Сабақта дидактикалық ойындарды қолданудың маңызы

Кіріспе

1 .тарау. Оқыту процесінде дидактикалық ойындарды
қолданудың маңызы

1.1Дидактикалық ойын туралы түсінік және оның атқаратын функциясы

1.2Дидактикалық ойындардың түрлері мен топтары

2 .тарау. Дидактикалық ойындарды қолданудың тиімді жолдары

2.1. Сабақта дидактикалық ойындарды қолдану әдістері.

2.2. Озат мұғалімдердің іс .тәжірибелерінен мысалдар

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Зерттеудің өзектілігі. «Білім –адам баласының ортақ қазынасы» -деп Жүсіп Баласағұни айтқандай, Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында былай делінген. «Білім берудегі мақсат –қоғам мүшелерінің жоғарғы деңгейдегі адамгершілік, интеллектуалдық, мәдени және тұлғалық дамуына әрі кәсіптік құзырлығына қол жеткізу болып саналады.
Білім мүшесінің басты міндеті –жеке тұлғаның ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде қалыптасуы, дамуы және кәсіптік тұрғыда жетілу үшін қажетті жағдайлар жасау».
Сабақтың тиімділігін арттырудың маңызды бір жолы –сабақтағы атқаратын жұмыс түрлерінің сан алуандығы. К.Д. Ушинский бала қажымай –талмай жұмыс істеу үшін оның қызығушылығын жоймай, шаршатпай, бір сарынды емес, бір жақты емес, әр түрлі іс-әрекет қажет екендігін айтқан. Егер сабақтарда жұмыстың алуан түрлігі қамтамасыз етілсе балалар білім игеруде жетістікке жетеді.
Білімді меңгеру оның қажеттігінің туындауынан, белгілі әрекет үстінде жүзеге асады.
Онтогенезде ойын әрекеті оқу әрекетінен бұрын бастауыш болып есептеледі, ендеше, оқу –оның негізінде жатыр. Ойын процесі кезінде әрекет ете білуге оқыту тікелей әрекет арқылы болады. «Ойын арқылы адам әлемді таниды, біліктілікті игереді, білім алады, эмоциялы қуатталады» -деген А. Науменко.
Ойынның өмірдегі және баланың дамуындағы зор рольін әр кезеңде қайраткерлер мен педагогтар атап айтқан. А.И. Субетто: «Ойын -әркез бақытты өмір үлгісі. Ойын тудырушы, тудыра отырып шығармашылықты өрнектейді, адамды шығармашылыққа даярлағандай өмірге де дайындайды» десе, В.А. Сухомлинский: «Ойын кезінде балалар алдында әлем, дүние, айқындалады, жеке тұлғаның шығармашылық қабілеті ашылады.
1. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. «Педагогика», Алматы 2000.
2. Сабыров Т.С. «Болашақ мұғалімдердің дидактикалық дайындығын жетілдіру» Алматы,
3. Сабыров Т.С. «Оқыту теориясы негіздері», Алматы 2004.
4. Садықов Т.С. Абылқасымова А.Е. «Жоғарғы мектепте білім берудің дидактикалық негіздері.»
5. Жұматаева Е. «Жоғары мектепте оқытудың біртұтас дидактикалық жүйесі»
6. Қысқаша педагогикалық сөздік. Алматы, 1999
7. Каменский Я.А. «Ұлы дидактика»
8. Селецкая Е.Э. «Дидактические игры как средство активных познавательной деятельности школьника». Москва, 1984
9. Дайрабаева А.Е. «Қазақстанда дидактикалық ойындардың дамуы» Алматы, 1994
10. Джайнакбаева Г.Т. «Игра как средство формирование познавательного интереса учащихся старших класс.
11. Селецкая З.Э. «Дидактические игры как средства активизации позновательной деятельности школьника». Москва, 1986
12. Гранач Л.В. «Воспитательные функции дидактической игры в начальной школе»
        
        Мазмұны.
Кіріспе
1 -тарау. Оқыту процесінде дидактикалық ойындарды
қолданудың маңызы
1.1Дидактикалық ойын туралы түсінік және оның ... ... ... ... мен ... ... Дидактикалық ойындарды қолданудың тиімді жолдары
2.1. Сабақта дидактикалық ойындарды қолдану әдістері.
2.2. Озат мұғалімдердің іс –тәжірибелерінен мысалдар
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе.
Зерттеудің өзектілігі. ... ... ... ... ... ... Баласағұни айтқандай, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... мақсат –қоғам мүшелерінің жоғарғы
деңгейдегі адамгершілік, интеллектуалдық, мәдени және тұлғалық дамуына ... ... қол ... ... саналады.
Білім мүшесінің басты міндеті –жеке ... ... және ... ... ... мен практика жетістіктері ... ... және ... ... жетілу үшін қажетті жағдайлар
жасау».
Сабақтың тиімділігін арттырудың маңызды бір жолы –сабақтағы атқаратын
жұмыс ... сан ... К.Д. ... бала ... ... жұмыс
істеу үшін оның қызығушылығын жоймай, шаршатпай, бір сарынды емес, бір
жақты емес, әр ... ... ... ... ... Егер ... алуан түрлігі қамтамасыз етілсе балалар білім ... ... ... оның ... ... ... ... үстінде
жүзеге асады.
Онтогенезде ойын әрекеті оқу әрекетінен ... ... ... ендеше, оқу –оның негізінде жатыр. Ойын процесі кезінде әрекет
ете білуге оқыту ... ... ... ... ... арқылы адам әлемді
таниды, біліктілікті игереді, білім алады, эмоциялы ... ... ... ... және баланың дамуындағы зор рольін әр кезеңде
қайраткерлер мен педагогтар атап айтқан. А.И. Субетто: ... ... ... ... Ойын ... ... ... шығармашылықты өрнектейді, адамды
шығармашылыққа даярлағандай өмірге де дайындайды» десе, В.А. ... ... ... ... ... ... айқындалады, жеке тұлғаның
шығармашылық қабілеті ашылады. ... ... ... ақыл ... ... болуы мүмкін де емес» деген. Сонымен қатар ол: «Ойын дегеніміз
–орасан зор жарық терезе, осы ... ... ... ... ... дүние туралы түсініктердің, ұғымдардың ширақ тасқыны ... Ойын ... ... ... пен ... отын жағатын
ұшқын», -деген.
Ойын –балалардың ақыл –ой және ... ... ең ... ... ... «Ойын –бала үшін ойын емес, шындық», -деген. ... ... ... ... өмірінде өте зор маңызы бар нәрсе,
үлкендердің ... ... ... ... маңызды болса, балалардың
ойыны да сондай маңызды. Ойында бала ... ... ... кезде
жұмыста да көбінесе сондай болады. Сондықтан болашақ қайраткер ең алдымен
ойын арқылы тәрбие ... ... ... және ... ... зерттеген.
Талдаудың пәні ретінде бұл мәселе мына психологтардың еңбектерінде ... Б.Г. ... М.Л. ... Л.С. ... ... ... ... Д.В. Меджерицкий, К.Д.Ушинский,
В.А.Сухамлиский және т.б. Совет психологтарының еңбектерінде ойынның
генезисі және ... ... жеке ... ... ... ... көрсетілген. Қоршаған ортадан келіп түскен ... ... және адам ... кейін ойынның пайда ... ... А.Н. ... ... ойын ... акт ... ... қоғамдық заңдылықтарымен анықталатын және ... ... ... бейнелейтін мақсатты іс-әрекет.
Ойынға бағытталған мұндай жолы ... ... ... естің материяға қатысты диалектикасын ... ... ... ... оқу таным ... ... ... оны ... әдіс ... жетілдіру
жайында зерттеу жұмыстары жүргізілуде. Осыған мына ғалымдар еңбектерін
жатқызуға ... Ж.А. ... ... ... ... ... Г.Е.Алимухаметова,
З.Ибрагимова, Ғ.М.Құсайнов, А.Тамаев, А.Е. Дайрабаева, А.Б. ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, мұғалімдер оны ... ... ... оқып келіп мен ... ... ... мынандай
мақсат қойдым.
Зерттеудің мақсаты. ... ... ... қолданудың
педагогикалық және әдістемелік жолдарын анықтау.
Зерттеудің міндеті.
1. Дидактикалық ойын ұғымына түсінік беру.
2. Сабақта ... ... ... ... жолдарын
айқындау.
Зерттеудің объектісі: Мектептегі оқыту процесі.
Зерттеу пәні: Сабақта дидактикалық ойындарды қолдану.
Зерттеу әдістері:
1. ... ... ... ... әдебиеттерді
пайдалану, таныту.
2. Озат педагогикалық тәжірибені жинақтау, талдау.
3. Бақылау, әңгіме.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден, екі тараудан, қорытынды ... ... ... ... ... ... процесінде дидактикалық ойындарды қолданудың маңызы.
1.1 Дидактикалық ойын туралы түсінік және оның ... ... ... ... лабораториялық –практикалық сабақтар
барысында өткікіземіз. Олар ... ... өзін -өзі ... өз ... ... ... ... септігін тигізеді. Ең бастысы өзіне қанағаттану сезімін алады,
өз қабілеті мен мүмкіндіктеріне сеніммен ... ... ... ... ... бар күш қабілетін жұмылдыруын, «рольге» ... ... ... ... ... бір ... қоры, ептілік пен дағдылар
қалыптасады. Педагогикалық қиял элементі ... ... ... ойын ... Ең ... ... ойындар студенттің рефлексін дамытады, сөйтіп
ол ойын ... ... бір ... ... ... ... ... ойындарға қатыстыру бес кезеңнен тұрады: 1)
студенттерді тәрбие жұмысына үйретудің негізін міндеттерін анықтау ... ... ... 2) шағын топты ұйымдастыру; 3) репетиция; 4) ... 5) ... ... ... ... ... ... шарттылық пен байсалдылықтың міндетті элементтерін
сақтау өте маңызды. Ойын үстінде мұғалімге, сынып ... ... ... ... ... ... мәселелерді талқылайды.
Енді оқытушының осы кезеңдердің әрқайсысында атқаратын ... мен ... ... ойындарды ойластыру. ... ... ... сабақ өтпестен бұрын ойынның мазмұнымен ... ... ... ... ... ... қатысушылардың
творчестволықпен белсене жұмыс істеуі маңызды.
Дидактикалық ойындарды зерттеушілер бұл ойынды жасаудағы ... ... деп ... оның аса ... ... ... тыс әрі проблемалы болуы, өйткені мұндай ерекшелігі жоқ әдеттегі
жағдайлар студенттердің сезім ... селт ... ... ... ... дидактикалық ойынға түрткі бола бермейді.
Ойынды өткізудің маңызды шарты –оны нақты шындыққа ... Ойын ... ... оқытушы мынандай жайды есте сақтауы тиіс:
адамдар арасындағы іскер ... алда ... ... ... ... ... түрде іздестіргенде ғана қалыптасуы
мүмкін.
Дидактикалық ойындарды өткізуде мынандай логика сақталуы тиіс: ... ... ... ә) студенттерге оцынның шартын хабарлау; б)
ойынның экспозициясын хабарлау.
Дидактикалық ... ... ... ... ... талап ететінін зерттеушілер атап ... ... ... ... таныстырады, одан соң сюжетті дамыту нұсқаларын
іздестіреді, оған қатысушыларды ... ... ... ... негізгі идеясы анықталады. Оқытушы ойын басталмас бұрын әрбір
топтың мүмкіндіктерін анықтап, рольдерді ... ... ... үстінде ымдау, орынды қимылдау, мәнерлеп сөйлеу, эмоциялық әсер
әдістерін қолданудың айрықша маңызы бар.
Адамзат тарихында ойын да, ойыншық та ... ... ... ... ... балалық шақтың кезеңдері сияқты, ... ... ... ... Қоғам дамуының алғашқы баспалдақтарында балалар
өндірістік және өз ... ... ... бола ... ... өмір сүретін балалардың мінездерінің ерекшеліктері ретінде өз
бетімен әрекеттенуге нұсқайтындар Г.Новицкий, С.Н. ... және ... ... тәрбиенің міндеттері ерекше қоғамдық міндет ретінде ... жоқ, ... ... еңбек құрамының күрделенгендігінен,
малшаруашылығына, аңшылыққа ауысқандықтан ... ... ... ... ... ... ... жаңа бөлінісі болды.
Балалар тең құқылы мүшесі болғанымен, еңбектің біршама аумағы оларға жабық
болды.
Жауапты еңбек іс ... ... ... ... еңбек құралымен
қолдануды үйренуі керек. Бұл ... ... ... ... ... ... ал ... онымен қолдануға үйретеді. Бірақ бұл әлі
балалардың ... ... ... ... ... дәл осы ... пайда бола бастады.(Д.Б.Эльконин). Еңбек ... ... ... ... ... ... тигізді. Ересектермен қатар
істейтін еңбек іс-әрекеттері де азайды. Бұл ... ... ... ... және ... ... жаңа ... басталды. Әртүрлі халықтарда рольдік
ойынның тарихы пайда болуы әртүрлі және бір ... ... ... ... өмірсүруіне байланысты болды.
Бұл кезеңде ересектердің еңбегін бейнелейтін ойындар ... ... оған ... ... ... көбірек
болатын, ал оларға тиым салынатын ойындар, мысалы: некелесу және т.б. сол
сияқтылар.
Қоғам ... ... ... ... ... ... осы ... «сөздің өз мағынасындағы» ойыншық және ережесі
бар ойындар пайда болды.
Қоғамдағы адам өмірінің өзгеруіне байланысты, ... ... ... Ол кезде балалар «ұшқыш», «ғарышкер» болып ойнаған жоқ, ойында
балалар тек көрген және өздері қатысқан ... ... ойын ... дамуындағы екі әлеуметтік баспалдағын
көрсетті: 1) әрекетті затпен көрсететін ойын; 2) негізгі бөлігіне ережесі
бар ойындар кіретін ... ... ... ... Д.Б. ... ... дейінгі жастағы балардың іс-
әрекетінің негізгі түрін ойын деп есептейді.
Соңғы кездері «ойын» мәселесіне биологизаторлық және ... ... ... ... жүйелі ашады. Оның теориясы «өзін -өзі
тәрбиелеу немесе жаттығу ... деп ... ... айтуынша:
«Ойынның көмегімен адам баласы және жануар баласы келешекте қажет болатын,
туғаннан пайда ... ... ... ... ... ... ... формасы,. Осылайша, тәрбиенің рольі
бағаланады» -деп өзінің пікірін білдірген. К.Гросс өз ... ... және ... ... ... ... ... тұқым
қуалайтын инстинктерді жатқызды, жануарлардағы сияқты дәл осылай өсіп келе
жатқан адамның дамуы ... ... ... ... ... –«Екі әлемнің теориясы». Ж. Пиаженің ... бала ... ... ... ... де өмір ... ... әлем –қиял
әлемі, қанағаттандырылмаған армандардың, таусылмайтын мүмкіншіліктер әлемі.
Екінші әлем –мәжбүрлі шындықтың, ақиқаттың ... ... ... ... ... ғылымында ойын физиологиялық,
биологиялық, психологиялық көзқарастан қарастырылуы мүмкін емес; ойын
–баланың ... ... ... бұл ... ол ... ... ... әлеуметтік тәжірибесін жоғарылатады, қоршаған өмірдің
құбылыстарын творчестволық түрде ауыстырады және ... ... ... ойынның қанағаттанарлық теориясын құруға болмайды,
өйткені бұл ... әр ... ... түрлеріне қосылады. Ол ойын іс-әрекет
ретінде мүлдем жоқ деген шешімге ... Бала ойын ... ... ... ... ... әне ... сияқты әрекеттенеді. Ойн кезіндегі
баланың іс-әрекеті –оның көзқарасы ... ... гөрі ... П.П. Блонский
–біздің көзқарасымызша ойынның бірнеше маңызды ерекшеліктерін ... біз ойын ... құру ... теріске шығарумен келісе
алмаймыз, ойын мен өнердің ортақгенетикалық негізі бар деп санаймыз.
Н.К.Крупская, ... ... ... аша ... ... тәрбиеге ие болуында ойынның маңызды мән алатынын айтқан,
сондықтан балалар ойыныныа өте ... ... ... ... ... кезінде жиі ересектердің қатыгездігіне, екі беттігіне еліктейді, бірақ
ешкімде бұндай ойындар ... оң ... ... деп ... ... ... ... сынай келе, Н.К.Крупская бойстаут
қозғалысындағы ... ... ... ... ... көрсеткен. Н.К.Крупскаяның ойынша, ойынның көмегімен коммунистті де,
жануарды да ... ... ... ... ... және тәрбиелікті, өкіметтің агресивтік саясатын қолдайтын
көзқарасты тәрбиелейді. Қазіргі ... ... ... ... ... ... әскери бөлімшелерде, құралып жатқан әскери лагерлерде
кеңінен қолданылады.
Р.И.Жуковская ойын іс-әрекетінің әлеуметтік мінезін бейнелей келе,
балалар ... төрт ... ... және ... ... ... әр ... тәсілдерін де көрсетті.
Осылайша, ойынға қатысты әлеуметтік жол өзіне балалардың тәрбиесінің
педагогикалық мәселелерін енгізді, бұл әрекетте ... осы ... ... ... ... және қазіргі ойшылдар ойын арқылы баланы
қалай тәрбиелеу керектігін көрсетуге тырысқан.
XIX ғасырдың ... ... орыс ... ... еркін
тәрбиелеуге байланысты қозғалыстар күшейеді, балаларға өздігінен оқыту,
өзін -өзі ... өзін -өзі ... ... беру ... болды.
Осы теорияны ұсынушы К.В.Вентцельдің пікірінше, баланың ішкі әлемінің
көрінуіне мүмкіндік беру ... ... бала өз ... ... ойында
бйнелейді. Буржуаздық ғалымдардың көзқарасындағы бала ... түп ... ... ... табиғатты көрсетеді:
«творчестволық» жалғыздарды көтермелеу және балалар класының дамуын ... ... осы ... дейін ұйымдастырушылардың дарыны тек
мырзалар класының рарсынан ғана шығады деп ... . ... ... ... ... ... В.Н.Мясищев, Л.И.Уманская
және т.б.) бұл сияқты кері ... ... ... шығарады.
Р.И.Жуковская творчестволық ойындардағы ұйымдастырушылық ... ... ... сайын, соғұрлым үйрету ойындарында балалардың
даму процесі тез жүреді, соншалықты ойынды өз бетімен өткізуге ... ... ... ... Н.К.Крупская, А.С.Макаренко үлес қосқан.
Олардың ойынынң оқытудағы және ... мәні ... ... ... еңбек тәрбиесіндегі ойынның рольі мен ... ... бере ... ... интелектуалдық, ақылдың дамуы үшін
қолдануға кеңес береді.
Ол мұғалімдер мен ... ... ... ... ... және оқушылардың ойындарының мәліметін спорт ойындарына қарсы қойды.
А.С.Макаренконың ұсынуы бойынша, ... ... ... өткізу
керек деген, оның айтуынша, баланың ойын кезінде жасайтын дене және ес
жаттығулары бүкіл адам ... ... ... ... ... ойын еңбекке деген алғашқы дайындық, және ол ақырындап еңбекпен
алмастырылуы қажет.
А.В.Черков, А.С.Макаренконың ... ... ... сүйеніп
ұжымдық ойындардағы балалар ұйымының тәжірибесін жүргізді және ойын
әрекетінің мазмұнды ... ... ... ... ... ... қалыптасуының қажеттілігі туралы сұрақ қойды.
Бірқатар педагоктардың зерттеулерінде (Т.А.Маркова, П.С.Саморукова және
т.б,) ... ... ... және ... ... ... ... жайлы
сұрақ қарастырылды. Осылай П.С.Саморукова ойын процесіндегі ... ... ... –ақ ... ... ... таныстырудың маңыздылығын көрсетті. А.Н.Аржанова,
В.П.Залогина, Р.И.Ибрагимова, Е.И.Удальцова, т.б. ... ... ... ... ... ... –қатынасты тәрбиелеудің
мәселелері жеткілікті қарастырылған. ... ойын ... ... ... тәрбиелеу мәселесін зерттеген. Ұжымдық ойын
әрекетінде балалар өзара жол беруге және талап етуге үйренетіні анықталды,
олардың бұл жағдайдағы өз ... ... ... ... орындаумен
сәйкес келеді.
Ойын ситуацияларында оқыту жұмысының формасы ретінде оқыту көптеген
шет ел мектептерінде ... ... ... ... ... ... ... Буржуаздық мектептер жағдайында оқыту ... ... ... 1) Анық ... мәні бар; 2) ... ... ... ойын ситуацияларымен ауыстырылады. Көбінесе ... ... ... ... жүргізіледі.
Дидактикалық ойындар «роль ашық бола ... ал ... ... ... ... эвалюцияландырғанның нәтижесінде пайда болды
(Д.Б.Эльконин). оол ... ... ... ... деп ... ... ... процесінің ойынға айналуына қарсы болды,
бірақ сол ... да ... ... ... ... аударды.
Оқуға деген балалардың қызығушылығы кезінде естің дамуы жоғарылайды,
ал ойын кезінде ... бір жағы ғана ... ... –ақ ... ... деп ойлаған.
Оқыту ойындарына әлеумет –демократтар ерекше қызығушылық көрсеткен.
Олар өсіп келе ... ... ... мен ... ... мәні зор
екендігін айтқан. Осылайша, Д.И.Писарев мұғалімнің айтқанын ғана қайталап,
оқулықтың шет елдердікі болуын талап ... ... ... ашық ... ... мектептерді сынаған. Сондай –ақ, Д.И.Писарев екінші мәселеге де
қарсы ... ол ... ... ... ... білім берудегі
интелектуалды қиындықтарды жеңу қажеттігін жақтаған. Дидактикалық ... ... ... 50 ... ... алдында өмірмен жақындасу
мәселесі тұрған кезде пайда болды. Оқыту процесінде ... ... ... ... ... Жас ... педагогикасы белсенді
оқыту әдістерін жасай келе, оқыту ойынының тәрбиелік ... ... ... ... әсерін көреді. 60-70 жылдары дидактикалық ... ... ... ... ойынның мүмкіндігінің
анықтамасына кең ... ... ... ... ... ойлануға сондай –ақ
сурет өнеріне үйрену кезіндегі ... ... роль ... ... ... ... және көркем әдебиеттерді әсерімен ойын
бейнелерін құру ... ... ... ... ... дидактикалық ойынның
әсері қарастырылады (Г.А.Ляпина, Л.И.Гамбург т.б.).
– Оқыту процесінде дидактикалық ... ... ... ... ... ... танымдық іс -әрекетке қатысын талдау
(А.А.Баранов, Л.И.Бердешова).
– Дидактмкалық ойынның құрылымы ... ... ... ... оқу ... процесін одан әрі жетілдіруге
педагогикалық әсерінің нәтижесін бағалау (С.Енгебаева, М.В.Стронин).
– Дидактикалық ... ... ... ... тәсілі
қарастырылады (В.А.Верхогляд, Г.А.Ляпина).
– Оқыту процесіне қосылатын дидактикалық ойынның негізгі ерекшелігі
анықталады (Г.А.Ляпина, ... және ... ... тыс және сабақта дидактикалық ойынын қолданудың тәжірибесі
зерттеледі (Н.Н.Уманов, Н.М.Касаткина, З.Р.Расулова және т.б.).
В.А.Верхогляд, М.В.Стронин, Н.Я.Яшкова және т.б. оқушыларды шет ... ... ... ... ... ... ... тілді меңгеру процесін белсендіруде ойынның ... ... ... әр ... ... біз ... рет ... бір –екі сөйлеу үлгілері мен ... ... ... ойынның мәліметінің құрылуы жағынан ... ... ... ... ... ойын эмоционалды кернеу атмосферасын құрайтын,
әрдайым жаңа нұсқада және бірнеше рет айналатын жағдай.
М.В.Строниннің ойынша, ... ... ... тек жеке ... ... сондай –ақ міндетті және табиғи мінездеме ұстанған, анық көрсетілген,
мақсатты бағытталған ым, ишараны да ... ... ... авторлар
дидактикалық ойын ситуативті жаттығуларды қарастыру кезінде ... ... ... ... дағды және шеберлікті иемденеді.
Ойынның темпі оқушылардың сөйлеу темпінің дамуына көмектеседі, олардың
тіл есінің ... ... ... ... ... ... Сабақ
кезінде ойнағанда оқушылар ... ... ... ... ... көмегімен олардың сөйлеуі автоматтандырылады (К.А.Роткин). Бұдан
шығатын қорытынды, ойын сөйлеу шеберлігін ... ... ... және ол тіл ... ... ... ... Ұмыстары
ерекше қызығушылық туғызатын, методист-математиктер Е. Еңгебаева, М.И.
Макитинский дидактикалық ойындарды жасайды, оларды суреттейді және ... ... ... ... Көркем ойындарға да
қызығушылық көтеріліп ... (В.Я. ... М.Г. ... ... аяғы мен 80 ... ... дидактикалық ойындар және
олардың ролі одан да кең ... ... әсер ету ... ... ... көбірек қызығушылық тудыратын Г.И.Камаеваның жұмысы, ол
идеалды тұлғаның қалыптасуына рольдік ойындарды қолданады.
Егер де алғашында ойын процессінде ең ... ... ... ... ... ... ... бөлінсе, онда қазір ойын кезінде
тұлғаның мінезі талданады. Арнайы ... пәні ... ... ... ... ... ... бәрі тең. Ол нашар оқушылардың
да қолынан келеді; Тіл дайындығы жағынан нашар ... ойын ... ... мүмкін; тапқырлық пен тез ойлау бұнда пәнді жақсы білгенінен де артық
болады.
Тең болу сезімі, қуаныш пен ... ... ... ... – бұның барлығы балаларға ұялшақтықты жеңуге ... ... және ... ... оң әсерін тигізеді.»
Осылайша, дидактикалық ойын бойынша барлық ақырғы зерттеулердің
мәліметін жариялай және ... ... ... айта ... ... ойын ... ... белсендіреді: ойлауды, есті,
сөйлеуді. (Г.А. Ляпина, М.В. Стронин); ә) сабақтағы ойын ... ... ... ал оқуды жеке мағынасының жоғарлауына
көмектеседі. (Е. ... А.А. ... Г.А. ... б) әрекеттің
табыстылығы, сондай-ақ дидактикалық ойын оқушыларды ойын процессетрді ашу
қызығушылық пен ... ... ... ... ... (А.Т. Азаров, О.С. Кель, В.Н. Терский және т.б.); в) дидактикалық
ойын этикалық тәрбиеге мүмкіндік жасайды. (А.А. ... В.И. ... ... практикасына табанды әсер ете алатын ... ... ... ... мағынасын терең түсінуге жол тапқанымен, әлі
жеткілікті емес. Жоғарыдағы көрсетілген зерттеулер ... ... ... ... мен процессін ашпайды.
Зерттеушілердің көңілі көбінесе ойының пәндік жағынан жеткіліксіз
қарама ... іс ... ... жағынан бөлінген
дидактикалық ойынның тұлғаға ... ... көзі ... ... ... барлығы мүмкіншілікті көрсетілген емес. Сондықтан да ... ... ... ... көп көз ... ... –қайшы
мағыналар жиналған.
Сонда да біздің әдебиеттерді зерттеуіміз дидактикада дидактикалық ойын
теориясы, іс -әрекеттің ... түрі ... ... ... ... ... ... жоспардағы дидактикалық ойынның ішкі
мүмкіншілігі жайлы сұрақ ... ойын ... ... ... мінезі анық берілмеген; Дидактикалық ойынның ... ... ... ... ... дидактикалық ойынның
қолдану кезіндегі жалпы ... ... ... Дидактикалық
ойынның жүйесі жоқ.
1.2. Дидактикалық ойындардың түрлері мен топтары.
Дидактикалық ойындардың түрлері ... ... ... ... ... ойынды классификацияламақшы болған Ф.Фребель ойындарды пайдалы
және әсем «ішкі мағынасы бар» деп бөлген. Ол ... ... ... ... ... ... жарыс –ойындары қатысты болды.
Дидактикалық ойынды классификациялау ... ... ... ... қызықтырды.
Ойындарды класстарға бөлу бұрыннан жасалып келсе де, дидактикада әлі
де ... ... ... ... ... ... жоқ, оның
себебін барлық зерттеушілер өздерінің жүйесін ұсынған, әр ... ... ... ... белгілі. Кейбіреулер түп негізгі ретінде
дидактикалық ойынды оқыту процесінде ... орын ... және ... ... ... қайта жасау үшін ойын элементтерінің рольін көрсетеді
(Л.И. Смагина, А.В. Трускавец), басқалары сараптаудың ... ... ... ... ... ... ... оқудағы
дидактикалық ойынның атқаратын функциялары ... Г.А. ... ... ... үш ... ... ... топқа фобульді элемент
кіретін –крассворттвр, ребустар, викториналар жатады. Екінші топта бірінші
жоспаға өзін ... ... ... күй ... ... ... топта, іс-әрекеттің мотиві іс-әрекет процесінде емес, бірінші болуда
жатқан ... ... ... мен А.В. ... ... ойын –минут, ойын –эпизод,
ойын –сабақ деп бөлген. А.В. Трусковец ойын кезінде ... ... ... ... төрт ... бөлген: лексикалық, граматикалық, фанетикалық
және сөздік ойындар. Олар өз ... тағы да ... ... ... ... ... оқуына кіретін ойын элементтерінің рольін
негіздейді, бірақ ойын процесінде оқушылардың іс-әрекет негізін ... Г.А. ... М.В. ... және т.б. ... ... ... процесінде дидактикалық ойынмен орындалатын функцияларды
қабылдайды. Осылай Г.А. ... оқу ... ... ... және ... деп ... М.В. Стронин дидактикалық ойынды
екі топқа ... ... ... ... ... ... ... Творчестволық ойындар білімділік пен сөйлеу дағдыларының
дамуына көмектеседі.
Оқыту тапсырмалары күрделіленгенде ережелеріде ... Бұл ... ... ... ... ... ... көлемі
бойынша үлкен бастаулық базаға қатысты болады. (1-суретті қараңыз).
Сурет1. ДО оқыту тапсырмаларын шешу процессіндегі оқушының іс-әрекеті.
Осылайша, оқушылардың ... ... ... ... ... ... біз ... былай бөлеміз: репродуктивті, жартылай
ізденістік, ізденістік, рольдік элементі бар ... ... ... ... мен ... ... мақсатындағы дидактикалық ойынның
оқушылардың ойын жағдайындағы білімдерінің қайта жаңғырлытуы қысқалығымен
ерекшеленеді. ... ... жағы ... ... бақыланады. Бұндай дидактикалық ойынды біз репродуктивті ойындар деп
атаймыз. Бұлар дидактикалық тапсырманы шешудегі ... бар ... ... ... ... үлгіге еліктеуді болжайды. Оқушылардың танымдық
әрекеті қажетті дағды мен біліктің ... ... ... ... бекітуге бағытталады.
Жеке ойындардың мазмұны оқушылардың бар білімінің дағды мен білікке
айналуына қатысып негізделгенімен, берілген ... ... ... ... қинай келе дидактикалық ойындардың қажеттілігімен
қолдана және керектісін таңдай келе ... ... де ... Бұл ... біз ... –ізденістік деп атаймыз, олардың
құрамында күрделенген оқу тапсырмалары бар. ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда керекті мәліметті таңдаудың
қажеттілігі және оны ... ... ... ... ... ... ойынның ұқсас ерекшелігі оқу тапсырмаларының одан да
қиындатылуы, оқушыларды зерттеулердің элементтерін ... ... ... ... ... тапсырмаларды орындау процесінде жеткіншек
бірнеше логикалық операцияларды ... ... ... ... ... ... ... дидактикалық ойындар ізденістік деп
аталады.
Ізденістік дидактикалық ... ... және ... ... ... бар ... ... танымдық
тапсырмаларды шешуге ауыстыруды қинау. Ізденістік дидактикалық ойынның оқу
тапсырмалары күрделенді, оқушы ... ... өз ... ... ... ... іс-әрекет жеткіншекті ... ... ... ... ... ... түрлеріне
бір мағына беруге болмайды. Ойынның сәні, оның ... ... ... интеграциялауға болады. Сондай-ақ, интеграция жорығында
төменге және ... ... ... ... ... ... ... келе (2-суретті қараңыз),
Сурет2. Оқыту процесінде ДО орны.
біз ситуативті және жоспарланған дидактикалық ойындарды жеке ... ... ... ... ... ... сабақ
жүйесіне енгізуін мұғалім алдын-ала қарастырады және ... ... ... оқу ... мазмұнын, дидактикалық
мақсатты және өздері орындайтын ... ... ... ... ... дайындық кезіндегі дидактикалық ойын жаңа
мәліметті қабылдау процесі белсенділігі бөлігінің көбейтілуін алдын-ала
қарастырады. Бұл ... ... ... ... ... түрлері қолданылуы мүмкін.
Жаңа мәліметтерді бекіту мақсатында енгізілетін дидактикалық ойын
жаңаны түсінуді нақтылайды және үй ... ... ... неге көңіл бөлу
керектігін көрсетеді.
Қайталау кезінде дидактикалық ойынның барлық ... ... ... жаңа ситуацияларда бар білімін қолдануға ... ... ойын ... ... ... ... ... логикалық операциялардың күрделенуі мен жеңілдетілуіне
арналған. ... ... ... ... ойын жиі ... бірге беріледі немесе бүкіл сабақты алады. Бұндай сабақтар
оқуға қызығушылық тудырады, оқушылар үшін танымдық ... ... ... ... ... ... есептік дидактикалық ойын
орындайды. Білім мен білік, ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігі: дидактикалық ойын сабақ кезінде қажетті бағыт құрайды,
оқушыларды тәртіпке үйретеді.
Студенттердің бойында мамандыққа байланысты ... ... ... біз ... ... мынандай топтарға бөлеміз: 1)
педагогикалық сөз мәдениетін дамытатын ойындар; 2) ... ... ... негіздері; 3) директордың, оның орынбасарларының,
кластан және мектептен тыс тәрбие жұмысын ... ... ... ... ... мектепте тәрбие жұмыстарының әр
түрлі формаларын жүргізуге үйрететін ойындар (этикалық әңгімелер, ... ... ... ... және ... ... дайын білім, былайша айтқанда тек «жұта» ... ... ... алғысы келе ме? Қазіргі кезде, әрине, жоқ. Осындай
тұрғы да өткен сабақтар оқушы үшін көңілсіз, ол осы ... не ... ... басқа балалрға бөгет жасай бастайды немесе басқа ойға ... Бұл ... ... ... ... ... Оны ... жолы –ұстаз бен оқушының бірлесіп ... етуі ... ... ... өз үлесінің болуы, ол өзінің «салмағын» ... Сол ... ... өзінің адамгершілігінің сезінуі, өзін –өзі бағалауы, сөйтіп оның
өзін дамытуға деген құштарлығы, сезімі ... ... бір ... ... еркіндік алу, тапқырлық,
зергектік, дербестік ... ... Осы ... ... ... ... таластыра алуына, оқулықтағы мәтінмен ой ... ... ... ... ... айту ... келіспейтіндігін
мәлімдей алатынын сезінуге жеткізеді. Оқу процессіндегі осындай жағдайлар
екі ... ... ... қарым-қатынасын жетілдіре түседі,
қызықтырады, қуаныш әкеліп шаттандырады.
Оқытудың ойын формасы – ... ... ... ... бір ... Себебі оқушы ғана емес жалпы адам үшін ойын-
белсенділікпен, өзін көрсетуге сөйте отырып ... әсер ... Ойын - ... оқыту процессі, жеткіншектерді еңбекке дайындаудың белсенді құралы.
Ғалымдар тірі табиғатты жұмбақтың бірі – ойын екенін оның құбылыстары ... әлі ... ... ... ... сөйтіп дәл анықтамасы
берілмеген қортындыға келген.
Ойын өзінің тек ... де ... ... жаңа бір ... жаңа ... жағдайға әкеледі. Тәжірибе көрсеткендей
әдеттегі бір сарынды сынып ... ... ... ойын кезінде өте
белсенді болатын кездері жиі кездеседі. Өйткені ойын ... ол ... ғана қол ... ... ... ... әрекетшіл болып,
басқаларды өзіне тартатын мүмкіндікке ие болады. Олардың әрекеттері ... ... ... ойлаудың тереңдігін көрсете бастайды. Бұл – ойлаудың
өжеттігі, дәстүрлі ... ... ... ... ... ойын ... негізделген болып, оқушылар оның қажеттігін сезіну керек. Ол ойын
әрекеті өтетін ... ... ... ... ... ... ойын орнының безендірілу дайындығына байланысты. Ол үшін ... ...... ... ұйымшылдық, тәртіп, ерік, т.б.
жағдайларын ескеріп ұйымдастыруы қажет. Ойынның мақсаты, ... мен ... ... ... Оқу ... ... қызықты,
балаларды тартатындай болып, әрбір ойын әрекеті оқушылар үшін құнды,
белгілі бір ... ... ... ... Ойын ... ... білім, білік, дағдыға сүйене отырып оқушылардың өзіне және
басқаларға сыншыл ... ... да ... шешім қабылдауына мүмкіндік
туғызады. Басты бір әлеуметтік–психологиялық талап-шынайы ... мен ... ... ... ... ... ... оқушыға, топқа, сыныпқа бірдей жарамды жан-жақты ойын түрі ... ойын ... ... ... алу, оны ... ... ... ізденгіштік талап етеді. Оқу ойындарының ... ... ... ... әр ... ... тақырыптарда жүргізуге
болатындығын көрсетеді.
Жалпы алғанда ойын әрекеті мен интеллект арасында байланыс бар. ... ... ... болады. Егер ойын – тірі процесс болса, онда ол
белсенді түрде өздігінен дамиды. Ойынның өзі әрекет ... еске ... ... мен ... ... аппаратының уақыт пен кеңістікте дамуы
жүретіні белгілі. Адам факторын есепке ала отырып оның әлеуметтік дамуы
тұрғысынан ... ойын ... ... ... бағдарына да әсер етеді.
Саяхат сабақтарының ерекшеліктері биологиялық саяхатқа қатынасатын
оқушылар санының көптігінде. ... ... ... ... ... ... сөйлеп, солардың кейпінде болуы. Осындай ... ... ... мен ... өз ... ... ... жайлы білімдер жетіліп дамиды. Сабақтың осылай аталуының ... ... ... ... жаңа бір ... ... жетелейді. Саяхат
барысында бұрын игерген білім, білік, дағдыларға еркін сүйеніп ... ... ... өз ... ... ... ... Дидактикалық ойындардың тиімді жолдары.
2.1. Сабақта дидактикалық ойындарды қолданудың әдістері.
Оқыту ... даму және ... ... тым ерекше. Ғалым
–педагогтар жоғары оқу ... ... ... бақылай отырып, қызмет
түрлерінің әр қилылығына назар ... және ... ... ... деп ... ... ... жаңа материалды түсіндіреді, яғни ол түсіндіру
әдісін пайдаланады; студенттер материалдарды өз ... ... ... ... ... ... ... және т.б. орындайды.
Оқыту әдістерін осылай жорамалдау көптеген ... сан ... ... ... оларға түрлі атаулар берілуіне себеп болды. Кейбір
дидакттар мен әдіскерлер бұл түсінікке ... ... ... ... ... авторлардың оқыту әдісін оқу қызметін ... деп ... ... ... ... ... Мұны ... ұғым
ретінде алып, оны тереңірек қарастырып, тереңірек түсінік береміз.
«Әдіс» термині гректің «methodos» деген сөзінен шыққан және ... ... ... ... ... ... практикада әдіс –оқу тәрбие мақсаттарына қло жеткізу
қызметінің тәртіпке келтірілген тәсілдері. Бұл ... ... ... ... ... және студенттердің оқу қызметінің тәсілдері
(оқу) өзара тығыз байланысты және өзара әрекеттес.
Оқыту әдістері ұғымы сондай –ақ оқу ... ... мен ... де ... ... ... ... шешу
кезінде оқытушының оқыту қызметінде және ... ... ... ... ... Сөйтіп, оқыту әдісі ұғымы мыналарды көрсетеді:
1. оқытушының оқыту жұмыстарының тәсілдерімен студенттердің олар ... ... оқу ... ... ... оқытудың әр түрлі мақсаттарына қло жеткізу жолындағы ... ... ... әдістері –бұл оқыту міндеттерін, яғни дидакткалық
міндеттерді шешуге бағытталған, оқытушы мен студенттердің ... ... ... –ақ ... тәсілдері» ұғымы дидактикада кең тараған.
Тәсіл –бұл әдістің сабақтас бөлігі немесе оның жеке жағы, яғни ... ... ... ... жеке ... ... тәсілдер әртүрлі
әдістердің құрамына кіруі мүмкін. Мысалы, студенттердің негізгі ұғымдарды
жазу тәсілін оқытушы жаңа ... ... түп ... ... ... ... кезде, практикалық жұмыстарды орындағанда және басқа
жағдайларда пайдаланылады.
Оқыту ... әдіс пен ... ... ... ... іс ... сол бір ғана түрі бір
жағдайларды дербес әдіс ... ... ... оқыту тәсілі ретінде
көрінеді. Мысалы, түсіндіру, ... ... ... ... ... Егер ... ... практикалық жұмыстар кезінде студенттердің
назарын аударуға, қателіктерді түзеуге (эпизоттық) әлсін-әлсін пайдаланса,
онда түсіндіру мен ... ... ... ... ... тәсілдері
ретінде көрінеді.
әдіс пен тәсіл орындарын ауыстыруы мүмкін. Мысалы, егер оқытушы жаңа
білімді түсіндіруді кейде көрнекі ... ... ... ... ... онда бұл ... ... ретінде саналады. Егер көрнекі
құралдар оқу ... ... ... ... ... оны ... ... болсақ, онда сөзбен түсіндіру тәсілі ретінде, ал көрсету оқыту ... ... ... ... ... ... ... даму деңгңйі мен
өндірістік қатынастардың сипаты оқытудың ... ... ... ... ... байланысты оқыту әдістері де өзгереді. Ерте кездерде
еліктеуге негізделген оқыту ... ... ... ... ... ... ... дайын ақпаратты жазбаша, ауызша кейде баспасөз арқылы
жеткізуі және студенттердің оны меңгеруі болды. Сөзбен айтып оқыту әдістері
орта ғасырларда ... ... Сөз ... ... ... ал ... ... –білім берудің басты мақсаттарына айналды.
Ұлы ашылыстар дәуірінде сөздік әдістер ... ... ... ... тәсілі ретіндегі маңызын бірте ... жоя ... ... ... ... ... ... оқытудың көрнек әдісі дами бастайды.
XIX –XX ... ... ... ... ... ... арқылы оқу» тұжырымдамасы қызығушылық туғызды.
Сөздік әдістің білімге ... ... ... ... үлкен үміт артылды. Әйтсе де бұл әдіс нәтижеге жету үшін көп
еңбекті, ... ... ... ... ... ... ... болады:
1. Білім берудің әр түрлі даму кезеңдерінде оқыту әдістерінің қандай
рольге ие болғандарына ... ... ... ретте олардың бірде
бірі қажетті нәтиже бермейді.
2. Әістердің бірде бірі әмбебап емес, ... ... ... ... тек көптеген әдістерді пайдалану арқылы жетуге болады.
Бірақ оқытушы педагогикалық әдебиеттерде жазылған және ... ... көп ... оқыту әдістерін пайдалану үшін оларды реттеп,
бір жүйеге келтіру қажет.
Қазіргі дидактиканың келесі мәселелерінің бірі ... ... ... табылады. Қазіргі уақытта бұл мәселе жөнінде ортақ көзқарас жоқ.
Осыған ... әр ... ... ... ... ... ... негізге алады, жіктеудің бірнеше түрі бар.
Оқыту әдістерін оқытушының жұмыс әдістеріне (әңгіме, түсіндіру,
сұхбат) және ... ... ... (жаттығулар, есептер, өзіндік
жұмыс) бөлу бұрынырақ жіктелу болып саналады.
Оқыту әдістерін білім алу ... ... кең ... ... қарау оларды төмендегіше бөледі :
1. Сөздік әдісі (білім көзі ауызша немесе баспа сөздері ... ... ... ... көзі бақыланатын заттар, құбылыстар,
көрнекі құралдар болып ... ... ... ... ... ... отырып,
студенттер білім алады және білігін қалыптастырады).
Сөздік әдістер келесі түрлерге бөлінеді: әңгіме, түсіндіру, сұхбат,
пікірталас, кітаппен жұмыс.
Практикалық ... ... ... ... ... ... ... Бұл әдістер арқылы практикалық білік
пен ... ... ... әдістерге жаттығулар, зертханалық және
практикалық жұмыстар жатады.
XX ғасырдың 60 жылдарының ... ... ... ... ... әдістері қолданыла бастады. Кейбір ғалымдар оны ... ... ... басқалары оларды айырықша топ ретінде
қарастырды. Дидактикалық ойындарды айырықша топқа бөле отырып, былай дейді:
біріншіден, олар ... ... ... ... ... ... және ... әдістердің шеңберінен шығып кетеді, екіншіден,
олардың өздеріне ғана тән ерекшеліктері бар.
Дидактикалық ... ... ... ... процестерді
имитациялық модельдеуді жүзеге асыратын белснді оқу қызметі. Ойынның басқа
қызметтерден ерекшелігі ,оның пәні-адамның қызметінің өзі ... ... ... ... түрі ... ... сабақтасатын
және біріккен оқу-ойын түріне айналатын оқу қызметі ... ... ... әрбір қатысушы мен топ басты міндетті шешу ... ... және ... ... табысқа бағыттайтын,
ұжымдық, мақсатты оқу қызметі. Оқу мақсатында ұйымдастырылған ойынды оқу-
ойыны деп ... ... ... ... ... ... Оқу ... модельденетін объектісі;
– Ойынға қатысушылардың бірлескен іс-әрекеті;
– Ойынның ережесі;
– Жағдайдың өзгеруіне орай шешім қабылдау;
– Қабылданған шешімнің тиімділігі.
Дидактикалық ойындар технологиясы ... ... ... ... ... ... оқу қызметі үлкен сапаға ие: онда ақпарат
сырттан түспейді, ішкі дүниенің, ... өз ... ... танымдық
қызмет өз бетінеше қозғалысты білдіреді. Осындай ... ... ... ... ... жнткенше, өзінің соңынан келесі буында
ілестіретін жаңасын туғызады: бұл ... ... ... келесі кезеңдерге
жіктеледі:
– өз бетінше оқуға дайындау;
– басты міндеттерді белгілеу;
– объектінің имитациялық моделін таңдау;
... ... ... ... тексеру, түзету;
– қабылданған шешімді жүзеге асыру;
– оның бағаларын белгілеу;
– алынған ... ... және бар ... ... жинақтау.
Дидактикалық ойындар оқыту әдісі ретінде өзін оқыту ... ... ... ... ... жинақтаған.
Сонымен қатар, мектеп практикасыжәне өткізілген эксперименттердің
нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... ретінде емес, мол қор ... ... ... ... ғана оң ... ие болуы мүмкін.
Оқыту әдістердің классификациялаудың кең таралған түріне ... ... ... ... жатады. Олар оқыту әдістерін,
оқыған материалдарды, игерудегі оқушылардың танымдық қызметінің
сипатына байланысты ... ... ... мазмұндау жартылай ізденістік, зерттеулік бөлуді ұсынады.
Түсіндірілмелі ... ... ... мәні –оқытушы дайын
ақпаратты әр ... ... ... ... ал ... ... ұғынады және естерінде сақтайды. Түсіндңрмелі – иллюстрациялы
әдіс –ақпарат берудің ең бір тиімді тәсілі. Дегенмен, оқытудың бұл ... ... ... ... ... пен ... қалыптаспайды.
Стулденттерге осындай білік пен дағдыларды беру үшін ... ... ... Оның мәні – оқытушының тапсырмасы бойынша
іс-әрекет тәсілдерін қайталау (бірнешерет).
Оқытушының қызметі үлгіні ... және ... ал ... –үлгіге байланысты іс-әрекет жасау.
Мазмұндаған проблемалық әдісінің мәні –оқытушы студенттердің алдына
мәселе қояды және туындаған ... аша ... өзі оның ... ... Озат ... іс ... ... тиімді қолданудың мысалы ретінде, мемлекеттік сыйлықтың
лауреаты, ... ... ... Қанипа Бітібаева өткізген
педагогикалық ... ... ... қазақтың ұлы педагогы Ыбрай
Алтынсариннің туғанына 150 жыл ... ... ... - ... ... атты педагогикалық іскерлік ойыны төмендегідей бөлімдерден тұрады.
1. Ы. Алтынсариннің педагогикалық мұрасы ... ... ... ... ... ... ... көзқарасының
өзіндік ерекшелігі». Екінші реферат тақырыбы ... ... ... ... ... а) тақырыбы: «Болашақ қазақ мектебі қандай
болу керек?» (оның жобасын жасау); ә) болашақ әдебиет ... болу ... б) ... ... ... сын. Оқулық
оқушы көзімен...
3. Келіңдер, ойналық, ойланайық ... ... ... ... ... ... а) егер ... ... ... ... Көрініс: «Рок,
рок және әдебиет сабағы»; ә) сабақ – панорамалар.
5. Педагогикалық ситуациялар; а) егер сен ... ... ... ... ... ... ... қалай шығарар едің? ә)
егер мектеп ... ... ... ... «Шағым».
6. Ұстаз туралы өздері тұжырымдаған аффористік сөздер, бағаларға
конкурс.
«Диалог» дидактикалық ойыны. Жағдай. Мектеп директоры жас ... ... ... Ол ... достар жөніндегі міндеттерден
бастады. «Сіздің айтқандарыңыздың бәрі дұрыс, - деді директор. – ... ... ... көмектесуі керек. Әлсізді жәбірлемеу керек. Сіз
бұл жайында жақсы, түсінікті етіп айттыңыз. Сіз ... ... ... ... кеңестеріңіздің біразы балалардың жадында
сақталатын болады. Алайда, мынаны есте ұстау қажет: біріншіден, ... ... бала үшін аса ... ... ... ... оған көп ... пайда
бермейді; екіншіден, егер балалар сіздің әңгімеңізден әлденені үйренсе, ... еш ... ... жоқсыз, өйткені оқушылар ауыз ашқан жоқ қой!»
Қоңырау соғылды. Директор мұғалімге:
- Күләш Исаевна, рұқсат етсеңіз мен ... ... ... сіз ... ... ... - деді.
Директор: Балалар, Күләш Исаевна ... ... ... ... ... ... бірінші класқа келгенге дейін сендердің
достарың болды ма?
Оқушылар: Болды! Болды!
Директор: Достарыңды ұмытқандарың қол ... О! ... ... ... ... сен неге досыңды ұмыттың?
Оқушы: Ол менің шарымды тартып ... ... ... Мен ... барып,
оны итеріп жібердім. Ол жылап қалды. Папам «есеңді жіберме!» деп айтқан.
Директор: Ал сен неге ұмыттың?
Оқушы қыз: Ол ... ... ... ат қойды. Ал мамам «онымен дос
болма!» деді.
Директор: Ал, сен ... ... дос ... ... Себебі Қуаныш – сараң бала. Мен оған бәрін берсем де, ... ... Ол ... заттарымды тіпті сұрамай-ақ алып кетеді.
Басқа балалардың жауаптары да осы секілді болып кете барды.
Директор: ... ... ... бұзылуына өздерің емес, сендердің
достарың кінәлі екен ғой. Мүмкін ... ... де кінә бар ... ... ... ... үш бала қолын көтерді.
Директор шарын бермегені үшін итеріп жіберген балаға қайырылып, оның
ойын ... ... ... ... ... ... жіберме деген. Ал ол мені
соққан жоқ, тек ... алып ... Ал мен ... ... Дұрыс
істемедім.»
Оқушы қыз:Мен затымды дос қызым ұрлап алды деп жүрсем, ол табылды.
Оның енді мені мен дос ... ... ... «өзің кінәлісің» деді.
Оқушы: Серік –науқас бала ал мені оны әлжуаз дедім.
Директор: ... ... ... үшін не ... ... ... «Бәрін дұрыс істеу керек! Өсек айтпау керек! Сараң
болмау қажет! Еш нәрсені ... ... ... ... ... Сотқар
болмау керек!»
Бастапқы педагогикалық информация.
1. Мектеп директоры тәжірибелі адам, балалармен әңгімелесе біледі,
бастауыш класс ... ... ... ... ... жеке ... шебер пайдаланады, балалрдың
өздеріне қорытынды жасатады, педагогикалық әдепті сақтатады.
2. Мұғалім жас, балармен әңгіме жүргізуде, оларды белгілі қорытындыға
келтіруде қиындықтарға ... ... ... ... осындай әңгімеден кейін досарының
сыртынан сөз еткені үшін өздерін ыңғайсыз сезінеді. Қайсы ... ... мен ... жолдарын сұрайды. Көпшілігі достасу
керек, өйткені әлі ұзақ ... ... ... ... қорытындыға келеді.
Ойынды талқылау барысында студенттер ... ... ... ... ... ... ... әдістерін тауып, дұрыс қолдана
алады, деп көрсетті. Бұл ... ... яғни ... ... ... ... ... дұрыс бағдарлап, бағалай алады,
балалрдың ішкі жан дүниесін ... ... ... ... ... ... ... 7 «а» класс
жетекшісінің өз ... ... ... емес ... ... ... ... өзінің көптеген тәрбие шараларын жүргізгінін, осыған
қарамастан, класта «қиын» балалардың бал ... ... ... ол ... ... жұқартты. Шынын айтсам, оның секпіл
басқан, құс ... ... ... ... келмейді. Оның кіп-
кішкентай, жылтылдап тұрған топас көзі де ... ... ... ... ... сырт келбетін байқамағаны ... ... ... ... назар аударуы мүмкін. Мұғалім ... және әсем ... ... тиіс.
Класс жетекшісі: мен бұл қағиданы білемін. Мен Тілектің жылтылдақ
көзін байқамаған да болар едім. Бірақ ол ... ... ... бермейді.
өзін арсыз ұстайды. Нағыз кішкентай арсыздың өзі. Ол ... ... ... ... астынан ысталған балықты шығарып, қабығын аршиды да, ... ... мүжи ... Оны ... қызықтырады деп ойлайсыз ба? Оның
күнделігі толған нашар баға. Бұл оның қаперіне де кірмейді. Оны еш ... Бұл бір ... ... Мен ... әлде ... бетпе
–бет сөйлесейін дедім: сен мектепке не үшін ... өзің де ... да ... ... Одан да ... қойсаң етті. Айтшы сен
мектепке не үшін келесің?...
-Шешем бұйырған соң...
мұғалімдер ... ... ... ... ... ... мені алдандырып қояды:
-Оған көңіл бөлмей- ақ қойыңыз. Ол сіздің сабағыңызда ғана өзін ... деп ... ... Оқу ... ... ... ар жағы бірдеме
болар...
Мектеп директорының класс жетекшісімен шын ықыласты әңгімесінен кейін
бұл ... ... ... ... туралы шешім туды.
Бастапқы педагогикалық информация. Бұл ойынға ... ... ... ... ... өзін ... ... білетін балалармен
ғана жұмыс істей алады, ... ... ... ... ... ар ... тиеді, ол туралы жаман ойдан құтыла
алмайды, ... ... жоқ, ... ... бар деп ... ... Тілекке педагогикалық ықпал жасаудың керекті тәсілдерін іздеп
табуы тиіс. Педагогтың шеберлігі міне осында.
Пән ... ... ... ... ... ... ол неліктен мұғалімге қарсы келетініне ... ... ... оның ... ... ... себептерін білгісі де
келмейді.
Ойынның экспозициясы: мектеп ... ... ... 7 ... жетекшісі туралы қысқаша хабарлап, пән мұғалімдер арасындағы
Есімболатовты түзеу мүмкін ... оған жыл ... ... төзу ... ... ... соң шешілер деген ой басым екенін айтады.педагогтердің жекелеген
оқушыларға ... көз ... ... төзу ... Әр түрлі пікіртуады.
Директор мен 7 «а» ... ... ... ... әрі ... ... программасын ұсынады.
Студенттердің әр түрлі тәрбие ... ... ... ... ... ойындар.
Жағдай. Үзіліс кезінде 6-класс оқушылары ... ... ... ... оқиға туралы айта бастады.
-Аманбай Ағзамович! Серік қандай батыл ... Ол еш ... ... ... ... ... ... емеспе?
Бақсақ, Серік терезеден шығып, үйдің сыртындағы ернеуі арқылы (класс
үйдің ... ... ... ... ... ... ... Класс жетекшісі
тәрбиеленушілердің қызу әңгімелеріне қарап, оларға Серіктің ... ... ... ... педагогикалық информация.
1. Класс жетекшісі Серіктің қылығын батыл, бірақ мағынасыз әрекет ... Адам ... іс үшін ғана өмір мен ... ... Одан соң ол ... ... адам ... жақсы
қасиет екенін түсіндідді.
2. Бұл жағдайда класс жетекшісі дұрыс істеді, оның педагогикалық
білімі мен ... ... сай ... ... алып ... өмірдің барлық салаларында, соның
ішінде білім беру саласында жүріп жатқан демократияландыру мектепті ... ... ... ... талпыныстарға жол ашты. Қазақстан
Республикасының Конститутциясы, «Білім туралы» Заңы, бастауыш білімнің
мелекеттік ... ... ... ... дей келе ... ... барысында мынандай қорытындыға келдік.
1. Педагогикалық және әдістемелік әдебиеттердегі ойын, ойын түрлері,
оқу процесінде ДО ... ... ... мәселелерге
талдау жасау.
2. ДО сабақта оқушылардың оқу-тәрбие процесіндегі ... ... ... ДО ... ... ... және кез –келген мақсатта
өткізуге болатын байсалдық .
4. Дұрыс іріктелмеген ДО ... ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз етуге және
жаңа материалдарды тез әрі сапалы қабылдатуға ... ... ... ДО ... ... оқушының логикалық ойын дамытуға ... ... ... ... мол.
6. Жалпы мектеп мұғалімдерінің тәжірибеде ДО өз ... ... ... өз ... ... тырыстық.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. «Педагогика», Алматы 2000.
2. Сабыров Т.С. «Болашақ мұғалімдердің ... ... ... ... Т.С. ... ... ... Алматы 2004.
4. Садықов Т.С. Абылқасымова А.Е. «Жоғарғы мектепте білім берудің
дидактикалық негіздері.»
5. ... Е. ... ... оқытудың біртұтас дидактикалық
жүйесі»
6. Қысқаша педагогикалық сөздік. ... ... ... Я.А. «Ұлы ... Селецкая Е.Э. «Дидактические игры как ... ... ... ... ... 1984
9. Дайрабаева А.Е. «Қазақстанда ... ... ... ... ... Г.Т. «Игра как средство формирование познавательного
интереса учащихся старших класс.
11. Селецкая З.Э. ... игры как ... ... ... ... Москва, 1986
12. Гранач Л.В. «Воспитательные функции дидактической игры в начальной
школе»
Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі Абай атындағы Ұлттық
Педагогикалық ... және ... ... және ... бөлімінің
4-ші курс студенті Байырбаева М.А.
Тақырыбы: «Сабақта дидактикалық ойындарды қолданудың маңызы»
Ғылыми жетекші: п.ғ.д., профессор
Сабыров Т.С.
АЛМАТЫ 2005
-----------------------
Мереке-сабақтары:
1. ... ... ... ... ... ... ... бар шығарма-шылық ДО
Рольдік элементі жоқ шығармашы-лық ДО
Ізденістік ДО
Жартылай-ізденістік ДО
Репродук-тивті ДО
Сабақтың әртүрлі ... ... ... ... ... ... ынталандыру;
2. материалды қабылдауға дайындық
кезінде қолданылатын ДО;
3. бекіту кезінде;
4. қайталау кезінде;
5. тіркеу ... ... ... ... ... импровизация сабақтары;
3. саяхат сабақтары
Тіркеу кезіндегі
Дидактика-лық материалдар.
Қайталау кезіндегі
Дидактика-лық ... ... ... материалдарын қабылдау-ға дайындық.
Дидактикалық материал-дар.
ДО-ны ынталандыру.
Дидактикалық материал-дар.
Жоспарланған ДО

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сыныпта қазақ тілі сабақтарында ойын технологияларын қолдану әдістемесі47 бет
Математика сабағында қолданылатын дидактикалық ойындар және оның маңызы28 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Италия11 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь