. ... ... банк аша ... ... ... деп ... онда ол
құнды қағаздар нарығынан ... ... алу ... ақша ... алады. Бірақ ақша ұсынысының өсуімен ... ... ... ... Бұл жағдай екі коэффициентке әсер
етуі ... (сr және rr) . ... ... қаржыларының бір
бөлігін ... ... ... ... онда Халық ... бір ... ... ... айналдыра алады, онда C/D=cr
өседі, ... ... ... ... ол R/D=rr ... ... шаралардан кейін ақша ... ... ... ақша ... кеңейту тенденциясының төмендеуіне әсер етеді.
Ақша-несие ... ... ... ... ие бола ... ... ... нәтижеге дейін), өйткені экономикадағы
инвестициялық ... ... ... ... ... ЖҰӨ көлеміне әсер ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі Орталық банктің
саясатына деген сенімділікпен тығыз байланысты.
Ақша-несие ... ... және ... ... тығыз байланысты.
Егерде Орталық банк ... ... ... ... ... ... дербес, тәуелсіз ішкі ақша ... ... ... ... ... ... ұстау мақсатында әрекеттер, ... ... және ... ... ақша ... ... әкеледі.
(Мысалы, валюта сатып ... ... ақша ... ... және ақша саясаттарын бір-біріне сәйкес келтіру белгілі
қиындықтарды тудырады. Егер ... ... ... ... ... ... онда мұндай іс-әрекеттердің
нәтижесі ақша саясатымен ... ... ... нәтижесінде бюджетте тапшылық ... ... ... ... ... ... саясат болмайды.
1.2. Ақша-несие саясатының ... мен ... ... ... ... ... болады:
а) несие берудің лимиті, пайыз ... ... ... ең ... ... ... ... өзгеруі
б) есептеу мөлшерлемесінің өзгерісі
в) ашық нарықтағы операциялар
Тікелей а) және ... ... ... ... бар. ... құралдары тиімді пайдалану ақша нарығының
дамуымен тығыз ... ... ... ... ... ... тікелей және жанама құралдар ... ... ... ... ... экономикалық саясаттың, ... ... ... ... сауда, құрылымдық және ... ... ... ... ... ... жоғарыда аталған
саясаттардың бір бағыты ретінде қарастырылаы.
Аралық ... ... ... ... ... банктің жанама
құралдары арқылы жүзеге асырылады.
Пайыз саясаты - ҚҰБ өзі ... ... ... ... қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін, сол ... ... да ... ... ... ... қаржыландыру мөлшерлемесін ақша
нарығының жалпы ... ... ... ... пен ... деңгейіне байланысты ... ҚҰБ ... ... ... ақша-несие саясаты жүзеге асырылатын
аумақтағы нарықтың мүдделендіру ... ... ету ... ... ... басты мақсаты – айналыстағы теңге деңгейін
көтере отырып, ... ... ... ... соның нәтижесінде
ақша жиыны және ... ... ... ... ету ... Жоғары пайыз ... шын ... ... үшін
төлемдер өз кезегінде шығынның көлемін құрайды. ... жаңа ... ... ... ... ... бір ... аралығында өзінің
нәтижелеріне қол жеткізуі тиіс.
Қазақстандағы инфляциямен ... тағы да бір ... ... ... валютасына деген артық сұранысты төмендету болып ... ... ... ... енгігеннен кейін жарты жылдай уақыт
ішінде, валюталардың бағамдық айырмасы ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімдегі
капиталдары ... ... ... ... ауысып кетті.
Теңгенің айырбас бағамы ... ... ... мен ... құны
арасындағы шекті қатынастың бұзылуы ұлттық ... ... ... ... ... мүдделендіру мөлшерлемесі ақша нарығындағы қаржылық
операциялардың ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің шамасы ақшалай қаржаттарға деген
сұранысқа және ... ... ... келеді. Ұлттық банк
мүдделендіру мөлшерін ... ... ... ақша ... әсер ... және ... ... сұранысты арттыруға немесе
қысқартуға мүмкіндік ... ... ... ... деңгейі
екінші деңгейдегі банктер үшін, ұлттық банк ... ақша ... ... шегіндегі негізгі бағыттарын ... ... ... ... ... ... оның ... бақылауына
жатпайтын несиелік ресурстар ... ... сай ... ... нарықтық пайыз мөлшерлемесіне жанама түрде ықпал етеді.
Соның ... ... пеy ... ... ... ... банктің қысқа мерзімді шоттары бойынша, банкаралық несиелер
және ... ... ... ... бойынша пайыз
мөлшерлемелері жыл бойына Ұлттық банктің мүдделендіру ... ... ... ... Пайыздың нақты бейнелері, өз
кезегінде инвестициялау үшін ... ... ... ... ... ... ағылуын арттыра түсті.
Міндетті резервтер – коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ... ... сақтайды. ... ... ... бір ... мұны ... резервтер
деп атайды.
Әр мемлекетте ақшаны сақтау ... әр ... ... ... ... ... көлемімен белгілі бір
пайыз ... ... ... Олар ... ... ... ... жедел салым ... ... ... ... ... ... ... – бұл міндетті резервтердің
артық сомасы ... ... ... ... ... ... ... тепе-теңдікті қамтамасыз етуде, ... ... ... ... және олардың міндеттемелері ... ... сол ... ... ... ... ... мүдделерін қорғау мақсатында Ұлттық банк ең ... ... ... ... ... ашық ... операциялар және пацыз
саясатымен ... ... ... ... ... ... құралдарының біріне жатады. ... ... ... даму жағдайында резервтік коммерциялық банктердің
депозиттерін сақтандыру қзметін, екінші ... ... ... үрдісін реттеу қызметтерін атқарады.
Ақша-несие саясатының бұл құралы 1993 жылы 1 ... «ҚР ... ... және жеке ... ... ... нұсқауға сәйкес, міндетті резерв нормативі
18-20% мөлшерінде бекітілген ... ... ... ол ... ... ... ... артық болуы яғни ... ... ... ... ... ... ... шамасын төмендетіп қана ... сол ... ... тәртібіне өтеуге, яғни бұл ... ... ... ... шоттағы қаражаттар
сомасын ең төменгі резервтер мөлшеріне ... ... ... тиістілігін білдіреді.
Әлемдік тәжірибеде ... ... өте ... деңгейде
болуы, банк ... ... ... ... ... ал ең төменгі резервтер ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Федералды резервтік жүйе экономикалық ... ... ... ... ... ... және ынталандыру үшін
міндетті резервтің деңгейін жиі ... ... ... ... ... банктер үшін, олардың ... ... ең ... ... ... орындау барысында
банктерге келесідей екі ... ... ... ... резервтеудің баламалы тәртібі
Орталық банк неғұрлым міндетті резервтердің нормасын ... ... ... ... ... жүзеге
асыруға пайдаланатын қаражаты аз ... ... ... ... ақша ... ... ақша жиынының азаюына алып
келеді. Сонымен Орталық банк ... ... ... ... ақша ... ... әсер етеді.
Практикада міндетті резервтер нормасы ... ... ... өйткені ондай жұмыстар өте күрделі, ал бұл ... ... ... ... ... ... ... арқылы реттеудің бірі есеп ... ... ... ... ... ... ... банктерге несие береді. Егерде есеп ... ... онда ... банктен қарыз алу азаяды, ... ... ... беру ... азаяды және коммерциялық банктер
қымбат несие алғаннан соң, қарыз ... ... ... ... және ... қымбаттауы барлық жүйеге таралады.
Экономкада ақша ... ... ... нарықтағы банкаралық мөлшерлемеден төмен болады,
бірақ Орталық ... ... алу ... ... ... мерзімдік несие коммерциялық банктердің резервтерін толтыру
үшін беріледі. Орта және ұзақ ... ... ... ... жағдайларда береді.
Несиелік операциялар – несиелеу және қаржыландыру операцияларына
соңғы жылдары ... банк ... ... ... ... ... байланысты тиісті шаралар ... ... ... деңгейдегі банктерді несиелеу тек қана ... ... ... ... ... Бюджет тапшылығын
жабу үшін Үкіметке несие беру ... ... ... ... банктің республикалық ... ... бас ... жүргізілді. Жеңілдікпен несие беру және ... үшін ... ... ... ... жоқ. ... ... орналастыру аукциондар арқылы, банкаралық нарық арқылы,
сол ... ... ... ... ... асырылады.
Ақша нарығындағы операциялар – Ұлттық ... ... ... көлемін реттеу мақсатында екінші реттегі ... ... ... сату және ... алумен байланысты
операцияларын білдіреді.
Бұл біршама ақша жиынын, коммерциялық банктердің өтімділігі ... ... ... ... ... бірі ... Оның негізгі мәні ақша ... ... ... несиені эмиссиялауын шектеуді білдіреді.
Ұлттық банк ... ... ... сату ... оны ... ... шоттарынан тиісті соманы ұстап қалады. ... ... ... ... және ақша ... ... Ұлттық банк бағалы қағаздарда ... ... да, ... ... резервтік шотына қайта аударады.
Осы айтылғандардың бәрін ... банк ... ... ... ... меқсатында жүргізеді. Егер ... ... ... ... ... ... қайта сату көлемі жаңа
партия көлемінен көп ... ... ... ... ... не ... банк ақша нарығы операцияларын мұқтаждық пайда болуына
немесе ақша-несие ... ... ... байланысты жүйесіз
жүргізеді.
Бірінші бөлімнен келіп шығатыны, ... ...... ақша жиынын, несие көлемін, ... ... ... банк жүйесінің қызметін реттеуге ... ... ... ... ақша-несие саясаты
ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни оның ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді
көздейді.
II ... ... ... ... ... саясатының
мақсаттары, бағыттары, құралдары мен әдістері
2.1 Ақша-несие ... ... ... ... ролі ... саясатының негiзгi мақсаты: инфляцияның төменгi деңгейiн
қамтамасыз ету болып табылады.
Ұлттық Банктiң қызметi мынадай негiзгi мiндеттердi ... ... ... ... қағидаттарына көшуге дайындық;
• валюта режимiн одан әрi ырықтандыру;
• Ұлттық Банктiң ресми ставкаларын тиiмдi азайту;
ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... құралдары РЕПО операциялары, ... ... ... ... ... және ... ... есептеу
операциялары сияқты ашық рынок операциялары болады. 2003 жылы Ұлттық
Банк өзiнің ... ... ... ... ... ... қабылдайды және нақты алғанда олардың әлсiз оң әлсiздерiн
қолдайтын болады. Бұл 2004-2006 ... ... ... ... ... дайындық үшiн негiз болып табылады.
Экспорттың болжамды өсiмi сауда балансының оң сальдосының жыл ... ... ... ... неғұрлым көп өсiмi 2003-2006 жылдары
күтiледi. Экспорттың 2003 жылы экспорттың елеулi артуы ... ... ... баға ... ал 2006 жылы - ... Каспий мұнайын
жеткiзудің басталуына негiзделген. Экспорттық кредиттердiң өсуi ... ... ... ... ... ... жеткiлiктi ағыны
үшiн арналар жасайды және Ұлттық Банктің халықаралық резервтерiнiң одан ... ... ... Банк одан әрi ... ... нақты тиiмдi айырбас бағамын
негiзгi сауда серiктестерiн индекстеу бағдарымен өзгермелi айырбас бағамы
режимiн ... ... ... және ... теңгерімiн тұрақтандыру
мақсатында валюта режимiн ырықтандыру жалғастырылатын болады. Жұмыс шетелге
тiкелей инвестициялау операцияларын ынталандыру, сыртқы сауда ... ... ... ... тыс ... ... жою, сондай-ақ шет
елдердегi шетелдiк банктерде шоттарды ашу ... ... ... ... ол рынокты шетелдiк валютаға сұраным тарапынан
қолдайды.
Капитал ағынына байланысты тәуекелдердi азайту үшiн шоғырландырылған
негiзде ... ... ... ... ... ... қорлары мен сақтандыру компанияларында тәуекелдi басқарудың iшкi
жүйесi енгiзілетiн болады, қаржылық емес ұйымдар - iшкi ... ... ... тарапынан алыпсатарлықты бақылау және ұстау тетiктерi
әзiрленетiн болады.
Тұтастай алғанда ... ... ... ... ... ... Кезеңдердiң уақытша шеңберлерiн
және басым ... ... ... ... ... ... қол ... төлем теңгерiмiнің жай-күйi және әлемдік тауар
және қаржы рыноктарындағы ахуалдар валюта режимiн одан әрi ... ... ... ... ол келесi кезеңге көшу үшiн қажеттi
алғышарт жасау тиiс. Толығымен ырықтандыру 2007 жылы аяқталады.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... 2003 жылы және
кейiнгi жылдары микропроцессорлық карточкалардың ... ... ... ... ... ... ... болады. Ұлттық
банкаралық төлем карточкалары карточкалар арқылы әскери қызметшiлер үшiн
ырыздықақы, ... ... және ... атаулы төлемдердi төлеу,
тауарлар мен ... кез ... ... төлеу, кеден алымдары мен
төлемдерiн төлеу шарттарын жақсарту, салық органдарының ... ... ... ... ... қызметтердi есепке алу және
т.с.с. мiндеттердi шешуге мүмкiндiк бередi. Бұл ... және ... ... ... көрсету жөніндегi бiрыңғай төлем кеңiстiгiн
құру, қолма-қол емес айналымға халықта бар қолма-қол ақша ... ... ... ... Ұлттық Банк EуpAзЭҚ елдерiнің орталық банктерiмен
бiрлесiп ЕурАзЭҚ елдерiнiң жалпы төлем ... ... және ... ... басқа бағыттары жөніндегi жұмыстарды
жалғастыратын болады.
Ақша-несие саясаты ... ... ... ... ... ... ... рыногын одан әрi дамытуға және банк ... ... ... ... ... ... ... одан әрi
өсуi үшiн ... ... ... ... ... ... ... етедi.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң негiзгi мақсаты Қазақстан Республикасында
баға тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады.
Негiзгi мақсатты iске ... үшiн ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясатын әзiрлеу және жүргiзу;
2) төлем жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн қамтамасыз ету;
3) валюталық реттеу мен валюталық бақылауды ... ... ... ... ... ... ... жәрдемдесу.
Қазақстанның Ұлттық банкi Қазақстан Республикасында айналыстағы ақша
көлемiнiң мөлшерiн ... ... ... ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасының аумағындағы
бiрден-бiр эмитентi болып ... ... ... ... жасайды.
2.2. Орталық банктің ақша-несие саясатының құралдары мен әдістері
Қазақстан ... ... банк ... ... ... ... ақша ... келесідей ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлемесі: ресми мүдделендіру мөлшерлемесі
деңгейін белгілеу
- ҚҰБ-те жинақталатын ең ... ... ... ... оның ... ... тартылған қаражаттарды мерзіміне,
көлеміне және түрлеріне байланысты ... ... ... ... сатып алу және сату бойынша ... ... ... ... және ... ... ... ресми есепке алу (дисконттық) ... ... ... ... кейбір жағдайларда несиелік операциялардың жекелеген түрлерінің
деңгейі мен ... ... ... ... ... уақытта жоғары аталған құралдардың ішінде іс ... ... ... ... ... ... мерзімді
ноттарды эмиссиялау, ашық ... ... банк ... ... ... ... мынадай ресми
сыйақы мөлшерлемелерін белгілейді:
- ресми қайта қаржыландыру мөлшерлемесі
- ресми ... ... ... РЕПО және кері РЕПО ... бойынша сыйақы мөлшерлемесі
- «овернайт» займдары ... ... ... ... займдар бойынша сыйақы мөлшерлемесі
Ресми қаржыландыру мөлшерлемесі – ақша ... ... ... ... ... пен ... ... және күтілетін
инфляция ... ... ... ... ... ... ҚР ... актілері негізіндн ... ... ... ... ... заем операциялары
бойынша қолданады.
Ресми есептік мөлшерлемесі – ақша ... ... ... бойынша сұраныс пне ұсыныс көлеміне байланысты белгіленеді
және ... ... ... ... ... ... алу
операцияларында қолданылады. Ресми есептік ... ... ... болып табылады және ол айналыс ... алты ... ... ... ... және кері РЕПО ... бойынша сыйақы мөлшерлемесі ... ... ... ішкі ... ... жағдайына
байланысты белгіленеді және ... ... ... ... ... РЕПО-ның мақсатты мөлшерлемесіне
ауытқу ... ... ... ... ... ... РЕПО нарығындағы сыйақы ... ... ... ... ... ... ... заемдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі – ... ... ... ... ... ҚҰБ-ғы корреспонденттік шоттары
бойынша есеп айырысуды дебеттік қалдықпен ... ... ... ... заемдары бойынша қолданылады.
Күндізгі заемдар ... ... ... - ... ... ... банктерге, олардың ... ... ... шоттары бойынша ... ... ... ақшалай
аударымдар жасауға қажетті ақша ... ... ... ... ... займдар бойынша қолдланылады. ... ... ... мөлшерлемелері. /Қосымша Г/
Ең төменгі резервтік талаптар - ... ... ... ... банктерге берілетін несиелер ... ... ... деңгейін реттеуде және ... ... ... ... сол ... ... ... иелері
мен акционерлерінің мүдделерін қорғау мақсатында ... банк ... ... ... ... ... ... ашық нарықтағы ... және ... ... ... ... ... ... негізгі құралдарының ... ... ... ... бүгінгі даму жағдайында резервтік талаптар, бір ... ... жоқ ... ... ... ... ... екінші ... ... ... ... ... қызметтерін атқарады.
Ақша-несие саясатының екі ... атап ... ... ... ... ... («арзан ақша» саясаты деп ... ... ... төлеміне ақшаны елдің есеп шоттарына және банктің резервіне
аудара отыра, ашық рыногтан мемлекеттік бағалы қағаздарын ... ... ... ... ... ... ... және ақша жиынын өсіреді.
б) пайыздың есеп ставкасын төмендетеді, коммерциялық банктері қарызға
беру көлемін көбейтуге және төмендетілген ... ... ... ... ... көлемін кебейтуге жол береді. Бұл ақша ... ... 2001 жыл ... ФРЖ 11 рет америка ... ... ... үшін есеп ... ... ... оның ... 2001 жылдың аяғында – 2002 жылдың басында (1,75
пайыз) соңғы 40 жылда ең төмен маңызға жетті.
в) банктік резервке ... ... ... ... ол ... ... және экономиканы кредиттандыру мүмкіншілігін
кебейтуге әкелгенде.
Сондықтан, жұмсақ кредиттік-ақша саясаты ақша ... өсуі ... ... төмендеуі арқылы экономиканы ынталандыруға
бағытталады.
Екіншіден, қатаң ... ... ... ақша» саясаты деп
аталады), Орталық ... ... ... және ... ... есеп ... қысқаруына әкеп соғатын ашық рыногында мемлекеттік бағалы
қағаздарды ... ... Бұл ... банктер кредиттандыру
мүмкіншіліктерінің қысқаруына әкеп соғады және ақша жиыны қысқарады.
б) есеп ставкасының пайызын көтергенде, коммерциялық ... ... ... алу ... тоқтатуға мәжбүр етеді және өз кредиттері
бойынша ставкаларды көтеруге. Бұл ақша жиының өсуін ... ... ... ... ... нормасын көтереді, ол ақша
мультипликаторын төмендетеді және ақша ... ... ... ... ... ... ... (шектеулі) сипатта
болады, ақша жиынының өсуін тоқтатады және инфляцияға қарсы әсер ету ... ... ... ... және ... ақша саясаттың мысалдары
дискрециондық (икемді) ақша-несие саясатын сипаттайды. Икемді деп экономика
циклының фазасына сәйкес өзгеруіне ... ... ... ... ... ... ал ұстамды – бума фазасында.
Орталық банк ақша-несие немесе монетарлы саясатын өткізу ... ... әр ... тәсілдермен ақша жиынының көлеміне
және кредиттандыру мүмкіншілігіне әсер ете, Орталық банк соңғы ... бір ... өз ... ... ақша ... пайыз нормасы,
инвестициялар, жиынтық сұраныс, ұлттық кіріс арқылы әсер етеді. ... бұл ... ... ... ... ... ... ---r --- I –Y.
Мемлекеттің дискрециондық ақша-несие ... әсер ... ... түрі ... ... ... өмірде икемді монетарлық
саясаты күтпеген нәтижелерге әкеліп соғады және оның тиімділігі жанама
процесстің даму ... ... ... Бұны ... ... ... ... банк экономикалық өсудің ынталандыруына курс өткізуді
ұйғарды және ... ... ... ... ақша ұсынысын
көбейтті. Бірақта, ақша өсу ... соңы елде ... ... ... өсуі ... ... ... деңгейін
көтеруге мәжбүр етті. Номиналды ... ... өсуі ... тиім ... ... Орталық банк саясаты қойған
мақсатта – ... ... ... ... біз атап кету ... ... ... елдердің үкіметі
пен Орталық банктері инфляция қарқынының көтерілу кезінде (1970 жылдары)
приоритет қатыгез кредиттік-ақша ... ... де, ... ... ... саясатын қолданады. 1980 жылдың аяғында – 1990 ... ақша ... ... бола ... және ақша ұсынысының қарқыны
мен инфляция қарқыны араларындағы байланысқа ... ... ... ... ... мән бере бастады.
2.3. Қазіргі кезендегі ... ... ... саясатының негізгі
бағыттары
Қазақстан Ұлттық Банкi эмиссия жасайтын бағалы қағаздар мемлекеттiк
бағалы қағаздар болып табылады және олар ... ... ... ... ... және де ... ... Үкiметiмен келiсiм бойынша
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң мемлекеттiк қарыздарына ... ... және ... Ұлттық Банкiнiң мемлекеттiк қарыздарына қызмет
көрсетедi.
Сонымен қатар, банктерге, сондай-ақ ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкiнде банк ... ... ... несие беруге құқылы. Банктер үшiн соңғы сатыдағы кредитор болып
табылады;
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң Басқармасы белгiлейтiн тәртiппен және ... және ... ... алған кредиттерi бойынша Қазақстанның
Ұлттық ... ... ... ... ... құқылыжәне банк
операцияларының мынадай түрлерiн жүргiзу тәртiбiн айқындайды, нақтылап айта
келсек банктердiң және банк ... ... ... ... ... ... шоттарын ашу және жүргiзу және жеке
және заңды ... ... ... ашу және ... ... осы ... тазартылған қымбат бағалы металдардың нақты мөлшерi көрсетiледi,
кассалық операциялар; аударымдық операциялар, есепке алу операциялары; жеке
және ... ... оның ... корреспондент банктердiң тапсыруы
бойынша олардың банк шоттары ... есеп ... ... ... ... ... ... ломбардтық операциялар, төлем
карточкаларын шығару, банкноттарды, ... мен ... және ... ... шетел валютасымен айырбас операцияларын
ұйымдастыру, чек ... ... ... ашу ... және растау
мен ол бойынша мiндеттемелердi орындау және Қазақстан ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдарды
реттеу және қадағалау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк органға (бұдан әрi
уәкiлеттi ... банк ... ... ... бойынша уәкiлеттi
органның лицензия беру мүмкiндiгi туралы қорытынды бередi де ... ... ... ... ... ... реттеудi
жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасында инфляциялық процестерге ақша-несие әдiстерiмен
реттеу арқылы бақылау жасау мүмкiн болмаған ... ... ... олар ... ... ... және ... (мүдденiң) банктiк
ставкаларын шектеуге құқылы.
Қазақстан Республикасында ақша төлемдерi мен аударымдарын жүзеге асыру
тәртiбiн, жүйесi мен ... ... ... банк ... түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдар арасында Қазақстан теңгесiмен
ақша ... ... және ... ... ... ететiн
төлем жүйелерiнiң жұмыс істеуін ұйымдастырады, сондай-ақ ... ... ... банк ... ... түрлерiн жүзеге
асыратын ұйымдардың өздерi пайдаланатын автоматтандырылған жүйелер мен банк
ақпаратын қорғаудың сенiмдi, қауiпсiз ... ... ету ... ... ... ... және банк операцияларын жүзеге асырған кезде
электрондық банк қызметiн көрсету ережелерiн белгiлейдi
Сонымен қатар, Ұлттық банк Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... және валюта операцияларының барлық
түрлерiн жүргiзуге құқылы және ... ... ... ... ... ... бередi және банк
операцияларының жекелеген түрлерiн ... ... ... шетел
валютасымен айырбас операцияларын жүзеге асыруға, банкноттарды, монеталар
мен құндылықтарды инкассациялау, салып ... ... ... ... ... ... ... банк қызметi, есепке алу, ақша
төлемдерi мен аударымдары, заң актілерімен белгiленген өкiлеттiк ... ... ... ... ... ... ... банктердiң,
банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге ... ... ... клиенттерiнiң мiндеттi түрде орындауына жататын нормативтi құқықтық
актiлер шығарады, сондай-ақ олардың сақталуын қадағалауды жүзеге ... ... алу және ... ... ... ... жөнiндегi
уәкiлеттi органмен келiсе отырып халықаралық қаржылық ... ... және ол арға ... ... ... ... ... стандарттарын, сондай-ақ оларға әдiстемелiк
ұсыныстарды әзiрлейдi және ... ... ... ... ... мемлекеттiк ақша-кредит
саясатын айқындайтын және жүзеге асыратын бiрден-бiр орган болып табылады.
Қазақстан Ұлттық Банкi ақша-несие саясатын инфляцияның ... ... ... ... ... ... ету ... жүзеге асырады.
Ақша-несие саясаты қайта қаржыландырудың ресми ставкасын, ақша-кредит
саясатының ... ... ... ... ... деңгейлерiн,
ең төменгi мiндеттi резервтердiң нормативтерiн (резервтiк талаптарды),
ерекше жағдайларда, ... ... ... ... ... ... сандық шектеулердi белгiлеу жолымен жүзеге асырылады.
Қазіргі уақытта қолданылатын келесі ақша-несие саясаты операцияларының
түрлерi бар. Ақша-несие саясатын iске ... ... ... ... мынадай операция түрлерiн жүзеге асырады:
1) қарыздар беру;
2) депозиттер қабылдау;
3) валюталық интервенциялар;
4) Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қысқа ... ... ... мемлекеттiк және басқа да бағалы қағаздарды сатып алу және сату, оның
iшiнде керi сатып алу құқығымен;
6) коммерциялық ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... ... ... қайта қаржыландырудың ресми ставкасын ақша
рыногының жалпы ... ... ... ... пен ұсынысқа, инфляция
деңгейiне және инфляциялық болжалдарға қарай белгiлейдi.
Қазақстан ... ... ... ... ... ставкасына сәйкес
коммерциялық вексельдердi қайта есепке алуды жүргiзедi.
Қайта қаржыландырудың ресми ставкасы ақша-несие саясатының ... үшiн ... ... ... ... ... ... беретiн несиелер көлемiн реттеу мақсатында, банктердiң ... ... ... ... төмендету, сондай-ақ банктердiң
салымшылары мен акционерлерiнiң мүдделерiн қорғау үшiн ... ... ... ... ... ... Резервтiк талаптар нормативi
банктер алдындағы ... ... ... ... ... ... есептеледi және ол 40 проценттен аспайтындай
мөлшерде белгiленедi.
Қазақстан Ұлттық Банкi ерекше ... ... ... ... ... ... Ең төменгi мiндеттi резервтер
нормативiн өзгерту, мұндай шешiм қабылдаған күннен кемiнде бiр ай ... ... ... ... ең ... мiндеттi резервтер нормативi бұзылған
жағдайда Қазақстан Республикасының заң ... ... ... ... оны ... ... ... Ұлттық Банкi банк қызметiн
тоқтатқан жағдайда Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... бiр апта ... ... қайтарады.
Мемлекеттiк және басқа да бағалы қағаздарды сатып алу мен ... ... ... ... ... ... шеңберiнде жүзеге асырады.
Қазақстан Ұлттық Банкi жүзеге асырылатын ақша-несие саясаты шеңберiнде
қаржы рыногындағы рыноктық сыйақы ставкаларына әсер ету ... ... ... ... ... ... ... ставкаларын
белгiлейдi.
Қазақстан Ұлттық Банкi ақша-несие саясатының қабылданған бағдарларына
сәйкес банктердiң қарыз алуының жалпы ... ... ... ... беру мен өтеу тәртiбiн, талаптарын,
түрлерiн, ... және ... ... Ұлттық Банкi айқындайды.
Қазақстан Ұлттық Банкi қарыздарды өтiмдiлiгі жоғары және қауiпсiз бағалы
қағаздармен және басқа ... ... ете ... та, ... де бiр ... ... ... бередi. Бұл мерзiмдi Қазақстан Ұлттық
Банкiнiң Басқармасы ұзартуы мүмкiн. Бұл орайда Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... қарыздарды Қазақстан Ұлттық
Банкiнiң Басқармасы белгiлеген тәртiппен, шарттарда және мерзiмдерде беруге
құқылы.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң нормативтiк ... ... ... ... ... Банкiнiң қарыздары ... ... ... ету үшiн кепiл заты бола алады.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң валюталық интервенциялары Қазақстан теңгесiнiң
бағамына әсер ету мақсатында банкаралық немесе ... ... ... ... ... және ... ... басқа да түрлерiн
жүргiзу жолымен дербес жүзеге асырылады.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң валюталық ... ... ... ... жүргiзiледi.
Депозиттердi тарту мен өтеу тәртiбiн, талаптарын, мерзiмдерiн және тарту
лимиттерiн Қазақстан Ұлттық Банкi айқындайды.
Қазақстан Ұлттық Банкi ... ... де, ... ... ... ... құқылы.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң қысқа мерзiмдi ноталары - Қазақстан Ұлттық
Банкi эмиссиялайтын мемлекеттiк бағалы ... ... ... ... орналастыру, айналысқа жiберу және өтеу
тәртiбi мен ... ... ... ... ... Ұлттық Банкi ақша-несие саясатының мақсаттарына сәйкес
қысқа ... ... ... ... де, ... валютасымен де шығаруды
жүзеге асыруға құқылы.
Қазақстан Ұлттық Банкi коммерциялық вексельдердi қайта ... ... және ... ... ... ... вексельдердi қайта
есепке алуға қабылдауы үшiн қойылатын талаптарды белгiлейдi.
Қазақстан Ұлттық Банкiнiң ... ... ... деп ... ... және мәмiлелерi бойынша ставкалардың ең ... ... ... ... ... ... (мүдде) ставкаларын
тұмшалау, жекелеген салалардың дамуын ынталандыру немесе тежеу мақсатында
несиенiң нақты түрлерiн ... ... ... ... ... ... ... жанама ақша-несиелік реттеу
әдiстерiмен тоқтату болмаған жағдайда тiкелей сандық шектеулер қолдануға
құқылы.
Негiзгi қызметi несие жағдаяттарын ... және ... ... ... ... кредиттік бюро құру мәселесi көкейкестi сипат алып отыр.
Ақша-несие саясатының мақсаттары ... ... ... қаржы
ресурстарына қажеттiлiктерiн ... және ... сай ... ... ... ... ... құру.
Ал оның шешу жолдары болып қазiргi уақытта ... Банк ... ... ... ... тұжырымдамалық ережесін әзiрледi,
ол қаржы рыногына қатысушылар қызметi негiзгi бағыттарының 2007 ... ... ... ... ... сай ... ... тұжырымдама шеңберінде:
• инфляциялық таргеттеу қағидаттарына көшуге дайындалу;
• валюта режимiн одан әрi ... ... ... ... ... ... бiрыңғай реттеушi орган құру;
банктерде, сақтандыру ұйымдарында, жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... және ... ... мен
тәуекелдердi басқару жүйелер енгiзу;
несиелік бюро құру;
• сақтандыру рыногының инфрақұрылымын дамыту және оның ... ... ... ... ... аудиторлардың) қызметiн жандандыру;
• халықаралық стандарттарды ескере отырып, жеке ... ... ... ... беру ... ... жетілдiру;
• төлем карточкаларының ұлттық банкаралық жүйесiн енгiзу; ипотекалық
кредиттеу және тұрғын үй-құрылыс ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық банкі ... ... және ... ... коммерциялық банктерінің іс-
әрекетін қадағалайды және ... ... ... және ... ... орган ретінде ақша-несие саясатын
келесі құралдарының көмегімен ... ... ... мөлшерлемесі: ресми мүдделендіру мөлшерлемесі
деңгейін ... ... ... ең ... ... ... ... оның ішінде сырттан ... ... ... және ... ... ... мемлекеттің бағалы қағаздарын сатып алу және сату ... ... ... ... ... және ... несие беру
- ресми есепке алу ... ... ... нарықты интервенциялау
- кейбір жағдайларда несиелік операциялардың жекелеген ... мен ... ... ... ... ... бөлім. Ақша-несие саясатының стратегиялық ... ... ... ... ... жетілдіру жолдары
3.1 Ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... ... қабілетті 50 ел
қатарына кіру ... ... ... көп ... қол ... тағы бір стратегиялық міндетті – таяудағы 10 ... ... ... ... қабілетті 50 елдің ... ... ... Ұсынылып отырған бағыт Қазақстанды 2030 ... ... ... негізделеді, оларды бүгінгі ... ... ... ... Жаңа ... үшін ... ... мынадай.
Қазақстан экономикалық жаңарту және оған серпінді сипат беру,
өзара ... ... ... ... ... ... ... секторын дамыту саласында инфляция
үрдістерін реттеу тиімділігін ... ... ... кезең-
кезеңмен ырықтандыру, банктердің сыртқы қарыз алуын ... ... ... сондай-ақ ... ... ... мен ... ... міндеті болып табылады.
Сыртқы экономикалық операциялар жөніндегі ... ... ... Бұл ... валюталық режимді ... одан арғы ... 2007 жыл 1 ... валюталық
операцияларды лицензиялауды жоюды, сондай-ақ сыртқы сауда ... ... ... ... ... түсімінің
қайтарылуын талап етуді белгілеуді көздейді.
Банктердің сыртқы ... ... ... ... ... та
жалғасады. Валюталық тәуекелді басқару мақсатында ... ... ... ... ... анық ... ... төмендейді.
Европалық Одақ талаптарына сәйкес шетелдік банктердің тарапынан
бәсекелестікті дамыту үшін ... ... ... кіруі туралы
шешім қабылдау кезінде бағалауы ескерілетін ... ... ... болады.
2006 жылы 18 қаңтарда Үкіметтің ... ... ... ... ... үстіміздегі жылдың 18 қаңтарында Парламент
палаталарының бірлескен ... ... ... ... ... ... бірінші кезекті мідеттер туралы мәселелер қаралды.
Сонымен жаңадан жасақталған Үкіметтің өз алдына ... ... ... ... ... осы ... жолдауында атап
айтқанда, Қазақстанның таяудағы он жыл ... ... ... қабілетті 50
елдің қатарына кіруді көздейтін стратегиялық бағыт оған негіз болуға тиіс.
Сонымен ... ... екі ... жыл ... ... ... одан әрі ... асыру да міндеттер қатарына кіреді.
Алғашқы кезекте салық, бюджет және ақша-несие жүйелерін реформалау
қажеттігі көрсетілді. Бұл ... ... ... ... ... салу ... салу әкімшілігін қарапайымдандыруға баса назар ... ... ... Жеке ... ... табыс салығының кесінді
ставкасын енгізу мүмкіндігін де зерттеу қажкт.
Ақша-несие саясаты саласында инфляциялық үрдістерді реттеу тиімділігін,
бағамдық саясаттың ... ... ... ... ... ... алға қойылмақшы.
Валюталық реттеудің мақсаты – тұрақты ... ... ... және ... ... ... ету жөніндегі
мемелекет саясатына ... ... ... ... ... ... валюталық құндылықтардың айналысының ... ... ... экономикаға одан әрі кірігуі
үшін ... ... ... ... мен капитал легі жөнідегі ақпараттық
базаны қамтамасыз ету
Қазақстан Республикада ... ... ... органы Ұлттық
банк болып табылады.
Валюталық бақылауды ... банк ... ... заңдар
шегінде өзге де мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Валюталық бақылаудың мақсаты ... ... ... ... түсуін, сондай-ақ шетел валютасымен және ... ... ... ... ... және ... ... болып табылады.
Валюталық бақылаудың негізгі бағыттары:
- жүргізілетін ... ... ... ... ... және ... болған жағдайда Ұлттық ... ... ... тіркеу куәліктерінің болуын
анықтау;
- төлемдердің негізділігін тексеру;
- экспорт-импорттық валюта ... ... ... және ... ... ... және ... емес арасында мәмілелер паспорттары
рәсімделетін ... ... және ... ... ... ... ... мен ақша аударымдары тек ... ... ... ... ... банк ... ... монополияны жоюға тиіс, өйткені
активтердің ... ... ... үш ірі ... ... сапалық
төмендеуге қарамастан қызметтер құнының өсіп кетуіне жағдай ... ... ... ... ... ... шетелдік озық тәжірбиелерді
алмасуға, менеджменттің сапасын ... ... ... банк ... деңгейін арттыруға жол ашатын болады.
Инфляциямен күрес – ақша-несие ... ... ... ... шетелдік әріптестеріміздің бұған дейінгі байқап көрілген
ұсыныстары мен ... арқа ... ... ... саясатын
басқарылатын ырықтандыру ... ... ... ... ... ... мақсатында нақты айырбас бағамының қажетті
икемділігінің ... ... ... Қазақстан халқына арнаған жыл сайынғы жолдауында
Ұлттық ... ... ... ... ... және инфляциялық өсудің теріс
салдарын азайту үшін нақты ... ... ... ... және ... ... экономикалық өсуді
ынталандыруға;
- ең төменгі резервтік ... ... ... ... ... ... ... шамалы
инвесторлардың, акционерлердің және ... ... ... заң ... ... мемлекеттік және жалпы сыртқы борышты басқарудың ... ... ... ... ... 6-7% ... болған біршама тұрақты болған 2001-2004
жылдарға қарағанда, 2005 және 2006 ... ... ... жоғары болды. ... жылы ... 7,5% ... Ал ... жылы сәуір айы қорытындысы бойынша жылдық
инфляция, 2005 жыл ... ... ... ... ... ... себепші болған көптеген факторлар бар. Ал ... ... ... ... ... ... отыр. Экономикадағы
жалақы еңбек өнімділігінен ... ... ... ... сұранысты «қыздыратын» бюджет шығыстары өсуде. Ал ... ... ... банктердің экономиканы несиелеу ... ... ... келумен қамтамасыз етілді, бұл нәтижесінде
ақша агрегаттарының өсуіне ... ... ... ... ... тиісінше,
экономикадағы ... ... ... ... ... сыртқы
нарықта қарыз алу ... ... ... ... ... мұнай бағасының өсуі себепші болады.
Осы факторлардың қайсысы ... ... ... ... азырақ ықпал ететіндігін дәл ... ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейін, ... ... және ... ... ... арттырады. Бірақ,
бұл жағдайды ... ... жоқ, ... тәжірибе көрсеткендей,
тұтыну бағаларының өсуі бюджеттің әлеуметтік шығыстарының ұлғаюынан
емес, оның ... ... ... отыр. Сатушылар ... ... ... ... ... бастайды, ал сатып
алушылар болашақта кірістерін арттыру үшін ... ... ... ... күту» жағдайы туындайды. Бұл табиғи үрдіс.
Ұлттық банк ... ... ... шекте ұстап тұру үшін
шараларды жасап жатыр. Инфляцияны реттеу ... ... ... ... ... ... 2006-2008 жылдарға арналған
негізгі ... ... Бұл ... шартты түрде қаржы
нарығындағы ... ... ... ... және ... ... өнімді шығару жөніндегі шараларға бөлуге болады.
Үстіміздегі ... 1 ... ... ... банктің мынадай
операциялар бойынша ставкалары: ресми ... ... ...
8,0%-дан 8,5%-ға дейін, тартылатын депозиттер бойынша ставка – 3,5%-
дан ... ... ... Осы ... одан әрі ... ... артық өтімділігін реттеу көлемі ұлғайды. ... ... 2005 ... ... 161 ... теңгеден 2006 ... 230 ... ... ... өсті және ... әрі өсе ... мамырдан бастап Ұлттық ... ... ... ... әрбір
аукциондағы ұсынысының ауқымы 60-тан 100 ... ... ... өсті.
Шілдеден бастап ең ... ... ... нормативтерін
орындау жөнінде банктерге қойылатын ... ... ... ... артық өтімдігін «байлауға» мүмкіндік ... ... ... Ұлттық банк өз ... ... ... ... өсуі банк ... ... деңгейінің артуына әкелетінін атап ... оның ... ... ... қысқа валюталық позициясын
сақтайтын валюталық міндеттемелерін қайта бағалаудан ... ... банк өз ... ... қарыз алу көлеміне ақша-несие
саясаты құралының – ең ... ... ... көмегімен ықпал
ете алады. Қазіргі кезде Ұлттық банк Ең ... ... (ЕРТ) ... ... бекітті, ондағы ... ... ... құрылымына, резервтік активтер құрылымына, ЕРТ-
ні ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты баға ... ету ... ... ескере отырып, инфляцияны реттеу
жөніндегі ... ... ... мақсатында Ұлттық
банктің бұдан былай еркін өзгермелі ... ... ... ... ... ішкі ... нарығына қатысуын барынша қысқарту ... ... ... ... ... ... ... капиталдың
келу және әкетілуі көлеміне, ішкі ... ... ... ... ... болу ... доллардың
әлемдік нарықтағы позицияларына және басқа да ішкі және ... ... ... ... ... ... ... бүкіл
қаржы нарықтың тұрақсыздануына әкеліп ... ... ... бағамының
қысқа мерзімдік және алыпсатарлық ауытқуларының тұрақсыздық салдарын
бәсеңдетуге бағытталған ... ... ... ... ... ... ... бюджет және ақша-несие
жүйелерін реформалау жолымен бірқатар міндетін шешу алда тұр. ... ... ... ... әсер ... ... едәуір өзгерді. Бұл бірінші кезекте мұнай ... ... ... айырбас бағамы қатысының өзгеруіне, шетел
капиталдың ... ... ... ... саясатының құралдарын жетілдірудегі ... ... ... ... ... ... бақылаушы әрі
реттеуші бос ... ... ... ... ... ... ие және
экономикалық басқарудың ... ... ... ... ... рөлі ... ... үлкен өкілеттіліктермен анықталады.
Орталық банк елдің эмиссиялық, резервтік және ... ... ол ... ... ... ... ие, ... валюталық саясатты анықтайды.
Әлемдік тәжірибе ... ... ... ... банкіге
кең өкілеттік беруі екінші деңгейлі банк жүйесінің ... ... ... ... банк ... ... эмиссиялық құқығы негізінде
экономиканы жалпы мемлекет тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ... басқарушы органы ретіндегі
қызметтеріне нақты мәліметтермен тоқталып ... ... ... ... ... ... болсақ, табыстың
ұлғаюы мен экономикалық белсенділігі ... ... ... ... ... ... нақты әсер еткен.
Қаржыға сұраныстың өсуі ақша ... ... ... ғы ақша ... өсуі ... 2065,3 ... ... (2004
жылмен салыстырғанда 69,4%-ға) өсуі ішкі ... ... ж. ... ... ... 8,6%-ға 411,8 млрд.
теңгеге өскен. Ақша базасы ... 663,0 ... ... ... ... ... ... өсіп, ақша базасының кеңеюіне
қарағанда ақша массасы өсуі ... таза ... ... ... 7065,9 млн.
долларды құраған. Еліміздің халықаралық резервтері ... ... ... қосқанда 15084,4 млн. доллар, яғни 4,7 ... ... ... ... ... үшін ақша-несие
саясатының құралдары жетілдірілді. 2005ж 1 шілдесінен ... ... ... ... өзгешеліктер енгізілді, олар ақша-несие
саясатының жеке операцияларын ... ... ... Оның ... болу үшін ... «овердрофт» операциялары
қысқартылды.
ҰБ-тің екінші деңгейлі банктерден ... ... ... ... 2627,9 млрд. теңгеге өсті.
Осы жағдайларды ескере ... ҰБ ... ... ... ... ... ... ҰБ ақша-несие саясатында негізгі ... етіп ... ... Сәйкесінше, инфляцияны таргеттеу принциптеріне ... ... ... келе ҰБ ... ... ағылуы, ішкі ... ... ... ... шығындарының өсуі инфляция
деңгейінің өсуі ... ... ... іске асырады.
Жоспарды орындау барысында, ... ... ... ... ... және ... нарығы жағдайы бойынша
қабылдайтын ... одан әрі ... ... ... ... ... механиэм моделі
жетілдіріледі, ал ақша-несие саясатының құралдарының ... ... ... ... мүмкіндік береді. Жоғары
өтімділік мәселесін ... ... үшін ... ... ... арқылы олардың міндеттерін кеңейту жолымен ең ... ... ... ... әрі ... жетілдіруді ұйғарады.
Ақша ұсынысы экономикалық өсудің ... ... ... ... банк валюта курсын бақылауда ... ... ... ... ... ақша сұранысы мен ұсынысына
байланысты болады. Шетел ... ... ... ... ауыздықтау ұлттық банк пен ... ... ... ... ақшаның жасандылығынан болатын экономикалық кері
әсерлерді жою ... ... банк 15 ... ... ... валютаны енгізді. Қаржы жүйесінің тұрақтылығын ... ... ҰБ өз ісін ... ... ... және ... ұйымдарын
басқару және қадағалау ... ... ... ... ... тұрақтылығын сақтауға
сәйкестенеді. ҚР ... ... ... ж. ... концепциясы алда
халықаралық стандарттарға ... ... ... ... ... мен белсенді қызметтестіктер жалғасады.
Үшінші ... ... ... түйін, Қазақстанның әлемдегі
бәсекеге барынша ... ... 50 ел ... кіру стратегиясы
таяудағы 10 ... ... ... саясатының қаржы секторын дамыту
саласында инфляция үрдістерін реттеу тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... алуын
жанама реттеу құралын жетілдіру, ... ... ... ырықтандыру мен артттыру негізгі ... ... ... қазіргі таңда Қазақстанда ... ... ... ... ... ... шығаруға болады:
- Ақша-несие саясаты – бұл айналыстағы ақша ... ... ... ... ... жалпы банк
жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған шаралар ... ... ... ... ... – ұлттық валютаның
тұрақтылығын, яғни оның ... ... мен ... ... ... ... ... етуді
көздейді;
- Ақша-несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі ... ... банк ... табылады;
- ҚР Ұлттық банкінің басты ...... ... ... ету, ҚР-дағы ақша-несие саясатын
жүргізу, екінші деңгейлі банктер қызметін ... ... ... Ұлттық банк тарапынан ... ... ... және ... ... ... ... күрес – ақша-несие саясатының басты мақсаты.
Инфляцияны ... ... ... ... Ұлттық
банктің ақша-несие саясатының 2006-2008 жылдарға арналған
негізгі бағыттарында ... ... ... ... ... ... ... тұрақты әрі қарқынды дамып келе ... ... ... - әуел ... ... ... таңдауындағы дұрыс бағыт
алғанын айғақтайды.
Бүгінгі таңда Қазақстанда жүргізіліп отырған ... ... ... ... ... ... өтіп, тұрлаулы саясатқа
айналалғанына куә ... ... ... ... . Ғ. С. Ақша ... және ... Оқу ... – Алматы:
«Маркет», 2004ж.
2. Сейітқасымов. Ғ. Б. ... ... ... Оқу ... ... «Экономика», 2005ж.
3. Лаврушкина О. М. Деньги, кредиты, ... ... ... и
статистика», 1999ж.
4. «ҚР-дағы Ұлттық банк туралы» ҚР Заңы. 31.03. ... ... ... және банктік қызмет туралы» ҚР ... ... НБРК от «11» ... 2006г №20. ... ... ... политики НБРК на 2006-2008 годы // ... ... ... ... ... М. ... ... басымдықтар мен
проблемалар // ... ... – 2006, ... ... З. С. ... ... саясаты // Аль-Пари. –
2003, №1.
9. ... . Б. П. ... және ... ... ... ... // ... Қазақстан. – 2004, № 25.
10. Шайынғазы С. Жаңа ... ... ... ... тұр? ... Қазақстан. – 2006, №23.
11. Самрат Ж. Бәсекеге қабілетті болу – стратегиялық ... ... ... – 2006, ... ... Л. Ел ... ... – банктердің
басты міндеті // Жас қазақ үні. – 2005, №78-79.
13. ҚР ... ... ж. ... ... ... // Қаржы-
қаражат. – 2006, №7.
14. Аймағамбетова Г. Валюталық режимді ырықтандыру // ... – 2005, ... ... Н. С. Ақша-несие саясаты // Саясат. – 2006, ... ... A
L 1D
L ... ... 2D
L ... Б
R L 1D L ... 1S L ... В
Қосымша Г
|№ |Сыйақы мөлшерлемесінің түрлері |12.2000 ж ... ... ... |Қайта қаржыландыру |14 |9 |7,5 ... ... |12,5 |8 |8 ... ... ... ... |20 |12 |9 ... |РЕПО операциялары бойынша | | | |
| ... ... | | | |
| ... | |5 |5,5 |
| |1 жұма |6,5 |5 |5,5 |
| |2 жұма |5,5 |5,5 |5,5 ... ... ... арналған ақша-несие саясатының ... ... |2005 |2006 |2007 |2008 ... ( ... ... |7,6 |5,7-7,3 |5,0-7,0|5,0-7,0|
|орташа),% | | | | ... ... ... % |8,0 |8,0 |7,5 |7,5 ... ҰБ ... ... қоры, |7,1 |9,7 |11,2 |12,5 ... ... долл | | | | |
|% ... ... |-23,8 |37,7 |15,4 |11,7 ... ... ... тг |663 |939 |1184 |1416 |
|% ... ... |14,7 |41,7 |26,1 |19,6 ... ... ... тг |2065 |2789 |3561 |4413 |
|% ... өзгерістер |25,2 |35,0 |27,7 |23,9 ... ... ... тг |1654 |2228 |2830 |3525 |
|% ... ... |30,1 |34,7 |27,0 |24,6 ... ... ... |2592 |3676 |4782 |6028 ... тг | | | | |
|% ... ... |74,7 |41,8 |30,1 |26,1 ... басқармалар мен бөлімдер
Департаменттер
Орталық аппарат
Құрылымдық бөлімшелер жетекшілері,
департамент директорлары
Президенттен, парламенттен, бір ... ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттің ақша-несие саясаты туралы13 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Ақша несие саясаты мақсаттары мен құралдары23 бет
Ақша саясаты31 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Мемлекеттің ақша-несие саясаты туралы ақпарат33 бет
"Мемлекеттің ақша-несие саясаты."9 бет
1.Мемлекеттің ақша, несие саясаты. 2.ҚР бюджет- салық саясаты. 3.ҚР әлеуметтік саясаты5 бет
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатын жүзеге асырудың механизмі17 бет
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатының дамуының кезеңдері28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь