Баспа және баспахана. Полиграфиялық материалдар

Кіріспе
І ТАРАУ. БАСПАХАНАДАН БАСТАУ АЛАМЫЗ.
1.1. Кітап басу ісі кеше және бүгін
1.2.БАСПА ЖӘНЕ БАСПАХАНА. ПОЛИГРАФИЯЛЫҚ МАТЕРИАЛДАР
ІІ ТАРАУ. КІТАПТЫ ҚАЛАЙ БАСЫП ШЫҒАРАДЫ
2.1. Баспахана өндірістік бөлімшесіндегі жұмыс үрдісі
2.2.Баспахананың бүгінгі технологиясы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер мен сілтемелер тізімі
Адамзат көкірегінде кітап идеясы сонау қадым заманында туған. Әрине, дәл бүгінгідей кітап күйінде емес. Соның сұлбасы есебінде. Адамзат рухы жатырына түскен сол идея ұрығының қандай мақсаттан туғанын қиял күшімен шамалап, болжауға болады. Ол отыз тістен шыққан сөздің қайсібір құнарлысын адам жадында сақтап қалуды, ал жадының қауқары келмегенін басқа тәсілмен есте қалдыруды көздеді. Қалайда жеке адам сөзі әлеумет сөзіне айналуы тиіс еді. Сол үшін таңбаланып,материалдық киім кие бастады. Мұндай сөз енді мәңгілікке қол созды.
Бұл айтылған мысалды алыстан іздемей-ақ өткен жолымызға көз жіберсек те болады. Көне Орхон ескерткішінен алынған мына бір арнауға құлақ тосып көрелік;
- Түрік бектері, халқы, бұны естің... Айтар сөзімді мәңгі тасқа жаздым – депті тасқа қашап жазылған сөзінде түрік ақындарының атасы Иоллығ-тегін. Күлтегін ескерткішінде (Кіші жазу) /1/
Иоллы тегін «Айтар сөзімді мәңгі тасқа жаздым» десе, бұл біздіңше – кітап сөзі. Міне, сол мәңгіге қалатын кітап сөзі туралы идея пісіп-толыса келе, ғылым мен мәдениеттің қуатты қозғаушы күшіне айналды.
Адамзат көп уақыт бойы бір-бірімен байланыс жасап, пікір алысуда кеңістікке тәуелді болып келді. Ол кезде телефон, телеграф атымен жоқ. Бір-бірімен сөйлесу үшін олар бірін-бірі ести алатын қашықтықта болуы тиіс. Міне, осы тәуелділікті жою үшін адамдар жазуды, яки жазба тілді ойлап тапты.
Жазу туралы. Дүние жүзіндегі барша халық дерлік жазу-сызудың негізгі үш сатысынан өткені байқалады. Бұларды бас-басына айтатын болсақ, біріншісі – пиктографиялық, яки бейнелеп жазу, екіншісі – идеографиялық немесе рәміздік (символдық) жазу, үшіншісі – алфавиттік, әріп немесе дыбыс жазу делінеді. Бейнелеп жазудың таңбалары, суреттері пиктограммалар деп аталады. Ол жеке сөздерге бөлшектенбейді, бүтіндей хабар білдіреді. Мысалы, осы жерден үш күндік қашықтықта аю жүр дегенді хабарлау үшін аюдың суреті және үш сызық белгісі қойылады деген сияқты. /1/ Жазудың осы жабайы пиктографиялық түрі қазіргі біздің заманымызда да кездеседі. Көшеде жүру тәртібінің белгілері, дүкендер мен шеберханалардың маңдайшаларындағы тақталарға салынған суреттерден біз олардың не затты саудалайтынын, жөндеуден өткізетінінен мағлұмат аламыз. Сол маңдайша жарнамаларындағы сүт, ет, нан не болмаса машинка, мұздатқыш, сағат суреттерін пиктограммалар деп атайды.
Пиктография адамның жеткіземін деген ақпарының бәрін түгел жеткізіп бере алмайды. Ол шартты белгі. Кең мазмұнды ойды толық жеткізу үшін тұтас белгілер жасау қажеттігі туды. Адамдар ол қажеттіліктерін өтеудің жолдарын ойлап тапты да. Тарихтан жазу-сызудың негізгі төрт түрі мәлім, бұлар идеографиялық, сөз буындылық, силлабикалық және әріп-дыбыстық (алфавиттік) деп аталады. Жазу-сызудың нақтылы жүйесінде бұл нысандар таза күйінде қолданыла бермейді.
Идеографиялық таңба жеке сөзді немесе оның буынын белгілейді. Осыдан төрт мың жыл бұрын жасалған Қытай жазуының идеографиялық жүйесінде әр таңба белгісі бір сөзге телінеді. Идеография сөздің дыбысталуын емес мағынасын білдіреді. Мысалы, сандар осы принцип бойынша таңбаланады. 3 деген цифрдың мағынасы дүние жүзіндегі барша халыққа аян. Бірақ айтылуы, дыбысталуы әрқилы. Қазақша – үш, орыс тілінде – три, неміс тілінде – драй т.т. Таза идеографияның мүмкіндігі онша көп емес. Бұл пиктографиядан жазудың сөздік – буындық түріне өтетін өткел. Жазудың бұл түрінде айтамын деген ойыңның мазмұнын жеткізу мүмкіндігі әлдеқайда кеңейеді. /2/
Логографиялық жазу жүйелер (египет, шумер, қытай, ацтек жазулары) бейне сурет пен шартты белгілерді ұштастырып отырады. Айталық, египет жазуында бүркіт өз бейнесімен берілсе, су сирек сызық түрінде беріледі. Мысалы, біздің заманымызға дейінгі үш мыңыншы жылдықта қолданылған шумер жазуында «садақтың оғы » деген мағынаны білдіретін сөзді (шумер тілінде «ти») «ти» деген буында таңбалау үшін пайдаланған.
Силлабикалық жүйе әр таңбаның жеке сөзді емес, белгілі бір дыбыстардың дәйекті жеткізілуіне негізделген. Силлабикалық жүйе Үнді елінде және Оңтүстік Шығыс Азияда кеңінен тараған. Көне Үндінің силлабикалық жазуы брахми деп аталған.
1. Елеукенов Ш. Кітаптану негіздері.- Алматы, Санат,1997 17-19
Елеукенов Ш. Кітаптану негіздері.- Алматы, Санат,1997 21-22
Елеукенов Ш. Кітаптану негіздері.- Алматы, Санат,1997 40-45

2 Елеукенов , Шалғынбаева Ж.Қазақ кітабының тарихы -
Алматы, Санат,1999 12-13
Елеукенов Ш, Шалғынбаева Ж.Қазақ кітабының тарихы –
Алматы, Санат,1999 30-35, 82-87
3. Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Алматы, Білім, 2005
521-530
4. Омарова А, Әбдиева Р, Толыбаева Ж.Ж.
Баспа ісі және кітап басу Астана,Фолиант - 2004 33-41
5. Гудкова Г, Загаринская Л. Полиграфические материалы
- Москва,1982 80-100

6. Риязанов В.Офсеттік басылым – Алматы, 1993 73-75
7. Виноградов Г, Жуков А. Полиграфия өндірісі – Алматы, 1991 37-38,3
8. Казанцев В, Таль Г. Офсеттік шағын машиналар және оларда
жұмыс істеу – Алматы,1991 41-45
9. Иглицкий А, Соморов Б.Кітапты қалай басып шығарады –
Алматы, Қазақ мемлекеттік баспасы, 1955 49-51
10 Бектемісов Ә. Ә. Ыдырысов Редактор мен корректорға көмекші
құрал – Алматы, Мектеп баспасы, 1978 18-20
11 Волкова. Л.Основы наборных процесов Москва ,1986 45-46

12 Технологические инструкции по наборным процессам
– Москва,Искуства, 1955 105-110

13. Солдатов А. Печатнику – офсетчику Словарь – спровочник
Москва, Книга, 1984 30-42

14. Коротовский М, Калиев Ж. Книгоиздательское дело
Казахстана- Алматы, Казахстан 1992 46-48
15. Зельдович Б, Софонова М, Повлова А. Организация
и плонирования полиграфического пройзводства,
управление предприятием- Москва, Книга, 1990 50-62

16. Раскин А, Ромейков И,Бирюкова Н, Муратов Ю,
Ефремова А. Технология печатных процессов- Москва,
Книга, 1989 100-101

17. Комолев В, Пергамент Д,ФилиповВ. Бросиюровочно
переплетные машины- Москва, Книга, 1986 59-65

18. Воробьев Д, Дубасов А,Лебедев Ю.Технология
брошюровочно – переплетных процессов- Москва, Книга, 1986 20-37

19. Бельчиков И. Техническое редактирование книг и журналов
-Москва, Книга,1968 30-46

20. Гунко С, Делеков В.Словарь по полиграфии и
полиграфической технологии- Минск,
Космополис – универсал 1995 151-80

21. Чижевсий И, Куликов Ю, Сидорин А.Охрона труда в полиграфий
- Москва, Книга, 1988 11-15

22 Шашлов Б. Теория фото – графических процессов
– Москва, Книга, 1981 41
23 Адреса и Автографы российской печати- Москва
Полиграфист и издатель, 2006 65-67
        
        “Дүниені бәрінен бұрын
көп өзгерткен алтын емес,
қорғасын және оқ боп
құйылғаны емес,
баспахана литералары
боп құйылғаны”
(Кристоф Лихтенберг)
Кіріспе
Адамзат ... ... ... ... ... ... туған. Әрине,
дәл бүгінгідей кітап күйінде емес. Соның сұлбасы ... ... ... ... сол идея ... ... мақсаттан туғанын қиял күшімен
шамалап, болжауға болады. Ол отыз тістен шыққан сөздің қайсібір ... ... ... қалуды, ал жадының қауқары келмегенін басқа ... ... ... ... жеке адам сөзі ... ... ... тиіс
еді. Сол үшін таңбаланып,материалдық киім кие ... ... сөз ... қол ... ... ... ... іздемей-ақ өткен жолымызға көз жіберсек
те болады. Көне Орхон ескерткішінен алынған мына бір арнауға ... ... ... бектері, халқы, бұны естің... Айтар сөзімді мәңгі тасқа жаздым
– депті ... ... ... ... ... ... ... Иоллығ-тегін.
Күлтегін ескерткішінде (Кіші жазу) /1/
Иоллы тегін «Айтар сөзімді мәңгі тасқа жаздым» десе, бұл ... ... ... Міне, сол мәңгіге қалатын кітап сөзі туралы идея пісіп-толыса
келе, ғылым мен ... ... ... күшіне айналды.
Адамзат көп уақыт бойы ... ... ... ... алысуда
кеңістікке тәуелді болып келді. Ол кезде телефон, телеграф атымен жоқ. Бір-
бірімен ... үшін олар ... ести ... ... ... ... осы тәуелділікті жою үшін адамдар жазуды, яки жазба тілді ойлап
тапты.
Жазу туралы. ... ... ... ... дерлік жазу-сызудың негізгі
үш сатысынан өткені байқалады. Бұларды бас-басына айтатын болсақ, біріншісі
... яки ... ... ...... ... ... жазу, үшіншісі – алфавиттік, әріп немесе дыбыс жазу
делінеді. ... ... ... ... ... ... Ол жеке сөздерге бөлшектенбейді, бүтіндей хабар білдіреді. Мысалы,
осы жерден үш ... ... аю жүр ... ... үшін аюдың суреті
және үш сызық белгісі қойылады деген сияқты. /1/ ... осы ... түрі ... біздің заманымызда да кездеседі. Көшеде жүру
тәртібінің белгілері, дүкендер мен шеберханалардың ... ... ... біз олардың не затты саудалайтынын,
жөндеуден өткізетінінен ... ... Сол ... жарнамаларындағы сүт,
ет, нан не болмаса машинка, мұздатқыш, сағат ... ... ... адамның жеткіземін деген ақпарының бәрін түгел жеткізіп
бере алмайды. Ол шартты белгі. Кең мазмұнды ойды толық жеткізу үшін ... ... ... ... ... ол ... ... жолдарын
ойлап тапты да. Тарихтан жазу-сызудың негізгі төрт түрі мәлім, бұлар
идеографиялық, сөз ... ... және ... ... ... ... нақтылы жүйесінде бұл нысандар таза ... ... ... жеке ... ... оның ... ... Осыдан
төрт мың жыл бұрын жасалған Қытай жазуының идеографиялық жүйесінде әр таңба
белгісі бір сөзге телінеді. Идеография сөздің ... емес ... ... сандар осы принцип бойынша таңбаланады. 3 деген цифрдың
мағынасы ... ... ... халыққа аян. Бірақ айтылуы, дыбысталуы
әрқилы. Қазақша – үш, орыс тілінде – три, ... ... – драй т.т. ... ... онша көп ... Бұл пиктографиядан жазудың сөздік –
буындық түріне өтетін өткел. Жазудың бұл ... ... ... ... ... мүмкіндігі әлдеқайда кеңейеді. /2/
Логографиялық жазу жүйелер (египет, шумер, қытай, ацтек ... ... пен ... ... ... ... Айталық, египет
жазуында бүркіт өз бейнесімен берілсе, су сирек сызық түрінде беріледі.
Мысалы, ... ... ... үш ... ... қолданылған шумер
жазуында «садақтың оғы » деген мағынаны білдіретін сөзді (шумер ... «ти» ... ... ... үшін ... жүйе әр таңбаның жеке сөзді емес, белгілі бір ... ... ... Силлабикалық жүйе Үнді елінде және
Оңтүстік Шығыс Азияда кеңінен тараған. Көне ... ... ... деп ... ... ... ... ойландырмай қойған жоқ. Ал
кітап оқығысы келетін, жазу-сызумен айналысатын кісі қатары жиілей ... ... ... ... ісі ... алынды. Әр түрлі елдерде бір
дыбысты бір әріппен белгілейтін болды. Сөйтіп әріп және ... ... ... қолданылды. Тұңғыш алфавит жасағандар – Финикия елінің ... ... ... ... ... ... ... алфавитінде дауысты
дыбыстар жоқ, тек дауыссыз дыбыстар ғана әріп ... ... ... ... ... ... және оңай ... Орта теңіз
жағалауындағы барлық ел бірте-бірте осы жазуға көше ... ... ... ... ... оның ... арамей (арабтардың бір
тайпасы) және грек алфавиттері ... ... ... ... ... бастады. Бұларда әріп тек дауыссыздарды ғана бейнелейді, дауысты
дыбыстар үшін ... ... ... және ... ... ... ... алфавиті финикиялық алфавиттің жетілдірілген түрі. Жетілдірді
дегенде, гректер ... ... үшін де әріп ... ... Тек жазу ... алмай көп әуреленді. Басында оңнан солға ... ... бір ... екінші жолды солдан оңға қарай жазып жүрді, ақыры соңғысына
көшті.
Өзге Батыс елдерінің көбі грек ... ... ... ... ... ... тіпті оңай болды. Ежелгі Рим империясының
тұрғындары бас әріп, жай әріп ... ... Рим ... ел көбейген сайын латын әрпін пайдаланушылар көбейе берді. ... бұл ... ... өзге ... ... ... үлгерді. Кейін
латын алфавитіне латындықтар көшті.
Біз бүгінде пайдаланып жүрген кириллицаға келетін ... ... ... мың ... аса ... болгар священнигі, оқымысты,
ағартушысы Кирилл ... ... ... тізе қоса ... ... ... сербтер, болгарлар) арнайы әліппе ойлап тапты. Византия
империясы жазу-сызуын грек ... ... ... ... ... ... үлгісімен Кирилл мен оның шәкірттері глагалица және
кириллица әліппесін шығарды.
Глагалица иероглифке көп ... ... ... ... емес еді.
Ақыры глагалицаны қойып, славяндар кириллицаға ... ... 43 ... 24-і ... 19-ы ... тілінің
ерекшеліктеріне байланысты жасалған.
Қазақ халқы бертінірек араб әрпін, ал 1929 жылы ... ... жаңа ... ... 1930-жылдардың аяғы, 1940 жылдың басында
біз Кириллицаға көштік. Орыс алфавитіндегі 33 әріп ... ... ... орыс ... жоқ ... ... ... әріп алынды,
сөйтіп әріп саны 42-ге жетті.
Сурет, рәміз және әріпті таңбалайтын ... сан рет ... ... ... ... ілкі ... жартасқа, қыш пен мәрмәр тасқа,
папирус, яки қамысқа пергамент немесе теріге, қайың ... ... ... ... ... ... әдебиеті өз тарихын VII ғасырдан, яки Орхон
ескерткіштері жазылды ... ... бас ... ... жүр. ... арғы
ата-бабаларымыздың тарихы жазылған «Құлтегін» ( «Түрік қағанаты ... ... ... оқып ... ... ... халқы мен
бектері». Тоныкөк ескерткішінен: «Түріктің ... ... ... ... мен, ... ... ... үндеулер оқимыз. Бұған қарағанда,
көне тарихымыздың авторлары Иоллығтегін мен ... ... ... ... ескі ... ... ... оқи алатыны, яки хат
танитындығы айқындалады.
Тасқа ойып жазу – ежелгі дәстүріміз. «Тасқа басылған» деген тіркес сол
көне ... ... ... хақ. ... ... ... ... бірі –
Тараз қаласынан XI ғасырға жататын тассуат табылды. ... ... осы ... мынандай жазулар оқимыз:
«Бұл тассуатты Әбді әл-Мәлік Құттылықтың қызы ... ... ... ... бөлейтін жолға түсу үшін және оның рахымы мен жомарттығына
үміт ете ... Оның өзі және ... һәмм ... ... (жамағаты)
Алланың кешіріміне жолықсын!...»
«Бұл (тассуат) төрт жүз... жылдың рабил-л-ахууал айында бітті.»
Тарихты әрі үңгілеп кетсек, ыдысқұжат сияқты жиһазымызды еске ... ... ... Есік ... ... ... киімді адам
тапқанын бүкіл әлем біледі. Міне, сол алтын ... ... ... ... жазу ... жерін мекендеген көне заманғы бабаларымыздың біздің
заманымызға дейінгі IV-III ғасырларда-ақ хат ... ... ... ... киім ... ... сақ ... әлеуметтік-мәдени
ұйымдасуы жағынан жоғары деңгейдегі қоғам санатына есептеледі. Нақтылы
мұның қандай деңгей ... ... үшін көне ... басқа
мемелекеттердің жазу-сызумен салыстырып көрелік.
Адамзат өркенниеті тарихында Ассирия ... ... ... 669 – 633 ... ... әріптермен жазулы. Жасаған қанды жорықтары
үшін емес, көне заманның діни және ғылыми мәтіндерінен үлкен бай кітапхана
ұйымдастырғаны үшін.Сол ... 1849 – 1854 ... ... ... ... ... ... текше мәтін сол күйінде ... бұл ... ... ... жасалған еді.
Көне Вавилонда хат түсіруге саз ... ... ... ... ... ... ... күйінде үшкір таяқшамен жазу ... Саз ... ... ... ... Тура сызық жүргізгенді
қалайды. Сол себепті вавилондық иероглифтер ... ... ... Мұндай
жазуды сына жазу (клинопись) деп атап кеткен. Тиісті жазу – сызу ... саз ... отқа ... не күн көзіне күйдіреді екен. Вавилон, ... ... ... күні ... ... ... ... өркенниетінің бесігі – Мысырда (Египетте) жазу материалы
есебінде папирус өсімдігі ... ... грек ... ... ... ... білдіреді. Египет мемлекеттерінің саз-батпақ
суларында өседі. Қамыс тәрізді сабағын ... ... ... Сол ... ... ... ... салып, үстінен преспен басып тегістейді.
Сөйтіп тілімнен бет шығарады. Ол беттерді бір-біріне ... ... ... ... Бұл ... (свитоктер) жазсаң ұзын құлаш-
құлаш лента сияқты. Кей папирус орамдарының ұзындығы 45 ... ... ... Папирусқа әуелгі бетте жазу қара және ... ... ... ... ... сия табылғанда жіңішке тростник таяқшасымен яки
қамыс қаламмен жазу жазылды.
Біздің заманымызға дейінгі үш ... ... ... ... бір ... ... дейін жазылғандардан египет, еврей,
грек, латын, араб, арамей, парсы, ... және ... ... ... есебінде тіпті XI ғасырда да папирусты пайдаланған ... ... ... басым бөлегі Египеттікі. Оларда Египет
тарихының іздері сайрап жатыр. Ресейдің Мемлекеттік Эрмитажында аса ... ... ... заман қолжазбасының басқа бір түрін кодекс деп ... ... ... нақ ... осы кодекс. Арнайы ... ... оған ... ...... таңба түсірілетін. Жаңағы
папирус орамындай емес, кодекс беттері бірінің үстіне бірі қойылады. Сөзі
көбейген ... ... ... ... сияқты қалыңдай түседі. Буманы
жазып, қайта орап отырудан гөрі кодексті оқу ... ... ... ... ... ... алғаш рет титул парағы қолданылады. ... бұл сөз ... ... мағынаны білдіреді. Беттің санын көрсету ... ... ... заманымызға дейінгі екінші ғасырда Кіші ... ... ... мал терісін илеп-өңдеуден ... ... ... Бұл ... пергамент деп атап кеткен. Батыс Еуропа
мен ... ... ... ... ескерткіштері осы пергаменге
жазылған. Пергамент шығысымен кітап формасы өзгерді. ... ... ... ... ... ... кітап бетін жасаған.
Ежелгі Русь жазу материалы етіп брестаны – қайың қабығын пайдаланғаны
белгілі. ... ... ... ... ... ... табылғаннан
кейін де кей бағалы кітап жарғаққа жазылып жүрді. Кітап мұқабасын иленген
терімен қаптау қазірде қолданылады.
Қағазды ... табу ... ... жетілдіруде, өнімнің бағасын
арзандатуда үлкен рөл атқарды. Қағаз компонентті, күрделі қосынды материал.
Кітап шығаруда ... ... ... ... 76 ... Қытай өнертапқышы Цой Лунь 105 жылы бұл тәжірибені ... ... ... ... қойды. Негізінен өсімдік талшықтарын сүзгіде
қалдырып, суспензия жасаған. ... сол ... ... ... ... ... ... тәсілін көптеген уақыт құпияда ... ... ... он ... ... ғана негізгі жазу материалына
айналды. Ендігі жерде папирус, ... ... ... тас, саз ... ... жүре ... ... өндірісі Испаниядан Италияға ауысқан
шақтан ... ... ... ... ... да ... ... оның
ішінде Ресейде қолға алынды. «Бумага» деген сөз италян тілінен ... - ... ... ... ... ... ... қолдан көшіріп қол еңбек уақытын
рәсуә еткенше, белгілі бір нысан арқылы сурет пе, ... бе – ... ... амалын сонау көне замандардан іздестірген. Сондағы табылған алғашқы
тәсіл – ... ... жыл ... ... үш мың ... бұрын Қос
өзеннің төменгі аймағын шумерлер және Ніл ... ... ... ... ... кім ... куәландыратын құжат есебінде
қолданған. Көне Египет скарабей ... қи ... ... ... санаған.
Сол скарабей бейнесін тасқа қашап салып не күйдірілген кірпішке салып
культке айналдырған.
Баспа кітапқа жол салу ... ... ... ... ... ... алмай кетуге болмайды. Ертедегі Шығыс ... ... ... ... оған бояу жағып, мықтап керілген матаға таңбасын ... ... ... ... ... түсіру Еуропаға ауысқан. Дәл осы принцип
граверленген, оймаланған ағаш ... ... ... ... басу негізіне
алынған. Бұл тәсілді ксилография деп атайды. Мәтін не ... ... ... бояу ... оның ... суланған қағаз төселеді,
бұдан соң тері не жылқы қылы салынған мата ... ... ... ... ... яки таңба алады. Ағаш тақтайшалардан ... ... ... ... Қытайда VII ғасырда басталған. Қытай мен Жапонияда
ксилографиялық баспа әжептеуір ... Одан ... ... ... ... ... сақталған. Ол үлгілердің жасалу ... ... ... ... ... бұл ... ... кітапты ауыстыра алмады. Күн өте қолжазба
кітап қоғам дамуының былайғы ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге созылатындығы, көшірушінің бәрі
бірдей сауатты, ... ... бола ... ... қате көптігінен кей қолжазба ... оқу ... ... удай ...... бәрі ... ... бұл тығырықтан шығу жолын жатпай-тұрмай іздестіруге мәжбүр етті,
іздеген табады. ... ... ел ... ... жолы табылды. Дүниеге
баспа кітап келді.
Баспа кітап адамзат ... ... ... ... өзгеріс жасады.
Жазба қазынасының өрісін басып көрмеген дәрежеде кеңейтті.
Баспа кітап дүниеге келгеннен бергі жерде адамзат қарыштап алға басты.
Бір елдің ... ... елге ... ... ... тезірек жететін болды.
Кітап көпшілік игілігіне айналды. Әлеуметтік маңызы артты. Ол бұдан ... ... ... ... ... қалды.
Осындай ұлы жетістіктер үшін адамзат кімге борышты ? Оның есімін
білмейтіндер кемде-кем. Ол – XV ... ... ... ... ... ... ... Гутенбергтің ерлігінің мәнісін айту деген сөз
– ойлап тапқан өнерінің сырын айту деген сөз.
Полиграфиялық процесс белгілі бір ... ... ... ... ... ... таңбасын түсіретін материалға, айталық қағаз ... ... ... ... ... ... айнытпай қайталайтын
форма бейнесін көптеп, көбейтіп басып шығаруға жағдай жасайды.
Пішіннің таңба түсетін ... және ... ... ... ... ... түсірілген участокке тиісті баспаханалық ... да, ... ... ... ... Ойық тұстарға бояу жұқпайтыны
түсінікті. Таңба түскен қағаз оттиск деп ... бұл ... ... ... (высокая печать) дейміз. Бұл тәсіл
Гутенбергке дейін көп ... ... ... ... ... ... ... жасауға ағаш формасы жұмсалды. Ұшы өткір металл
сайманы көмегімен түсірілуге тиісті ... ... ... ... ... ... ... ағаш графюрасы деп атайды.
Сөйтіп, баспа кітапқа баратын жолда алғашқы адым жасалды.
Шығыңқы баспа тәсілін атақты өнертапқышы Гутенберг қағаз ... ... ... ... ... ... ... Май
сығу, шарап жасау ісінде қолданылатын станоктардың да тиімді жерлері
пайдаланылды.
Гутенбергтің негізгі ... бұл ... ... тәсіл. Атап айтқанда ... ... ... ... ... ... ойлап тапты. Осы тәсіл
арқасында, біріншіден, баспа формасын жасау жұмысы әлдеқайда жеңілдеді. ... ... ... ...... түзілетін болды.
Және литера материалын бір ғана баспа формасын жасауға ғана емес, ... ... ... да ... ... ... ұзақ ... пайдалануға болады.
Гутенберг бір емес, әлденеше жаңалық ашқан. Бас кезінде шрифтілерді
ағаштан ... ... ... оның ... ... екендігі белгілі.
Гутенберг шрифті металдан құйды. Арнайы баспаханалық құйма ойлап тапты.
Ойндағысын жүзеге ... үшін ... әр ... ... ... Бір ... ... екіншісі жұмсақ. Алдымен болаттан басында
шығыңқы бедері бар (әріп не тыныс белгісі) ... не ... ... ... темір пуансонды жұмсақ көнбіс метал мысқа таңбасы түсетіндей етіп
үстінен басады. Сөйтіп матрица ... ... ... түскен соң ойық боп
шығады. Сол ойыққа оңай балқитын қорғасын мен қалайының ... ... ... ... ... Басында айнадағыша көрінетін теріс әріпі бар
таяқша – ... ... ... ұяларына орналастырып ал да керек сөзіңді
теруге кіріс. Теріп ... соң ... ... ... ... ... ... қалағаныңша таңба (оттиск) ала бер. /1/
Баспа кітап – күллі ... ... ... ... ... ... литерасыз, баспаханасыз бояу мен баспа пресінсіз мүмкін бе
еді? Газет Еуропада Гутенбергтің “В4-2” деп ... ... 18 ... басында пайда болды. Ресейде алғашқы ... ... Петр І ... 1702 жылы ... келген. Қазақ баспасөзінің
тұңғышы “Түркістан уалаятының газеті” 1870 жылы ... ... ... ... 19 ... ... бой ... бастады.
Әр беті 42 жолдан тұратын Гутенберг кітабынан соң (1445 жылдың шамасы)
1465 жылы ... осы ... ... ... ... ... ... баспаханасынан атақты Цицеронның кітабы жарық көрді. Міне
сол қос басылымнан бастап адамзат ... ... күрт өрге ... ... ... ... ... дәрігер, заңгер,
тарихшылардың еңбекетрі жаңбырдан кейінгі көктей қаулады. Ол еңбектер енді
қалың ел ... ... Оған ... қысқа мерзімде және арзан бағамен
шығуы көп ықпал етті. Енді бұрын 2-3 ... ... ... ... ... ... мүкіндік туды.
І ТАРАУ. БАСПАХАНАДАН БАСТАУ АЛАМЫЗ.
1.1. Кітап басу ісі кеше және ... өзге де ... ... ... Орта Азия мен ... ... алғаннан бергі жерде оқу, жазуларында араб графикасын
пайдаланғаны ... Араб ... ... ... ... жөніндегі
алғаш әрекет иесі — Петр 1 патша. Осы ... ... ... бүйрығымен
«Түрік» атындағы жорық баспаханасы ... ... ... Д. К. ... ... ... Бұл ... ұлы Петрмен бірге су
жолымен Астраханьға дейін барғаны белгілі. Кейін XVIII ғасырдың сексенінші
жылдары араб шрифтілері Ресей ... ... ... ... болады.
1777 жылы Москва университетінде ... ... ... ... араб шрифтісін құю кажеттілігі туады. Араб шрифтісі ол кезде
негізінен мұсылман бодан бұқарасы ... ... ... ... Бір ... аударарлык нәрсе, мұсылмандар арасында колжазба күйінде
оқылып жүрген Құран тасқа ... ... ... ... ... ... Дін исламды енгізу дала ... ... ... есебінде жұмсалады. Бұл жөнінде 1782, 1794, 1797 ... ... ... ... ... XVІІI ... ... араб
графикасы негізінде кітап шығару тиісті өріс ала ... ... XIX ... бес жылының өзінде небары алты кітап қана басьп шығарылды.
ХIХ ғасырда ... ... ... яғыни араб шрифтісі бойынша
кітап басу орталығы Қазан шаһары болды. Әуелі Азия, содан ... ... ... ... ... бойы ... губернияларының
барлығының баспа кітап хақындағы зәріуліктерін өтеді.Дәл сондай ... ...... ... ... Бара – бара ... ... баспахана ұйымдастыру қажеттігі ... ... ... ... правительдерімен хат жазасып тұру, басқа да бұратаналармен
байланысу керектігі бұған әбден көз ... ... ... ... сұрауы бойынша Орынбор қаласындағы әскери баспаханаға ... ... Бұл ... араб ... ... орынбордың Неплюев әскери училищесінде оқып жүрген Мұхамет Гирей
Бекчурин шақырылады.
Мұның үстіне, араб шрифтісін теру өнеріне жетігу үшін және ... ... ... ... баспаханасына Неплюев әскери
училищесінің татар ... ... ... ... ... ... іс
сапармен жөнелтіледі.
1832 жылғы қаңтарда Шығыс баспаханасы ... ... ... ... местным и дистаночным начальникам оренбургских
линейных киргиз” деп аталады. ... ... соң ... ... ... ... ... қамтамасыз етіліп,араб алфавитіне қанағат
тұтарлық кітаптар шығарды.
Қазақ кітап басылымының өз тарихы XIX ғасырдын бас ... ... ... ... ... ... Сей-фүлмүлік» деген атпен «Азия»
баспасынан 1807 жылы шықты. Бұл қазақ, шағатай, татар тілдері ... ... ... ... дастан еді. Сол жылы Қазан гимназиясының
баспаханасы саналатын ... ... ... ... ... осы университет баспаханасынан өткен ғасырдың бірінші ... ... ... кітабы жарық көрді. Бұлар негізінен шығыс және қазақ
фольклорының үлгілері, ... ... мен ... ... ресми
жарлықтары мен қаулыларыныа тәржімалары еді.
ХIХ ғасырдың бірінші ... ... орыс ... араб шрифтілері пайда болды. Сөйтіп бірте – ... ... ... ... ... ... ... Татар баспагерлері
орыс жекеменшік баспаханаларының қуаттылықтарын ... ... ... ... және қазақ тілдерінде кітап шығару ... ... соң ... тоғытты да отырды. ХIХ ғасырдың орта кезінен бастап,
жоғарыда айтылғандай, ... ... ... ... жерінде шығыс тілдерінде
кітап басудың бас ... ... Осы ... ... ... ... ... сақтап келді. Мұнда кеңес өкіметі орнағанға дейін ... ... ... ... ... ... ... Олардың титул беттерінде он
алты Қазан ... ... ... ... бас – ... ... ... тізім
түзіледі: Қазан университетінің қазыналық баспаханасы, орыс жеке меншік
бапаханалары: «Наследники М. А. Чирковой», Н. ... Г. М. ... ... ... И. Н. ... Н. М. Чижова, ... ... ... жеке ... ... ... дом братья
Каримовы», «Магариф», «Шараф», «Урнияк», ... ... және ... ... ... ... түсті. Жалпы алғанда Қазанда 700 аталымнан аса
(қайта басылғандарын қоса есептегенде) қазақ кітабы жарық ... ... – ның ... 2 млн. 2 мың 590 ... ... бойы біз ... ... кітабы 1917 жылға дейін негізінен
Қазақстаннан тыс жерлерде шықты деп жазып келдік. ... ... ... де, оған сыя ... жағы да бар. Көп ... жаңа ... айттық. Сонымен бірге және бір факті жеріне ... ... ... ... ... жөнінде Қазаннан соңғы екінші орын
Орынбордікі. Міне, бұл ... елеп ... ...... бастап көп жылдар бойы әкімшілік жағынан Қазақстанға ... де, 1925 жылы ... ... ... ... кейін
Ресей федерациясы құрамына кірді. Қазір де солай. Оған ешкімнің дауы жоқ.
Біздің Қазақстанда шыққан ... ... сөз ... ... турасынан айту керектігі. 1917 жылға дейін Қазақстанның өз
жерінде де ... ... ... тұрды дей келе, Орынбор, Омбы қалаларын
атай кетсек, еш ... ... ... ... бірге қазақ
басылымдары Орал, Алматы (Верный) жане Семей ... да ... ... баспаханаларында шамамен 86 кітап және кітапша қазақ
тілінде жаряланды. Бұған қоса Уфа ... ... ... ... Ташкенде басылды. Біраз қазақ ... ... ... ... қалаларда жарық көрді. Кітаптарды, кітапшаларды, ... және ... ... ... баспа өнімдерін қоса
есептегенде, ревалюцияға ... ... ... ... саны 970 аталым
құрайды.
Орынборда қазақ кітап шығарған ... ... — Б. ... ... 1908 ... ... 14 басылым, негізінен оқу құралдары
жарық көрді. Екі ... ... ... ... ... ... ... русско-киргизский словарь» 1898 жылы
жарияланып, бес жыл ... соң ... ... ... ... ... негізінде шығарылды. Баспагерлік ... ... ... ... ... ... ... үлкен саясатқа қызмет ете
бастады. 1898-1908 жылдары мұнда В. В. ... ... ... ... для ... М. Ронгинскийдін «Букварь для
киргизских аульных школ», А. К ... ... ... ... ... ... екінші басылымы (бірінші
басылымы сияқты ... ... ... ... ... ... және бір баспахана П. Н. Жаринов деген кісінің атымен
аталған. Қазақ ... ... ... ... ... ... ... шығарған. Көмекші құрал есебінде шыққан И. ... ... ... ... ...... мал дәрігері институтының 4 курс
студенті Мұса Жасмағамбетов делінген.
1900 жылы Орынборда Г. И. ... ... ... 1902 ... бұл ... ... ісі оның ұлы ... қолына
көшеді. Кәрімовтердің Орынбор баспаханасында жиырма алты аталым қазақ
кітабы жарық ... ... ... ... ... және ... ... оқу кұралдары еді.
Кәрімовтер шаруаға тиімді практикалық мәні бар ... ... боп ... Атап ... 1903 жылы ... ... қалай сауда
ету жайында», үй салуға көмекші құрал: «Біздің үйлеріміздің ... ... салу ... ... ... ... іс ... машиналарын жасайтын
кампанияныің жарнамаларын жасайтын, т. б, басқан.
1906 жылы М. Кәрімов өз ... ...... және ... ... ... ... түрде баспахана қожайыны аталмаса да, іс
жүзінде оны бүдан бұлай да басқара береді. «Кәріиов – ... және ... 1914 ... бері ... «Г. Г. ... және К0» деп ... және Ко» атты ... 13 қазақ кітабы жарық көрді.
Репертуары сан алуан: көркем әдебиет, ... ... ... ... ... кітапшалар. Бір көңіл аударатын жәйт —
мұнда ... ... ... ... (1911, 1000 ... қырғыз, қазақ және ханлар шежіресі» (1912, 1000 ... ... ... «Оқу ... (1912, 2000 ... 1914, 5000 дана),
Міржақып Дулатовтың «Оқу ... ... ... (1914,3000 дана) атты
шығармалары жарық көрді.
1909 жылы Орынборда «Вакт» газетінің ... ... ... 1910 және 1915 жылдардын аралығында қазақ тілінде жеті ... ... ... ... шықты. Төрт басылымның таралымы ... ... ... әдебиетінің, жалпы ұлттық өміріміздің тұтас бір дәуір
басы — Міржақып Дулатовтың атақты ... ... (1910) атты ... дәл ... ... ... Тиражы 3000 дана. 1911 жылғы қараша айында
автор үстінен сот ісі қозғалып, кітапша өзіне «арест» жариялайды, яғни ... тиым ... Осы ... Н. ... ... ... ... облысы Өскемен уезіне қараған қазақларның ашлықтан ... өлең ... ... шықты. 1915 жылы мұнда және бір қызғылықты
басылым — Мұхаметжан Сералиинің «Ашық хаты» ... ... ... мың
дана мөл-шерінде бастыруға заказ беруші — ... ... ... ... ... тағы да бір баспахана ... ... Дин ва ... (Дін және ... деп ... ... 1907 жылдан
1916 жылға дейін 12 қазақ басылымын шығарды.Солардың сегізінің тиражы ... ... ... сол ... ... ... ... оқулықтар,
діни уағыз әдебиет, салт өлеңдері шығармалары болып ... ... ... ... ... толқыны күрт көтеріледі: мұнда ... ... ... жинағы шығады. Бұдан соң Міржақып Дулатовтың
«Есеп құрылы» (1914, 1915, 3000 данадан) және «Терме» (1916,15000 дана) ... ... ... Айта ... ... нәрсе, бұған дейінгі
көрсеткіштердің бір де бірінде бұл жайында мағылұмат берілмеген. Мәселен,
Ахмет ... ... ... өз ... шығарумен қатар, басқа
авторлардың кітаптарының шығарушысы болғанын білетіндер көп емес. Атап
айтқанда, ол «Дин ва ... ... ... ... «Аға ... ... шығарған.
Омбыда қазақ-орыс және орыс-қазақ сөздіктері екі-үш дүркін шығарылған.
ХIХ ғасырдың аяғы, ХХ ... ... ... ... жуық қазақ
басылымдары жарық көрген. Көбінесе бұлар Гулям ... ... ... ... және ... фольклоры үлгілерінен өзге, төлтума
шығармалардан жарық көргендерінен А.Ғұмарұлының «Жатпа, қазақ» атты ... ... ... ... ... Семей калаларында да шыға
бастады. Бұл ... ... ... ... ... ... — 19 аталым.
Оның екеуі Оралда, бесеуі Алматыда және он екісі Семейде шыққан. ... жылы ... ... ... кітабы Д. Корольковтың «Борьба с ... ... Оны ... ... ... деген кісі аударған. 1911 жылы
Дүйсебай Шұманакұлының «Хаж сапары» (Алматы уезнің үлкен Алматы елінің ... ... ... ... ... деген кітап шықты. 1912 жылы
М. И. Обуховтың жеке меншік баспаханасынан «Русско-киргизский словарь» ... ... ... Вьш. 1, ... ... ... К. ... в г. Верном) деген кітап жарық көрді.
1913 жылы Жетісу әскери губернаторы А. Микулдиннің Романдар әулетінің
300 жылдығына ... ... ... ... ... шығартады. Сол жылы
Тоқаш Бокин кұрастырған «Русско-казахский ... атты ... ... ... ... ... дейін, яки 1905, 1911 ,1912 жылдары
«Обращение депутатов от Уральской и Тургайской областей о ... ... ... а ... ... по ним», «Меры борьбы с заразными
болезнями домашних животных» деген кітаптары және ... ... ... өлеңдер жинағы жарияланды.
1912 жылы Семейде тұңғыш ұлттық баспахана ... Оны ... ... ... және ... Нығматуллиндер жаңа кәсіпорынның атын
«Жәрдем» деп атайды. Бұл баспахана 12 ... және ... ... ... ... ... Жомартбаевтың «Қыз көрелік» және «Балаларға жеміс»,
Шәкәрім Қүдайбердиевтің «Еңлік-Кебек», «Қазақ айнасы» шығармалары бар. ... ... ... ... тарихы. "Дәуірдің"
іргетасы сонау 1932 жылғы 9 мамыр күнгі БКП(Б) ... ... ... ... каланған болатын. Осынау арнайы баспаның
мақсаты - газет-журналдар мен басқа да әдеби шығармаларды басып ... ... ... ... және ... ... ... Жібек жолы мен
А.Нүсіпбаев) қиылысындағы ескі мекеме үйіне орналасты. Дәл осы ескі ... жылы ... ... свободы" газетінің тұңғыш нөмірі жарық көргенді.
Бұл күнде сол ескі үйдің орнында тек Қазақстан ғана емес, ... Орта ... ... ірі ... кәсіпорын саналатын "Дәуір"
баспасының ... ... бой ... ... ... бәрі ... үйден бастау алған. Бұл не сонда кездейсоқтық па, әлде ... ... ... Ой еркіндігі мен сөз шындығы бірлескен ұлы идея ... ... ... ... Miнe, осы идея ... ... алғашқы
жұмысшылары трактор моторымен іске қосылатын басу ... ... ... ... Стереотиптерді қолмен құйып, тапшы қағаздардың әрбір парағын
үнемдеді. Бірақ қаншама қиындық болса да ... ... ... дер ... ... ... ... Мемлекетте қарап қалған жоқ,
жаңа құрылған баспаның тсх-никалық базасын ... үшін ... ... көрсетті. 1936 жылы баспада мынадай дүние-мүлік ... I - ... торы ... ат (12 ... — I, торы ... ат (4 ... - ... арба - 1, шана - 1 және 1 - жазу машинкасы. Бірақ, бұлар сол кезде
үлкен ... еді ... Отан ... ... ... ... бәрі ... Ер-
азаматтар соғысқа кетті. Станок тетіктерінде қарт ... мен ... ... Тағы да ... бойы тегін жұмыс істеуге, жоспарды
асыра орындауға тура келді. Жұмысшылар майдан үшін, әскери ... ... ... ... ... ... ... шығару тоқтаған жоқ, өйткені,
баспасөз адамдар бойына жеңіске деген сенім үялатты...
Соғыс та бітті, баспа қайта жарақтандырылып, жаңа ... ... ... ... ... да ... еді. ... құрал-жаб-дықтардың
жетіспеуі қолбайлау болды. Газет-журналдар бірнеше күнге ... ... ... ... ... ... сол кездері ұшақпен
Мәскеуден алдыратын еді. Осындай қиындықтан ... ... ... ... ... ... офсеттік тәсілмен жылдам басатын машиналар
пайда болды. Олар ... бойы ... мың ... ... ... ... ... газет-журнал тарихын еліміз ... мен ... XX ... даму ... десе де болғандай.
Өйткені, осы аралықта бұл баспа қарапайым машинадан және ... ... ... ... заманғы жетілгсн компьютер техникасына, жоғары ... ...... ... ... ... ... Бүгінде соны
техникалармен жарақтанған ... ... ... ... ... Бүл ... тек ... өнім шығарып қана қойған
жоқ, сонымен қатар баспаханадағы жылдар бойы шешімі ... келе ... ... де ... ... берді. Мұның өзі ... ... ... етіп ... теру мен ... ... және ... түпнұсқа-ларды
өңдеу процестері қазіргі бағдарламаларды ... ... ... Баспада роліктік Goss Communiti Rockwell, Heidelberg және КВА -
Planeta сияқты жетілген басу машиналары бар. ... және ... ... ағылшындық Salbi қондырғысы арқылы жүзеге асырылады. Германиядан
шыкқан тігу-кесу ... де ... ... ... ... ... мен әртүрлі кезеңдердің ғана
тарихы емес, ол — адамдар тарихы. "Дәуір" дәліздері бізді ... ... ... кешкісін шығарып салады. Олар бәрін көрді, естіді, куә болды,
бірақ, ... ... ... ... тыңдасаңыз, әріден, алдымен еміс-еміс
естілген дүріл біртіндеп ұлғая түседі. Ия, бұл — ... ... ... онда ... басу ... кетті.../3/
“Атамұра корпорациясы” ЖШС-нің полиграфкомбинаты. ... ... ... ... ... ... кітап және басқа да түрлі түсті баспа өнімдерін басып шығаруға
арналған қуатты кәсіпорын құру туралы шешім ... орай 1945 ... ... ... жылдардың аяғына қарай комбинаттың қаусап, тозығы
жеткен ескі ғимараты қайта жөндеуден өткізіліп, онда кітап түптеу цехы, құю
цехы, басу ... ... цехы және ... ... мен қоймалар
орналастырылады.
Полиграфкомбинат 1948 жылдың өзінде-ақ 50 млн. баспа табақтан астам
кітаптар мен ... 11 млн. ... ... түрлі түсті кітап өнімдерін
басып шығарды.
50-жылдары кәсіпорынның куатын арттыру мақсатымен полиграф-комбинатта
бірқатар техникалық шаралар іске асырылды: көнерген ... жаңа ... "Н-5" ... құю ... бір ... және екі түсті офсеттік
машиналармен ауыстырылды. Офсеттік цехтағы ... ... ... басу ... ... ... ... фотомеханикалық тәсілмен
әзірленетін болды. Түптеу цехындағы қолмен ... ... ... ... автомат-машина, 18 секциялы баспа
табаққа бояу ... ... ... ... ... ... ... басқа да машиналар іске қосылды.
1970 жылдан бастап Полиграфкомбинат шығарған өнімдер саны мен сапасы
жағынан ... ... ... ... Ол шығарған
фотоальбомдар, кітаптар, буклеттер одақтық және халықаралық көрмелер ... ... рет ... ие ... ... ... бастап Полиграфкомбинат жауапкершілігі шектеулі
серіктестік (ЖШС) түрінде "Ата-мұра" корпорациясының құра-мына енді. Осы
уақыттан ... ... жаңа даму ... ... Қазіргі кезде
кәсіпорын осы заманғы әлемдік полиграфия жабдықтарымен жарақтандырылған
үлкен өндіріс орнына айналды. Басу ... көп ... басу ... ... КВА ... бес ... КВА RAPIDA-105 машиналарының көмегімен
гибридті бояулар және УФ аталатын лак арқылы іске асырылады.
Түптеу цехы ... ... ... ... Кітап
блоктарын дайындау жұмысы "Sig-loch-Stahl" жүйесі арқылы, мүқаба ... және "Kolbus" ... ... ... басу "Kolbus" және ... ... машиналары арқылы жүзеге асырылады.
Бүгінде Полиграфкомбинат жоғары ... ... ... ... ... ... ... мен анықтамалықтар, ашық
хаттар, жарнамалар, журналдар, ... ... және тағы ... ... ... ... Республикасы "Атамұра корпорациясы" ... ... ... ... саласының білікті маманы Ыдырыс
Тоқталыұлы Бегалиев басқарады. Полиграфкомбинаттың ... ... ... бері оны ... ... маман кадрлар басқарып, өз үлестерін қосты.
Солардың ішінен М.Т.Күзембаев пен ... ... зор ... ... ... М. Т. ... ... 36 жыл бойы
басқаруы — кейінгі ұрпаққа өшпес ... ... ... ең ... техникалармен жарақтанды-
рылған іргелі кәсіпорынға айналды./3/
“Кітап” фабрикасының тарихы. "Кітап" фабрикасы 1974 жылдың ... ... ... № 2 ... ... ... Жаңа мекемеде
жұмыс
істеуге білікті мамандар қажет болды. Сатымбек Омарұлы өзі Ресейдің
ірі ... ... ... ... ... ... сол ... білікті мамандарды шақырды және
олардың тұрғын үй мәселелерін бірден шешіп беріп отырды.
"Кітап" фабрикасы өндіріс қуатын арттыра түсті: кітап ... ... ... автоматтандырылган жүйесі орнатылды. Фототеру, офсетті
басылым қарқынды дамыды. ... баса ... ... 472 орындық жастар
жатақханасы салынды. Жұмыс істеуге және ЖОО-да ... ... ... ...... ... Төлешевтің еңбегінің жемісі. Ол
республикадағы кітап өнімдерін өндіру ісіндегі ең ірі ... ... ... ... ... жыл сайын Мәскеуде өтетін
халықаралық жәрмеңке көрмелерде ... мен ... ... ... жылы ... ... бірлестігі кұрылды. Оның құрамына төрт
мекеме: ... ... ... ... басу және ... баспаханасы, мектеп дәптерлері мен тұрмыстық қағаздар баспаханасы
кірді. Кітап фабрикасы ... бас ... ... ... көшу ... 1976 жылдан 1991 жылға дейін өмір
сүріп келген "Кітап" бірлестігі де өзгерістерге ұшырады. 1991 ... ... жеке ... ... айналды. Үкіметтің қаулысымен Кітап
фабрикасының бұрын офсетті цех орналасқан ғимаратында бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... Бағалы кағаздар цехы күні бүгінге дейін осы
ғимаратта жұмысын ... ... ... ... ... ... ... жабдықтаудан өтіп, жаңа техника мен технологияға көшті.
Теру цехы толық, компьютерлендірілген және фотошығару мен ... жаңа ... ... ... ... ... ... фирмасының жоғары жылдамдықты машинасы
орнатылған. Басу ... ... ... — 240 ... ... "Колбус" фирмасының "Компакт — 2000" желісі орнатылған.
Желінің жылдық қуаты жылына 2 млн. дана ... ... ... директоры Төлешев Сатымбек Омарұлы —
көптеген полиграфист мамандар тәрбиелеп, үлкен өмірге жолдама берді.
"Кітап" фабрикасының ... ... ... ... ... шығару
жолында еңбек еткен көптеген жандардың тағдыры мен байланысты.
2001 жылы "Кітап" ... ... екі ірі ... ... ... мен газет-журналдар баспасын қосу арқылы ... ... ... ЖШС ... ... және қағаз бұйымдарын ... ... № 2 ... ... ... ... үкімет қаулысы
шыққаннан кейін, ол ... ... ... Батыры Митин атындағы
артельмен біріктіріледі. ... ... ... және ақ ... өнімдерін
дайындайтын. Біріктіру 1964 ж. цех деңгейінде ... ... мен № ... ... ақ ... өнімдерін шығарудың дамуы мен ұлғаюына
зор ықпал етті. Мектептік және қалың дәптер өнімдерінің көптен ... ... ... үшін ... жаңа ғимараттың ықпалы зор болды.
Саластырып қарасақ: Егер артель бұған дейін жылына 15 млн. ... және 1 млн. ... ... ... ... жаңа ... құрал-
жабдықтарын пайдалану мен өндіріс ... ... ... ... жылына 90 млн. мектеп және 14 млн. қалың
дәптер, 3.5-4,0 млн. күнделік дәптерін шығаруға мүмкіндік берді.
Сурет ... де ... ... ... ... ... — дәптер өндірісінен қалған ... ... жазу ... ... ... ... ... да сұранысқа ие тауарларды дайындайтын мекемелер мен цехтардың
ашылуына ықпал етті.
Мектеп ... ... ... ... алуы және өнім ... - ЛТА, ВШРА ... басу машинасы, кесу машинасы, дәнекерлеу
станогы сияқты жаңа ... ... ... мүмкін болғаны
сөзсіз. Ол жабдықтар тек жұмысты механикаландырып қана ... ... ... мен ... мол ... мүмкіндік берді.
Дәптер өндірісінің дамуында Госкомиздат және оның басшысы (дирек-торы)
С.О.Төлешев, ИТР мектеп дәптерлерінің баспаханасы үлкен рөл ... ... ... 1966 жылы ... ... ... орында
ұжымның күш салуы арқасында түрлі баспа өнімдерін - кітаптар, брошюралар,
плакаттар, афишалар, бланкілер, ... мен ... ... ... ... шығаратын полиграфиялық мекеме — № 18 ... ... ... ... полиграфиялық, мекемелердің өндірістік бірлестіктері
кұрылуына байланысты 1976 жылдың 1 ... ... № 18 ... ... ... Жедел басу және билет-бланк өнімдері баспаханасы
болып қайта аталды.
1993 жылы Жоғарғы Кеңестің ... ... ... ... ... жедел басу ... ... ... ... ... кезде 2000 жылдан бастап, мекеме '"Жедел басу баспаханасы" ЖШС
деп аталады. Баспахананың негізгі бөлімшелері - басу және ... ... ... ... қажеттіліктерге арналған қағаздар басатын
аймақ бар. Бұрын түптеу цехындағы жұмыстар негізінен қолмен жасалса, қазір
цех кітап-журнал ... ... ... жаңа ... ... жабдықталған.
Ұжымда мамандардың тұрақты штаты ... және жыл ... оқу ... ... ... ... ЖШС. Баспахана әуелі 1993 жылы "Нива" ... ... ... ретінде ашылды. Ол кезде тек бланкі өнімдерін ... ... ... ... ... ... серіктестікке айналды.
Жоғары сапалы өнім беріп, өздері шығаратын өнім түрлерін көбейте түсу
үшін ... ... ... ... қажеттілігі туды. Сөйтіп,
әлемге белгілі "'Heidelberg", "Kolbus" т.б. фирмалардың машиналарын сатып
алды. Соның ... енді әсем ... ... ... ... ... ... алуан түрлі мұқабамен (қатты, жұмсак, ... ... ... ... "Kolbus-ДАЗЬ" машинасы, "RB". "HL". "ЕМР-36". "VA-350"
сынды машиналар көп мәселенің түйінін шешті. Кітаптың таралымын әзірлейтін
ПОГ-60-2 және екі ... ... ... ... ... мен ... FPP" ... бес түрлі бояумен жұмыс істеугс қол жеткізді.
Бұл күнде баспахана (60x90 ... ... 40,0 млн. ... ... ... бар кәсіпорынға айналды. "Полиграфсервисте" мол
тәжрибелі мамандар еңбек етеді /3/
1.2.Баспа жӘне БАСПАХАНА. ПолиграфиялыҚ материалдар
“Баспа” деген сөз кең – ... сөз. ... ... ... ... ... шығарумен айналысу кез келгеннің қолынан келе бермейтін
күрделі де қиын іс. Ол үшін ... ... ... білімділік, өз ісіне
шығармашылық тұрғыдан қараушылық ... ... болу ... ... ... ... ... сезінушілік өнер ісіне бейімділік
техникалық іске ... ... ... ... басты шарт.
Демек, кітап шығару ісі еріккеннің ермегі де ... ... ... ...... ... та емес. Ол саясат ісімен тікелей байланысты
шығармашылық өнер. Кітапты шығру үшін ғажайып ізденіске негізделген ... ... Ал ... ... ... тиімді пайдаланылған амалдарға,
әдістерге, тәсілдерге ... ... ісі ... өте кең ... ... ... ... Әуелі, оның
рухани асыл қазына - кітап болып шығарып, елге кең тарататын ... ... ... Бұл ... ... ... ақпаратты іздеп
тауып, жинастырып, аудитория сұранысына сай мейлінше мезгілінде ... ... ... қауышып жатқанына ерекше мән берілуі
керек. Демек журналистика мен баспа ісінің ... ... ... екеуі екі басқа сала деп қарастыратындар үлкен қателікке жол
беретінін ұмытпағаны ... ... ... жаны бар ... айқындау аса қиындыққа
түспейді. Оған ... ... ... ... ... ісінің
қалыптасу кезеңімен тығыз байланысты.
Бірден ашығын айтуымыз керек, бұл мәселеде күні ... ... ... ... тауып келе жатқаны өкіншіті-ақ жағдай. ... ... ... ... ісі қазан төңкерісінен кейін
ғана бастау алады. Мұны кешегі кеңес дәуірінде ... ... ... ... ... жіберіліп жүрген кінәрат деп түсінген жөн.
Айталық, елімізге белгілі кітаптанушы ... ... ... "Книги Казахстана” атты еңбегіне сүйенсек, Қазақстанда
баспа ісінің туған күні 1920 жылдың 3 қарашасы болып шығады. ... ... күні ... ... ... ... Автономиялық Республикасының
тұңғыш баспасы Киргосиздат ... ... Біз бұл ... аты ... ... ... ... Тілге тиек етіп отырған кітаптың
1977 жылы жарық көргенін ескерсек, мәселенің мән жайы ... өзі ... шыға ... ... ... талабынан аттап өту үлкен ... ... ... ... ... аторлардан одан басқаны күту ақылға да
сыймас еді. ... ... ... ... ... терең мән берген
кісіге зандылық та болып табылады. Ол кезіңдегі "Қазан төңкерісіне ... ... ... екі-ақ пайыз болды" деген әйгілі компартия
қағидасымен ... ... ... ... ... жай. Ал оған ... өз алдына дербес, тәуелсіз ел атанып, еңсеміз көтеріліп жатқан кезде
неге көз жұма ... ... ... ... ... ... ... тарихына терең зерттеу
жүргізіп, ғьлыми негізде ... ... ... ... сындарлы еңбек жазу жақын болашақтағы келелі міндеттеріміздің бірін
айқындап ...... ... ... бір бөлігі. Басқаша айтқанда,
баспаханасыз баспа ісінің нәтижесін көру ... ... ... баспа
өнімінсіз баспахана жұмысын да көзге елестету қиын. Бірінсіз екіншісінің
күні ... егіз ... Мұны ... ... ... ... ... келіп түскен түпнұсқаларды полиграфиялық құралдармен көбейтіп
басып шығаруға дайындайды. Қандайда болмасын полиграфиялық дайын ... ... Ол ... ... болсын бәрі кітап, газет,
журнал, брашура, атлас, карта, буклет, проспекті, жарнамалар, ... ... ... ... ... ... салдырып, түсіртіп, жасатып
алған мәтіндер мен ... ... ... ... ... ... ұсынылған баспасөздік, баспалық, басылымдар ... ... ... қай ... ... ... ... қолжазбалық
негізде жарық көреді. Ол сайып келгенде түпнұсқа. ... ... ... ... түсетін және полиграфиялық ... мен ... ... түпнұсқалардың бәрі баспалық деп аталады.
Баспалардың негізгі функцяларына: Тақырыптық ... ... ... ... ... ету, ... іріктеп, солармен жұмыс жасау,
авторлардан түскен қолжазбаларды (авторлық түпнұсқаларды) ... ... ... ... берілген кәсіпорындармен тұрақты
байланыс жасау, сондай-ақ, сол ... ... ...... қатырғымен және маталармен ... ... саны бар, ... жоқ баспалардың саны 126 -ға жуық, оның ... ... жұқа ... ... мыңға жетпейтін кітап шығарып,
баспа атанып жүргендер де жоқ ... Ал ... ... баю ... тендіріне қатысып, үкімет пен баспаханалардың арасында делдалдық
жұмыс атқарып, сол ... ... ... ... ие болу, ал кітап өте ме,
жоқ па, ол ... пе ... ... айналысатын маркетингтік қызмет
жоқтың қасы. Егер Кеңес үкіметі ... ... ... ... ... ... үкіметке қайтып келсе, қазір ... ... ... ... ... берген қаржысы кітап сатудан кейін
жекеменшіктердің қалтасында ... ... ... ... ... ... нені ... Жалпы мұндай бизнестен не үкімет, не
баспалар дамымайды. Бұл уақытша ақша ... оңай жолы ... ... ... баспахналардың дамуы қандай болуы ... ... ... жоқ. Жалпы еліміздегі ғаламдастыруға, ... ... ... ... ... ақпарат көздері мен кітап, газет, журнал басу
өндірісі екенін әлі ... ... ... ... ... де, баспаханалар көбейе қойған жоқ.
Баспаханалық кәсіпорындар тікелей ... ... ... баспасөз
өнімдерін шығаруды жүзеге асырады. Баспаханалар дегеніміз: баспаларда
дайындалған қолжазбаларды ... ... ... және ... кейінгі
өнімді өңдеу, түптеу процестері мен шұғылданады.
Қазақ даласында баспахана ашылуы баспа ісінің қалыптасуына толық негіз
береді. ... ... ... ... ... ... сол ... баспа ісі
де өз бастауын алады деген сөз. Бұл қисынды тұжырымызбен ... ... ... ... ... ... ... бұрын
ашылғандығына да еш күмәнсіз қарауыңызға болады. ... бар ... ... ... 1865 жылдың өзінде баспахана ашылғандығы мәлім
болып отыр.
Тұңғыш қазақ баспа сөзі — Түркістан уалаятының ... 1870 ... ... ... ... шыға ... тарихтан белгілі. Бұл дерек ... ... XIX ... ... ... ... болғандығының
нақты дәлелі. Өз кезегінде бұдан мьнадай қорытынды шығаруға болады. Аталған
газет, сөз жоқ, қазақ ... ... ... ... бірі ... Бұл ... сөз ... ісінің қалыптасу кезеңін Қазақстанда жарық
көрген ... ... ... ... ... ... ... еліміздегі баспа тарихы туралы зерттеу ... ... ... ... келе ... мына ... ... әркез еске салып
отырғанның еш әбестігі болмас деп ойлаймын. Өйткені оның тарихи мәні ... да ... ... емес.
“Қазақ” газетінің ұлт руханиятындағы орны туралы аз ... ... Оның ... ... ... ... ... лайық екендігіне БАҚ
қызметкерлері етене қанық. Сөйтсек те, бұл басылымның ... ... де ... зерделей түсуді қажет ететіндігі өз алдына жеке әңгіменің
арқауы. Біздің бұл жолғы тоқталмағымыз — оның ... ... ... қыры.
Алаш азаматтары тек газет шығарумен ғана емес, басқа да ... ... ... ... ... ... ... де үзбей айналысқандары
ешқандай талас туғызбайды. Әр нәрсені өз атымен ... ... ... ... ... да ешқандай шек келтіруге болмайды, Өзгесін
таратып айтпай-ақ қояйық, өз аттарымен жарық көрген еңбектерінің ... оған ... ... ... "Оян ... пен ... т.б. ... нақты дәлелі болып табылады.
Осымен қоса, сөзімізді тірілте түсетін тағы бір құнды дерек — ... ... ... ... ... ... ... алынған
"Қазақ" баспаханасы туралы тарихи мәлімет. Бұл жөнінде "Қазақ" газетінің
1917 жылғы 11 ... ... ... алаш ... Міржақып Дулатұлы
былай сүйіншілете хабарлайды: "Жаңа арада "Азамат” серіктігі атына "Қазақ"
газеті үшін 30 мың ... ... ... Баспахананың екі машинасы бар,
орысша қаріптері мол, саймандары түгел құрулы. Мұсылманша қаріпті ... ... ... ... ... ... ... 40 мың сомға түскен
қазақша һәм орысша басатын ... ... ... ... жетсе, қол
жетпей, айналып бастан бұлт ... ... еді, сәті ... ... - ... ... ... алғашқы төл баспахананың бірі. Баспа
ісінің қазан төңкерісінен бұрын қалыптасқанының айқын ... ... ... ... ... ... ... іздеп тауып, ғылыми айналымға
енгізу ... тұр ... ... ... ... ... Семей қалалары
архивтері мен еліміздің бас архиві - ҚР Мемлекеттік мұрағатынан баспа ісіне
қатысты материалдарды талмай іздестіріп, жинастырып, ... ... ... ... тың ... табылатынына ешқандай күмәніміз жоқ. Өйткені елімізде
кітап басу тарихы тым әріден ... ... ... ... ... ... ... Қағаз дегеніміз жабысу күштерінен жұқа табақ етіліп
лента жасап қосылған арнайы ... ... ... ... ... ... ... материал. Қағаздың құрылымына және
қағазды даярлау жүйесіне, басылым өнімінің сапасы мен оған әсер ... ... ... ... басылым цехының атмосфералық
жағдайының әсеріне төзімділігі. Екінші қағаздың біркелкі ылғалдылығы 7 % ... ішкі ... ... ... Қағаз қысымы бір қалыпты дәрежеде
болуы ... ... ... негізгі шикі заттары, өсімдік талшығы, ағаш,
целюлоза, мақта, зығыр, ... ... т.б. ... химялық жолмен алу,
бұндай қағаздар синтетикалық қағаз деп аталады. Олар капроннан, лавсан,
нейлоннан ... ... ... ... қоспалардың арқасында,
синтетикалық қағаздар деп аталады. Қағаздың салмағы 1м ... – 250 ... болу ...... – 250гр -нан ... ... ... қағаздар
қатырма деп аталады. Қағаздар бір екі ... ... ... ... ... ... ... ылғалдылығы аз болса, қағаз тез сынғыш
болады. Сондықтан қағаздың температурасымен басылым ... ... ... ... қажет. Осы процесті акимилизация процесі дейміз. Басылым
әдістеріне қарай қағаздарды класификация әдісіне бөлеміз.
Бірінші жазық офсеттік басылым әдісіне ... ... ... № 1А, № 1Б 80-100 гр ... мен оқулықтар, журналдар,
және көркем әдебиеттер шығарылады. №1АБ маркалары 240 гр ... ... түрі ... № 1АБ 200-230 гр ... ... шығарылады, басылым өнімі әр түрлі болған жағдайда.
Газеттік қағаздар 80, 90, 70 гр қағаздар бұл қағаздар сапасы өте нашар
қағаздар. ... ... ... 80% ағаш массасы 20% ... ... ... қағаздар сарғыш болып келеді.
Басу қағазының құрамы. Қағаздың ... ... ... ... ... қос ... жабыстырғыштар және бояғыштар
бар. Қағаздың құрамына осындай қосымша ... ... ... ... бір ... ... ... түрлілігінің көпшілігі өсімдік
талшықтарымен целлюлозадан басқа, осындай қосымша заттарменен өңделеді.
Басу ... ... 2-ге ... ... ... қасымша заттар қосылған кезде олар арнайы
қасиеттерге ие болады. Толықтырғыштарды қосқан кезде, ... ... ... ... ... ... олар бояуды тез қабылдап
сіңіреді. Жабыстырғыштарды ... ... ... крахмалды клейстер)
ылғалды өзінен бөледі. Қағаздың ... алу үшін және ... ... ... үшін ... 90% ті қосылады. Каолинді қосу арқылы
қағаз салмақты ... 20-25% ... ... ... Қағаздың құрамындағы
байланыстырғыштар қағаздың құрамындағы басқа да ... ... ... ... ... ... жолы. Макулатура дегеніміз ескі кітап, журнал,
дәптер жарамсыз қолданыстан ... ... ... ... айтады.
Макулатураны қайтадан өңдеп мыңдаған гектар орман ... ... ... ... жолы ... ... ірі ... мен
қазандар, химялық өңдеулер арқылы ... ... ... ... және таза қағаздың сортын шығару үшін натрий сульфатын, немесе фосфор
тұзын қосады. 1,5 сағат ... ... ... 80-90 ... кейін түзілген макулатуралық массаны ағарту ... ... ... немесе су тегі ерітіндісін қосады. Осы ... ... ... ... ... қағаздардың түрлері сұрыпталады.
Макулатуралық жолмен ... ... ... ... ... ... қағаз, картографялық қағаз және журналдық қағаздар.
Полиграфия өндірісінде макулатуралық жолмен қағаздар дайындау ... ... және ... ... жиі ... әдісі.
Қазіргі кезде орман алқаптары аз болғандықтан біз ... ... Ол ... ... және ... ... ... елімізде макулатураны қазір тек қатырмалар жасауға қолдануда.
Басылым қағазының түрлері
Қағаздар ақаратын қызыметіне қарай 11 класқа бөлінеді.
1. А – басу ... Б- жазу ... В- ... ... Г – ... ... Д- Папирустық қағаздар
6. Е – сорғыш қағаздар
7. Ж- ... ... З - ... сезгіш қағаздар
9. И – көшірмелі қағаздар
10. К- түрлі бағаттағы өнеркәсіп қағаздары
11. Л- орау үшін қағаздар
Қағаздың номерациясы
№1 таза ... ... №3 ағаш ... ... қағаздар
Қағаздар форматы бойынша 2- ге бөлінеді.
1. Рулондық ... ... ... стандарт бойынша бекітілген қағаз форматының өлшемі 60х90.
Осы 60х90 форматы арқылы табақ форматтарының келтіру коэфситентін табуға
болады және ... ... ... ... ... ... екі ... өлшемін формат дейміз. Ол см өлшенеді. Бөлшектер
дегеніміз үлес саны 84х108/ ... 32 ... ... 84х108/18
70х90/8, 70х90/16, 70х90/32, 70х90/64
64х90/8, 64х90/16, 64х90/32, 64х90/64
Қағаздың түрлері: Офсеттік қағаздар, Газеттік баспаханалық қағаздар,
кортографиялық қағаздар, борлы қағаздар, ... ... ... фототипті қағаздар, форзацтық қағаздар, линотипті қағаздар,
жылтыр қағаздар, француз тілінен енген ... ... ... және ... қағаздар, энциклопедиялық қағаздар.
Басылым қағаздарын анықтау әдістері
Қағазды басылымға дайындау үшін мынандай операциялар орындау қажет.
1.Акимилизация процесі
2.Қағазды өлшемі бойынша кесу
3.Қағазды тегістеу
Осы ... ... ... ... ... іріктеліп
сұрыпталады, және сортталады. ... ... ... ... ... ... ... депармация процесіне ұшырайды.
Қағазды мынандай әдістер арқылы анықтайды:
1. Қағаз форматы ... екі ... ... см мен ... ... оптикалық тығыздығы денсиктометр приборымен өлшенеді.
3. Қағаздың ақтығын анықтау ... ... ... ... қағаздың механикалық беріктігін өлшеу үшін немесе анықтау үшін
диномометр деген прибор ... ... ... өлшеу үшін скрокомер деген прибор қолданады.
Баспа форматы ... ... ... ... ... ... ... бойынша 60х90 болып бекітілген.
Бояулардың жалпы құрамы. Бояу дегеніміз бір келкі, бір ... ... және түс ... химялық зат. Бояулардың құрамында мыналар
кездеседі, негізгі және қосымша болып екіге ... ... ... ... лактар.
Қосымшаға жататындар: Сиккатип, антисиккатип, фасталар,
ерітінділер, еріткіштер және ... ... ... ... ... ... түс ... бояулық
зат.
Байланыстырғыштар дегеніміз бояғыш заттардың құрамындағы басқа да
заттарды бір- бірімен дәлме -дәл ... ... ... ... ие химиялық зат.
Лактар дегеніміз қатты шайырдың қоспасынан ... және ... ... ... ... және ұшпайтын минералды май. Лак
бояудың басу қасиетін жақсартады және ... түс ... ... дегеніміз бояуды басылым процесі кезінде тез кептіру үшін
қосады. ... ... ... ... деп ... ... ... процесі кезінде
бояудың тез кебуін баяулатады, сол үшін бояуға қосады
Пасталар деп ... жағу ... ... ... майда затты
айтамыз.
Еріткіштер мен ерітінділер деп басу бояуының төзімділігін арттырып
бояуды жұмысқа дайындау ... басу ... ... ... ... ... ... полиграфиялық майлар, уайт спирт, бояуды
кептіру үшін және жібіту үшін қасиеттерге ие.
Ерітінділерге жататындар: ... ... ... т.б. ... ... ... тез беку үшін ... немесе бояуды кептіру үшін
қосады.
Майлар деп ... ... ... ... ... ... ... арттыру үшін қосамыз.
Басу бояуына қойылатын талаптар
1. Бояу ... ... ... қажет және бояуды алған кезде жылтырап ... ... басу ... ... сайын бояудың созылмалдылығы мен
жабысқақтығы жоғары болуы қажет.
3. Бояу басылым материялының бетіне тез бекітілуі қажет.
4. Әр ... ... ... тән түр – ... ... ... Бояу деформация процесіне ұшырамауы қажет.
6. Бояу жарыққа төзімді болуы қажет.
7. Бояудың құрамында жағымсыз истер болмауы қажет.
8. Басылым ... ... ... бетіне бояудың шашырамауы қажет.
9. Бояу біліктерде және цилиндірлерде жақсы айналу ... ... ... не ... басылым бояуына басылым процесіне кезінде
дымқыл ерітінділер араласпауы керек.
11. Бояу басылым ... басу ... ... ... ... тез ... мінездемесі бойынша немесе
қағаз бетіндегі беткі белсенді ... ... ... ... ... ... ... былай бекітіледі.
1. Арнайы сіңу арқылы
2. Полиметрлік тотығу немесе ультра күлгін сәулесі бойынша.
3. Арганиалық ... ... ... ... ... ... бекітеді.
Байланыстырғыштар практика кезінде арнайы ... ... ... ... көп ... Полимерлік тотығу басылым ... және ... ... ... ... ... көп
компанентті басылымдарда қолданылады. Байланыстырғыштар ... ... ... үшін және басу ... ... ... бояудың
құрамында ең негізгі ролді атқарады. ... ... ... ... бойынша орналасады. Бояуға арнайы басу құрамын береді.
Созылмалдылығын және ... ... ... ... ... ... бояудың бір келкі жойылуы үшін, ... ... ... ... үшін және ... ... ... басылым материалына
өту үшін, байланыстырғыштар қызмет жасайды. ... ... ... да ... бір ... ... үшін және ... қамтамасыз ету үшін пайдаланылады.
Пигменттер
Пигменттер бояуға түс беретін құрғақ бояғыш ... Басу ... басу ... ... ... ... Пигменттер бояудың
құрамындағы басқа заттарға ... Суда ... ... ... ... 2- ге
бөлінеді.
1. Органикалық
2. Бейорганикалық
Пигменттердің жасалу жолы да 2-ге бөлінеді.
1. Табиғи жол
2. Жасанды жол
Арганикалық пигменттер басу бояуының құрамындағы ең ... шикі ... ... ... ... тас көмірді үгіту арқылы алады. Арганикалық
пигменттер синтетикалық заттардан және органикалық қоспалы ... ... ... суда ерімейтін тұздық металдар және
осылардың оксидтерінен тұрады. ... ... ... ... ... ... Басу бояуының құрамында кездесетін пигменттерге
мынандай негізгі талаптар қойылады:
1. Бояудың ерекшелігіне қарай ... ... және ... болуы қажет.
2. Көгілдір сұр және сары пигменттер полиграфилық негізгі бояуларда мөлдір
болуы ... ... ... ... құрылымы жеңіл жылдам болуы керек
және бояудың құрамында төзімді болуы қажет.
4. Қолдан жасалған минералды пигменттер бояуларға ашық түс беру ... аса ... ... қажет және тез кеуіп дегдуі қажет.
Минералды пигменттерге ... ... ... көк және ... ... сары хром, алтын мен күмістің ұнтақтары.
Лактар және олардың құрамы
Полиграфиялық бояулардың байланыстырғыштардың сапасын ... ... ... ... шайырдың қоспасынан және алкидік
полимерлердің ... ... ... май. ... және ... ие. Жоғары және офсеттік жазық басылымда бояудың жоғарғы ... және ... түсу ... ... ... және жоғарғы басылымда қолданылатын лактардың түрлері
1. Битумды лак
2. Каникольді – ... ... ... ... ... ... лак 20% битумнан 80 % МП 20 маркалы минералды майдан ... ... ... қара бояу ... ... ... ... етеді. Битумды лактың ерекшелігі шикі заттың беріктігі мен ... ... ... ... лак бұл қатты шайырдың қоспасынан және мұнай
майларнан тұрады. Коникольді молейінді лак ашық түс ... ... ... ... ... ... және ... жазық басылымда
қолданылады.
Еріткіштер
Органикалық еріткіш бұл ұшпалы зат. Органикалық еріткіштер бірнеше
кластарға бөлінеді.
1. Көмір қышқыл еріткіштері
2. Аралас ... су ... Жай және ... эфирлер
4. Кетондар
5. Терпендер
Көмір сутекті еріткіштер химиялық құрылысы жағынан 3 ке ... ... ... Нофтендік
Еріткіштер былай 4- ке бөлінеді
1. Тез ұшатын
2. ... ... Жай ... ... ... ... жататндар бензин, орташа ұшатынға уайт спирт,
жай ұшатынға керосин, ұшпайтындарға ... ... ... бұл 60-70 ... ... дайындалады, бензиндер басу процесі
кезінде бояуды тез ерітеді. Басылым машинасында бояу ... ... және ... жуу үшін ... еріткіштер бұл көптеген газ тәріздес сұйық және қатты су ... әр ... ... ... ... ... және ... орналасқан.
Уайт спирт 160-200 градус қайнатылып дайындалады. Тез буланатын жуғыш
ерітінді. Басылым процесі кезінде қолданылады.
Керосин бұл жай ұшпалы еріткіш 200-350 ... ... ... да ... ... бояуды жақсы ерітеді. Керосин еріткіш ... ... ... ... ... ... ... сутектері ретінде пайдаланылады. 300-350
градуста қайнатылып дайындалады. Ол бояудың құрамында қосымша зат ... ... майы ... мен ... ... мен ... –12 маркілі минеральді май бұл ... бояу ... оның ... ... ... және ... ... сутектен тұрады.
Басылым процесінің тхникасын жеңілдету үшін ... ... ... заттар
Қосымша заттарға – сикатив жұмсартатын пасталар, еріткіштер әлсіз
еріткіштер т.б. кіреді. ... ... ... ... ... ... Егер ... арнайы жасалып келген бояу жақсы басылып
жатса, қосымша заттарды қосу керек емес. Егер осы басылымда бояу ... үшін ... ... ... көп әсер тигізеді. Егер басылым
кезінде қағаз сапасы төмен болса онда бояуға қосымша заттар ... басу ... басу ... басу процесі кезінде өнімнен бейне таңба дақ бір
сөзбен оттиск алған кезде байқалады. Бояудың басу қасиетіне ... ... ... яғни басылым бояуының көзді дұрыс қабыдауымен
сәйкестігі. ... ... ... ... ... тербелістері (400-
700м) деп атаймыз. Толқын тербелістері 400-700 нанаметрге тең. ... ... ара ... ... ... ... ... структуралық құрылымдық қасиеті, бояудың құрамындағы ... ... ... ... ... бояуға назар аударған кезде бояудың агезиялық және
когезиялық қасиеттері байқалады. Агезия бояудың ... ... ... ... ... ... Бояудың қағаз бетіне беку қасиеті. Бояу қағаз бетіне толық сіңірілуі
және мықты бекуі қажет.
5. Бояудың майысқақтық ... ... ... ... ... жайылуы
қажет. Түрлі – түсті бояулар және қара бояулар механикалық құрылымдық
қасиетіне байланысты мынандай топтарға бөлінеді:
1. Жоғарғы басылым ... ... ... ... ... Түрлі- түсті илюстратция басуға арналған
5. Картографиялық бояулар
6. Типографиялық бояулар
Бояудың басу қасиеті осы аталған бояулардың барлығысына тән ... ... ... ... ... механикалық қасиетіне жататындар.
1. Бояудың созылмалдылық қасиеті
2. Бояудың жабысқақтық ... ... ... ... ... ... ... жылтырлық қасиеті
Осы аталғандар бояудың құрылымдық механикалық қасиеттері деп аталады.
Бұл қасиеттер бояудың құрамына ... ... мен ... ... ... ... ... Жоғары басылым әдісі
3. Ойынқы басылым әдісі
4. Флексографиялық ... ... ... ... әдісі
Бұлар осындай бес басты кластарға бөлінеді. Бұл бес ... ... ... ... ие. ... басу ... беку қасиеті ылғал мен
жарыққа төзімді дәрежесі. Офсеттік бояулар ... ... ... ... ... ... ... үшін, екінші табақтық басылымдар
үшін Жоғары басылым ... ... ... ... ... қарай екі топқа бөлінеді.
1. Ротациялық басылым
2. Табақтық басылым
Әр кластың бояулары сипатына қарай былай бөлінеді:
1. Газеттік бояулар
2. ... ... ... Үштік бояулар
4. Кортографиялық бояулар
5. Түптеу бояулары
Түптік реңіне қарай бояулар үшке бөлінеді:
1. Ақ бояулар
2. Қара ... ... ... ... бір- ... ... үшін полиграфия саласында арнайы
индектацияланған жүйе енгізілген. Бұл жүйе ... қай ... ...... ... басылым қасиеті бар екенін және қандай басылым әдісіне
арналғандығын көрсетеді.
1.Оның бірінші цифры басылым әдістері ... ... ... ... ... ... ... басылым әдісі үшін
– Ойыңқы басылым әдісі үшін
– Флексографиялық басылым әдісі үшін
– Трафареттік басылым әдісі үшін
2. Басылым машинасының типі үшін
- ... ... ... ... ... ... ... Кітап журналдық ротациялық машиналар үшін
- Жоғары жылдамдықты кітап журналдық табақтық машиналар үшін
- Шағын офсеттік ... ... ... ... жұмыстарына арналған
-Рулондық қағаздарды басу үшін
-Жылтыр қағаздар үшін
-Офсеттік қағаздар үшін
-Типографиялық қағаздар үшін
4. Басылым қағаздарының номерін ... ... ... ... ... ... қағаздары үшін
3. -№1 Офсеттік қағаздар үшін
4. -Жылтыр қағаздар үшін
5. Екі жақты жылтыр қағаздар үшін
1-9 қара ... ... ... ... ... ... ... үшін
30-39 көк бояулар үшін
40-49 жасыл бояулар үшін
50-59 сары тбояулар үшін
60-69 қоңыр бояулар үшін
70-79 қара қошқыл бояулар үшін
80-89 Ақ бояулар ... бояу ... ... ... ... не ... фабриканың паспорты және техникалық
шартты ережесі бойынша бояулар туралы мағылұмат немесе ... ... ... ... және әр ... ... қасиеттерін жазып
береді. Боялардың жарыққа төзімділігін былай жасайды не болмаса анықтайды.
Бояуларды күннің ... ... ... ... ... ... ... бөліп тексереді.
1. Реталондар планетке бекітіліп тексеріледі
2. Папкіде сақталынады
Біраз уақыт өткенен кейін жарық сәулесі өткен оттискіні ... ... ... ... ... бояу ... ... бірнеше лабораториялық приборлар қолданылады. Олар
бояудың айналу циклі бойынша тексеріледі. Данадағы оттискі 5 минутта 5 ... ... және ... мен ... ерітінділері арсында тексеріледі. Осы
сынау ерітіндісінде оттискіні салып алғаннан кейін қалдықтарын ... мен ... ... ... кепкеннен кейін 18-20 градус
бөлмелік температурада қышқыл мен сілтінің төзімділік дәрежесін анықтайды.
Бояудың бастапқы кездегі түсі мен ... ... ... ... ... ... ... Осыларды салыстыра отырып данадағы бояу
қабатының ... ... ... кейін заводтарда бояуларды
паспортына жазады. Яғни бұл полиграфиялық ... ... ... ... ... ... материалдарына жататындар:
1. Дәке
2. Жіп
3. Қатырма
4. Мұқабалар
5. Каптал
6. Желімдер
7. Түптеу фольгалары
8. Лента таспалар т.б.
Кітап түптеу барысында сыртқы ... ... өте зор. ... ... ... ... ... Кітап блогын қорғау үшін қолданады.
Кітап қаптау материалдарына жататындар: Бумбинил, ледерин, ... ... т. б. Кей ... сирек кездесетін құнды қолжазбалар үшін
арнайы терілер пайдаланылады. Кітап түптеу үшін ... ... ... жолмен синтетикалық материалдарды қолданыла ... ... ... ... ... ... және ... бірнеше
процесс бірдей жүргізіледі. Олар: желімдеу, капталды жабыстыру, блоктарды
тігу, дәкелерді желімдеу қысу, мұқабаны кигізу ... ... үшін және ... ... ... ... стандарт бойынша № 1, 7 тип арасындағы түптеу кездеседі. ... ... ... ... кездеседі. № 5 түбін басқа материал мен
мұқабасын басқа материалмен түтеу типі № ... ... ... мұқабасын
да бір ғана материалмен түптейді. ... ... ... ... ... ... ... каленкорының бірнеше маркілері бар: КОК- крахмалды каолин
негізінде жасалынған ... ... ... жиі ... КОФ- ... ... кітаптың түбіне арналған түрі. КМК- түптеу қаптарын жасау
үшін арналған. Түптеу каленоры 1м квадрат- 170-175 гр ... ... ... ... сынбауы керек, сызат түспеуі керек.
Шпателдік мата: Шпателдік түптеу ... ... ... ... Вискоз жасанды жібек жасау үшін жұмсартылған қағаз
тәрізді зат. Вискоздың өзіндік қасиеттері бар: Суланған ... ... ... түптеу материалының сапасы таза, өсімдік ... ... ... ... Шпателдік мата түту цехтарында өте жиі
қолданылады.
Ледерин
Ледерин түптеу материалы неміс сөзі былғары ... ... ... ... матаның негізінде жасалынады. Түптеу цехтарында ледерин
өте жиі қолданылады.
Ледерин мынандай талаптарды қанағаттандырады:
1. Тегіс бетті негізінде орналасады
2. Өте ... ... ... ... ... ... ... жыртық жерлер)
4. Жарыққа төзімді т. б.
Бумвинил
Бумвинил дегеніміз қағаз және ... ... ... ... ... материалы.
Жіп, дәке, каптал түптеу материалдары
Кітапты брашюраны тігіуде алғаш рет мақта маталы жіптер қолданылған.
Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... кітап
блогының қалыңдығына байланысты құрышты сымдар пайдаланылады. Сымдардың ең
жіңішке ... ... ... ... капроннан, (перлон және
силон) нелон және дегдерон бұлар полиомидті ... ... ... ... ... ерітіп дм 0,025 мм тесігі бар ... ... ... ... полимер жұқа талшыққа айналады. Бұларды барынша қысқаннан
кейін жіптің қалыңдығы жіңішкереді. ... ... ... өткізіп мықты
және жіңішке жіптер алынады. Синтетикалық жіптердің жиі қолданылатыны 18 КА
деген маркасы. Кітаппен брашюраны ... ... ... қатар термо жіптерде
пайдаланылады. Термо жіптер екі компонентті комбинациялы талшықтарды
қыздырған, кезде және ... ... ... ... ... ... ... жіптер көбінесе дәптерлерді бекіту үшін қолданылады. Жіптер
мықты болуы керек және ... ... ... дәке ... ... бойынша ГОСТ- 5196-75 ... ... ... ... Ені 67,1 бөлікте өңделеді.
Полиграфияда дәкелердің түрлі маркалары қолданылады:
БО- марксі кітап қабына кітап блогын желімду үшін арналған.
НШ- кітап блогын тігін машиналарда ... ... ... марка.
Дәкенің кемшіліктері
Жіптің тым ұлпалылығы , олардың жеңіл орын ... ... Дәке ... ... үшін крахмалды заттарды ... Ол ... 30% ... ені 13-15 мм ... ... бір ... 2мм ... тиіс.
Кактал әр түрлі боялған, жібек ... ... ... ... ... ... ... какталдың ұзындығы 100м дейін болады. Олар арнайы
фтулкаға оралып түптеу ... үшін ... ... ... ... желімделіп блокқа шаң түсірмеу үшін, кітапты мықтылап ұстап тұру
үшін қызмет жасайды.
Түптеу Фольгасы
Түтеу мұқабасын сөзбен ою - ... ... ... ... ... өте жиі қолданады. Олар былай болып ... ... ... лювелир (зергерлік) түрлі-түсті фольга, алюминний фольгасы т.б.
Түптеу фольгалары арнайы сериямен ... ... үш ... ... ... түрін білдіреді.
1. Бронзалық
2. Ювелир
3. Түрлі-түсті
4. Алюминний
Екінші: саны өңдеу процесінде қандай ... ... ... Қатырма
3. Бумвинил
4. Ледерин
Үшінші сан фольганың асты немесе екінші жағы қандай материалдан
екендігін көрсетеді.
1. Кальга
2. ... ... ... пленка
4. Полимерлік пленка
Әр бір серияның жанында фольганың марксі тұрады. Олардың номері ... ... үшін ... ... үшін ... ... 100-900
Кейде осындай индекстің жанында әріптер жазылады:
А- жеңіл және нәзік жұмыстар ... Б- ... және ірі ... ... жиі кездесетін фольгалардың түрі ... ... ол ... ... ... ... ... түптеу материалдарында осы
матриалдарды өңдеу кезінде қолданылады. ... ... ... ... ... ... ... лактайды. Ол өнімнің сапасын жақсарту үшін
пайдаланылады. Өндіріс орындарында фальгаларды арнайы температурада ... . 5-25 ... ... ... 50-65 ... тең ... Фольгалар рулон түрінде шығарылады. Дм 34-35мм. Түпту фольгасын
сақтау мерзімі бір жыл. ... ... ... ... 6 ай. ... көп қолданылатындықтан шыдамсыз болып келеді,
Түрлі-түсті фольганы жасаған кезде оның ... ... ... ... ... ... Ол қабат кепкен соң спирт пен
желімдермен т. б. ерітінділермен бекітеді.
Фольгалар жарқырап жылтырау үшін және ... ... ... ... ... алтын мен күмістің ұнтағы пайдаланылады. Бұндай
фольгалар көбінесе энциклопедиялық кітаптарда, сөздіктерде, құнды бағалы
көркем ... ... ... ... ... ... Түптеу фольгалары өнімнің сапасын жақсарту үшін және жоғарғы
деңгейде шығарылуы үшін басылымда ... ... ... ... 0,1-0,5 ке ... көбінесе фольгаларды мұқабаның бетіне қысу
арқылы дайындайды. ... ... ... пайдаланыла отыра жоғары
сапалы өнімдер алуға болады.
Түптеу желімдері
Түптеу желімдері ол табиғи ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.Түптеу желімдері
құрғақ және сұйық ... ... Олар ... ... ... қатырманы түптеу материалын кітап мұқабасын, ... т. б. ... ... ... үшін.
Түптеу желімдері мынандай техникалық талаптарды қанағаттандыруы
керек:
1. Жұмыс ... ... ... тез ... ... ... жағатын
аппараттарда бір келкі қабат пен жағылуы қажет.
2. Желім сұйық күйінде жақсы ... ... 5-8 ... ... ... Желім жақсылап кепкеннен кейін, желімнің берік ... ... ... ... өте ... ... ... керек.
5. Желім ақшыл түсті мөлдір иссіз болуы ... ... ... ... ... ... ... түсін, реңін өзгертіп жібереді.
6. Желім нитральді әлсіз сілтілі болуы керек. Желімнің құрамында сілті
мен қышқыл көп болса желім ... ... ... ... ... керек ауада жағымсыз иіс таратпауы қажет.
8. Желімдерді жабысқаннан кейін олар ... ... ... ... ... 78% ... мен қышқыл қосады.
9. Жұмыс барысында желімнің қасиеті тұрақты болуы керек.
Полиграфияда кездесетін желімдердің түрлері:
1. Колигинил ацитатты желім
2. Корбакцил, метил цллюлозалы ... ... ... ... ... желім
5. Крахмалды декстринді желім
6. Крахмалды клейстер
7. Глютинді желім (сүйекті желім)
Желімдерді сақтау температурасы 18-20 гр ... ... ... дегеніміз кітаптың түбін желімдеу ... ... ... ... ... ... ... саласында мынандай жуатын, ... ... Олар ... және ... ... болып 2- ге бөлінеді.
1. Керосин
2. Бензин
3. Уайт- спирит
4. Уайт- спирт
5. Көмір сутекті пракция
6. Декстринді ерітінді
7. Минералды май
8. Дязо ... ... ... ... Ефир ... ... сүртетін ерітінділер әр бір процес кезінде ... ... ... мен ... ... ... ... Ерітіндінің
құрамы құрылымы тұрақты жағдайда болуы керек. Арнайы температурада ... ... ... ... ... ... КІТАПТЫ ҚАЛАЙ БАСЫП ШЫҒАРАДЫ
2.1. Баспахана өндірістік бөлімшесіндегі жұмыс үрдісі
“Кітап ” фабрикасы 1974 жылдың қаңтар айында ... ...... ... ... ... тұңғыш директоры Төлешев Сатымбек Омарұлы.
“Кітап” фабрикасы Сатымбек Омарұлы ... ... ... ... кітап өнімдерін өндіру ісіндегі ең ірі көшбасшыға айналды.
“Кітап” фабрикасы өндіріс қуатын арттыра түсті: кітап ... ... ... ... жүйесі орнатылды. Фототеру,
офсетті басылам қарқынды дамыды. 1976 жылы ... ... ... Оның ... төрт ... Кітап фабрикасы, полиграф комбинат,
жедел басу, және ... ... басу ... ... дәптерлері мен
тұрмыстық қағаздар баспаханасы кірді. Кітап фабрикасы бірлестігі ... ... ... көшу ... 1976 ... 1991 жылға дейін өмір
сүріп келген “Кітап” бірлестігі де өзгерістерге ұшырады. 1991 жылдан бастап
барлық жеке өндірістік ... ... ... ... ... ... офсеттік цех орналасқан ғимаратында бағалы қағаздар цехы
ашылды. Цехтың ашылу салтанатына Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... цехы күні ... ... осы ғимаратта
жұмысын жалғастырып жатыр.1994-2001 жылдары ... ... ... ... ... жаңа техника мен технологияға көшті.
Теру цехы толық кампьютерлендірілген және ... мен ... жаңа ... ... ... ... машиналарымен
құю машиналары бір түсті офсеттік машиналар мен ауыстырылды. Офсеттік
цехтағы өндірістік ... ... ... басу ... ... ... фотомеханикалық тәсілмен әзірленетін болды. Түпту цехы
жоғары ... ... ... ... ... ... “sigioch- Stahl” жүйесі арқылы, мұқаба дайындау ВДМ-60 және ... ... ... басу ... және ... ... түптеу
машиналары арқылы жүзеге асырылады. Форзац жапсырытын автомат машина, 18
секциялы баспа табаққа бөлу машинасы, ... тізу – ... ... әзірлеу,
блокқа келтіру және басқа да ... іске ... Басу ... ... ... ... жылдамдықты машинасы орнатылған.
Көп түспен басу жұмысы төрт ... ... ... екі ... Sm 74-2р, Planeta POLYCRPH екі ... төрт ... ... басылым машиналары іске қосылған. 2001 жылы “Кітап” фабрикасының
негізінде екі ірі ... ... ... фабрикасы мен газет
журналдар баспасын қосу арқылы “Республикалық ... ... ... ” ЖШС ... басу ... ... дейінгі процесс технологиясы. Компьютерлік баспалық жүйе. Корректура
туралы түсінік. Терім цехы. Беттерді қалыптау. ... ... ... ... ... теріліп, Adobe Page Makep, ... Quark Press, Abbyy Fine Reader, Corel Draw ... ... ... ... ... ... дерлік
кампьютердің күшімен орындалатындықтан (бұрынғыдай клишелер әзірленіп,
құймалар құйылып жататын ауыр да қара ... ... ... ... терімдері мен қостама мәтіндер әзірленіп біткеннен ... ... бірі – ... ... Қалыптау кезінде
басылымның бүкіл элементтері біртұтас жинақталып, бірдей көлемді беттер
түрінде тиісті тәртіпке ... ... ... ... қоса ... ... рет номерлері болып
табылатын колонсандар болады. Онда сондай – ақ негізгі ... ... ... ... ... сілтеме және онымен қосақтас жүретін
колонсызықты ... ... ... ... ... болады.
Колонсызықтар көбіне оқырманға керекті мақаласын тауып алуды жеңілдету үшін
жинақтар мен қалың журнал беттерінің үстіңгі жақтарына ... ... ... ... ... ... әрбір баспа табақтың
бастапқы бетіне қойылатын шама және шаманың сол ... ... ... ... ... ... сигнатура жатады. Қалыптау
кезінде әр беттік макет не ... - ... ... техникалық ережелер
түрінде белгіленген баспаның нұсқамалары басшылыққа алынады.
Ең ... ...... ... ... көркемдеулерді
орналастыру. Қолданылысы ең алдымен кескіндердің ... мен ... ... ... ... ... суреттерді қалыптаудың
бірнеше негізгі амалдары белгілі. Суретті бет ішінде мәтінмен бір ... ... екі ... ... үш ... (жабық қалыптау) және
төрт бағаналы терім жағдайында төрт жағынан (бітеу ... ... ... ... ... соң, ... көшірім қаралып шығады
да, одан кейін бет корректуралық жөндеуден өтіледі. Содан соң құрастырмалы
басылым қалыбын ... ... ... ... ... Басу
жабдықтарының тиімді алаңдарын мейлінше толық пайдалану ... ... ... ... ... ... ... қалыптар қалыпталған бірнеше беттерден жинақталынып берілген болады.
Ондай қалыптар құрастырмалар деп аталады.
Бірнеше ... ... ... құрастырмалар
төмендегідей принципті схемамен әзірленеді.
1. Беттерді ... Бұл ... - ... көшірімдерді одан
әрі өңдеудің (кесіудің бүктеудің т. б.) қабылданылған амалында
айқындалған ... ... ... ... орын – ... ... операция өзінің маңызы жағынан ... ... ... тығыз байланысты тұтас үш сатысының:
басылым қалыптарын әзірлеу, тиражды басып шығару және брошюралау ... ... ... ең ... бірі ... Қалыптастыру одан әрі қарай табақтарды ... ... ... ... беттерінің дұрыс ретті болуын ... ... ... ... ... Оларды екі топқа
бөлуге болады. Беттерді қалыптастыру амалдарының бірінші тобында қалыптың
өзіндік деп ... оң ... ... табағының қарсы бетінде де, оның оң
бетінде басылатындай басу жүргізу қарастырылған. Ал ... ... ... ... бетінд басу – басқа (“бөтен”) екінші қалыптан жүргізіледі.
2. Беттерді шеттеу. Бұл ... ... мен ... құрылымының
ерекшелігіне байланысты белгіленген безендірілу ... ... - ... ... ... ... тиісті ашық
шеттердің мөлшерлерін айқындау. Егер қағаз табағы стандартты
мөлшерлі болса, онда оған ... ... ... ... ... ... ... есеп жүргізілуі қажет.
3. Беттерді жайғастыру. Бұл – қалыпталған беттер мен беттер арасындағы
бөлектеме материалдарды тұрақты көлемді арнаулы ... ... ... ... ... ... ... мен
көлемді бөлектемелердің дұрыс орналасуын қамтамасыз ететін белгілі
техникалық ережелер сақталуға тиіс.
4. Қалыптарды бекіту. Бұл – қалыптастыру ... ... ... ... етіп ... ... қол жеткенді арнаулы қысқыштардың
бекітпелердің көмегімен бекіту. Жақсы және дұрыс жүргізілген бектпе
қалыптардың жеке элементтерінің алмасып кетпеуін ... ... ... басу не ... кезінде шашылып кетуден сақтайды.
5. Сапаны тексеру. Бұл – дайын құрастырмалы қалыппен тексерме ... оны ... шығу және ... ... жою. ... соң ... қалып одан арғы технологиясына қатысты не
басу цехына беріледі.
Толық көлемді ... ... ... ... ... ... ... циклының ұзақтығы, салмағаның ауырлығы,
жұмыс құндарының жоғарлығы, тираж бастырту аздығы, тек ... ... ғана ... ... ... ірі ... бар. Егер
қалыптар беттерінде бедерленген басылу элементтері бар ... ... ... түрінде болар еді. Өзіндік ерешеліктері бар ... ... ... жолмен жасалады. Онда алдымен мәтіндермен суреттік
көркемдеулердің ... ... ... ... соң ... жұқа сәуле сезгіш қабатты табақтық матриалдарда толық
көлемді көшірмелер алынады.
Соңғы жылдары ... ... ... мен ... ... бірден жақсарды. Олар әдемі, ашық, қызықты да алуан түрлі ... ... ... ... көркемдеу жүйесінде, верстканың ең
негізгі нәрсе – ... ... дәл ... білу, соған орай оны
көркемдей білу. Бүгінгі күннің ... сай және ... ... ... етіп ... ең көрнекті жерге салынады.
Газетте бәрін бірдей етіп көркемдеуге болмайды бұл газет беттерінің не
“соқыр” ... ... ... әкеліп соғуы мүмкін. Оның екеуі де жақсы
емес. Солғын “соқыр” ... ... ... бір ... ... де иесіз
нәрсе сияқты болып көрінеді. Ал “ала- құла” жағдайда орынсыз сыртқы ... ... ... ... ... ... айырылады.
Верстканың жүйесі. Басылымды әр түрлі ... ... ... ... Олар ... не ... тік ... көледнең,
тура немесе сынық жүйелі линиялар арқылы, көп бағаналы верстканың көмегімен
немесе материалдарды бір бағанаға орналастыру арқылы жасалуы ... ... ... ... орналасуының мынадай әдісі:
көлемі жағынан бірдей текст пен сурет, газет бетін теңдей екі бөліп ... ... ... ... ... Олар сан жағынан бірдей
бағаналарға версткаланады, тіпті бас тақырыптар да ... ... ... ... етіп ... басылымның оң жағы қандай болса,
сол жағы да дәл сондай болады.
Симметриялы версткаланған беттер немесе қос ... ... ... әрдайым олай шыға бермейді. Версткамен көркемдеудің бір түстілігі
маңызы әр ... ... ... ... ... әкеліп соғады.
Верстканың бұл системасы кейде газет оқушының назарын бірінші кезекте ең
маңызды материалдарға тартуға ... ... ... да ... ... белгілі бір тақырыпқа арналған арнаулы ... ... ... жиі ... ... ... тағы да мынадай бір теріс жағдайды
атап өтпеске болмайды. Материалдар симметриялы ... үшін ... ... қысқартуға немесе оның керісінше шпондарға бөлуге бас
тақырыптарды әріптердің ... ... тура ... ... ... тек қана симметрияны бұзбау үшін формальды ұғыммен жасалады.
Көптеген редакцияларда басқаша, ... әдіс ... ... ... ... ... орналастырылады.
Көпшілік жағдайда біздің басылымдарда ассиметриялы версткаланады. ... ... ... ... ... ... ... ерекше етіп
көрсетуге мүмкіндік береді. Ассиметриялы верстка бетті жақсы көркемдеуге
көбірек мүмкіндік береді. Өйткені мұнда қайсыбір ... ... ... белгіленген орынға міндетті түрде қою ... жоқ. Бұл ... ... ... ... бетте ешқандай тесілген, қырқылған жер
болмайтындай етіп орналастыруға тырысады. Мұндай жағдай беттің ... ... ... да ... бір ... дәл ... қалған жағдайында
болып қалуы мүмкін. Көлденең ... ... ... ... ... мүмкіндігінше көбірек бағаналарға кеседі, мысалы, жетіден
алты бағана жасайды. Әдетте, ... ... ... бет ... ... бірінің үстіне бірі ... ... ... тұрады.
Кей басылымдарда көптеген беттер тура структуралы линиялармен
құрылған. Олар ... ... анық ... Алайда сынық верстка
да қолданылады. Мұнда ... ... ... ... жеке
материалдарды немесе бүтін топтамаларды бір-бірімен бөлетін линиялар тура
(түзу) ... ... ... ... ... ... верстканың бұл әдісі беттің немесе нөмірдің
сырт көрінісін жандандырып, әсерлі ... Ал егер ... ... ... ... белгілі шегін сақтамаса, онда бұл әдіс
қолайсыз жағдай тудыруы мүмкін.
Корректура – газет, журнал, кітап шығарудың ең маңызды және ... ... Оның ... мен атқаратын қызметі: терілген
материалдардың ... ... ... ... қателерін
жөндеу, редакцияға түпнұсқадағы әртүрлі мағыналық, фактілік және стильдік
қателердің болмауына ... ... ... басылым көшірмесі және
салыстырылған ... оқу, ... ... ... ... ...... деп аталады. Ол байқалған қателерді жөндейді, кейінгі
басылым көшірмесіне қарап, қателердің дұрыс жөнделгеніне бақылау жасайды.
Корректураның екі түрі бар: ... және ... ... ... ... жауап береді. Оның ... және ... ... ... ... ... кем-кетіктерін жөндеу кіреді. Баспахана корректоры ... ... ... мен ... ... ... ... корректорларының міндеті бұдан әлдеқайда кеңдеу. ... ... мен ... ... ... ... сын
көзбен қарайды, материалды формальды және механикалық ... ... ... ... Өзінің жөндеулерін редакциямен келісе ... ... ... түзетулер енгізеді, көрінген қателерге ... ... ... ... жағынан сауатты болып, орфографияны,
стилистиканы, полиграфия техникасын жақсы білуі керек. Саяси жағынан ... ... және ... ... ... ... ... басылым көшірмесіне ұрланып ... ... ... ... ... газеттегі, журналдағы немесе кітаптағы анық емес және жаңылыс
басылып ... ... жол ... ... және қалыптық процестер терім цехы. Тираж талап ететін басылым
өнімін шығару үшін қалыпты ... ... ... ... ... ... бар қалыптық материалға фото қалыптарды
монтаждау арқылы ... ... ... әзірлеу қажет.
Көшіру- бұл бейнені негативтен, диапозитивтен не қалыптық материалдың
көшірмелік сезінгіш қабаты бар бетіндегі монтаждан қайта шығару.
Көшірмелік қабат – ... ... ... ... ... ... бетіне түсірудің нәтижесінде алынған сәуледен қорынғыш
жұқа пленка.
Көшірмелік қабаттарда жарықтың әсерінен қабаттың физикалық ... ... ... алып ... ... ... орын
алады. Осының нәтижесінде қалыптық материалдың бетінде суда не ... ... ... және ... ... ... ... басылымда басатын элементтерге бояу түсіру таңдамалы дымқылдау
принципіне негізделген. Жазық ... ... ... ... ... ... майлы бояуды тұрақты қабылдаумен суды қабылдамауы, ал
ашық элементтердің суды тұрақты қабылдауы мен майлы ... ... ... ... ... қалыптық материалда әртүрлі
молекулалық сырт қасиеттері бар ... және ... ... ... ... және басу үшін ... бояу мен суды ... жүзеге асады. Таңдамалы дымқылдау жағдайында суды қабылдайтын
үстіңгі пленка ... ал ... ... ... ... не ... деп аталады. Табиғатта су мен майдың ... ... ... Май мен судың бір – бірін қабылдамайтын
осы қасиеті жазық басылымда ... ... үшін ... басылым үшін басу қалыптарын ... ... ... қандай да бір әдіспен майлы бояуды қабылдайтын пленкада, яғни
гидрофобтық ... ... ... бейнені шығарады. Осының нәтижесінде
суреттің бейнесі басатын элементтерге айналады. Сонан соң суды қабылдайтын
және майлы ... ... ... ... ... ... элементтердің сурет жоқ участоктері ашық элементтерге ... ... ... ... ... ... ... әдіспен шығарады. Үстіңгі пленкаларды механикалық жолмен не
қолмен қалыптық материалға салады, ал пленкаларды ... үшін ... ... ... ... жасау үшін майлы бояуды,
гирофильдік пленканы әзірлеу үшін ... ... ... ... және ... ... ... келесідей түрде жүргізеді. Басылым машинасында дымдау
білігінің көмегімен қалыпқа су ... ... ... шақта су тек ашық
элементтерде ғана ұсталады. Содан кейін ... ... ... ... ... де, ... бояу тек ... элементтерге ғана қонады. Қысымның
әсерімен бояу басатын элементтерден ... ... ... оттискі шығады.
Әрбір оттискіні алу ... ... ... және ... түсіруді
қайталай береді.
Жазық басылым қалыптарын даярлау технологиясы ашық элементтерді сумен,
басатын элементтерді ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Тұрақты таңдамалы дымқылдау деп ... ... ... ... және ашық элементтердің бояуды мүлде
қабылдамауын айтады. Тұрақты таңдамалы дымқылдау үстіңгі пленкалардан,
сондай-ақ осы ... ... ... ... тәуелді. Сондықтан,
жазық басылымның басатын қалыптарын әзірлеу ... - ... ... ... ... қалыптық материалдың бетінде үстінгі
пленкаларды орнықты ұстап тұру үшін осы ... ... ... ... ... таңдамалы қасиеттерін күшейту ... ... ... басылымның басатын қалыптарын жасаудың жалпы технологиялық
схемасы мынадай операцмялардан тұрады:
- қалыптық материалды даярлау;
- басатын және ашық элементтері бар ... ... ... ... ... ... пленкалардың таңдамалы
қасиеттерін күшейту).
Қалыптық материалдар және оларды даярлау. Негіз ретінде жазық
басылымның ... ... үшін басу ... ... ... мүмкіндік туғызатын материалдарды пайдаланады. Мұндай
материалдарға алюминий, қалайы, құрыш, мыс, никель, хромды жатқызады.
Офсеттік өндірісте басатын қалыптардың екі ... ... және ... о н о е т а л д ы қ деп ... және ашық ... бір ... басқа бір материалдан) жасалынатын қалыпты атайды. Бұл жағдайда оны
монометалдық деп емес жай ғана ... деп ... ... болар еді.
Б и м е т а л д ы қ қалыптың басатын және ашық формалары әр түрлі
металдардан жасалынады.
Моноформаларды ... үшін ... ... пластиналарын, алюминийлік
фольганы, пластмассаны, гидрофильдік бүркемесі бар арнайы қағазды
пайдаланады. ... ... ... үшін ... ... ... ... сондай-ақ мыс, никель, хромды пайдаланады.
Алюминий – ақ күміс түсті металл конценрленген сілтілерде және ... ... ... ... ... жеңіл қышқылданады, металды одан
әрі ... ... ... ... ... Қышқыл қабаты
ылғалды жақсы қабылдайды да, мұның өзі ашық элементтерді ... ... ... ... өндірісте АД I – Н (ГОСТ- 74) және қалыңдығы
0,12 мм маркалы пластиналарды пайдаланады.
- ... ... морт ... көп ... ... көтермейді. Таза түрінде
оның түсі көкшіл – сұр. Пластиналарының қалыңдығы 0,8 мм.
Құрыш пластиналар биметалдық ... ... ... ... атқарады. Пластиналарды 08 КП немесе 10 КП ... ... ... Х13 ... қоспалы құрыштан және ХI8Н9 жоғары қоспалы
құрыштан жасайды. Пластиналар қалыңдығы – 0,04 мм ... мен 0,5 ... ... Тот баспайтын құрыш ХI8НIОТ типті болуы ... ... 0,35- тен 0,5 мм ге ... – ашық – ... түсті металл, созымды , қақтауға төзімді, жеңіл
жазылады. Биметалдық қалыптарды әзірлегенде бұны басатын элементтерді ... ...... ... металл ауада оттегінен қышқылданбайды,
қорғағыш бүркеме (никельдеу) ретінде ... ... ... ашық элементерін жасау үшін пайдаланады.
Қалыптық материалды даярлау дегеніміз үстін майдан ... ... ... ... ... материалдың үстін майлы жұқа қабықтан,
былғаныштан тазалаудан және түйірлі ... ... ... ... ... ... таза үсті – оның ... ... ... ... ... Ал ... структура үстіңгі
пленкалардың орнықтылығын күшейтеді, және ашық элементтердің ... ... ... ... ... бетінен майлы жұқа қабықтарды,
былғаныштарды майлы дақтарды және ... ... үшін ... өткізеді.
Түйірлеу – бұл қалыптық материалдың бетіне механикалық ... ... ... ... ... ... түйірлеуді бүгіндері мынадай әдістермен жүргізеді:
1. Қалыптық материалды еркін ... ... ... ... ... түйірлеу
Механикалық түйірлеу екі сатыдан өтеді. Алдымен қалыптық ... ... ... ... ... ... ескі бейнені өшіреді, сосын
пайдаланылатын бетті түйірлейді. ... ... ... ... ... ... ... түйірлеу машиналары қолданылады.
Басылуы үлкен тиражбен шығаратын полиграфиялық ... ... ... ... – қолданылады. Тотықтанған
пластина дегеніміз үстіне электролиздік өңдеу арқылы тотықтанған жұқа қабат
түсірілген жұқа пластина. Тотықтанған жұқа ... ... ... қалыпта үстінгі пленкаларды барынша орнықты ұстауға мүмкіндік береді.
Офсеттік пленкаларды тотықтауда электролит ... ... ток ... ... ваннада жүргізеді. Тотықтанған пластиналар ... ... ... ұсақ ... ... ... қамтамасыз етеді.
Офсеттік пластиналардың ... ... де ... ... ... ток өткізіп, электролиздік ванналарда жасайды.
Офсеттік пластиналарды электрохимиялық түйірлеу процесі оларды ... ... ... ... ... алма ... пайдалануға негізделген Офсеттік
пластиналардың тиражға төзімділігін өсіру үшін ... ... ... ... тотықтандырудан өткізеді. Электрохимиялаудың
артықшылығы делініп, оны бақылау және түйірленген бетінің сапасын реттеу
мүмкіншілігі ... ... ... ... ... ... ... сызатсыз және бөгде бір дақсыз тегіс беті, ұсақ ... ... ... ... ... Пластиналарда бұрынғы суреттің
іздері, жаншылған, омырылған жерлері, тесіктері болмауы керек.
Басатын элементтердің ... ... ... ... ... ... жасау процесі қалыптық материалдың бетіне бейнелерді
түсіруге және қалыптың бейне түсірілген участоктеріне басу ... ... ... бұл участоктеріне басу қасиеттерін бейнеге ... жағу ... ... ... заттардың әрекеті нәтижесінде баспа
бояуын жақсы қабылдайтын және қысым ... оны ... ... ... жұқа ... ... болады. Офсеттік өндірісте басатын
элементтер, ... ... не ... әдістермен жасалады, ал
жеке жағдайларда қолмен жасау әдісі де қолданылуы мүмкін.
Фотомеханикалық әдісті ... ... ... ... және соңынан қалыптарды майлы заттармен арнайы өңдеу кезінде
пайда болады.
Электролиздік ... ... ... және ашық ... екі металл қатысады. Сондықтан ... ... ... бір
металдың үстіне екінші металды жабыстыру немесе жоғарғы металды төменгі
металға сайма – сай етіп ... ... не ... не ... ... де соңынан гидрофобтық жұқа қабықты басатын элементтердің бетіне
фиксаждайтын ... ) ... ... өңдейді.
Қолмен жасау әдістерін қолданғанда басатын элементтерді қалыптық
материалға майлы заттарды қолмен жағу арқылы ... ... ... ... ... кезіндегі көшірудің негативтік және
позитивтік әдістерін жатқызады. Электролиздіктерге ... ... ... әдістері жатады. Қолмен жасауға тікелей қалыптық
материалға (Офсеттік пластинаға) сызу әдістерін ... ... ... жасағанда абсорбция үлкен роль атқарады. А
б с о р б ц и я - бұл үстінгі қабатта ... ... ... ... молекулалары, атомдары не иондары шоғырлантын құбылыс. Басатын және
ашық элементтерді жасағанда қатты дене ... ... ... ... ... ... өзгерту қабілеті пайдаланылады.
Басатын элементтерді жасау үшін олардың үстіңгі бетін гидрофобтайды.
Гидрофобтау – ... ... ... ... элементтерін, бұларға
суды тебетін қасиет беру мақсатымен, үстінгі активті заттардың ... ... ... үшін ... ...... майлы қышқылдар жатады.
Офсеттік басылым қалыптарын жасағанда және басу процесінде ... ... яғни ... ... немесе бір заттың екінші зат
үстінде берік орналасу қабілеті үлкен ықпал ... ... ... және абсорбцияға әсер ететін факторларға тәуелді.
Басатын элементтердің тұрақтылығына гидрофобтық жұқа ... ... ... ... ... ... ... және олардың гидрофобтық жұқа қабыққа әрекет жасауының ұзақтығы,
қалыптық материал бетінің сапасы әсер ... ... ... Әдетте, алдымен (биметалдық офсеттік
қалыптарды әзірлеудің кейбір варианттары болмаса) басатын ... ... соң ашық ... даярлайды. Ашық элементтерді алу үшін
гидрофильдік заттардың абсорбциялау ... ... ... ... беттің дымқылдану қабілетін көбейтеді.
Гидрофильдеу дегеніміз жазық басылым қалыбының ашық элементтерін осы
элементтерге су ... ... ... қасиетін беру мақсатымен ... ... мен ... ... ... қалыптық материалмен әрекеттес қышқыл металл
тұзын шығарады. Мұндайда каллойд осы ... ... ... ... суды бетінде жақсы ұстайтын нәзік гидрофильдік жұқа қабық пайда
болады. Гидрофильдік жұқа ... ... ... ... басу процесіндегі
таңдамалы дымқылдау да соғұрлым тұрақты болады.
Өңдеуден кейін қалыпты сумен жуып мұқият ... ... ... ... және ... Егер ... қол әдісімен жасайтын
болса, онда тиражға ... ... ... оның ... гидрофобтығын және ашық элементтерінің гидрофильдігін көтеру
үшін қалыпты өңдейді. Басатын элементтердің гидрофобтығын ... ... ... ... ... (ішінде майлы заттар еріген скипидармен)
жуып тастайды да бетіне жұқалап ... бояу ... Жуып ... және ... жағу ... ... элементтердің қосымша күшеюі пайда болады.
Содан кейін ашық элементтердің гидрофильдігін ... Ол үшін ... ... ... ... ... да гөрі күшті
өңдеу ерітіндісімен баптайды. /8/
Офсеттік басылым қалыптарының тиражға ... ... ... ... – бір ... ... алынуы мүмкін
оттискілердің шекті саны. Басылым ... ... ... ... ... соғұрлым өнімнің өзіндік құны төмен болады, өйткені тиражды
басу кезінде ... ... ... ... аз ... ... саны кемиді, басатын құрал сайманның технологиялық тұрып
қалуының ұзақтығы қысқарады.
Басылым қалыптарының ... ... ... ... ... ... және ашық ... үстінгі жұқа қабықтардың
физикалық – химиялық және ... ... ... ... ... төзімділік офсеттік ризина мата ... ... ... ... ... ... ... 30-40 мыңға
дейінгі оттискіге шыдайды олардың тиражға аз төзімділігінің себебі ... ... ... ... қондырылатын иі қанған көшірмелік қабаттан
құралған. Иі қанған қабат ... ... де, ... ... ... де, дымқықылдайтын ерітіндінің агрессивтік
әсерінен де бүлінеді. Көшірудің позитивтік әдісімен ... ... ... ... ... металл шұңқырларында және сондай-ақ
қышқылдар мен ... ... ... лак ... ... болуына
жағдайлар туғызады. Бұл жағдайда мұндай қалыптардың тиражға төзімділігін
75-100 мың оттискіге шейін ... ... ... ... ... ... ... бірнеше жүздеген мың және одан да
көп оттискіге дейін көтеруге мүмкіншілік ... және ашық ... ... ... ... ... ... адсорбциялық қабаттарының немесе ... ... және ашық ... ... ... ... ... келуі дәрежесіне тәуелді. Басатын және ... ...... төзімділігі тек қана басылым қалыбын
жасау кезіндегі операцияларды жүргізу сапасына байланысты емес. Ол ... ... ... ... ... ... бояу мен
судың мөлшеріне байланысты басу ... де ... ... Офсеттік
пластинаның тозыуға төзімділігі басылым қалыптарының тиражға максималды
шыдамдылығына жетуде мәнді роль атқарады. Басатын ... ... ... ... ... таңдамалы ылғалдану қабілетін жоғалтуы, ... ... ... сондай-ақ басу режимін бұзуға әкелетін
басқа да ... тек ... жұқа ... ... ... әлсіреуіне ғана байланысты емес, ... ... ... ... ... да ... Басу процесіндегі бұзылулар
офсеттік басылым қалыбы ... ... ... бір дәрежесіне
жеткеннен кейін ... ... ... ... механикалық тозуы
келесідегідей негізгі себептерден туады:
- Қалып пен жеткізу цилиндірінің арасындағы үйкелумен; үйкелу декельдің
дефармациялануының нәтижесінде оның ... ... ... немесе қалып пен декельдің қалыңдығын ... ... ... ... ... тууы ... ... пен накат жасап бояйтын һәм дымқылдайтын біліктің арасындағы
үйкелумен;
- ... ... ... ... ... ... қалуынан;
- Қалыпта және жеткізетін цилиндірде жиналатын ... ... ... Қалыптардың механикалық тозуы көптеген элементтерден құрасатын күрделі
процесс. Қалыптың әртүрлі участоктері олардың немен: ... бе ... бе ... ... біркелкі тозбайды.
Басу процесі шайқалып үйкелу жағдайында өткенімен, қалыптың тозуы
негізінен ... ... ... яғни ... ... ... есебінен тозады.
Басылым қалыптарындағы басатын және ашық элементтердің механимкалық
төзімділігі сондай-ақ басу ... ... ... ... ... басатын элементтердің біртіндеп тегістелуі және ашық элементтер
бетінің нығайған микроструктурасының бұзылуы орын алады. Ал бұл ... ...... ... жүйесінің молекулярлық күштері тепетеңдігін
өзгертуге бастайды.
Офсеттік ... ... ... ... ... көтеріп,
бүкіл тираж бойынша ... ... ... үшін ... ... ... ... таңдап алу қажет. Олар – бояулар
және қағаз бояулар және ... ... Бір – ... ... ...... ... – бояйтын біліктер, қалып дымқылдайтын
біліктер; молекулярлық ... ... ... және бұны ... ... бойы ... /9/
Басу цехы. Жазық офсеттік басылым ... ... ... ... ... ... бар. Мұнда оттискі бірден ... ... ... цилиндрге қапталған резина декельге түседі. Бұл –
басылатын қалыпты тез тозудан ... ... ... бояу ... ал ... декельге үшінші цилиндр қысып тұрады. Басудың мұндай
тәсілі офсеттік тәсіл деп аталады. (1сурет)
Басылатын ... ... ... ... ... ... қысылып
тиетіндіктен қалыптан 100 мыңға дейін жақсы сапалы оттискі алуға болады.
Жазық офсет тәсілімен ... ... ғана ... сонымен қабат көп
түсті балалар ... ... ... ... ... де басады.
Офсеттік басылым арқылы басуды барған сайын өңді иллюстрацияларды көп,
көп тиражды бір ... ... үшін де – ... ... ... кітартары үшін көбірек қолданып келеді. Өйткені биік ... бұл ... ... ... ... орнына, өнімді
кемірек беретін жазық баспа машиналарында басуға тура келер еді. ... ... ... ... ... ал содан кейін, басылатын
қалыпты жасап шығарады. Бұл ... ... ... ... ... ... Қазірде, 300 мыңға дейін оттиск алуға ... ... ... дайындау тәсілдері жасалып шығарылды.
Оттиск алу үшін офсеттік басылым машинасының бөлшектерінің техникалық
жақсы жұмысқа даярлығы ғана емес, физика ... және ... ... ... ... ... ... басар алдында офсеттік басылым машинасын оған дайындайды.
1. Жұмыс орнын даярлау
2. ... ... ... ... аппаратын даярлау
4. Суланғыш аппаратын дайындау
5. Бояу аппаратын дайындау
6. Жүйелерді жұмысқа әзірлеу
7. Бояуды жұмысқа ... ... ... ... ... ... басу процесінің жетістігіне көп тәуелді. Нашар
дайындық жұмыстың тұрып қалуына жиі ... ал ... ... ... алып келеді. Сондықтан жұмыс басталар алдында баспагер өзінің жұмыс
орнын мұқият дайындап алу керек.Атап айтқанда:
1. Құрал сайман түзу, материалдар мен ... ... ... ... ... машинаның айналасындағы кересіз заттарды алып қою керек.
3. Машинаның ... ... ... ... ... ... ... жақсылып тексеру керек.
4. Басылым аппаратын дайындағанда бірінші декельдің жұмысқа жарамдылығын
тексеру, ... ... ... ... ... ... ... зақымдары жоқ екенін тексереді. Егер декельдің
жарамсыздығы байқалса офсеттік машинаға ... ... ... оны оны ... ... Егер декельді пайдалану талаптарына сай
келсе, майлы байланыстырғыштарды кептіретін ... ... ... жуу ... ... оны құрғатып сүртеміз. Оттиск басу
кезінде алдымен басылым қалыбын ... ... ... ... ... ... ... мақсаты қалыптағы бейнені қысым арқылы қағазға не
басқа басылм материалына түсіру. /10/
Ылғалдандырғыш аппараты. Тираж басар алдында ең ... ... ... алу ... ... ... тігеміз. Ол дайын болған
жағдайда ... өз ... ... ... су ... ... су құямыз.
Суланғыш аппаратының мақсаты: Басылым қалыбының ашық ... ... ... ... ... ... апппартының жуылған таза біліктері мен цилиндрларын ... ... ... Бояу жәшігіне бояу салып оны ... ... ... ... ... Басылым аппаратына басылым элементтеріне
жұқа қабатта қалыпқа бояу беру.
Жүйелерді жұмысқа ... ... ... деп оөі ... екі ... қағазға түсіреміз сосын бүйір тіректерді, ... ... ... ... ... мақсаты: Өткізетін жүйеге бір – бірлеп түйдектетіп
қағаз беру. Қағаз өткізетін столдағы ленталар мен ... ... ... ... келтіреміз. Мақсаты: Қағаз табақтарын бір жүйеде
және басылым аппаратына түзу ... ... ... ... ... өлшемі бойынша қоямыз.
Мақсаты: Дайын басылып келген өнімді текшелеп жинау./10/
Қағазды басылымға дайындау. ... ... ... оны қажетті
форматқа дейін кесу және ... ... ... ... офсеттік
басылым машинасы тұрған бөлмеде аклиммизатциялайды. Қағаз талшықтарының
бағыты офсеттік цилиндрдің ... сай ... ... ... ... ... ... деформациясы кемиді.
Мақсаты: Басылым аппаратындағы берілген көшірмені өзіне жақсы сіңіру.
Бояуды жұмысқа әзірлеу. Бояуларды бекітілген түстік эталондарға сәйкес
таңдап алады. Бояу ... ... ... ... ... ... келеді. Егер дайын болып келмесе, баспагер өзіне керекті түсті бір ... қосу ... ... Даяр өнім ... ... ... ... /11/
Түптеу цехы. Текстің басылған табақтары мен мұқабасы түптеу цехына
беріледі, мұнда кітапқа ... ... ... ... аяқталып
бітеді.
Текстің баспа табақтары бөлек дәптерлер етіліп ротация машинасында
бүктелген ... ... ... ... ... ... табақтарды тағы 16
бөлікке кесу керек қой.
Бұл ... бір ... ... ... машинаның столына қояды.
Пресс мұны столға басып қысады, сол кезде өткір пышақ келеді де оны ... ... ... ... ... қағаздар екіге бөлініп кесілгеннен
кейін, жарты бөлігін тағы да ... ... ... ... жеке ... ... қақ бөліп кесе береді. (2сурет)
Фальцовка – бүктемелеу. Басылған кітап – журналдық шикі ... ... ... ... басу цехынан брашюралау цехына қандай
күйде келіп түскеніне байланысты. Егер рулондық ротациялық ... ... ... ... дәптерлер етіліп берілсе, табақтық
машиналар оларды әлі де кітап – журнал құрылымдарының бастапқы элементтері
– дәптерлер ... ... ... жеке ... табақтар етіп шығарады.
Баспаханалардың жазық басу, флаторотациялық ... ... және ... ... бәрі де, әдетте басылым көшірмелерін бір баспа
табақтан төрт баспа табаққа дейін шығарады.
Бүктемелеу ... ... ... ... ...... ... көп беттік дәптерлерге айналдыру процесі. Бүктемелеудің
қолмен және арнаулы машиналарда жүргізілуі ... ... ... ... аз ... және ... даналы) әрі машинаны қолдану
пайдасыз болған кезде ғана істеледі. Бүктемелеу ... ... ... ... ... ... қарай ерекшеленіп, пышақты
және кассетті болып бөлінеді. ... жеке ... алу үшін осы ... бір ... ... ... ... тіліп қырқу қажет./12/
Пышақты текті машиналардың жұмысы төмендегіге негізделген. Оймалы стол
бойымен жылжып келе жатқан қағаз табақ тегеурін ... ... ... ... өзі мен қоса қағазды да оймаға ала ... ... ... ... ... Міне осыдан пайда болған ілгекті бір – біріне қарама ... ... қос ... ... ... ... де, бүгім жасайды.
Төменде орналасқан көршілес ... осы ... тағы ... ... кез келген қалыңдықты және серпінді қағазды жоғары ... ... етіп ... ... ... беруге болады.
Тілініп алынған парақтар ... Тік ... ... өз ара үш
бүктемелерде – 16 беттік, төрт бүктемелерде – 32 беттік кітап дәптершесі
шығады. ... ол ... ... ... Ең тәжіирбелі
бүктеушілердің өздері сағатына 400-500 ... ... бере ... ... қиын да күрделі жұмысты машина атқарады.
Қағаз парақтарды тілмей бүктейтін, тік қозғалыстың принциптері бойынша
өтпейтін пышақпен жұмыс істейтін алғашқы ... ... 1851 жылы ... пышақтың орнына екі қосар білікпен кассета жүретін ... ... 1923 жылы ... ... ... ... машиналардың
бүктемелеуі өнімдірек. Оларды қаттырағы да, табақ ... де ... ... ... ... өте ... Кассетті
машиналардың әрекет ету негізі ... ... ... үздіксіз айналып
тұратын білікшелермен алға беріледі де, онша биік емес жазық ... ... ... ... ... иіле бастайды. Ол кассеттің
тұғыра ... бос ... тап ... осы ... ... ... ... білікшенің көмегімен әлгі ... ... ... де ... ... ... кезде қыры бүгімделіп, содан кейін
табақ келесі секцияға тап болады. Мұндай машиналардың ... ... ... сәл ... Алайда жұмыс істеу жылдамдығының
жоғарлығы мен бүктемелеуді әр түрлі амалдармен жүргізуге мүмкіндігі барлығы
– кассетті машиналардың сөзсіз ... ... ... ... ... ... ... болғанмен, қажет етілетін бүгім мүлде
жасалып бітті деп есептеуге болмайды. Егер жаңа ғана ... ... ... ... бақыланатын болса, онда тез түзеліп бара жатқанын
аңғаруға ... Және сол ... ... келу ... деп ... түзелу 80°
дейін жетеді. Осы бір келесі технологиялық операцияны жүргізу үшін залалды
құбылыстың астарында, ... да ... ... ташықтарының қағаз
желегін құю кезінде өзінің бойына сіңірген зор серпінділікті ... ... ... тырысатындығы жатады. Қағазда пайда болған осы ішкі
серпінді жою үшін бүктемеленген дәптерлер бірден түйімдер ... ... ... – ала ... ... сол ... өз ... тақтайшалар не алюминий пластиналар салынып қойылған төстік ... ... ... өткізеді.
Рольді ротацияларда басып шығарғанда бүктеу мен басып шығаруды арнулы
аппараттар бір мезетте жүргізеді. Рольді машиналардан одан ... ... ... ... мен ... ... шығарылады. Форзац жапсыратын
автоматтар (БПА) қағаз ... ... таяу ... Олар
кітаптың бірінші және ақырғы парақтарына 432 форзацтарды, сондай- ақ ... жеке ... ... ... жапсырып шығады./14/
Блоктарды жинақтау. Бүктетілген және толығынан жинақталған (желіммен
жабыстырылған) баспа табақтарды біріншісінен ақырына ... ... ... ... ... мұны ... істейтін. Баспаханаларда баспа табақтар қатар-
қатар жинақталатын. Егер кітапта 30 баспа табақ болса, онда қызметкер қатар
... ... ... ... ... ... табақтарын іздеп тауып
алатын. Еңбектің мұндай әдісінде бір жұмыс күнінде не бары 1000 ... ... бұл ауыр ... ЛП-1 ... ... ... жинау
машиналары атқарады. Машиналарға магазиндер (30-ға ... ... ... ... ... рет- ... үйіліп салынады. Бірінші
магазинге – бірінші баспа табақ ...... ... ... тағы ... магазинді бойлай аялдама жасай отырып қозғалады. Транспортер
бірінші аялдағанда арнаулы механизм транспортер ... ... ... ... ...... ... табақтың үстіне екінші баспа
табақ салынады т. б. Транспортер соңғы ... ... ... оның ... толық жинақталған кітап (блок) жатады. Кітаптың көлемі үлкен ... 50 ... ... ... баспа табақтарды екі қайтара жинап
шығады. Бірінші жолы – 30 ... ... ... жолы – 20 ... ... Бұдан кейін осы баспа табақтарды жинап қосады. Бір күнде ... ... ... 18 мың ... ... шыға ... ... машиналар. Жиыстырылған блоктардың баспа ... үшін ... ... машина қолданылады.Ол 1885 жылы ойлап
табылған.
Бұрынғы баспаханаларда бұл аппарат үшін НШ-2 ... ... мен ... ... ... ... ... әр қайсысы бір сменада 27
мың кітап баспа табаған ... шыға ... 3 ... ... ... ... ... орналасады. Бұл машина
баспа табақтарға арналған столдан (блок етіп жинақталған), бір ... ... бар ... ... ... ... қозғап тұратын механизмнен, жіп өткізу жүйелерінен, қабылдау
столынан және қозғалтқыштардан құралады. Машина ... ... ... ... ... ортасын ашады, тігеді, тігіп ... ... ... және ... ... ... ... шығарып береді.
БНА автоматы негізгі тораптарынан басқа есеп - ... ... бұл ... ... ... шығарып отырады. Дәптерлер
дұрыс іріктеліп ... ... ... ... ... ... ... түптемені өңдеу. Сөйтіп, кітап блоктары іріктеліп
алынып тігілді делік. Оларға түптеме ... ғана ... ... бұл үшін әлі
де бірнеше операциялар керек болады. ... ... ... әзірлу керек. Оларды дөңгелек пышақтары
бар ... ... ... (ҚР-2) ... ... БН-2 ... бобин
тілетін станоктарда түптем материалдарын қию керек. Осыдан кейін КД-1, КД-
2, КД-3 ... ... ... ... ... Енді ... ... керек. Мұны бүктейтін машина істейді. Айналып тұрған екі валик
мұқабаларды ... соң ... ... өзі ... тіреуішке апарады.
Мұқабаның жартысы екі валиктің арасынан өткен кезде оның алдыңғы ... ... ... Валиктер қағазды алға қарай итеретіндіктен,
мұқаба сол ... ... екі ... және ... ... ... қозғалып отырып, машинаның қабылдау столына келіп түседі.
Бұлар бүтін матаны (№7), құранды (№5) және ... ... ... ... жасап шығады: матаға немесе қағазға желім ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды бүгеді де,
оларды бүркеменің ішкі жағына әкеліп, желімдеп жапсырады.
Тұтас ... ... ... және ... түптемдердің
түбірлеріне, әдетте автордың фамилясы, кітаптың осы кітапты жарыққа
шығаратын ... ... аты ... Бұл ... барлығы түптемеге,
түрлі әшекейге қолданылатын қаңылтырмен (бронза – алюминий, қызыл, ... және ... ... ... түсті бояулардың көмегімен түсірілед.
Бірқатар жағдайларда түптемеге бедерлі бейне суреттер салынады.
Мұның бәрін қолмен істеу ... ... ... да ... ... ... ... автоматтық прессалар (БЗП-2)
қолданылуда. Олар температурасы 180 градусқа дейін жетіп, қысымы 80 тоннаға
дейін болған ... ... ... /17/
Мұқабалар жасап шығарумен бірге кітап блогын одан әрі ... Ең ... ... үш ... қию ... Бұл ... қызметкерлері үш пышақты тілу машинасында (БОП-1) атқарады. Бұдан
кейін ... ... ... БТГ-2 блок ... ... ... Мұндай машиналар рет – ретімен төмендегідей операцияларды атқарады.
Кітап блоктарын өзі салып, автоматтық жолмен береді, ... ... ... ... ... дәке ... каптал
жапсырады, блокты қысып транспортерге шығарады. Мұндай агрегат сменасына
12,9 мың блок ... ... енді ... ... блокты мұқабаларға салып, оны мұнда
мықтап бекіту ғана қалады. Мұны В-2 және В-2М ... ... ... ... атқарады. Оның өнімділігі бір күнде 12-14 мың кітап.
Кітапшалар мен ... ... аз ... өңдеу процестерінен өтеді.
Беттерді бүктеп, баспа табақтарды іріктеп алғаннан кейін жіппен тікпейді,
арнайы ... ... ... 0,35 ... 0,8 ... тігетін
машиналарда бекітеді. Мұқабасы әріптер мен ... ... жұқа ... мен ... ... ... бір – ... сымдармен бекітіледі. Ең ірілері екі операциядан өтеді. Әуелі бір
– біріне бекітетін сымдармен блок бекітіледі де, содан осы ... ... ... ... Бұл үшін ... БШП- 4, БШП-5 ... ... пайдаланылады. /18/
Дәуір баспаханасында қалың журналдарды, кітапшаларды және тіпті
кітаптарды дайындап шығару үшін ... ... ... ... ... бекітуді жіптермен де емес және сымдармен де емес,
желіммен немесе арнаулы эмульсиямен ... ... Бұл ... ПБС типті
кітап блоктарын тігінсіз бекітетін жартылай автоматтар ... ... түрі ... болу ... оларды үш жағынан бірдей шет-
шетін кесіп тастау екрек. Бұл ... кесу ... ... ... ... ... ... – мұнда үш пышақ бар. Бұл
пышақтардың екеуі бір мезгілде ... ... және ... шеттерін
кеседі, ал бұдан кейін олар үшнші пышаққа ... ... бұл ... ... ... ... Дайын болған кітаптар техникалық бақылаудан өткізіледі,
одан кейін кітап сататын орындарға түседі
2.2.Баспахананың бүгінгі технологиясы
“Гейдельберг” фирмасының табақтық басылым машиналары. ... ... ... ... ... ... ... басылым
өндірістер қатарына жатады. 1896 жылы ... ... ... ... 1905 жылы жазық басылым машиналары “Гейдельберг” болып аталды.
1973 жылы 250 мың ... ... ... ... 1974 жылы
рынокта 4 бояулы 72 машина (SM) ... 1974 жылы екі, ... бес ... ... екі жақты басылымға ауысу мүмкіндігіне ие ... ... ... ... ... ... ... кіретін
машиналар:
СТО 52-1, РН-52-2, РН-52-1, РН-52-1-Р, РН-52-4, СТО-52-4-Р, РН-СТО-52-
5, РН-СТО-52-5-Р./19/
СТО-52-1 офсеттік басылым машинасының ... ... ... ... ... басу ... сағатына 8000 оттиск.
Қағаздың қалыңдығы: 0,4 мм.
Декельдің қалыңдығы: 1,9 мм.
Қалыптың қалыңдығы: 0,1- 0,8.
Бұл машинада бір жақты және екі ... ... ... болады.
Басылатын өнімдер: Этикеткалар, репродукциялық өнімдер, ... ... ... ... , ... және ... сырттары,
бланка өнімдері және карточкалар. т. б.
Машинаның жалпы құрылысы СТО-52-1 машинасының ... онша ... Бұл ... ... ... ... ... жартылай
автоматты және автоматты түрде жасалынған. СТО 52-1машинасы бір бояулы
болғандықтан онда ... бір ... өнім ... Бұл ... ... жаңа ... ... жаңа типтегі машиналар қатарына жатқызылады.
СТО-52-1 машинасының да жұмыс істеу ... ... ... ... ... ... Бірақ өзіндік ерекшеліктері бар.
Өзі беретін столда яғни өзі ... ... ... ... ... он кі телескопиялық ауа үрлегіштері, соғыштары
орналасқан. Бұлар тегіс және жиі, өзі ... ... ... Басқару
пульті жартылай автоматты түрде жасалынған.
Табақ өткізу жүйесінде оң және сол бүйір ... бар. ... ... щеткалары және роликтер бар. ... ... ... бар, ... ... стол ... орналасқандықтан қағаздар
кедергісіз өтеді. Басу аппаратында суланғыш аппараты, бояу аппараты бар.
Оларда ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы бүйір тірек, ... ... ... ... ... ... ... қағаздың санын, машинаның жылдамдығын, бояудың қаншалықты екендігін
көрсетіп тұратын ... бар және ... ... қалыпты кигізерде
басқару пульттары пайдалана отырып кигізеді.
СТО-52-1 офсеттік басылым ... ... және ... ... ... ... машинасының басылым аппараты, үш цилиндрдан
тұрады.
1.Қалыптық
2. Офсеттік
3. Басылым
Қалыптық цимлиндрға қалып кигізу жұмысы Ромойор-314 машинадағысындай
емес мұнда ... ... ... ... ... ... ... цилиндрға арнайы плнкіге офсеттік кілттің көмегімен бекітеміз.
Қалыпты кигізер кезде ... ... ... жағын офсеттік кілттің
көмегімен бекітіп алып, пульттағы арнайы қолдың ... ... ... ... ... ... ... кигізер кездегі сақталатын ережелер
1. Қалыпты кигізу жұмысында пайдаланатын ... ...... алу ... Қалыпты кигізген кезде планкіге дұрыс орналасуын тексеру қажет
3. Қалыпты саусақтың ұшымен емес алақанның ... ... ... ... ... ... ... қалыптық цилиндрға дұрыс орналасқанын бақылау
қажет.
Ылғалдандырғыш аппараты
Алты білік пен цилиндрдан тұрады. Қызметі жұқа ... ... ... ... ... ... ... білік
Бір басатын білік
Бір қабылдап алып реттеп беретін цилиндр
Беретін білік
Бір дукторлық цилиндр
Бояу аппараты
СТО-52-1 офсеттік басылым ... бояу ... 18 ... пен
цилиндрдан тұарады.
4. жағатын білік
1. қысатын цилиндр
5.жаятын цилиндр
1. жаятын білік
1.беретін білік
1.дукторлық цилиндр
СТО-52-1 офсеттік басылым машинасының табақ шығыру жүйесі
1.Өзі бртін стол ... ... стол ... ... ... стол ... жүйесі)
Өзі беретін стол
Өзі беретін жүйенің атқаратын қызметі өте зор. Бұл машиналарда ... стол ... ... ... ... табақтарын алып өткізетін
столға бір талдан ... ... жүйе ... (12
телескопиялық) үрлегіштерден, шлаңглерден, сораптан, ... ... ... ... өзі ... столдан, 2 жүктен, 12 тлескопиялық
сорғыштан, үрлегіштен, тірегіштерден, 2 ... ... щуп ... беретін столдың қызметі қағаз табақтарын бір беттен алып
өткізетін жүйеге беру.
Өткізетін ... ... ... ... ... ... ... қағазды
тез жылжытуға көмектесетін щеткадан, фаргриферден, транспартер, қорғағыш
қақпақтан тұрады. Ал өткізетін столдың ... ... ... ... ... ... Яғни ромойор-314 машинадағыдай қағаздардың дұрыс
өтпей қалуы не қағаздардың жыртылып қалу қиындығы тумайды.
Қабылдайтын стол
Яғни қабылдау ... ... ... ... ... қабылдап текшелеп жинау. Қабылдайтын стол алдыңғы артқы
бүйір тіректен, шынжырлы ... ... ... ... стол ... ... ... автоматты түрде көтеріледі.
СТО-52-1 машинасында тираж басу
СТО- 52-1 машинасында тираж басу ең бірінші машинаны жұмысқа ... ... ... ... Жұмыс орнын дайындау
2. басылым аппартын дайындау
3. бояу аппаратын дайындау
4. Ылғалдағыш аппаратын дайындау
5. Табақ өткізу жүйсін әзірлеу
6. Бақылау оттискісін алу
Жұмыс ... ... ... ... өнімінің таза және сапалы жоғары
басылуға тәуелді. Егер жұмыс орны ... ... ... ... кідіруіне немесе басылған өнімдердің ақуларының болуына ... ... ... ... ... ... пен декельдің
дұрыс кигізілуін тексеріп жұмысқа ... ... ... аппараттарын дайындау жұмысы. Бояу біліктермен цилиндрлардың
дұрыс орналасуын тексеріп бояу жәшігне бояу түрін ... ... ... бояулардың дұрыс жағылуын тексеру.
Ылғалдағыш аппаратын жұмысқа дайындау. Қажет ... ... ... ... ... материалдармен қаптап біліктер мен цилиндрларды
рет- ретімен орналастырып ылғалдың дұрыс берілуін тексеру.
Табақ өткізу жүйесін әзірлеу жұмыстарына өзі беретін столды, ... ... ... ... ... күйіне қою.
Бақылау оттискісін алу дұрыс өнім алу үшін ең негізгі шарт. Бақылау
оттискісі арқылы ... ... ... ... ... машинадағы
техникалық процестердің қаншалықты жұмысқа ... ... ... ... өнімнің ең бірінші шыққан данасы болып
табылады. Өндіріс орындарында басылған ... ... ... ... ... ... тексереді. Яғни бір өнімнің бірнеше оттискісін
тексеріп соның ішінде дұрыс талапқа сайбасылған ... ... ... ... ... өнім ... ... сақтайды. Яғни бұл дана
бақылау оттискісі деп аталады. Бақылау оттискісіз өнім алу мүмкін ... ... ... ... жағдайда ғана басу процесін бастаймыз.
СТО –52-1 офсеттік басылым машинасының жұмыс істеу принципі
Аталмыш машинада жұмыс ... үшін ... ... ... ... ... столға басылатын қағаздардыдайындаған кезде қағаздарды реттеп,
тегістеп арсына ауа ... оң ... 90 ... ... өзі ... ... ... Қағазды дайындап болған соң өзі беретін столды
қолмен ... ... ... ... жұмыс күйіне қою. Қағаздың үстіне екі
жүктің салмағын түсіру, ауа үрлегіш механизімін тексеру, 12 ... ... ... ... ... ... ... келтіру яғни роликтерді
қағаздың қалыңдығы бойынша орналастыру. Олардың еркін түрде ... және ... бір ... орналастыру. Бүйір тіректерді реттеу
немесе жұмыс күйіне қою, қалыптың сапсын тексеру, қалыптық цилиндрға дұрыс
орналасуын ... ... ... декельдің беті тегіс және дақ
болмауын қадағалау ... ... ... ... тот баспауын тексеру.
Машинада жұмыс істеу үшін осындай талаптар қойылады./21/
Қорытынды
Күнделікті ... әр бір ... адам ... мазмұнды кітаптарды
айтпағанда, әр көлемдегі ...... ... ... ... сусындап отырары анық. Бұл әсіресе, біз өмір сүріп отырған
өркениетті қоғам үшін қалыпты ... ... ... ... ... ... ... бәрі бірдей өздеріне жақсы мағлұмат берген
кітаптың, не газет –журналдардың артында баспахана мен баспагерлердің, яғни
бір ... ... ... ... көп ой ... ... өзімізге қаншама рухани білім мен ... ... ... ... алдымен жұмыс процестері күрделі де ... ... ... баспасөз өнімдерінің түр-түрлері тәжірбиеде бүгінгі
қоғамдық қызметтің барлық жақтарын қамтып, қайда болса да сіңісті ... ... ... ... бастап әрқайсымызға етене таныс кітаптар,
газеттер мен журналдар, оқулықтар мен ... ... ... ... ... мен ... ... жүруге
керекті билеттер товарлардағы жапсырмалар, конфеттердің сәнді ... осы ... ... ... да ... болып кеткен, бірақ сонымен қоса
сонша қажетті басылымдарсыз жеке адамның да, ... ... да ... ... ... көз ... ... өте қиын. Конверттер, почта маркалары, әр
түрлі құжаттарға қажетті бланкалар, қағаз ...... ... ... жасалынған. Бұлардың бәрі қашаннан бері тұрақты
өмірлік серігіміз болып ... ... ... зор ... полиграфистердің қоғамдық
өмірі мен қызметтегі ролін әдеқайда жоғары көтерді.
Сан түрлі қызғылықты мамандықты полиграфистер басылымдар таралымын
жоспарда ... ... ... ... ғана машықты емес, сонымен қоса
кітаптардың жоғары сапалы ... ... ... және ... олар ... ... сәйкесті болуын қамтамасыз етуге
тиісті.
Міне, осының бәрі ... ... ... ... ... ... ... тиянақты, әрі сауатты жұмысты
талап етеді. Осылардың астарында теориялық жақтан оқып қарулану және жұмыс
әдіс – амалдарын тәжірибеде игеру жолымен ғана ... ... ... етуге бел байлаған әр бір жастың мейлі, ... ... ... ... ... ма, ... өзі еңбек етуге бел
байлаған өндіріс саласын – полиграфияның не екенін білуге тиісті.
Полиграфия өндірісі - ... ... Ол ... мен ... ... жаңа ... пайдаланып, үнемі жетілдіру мен дамытылу үстінде.
Осындай үздіксіз жетілдіру полиграфистерден ... ... және ... ... ... ... ... қызметтеріне шығармашылық
тұрғыдан келіуді талап етеді.
Полиграфия өнімі – адамдарға ұзақ уақыт ... ... ... бұқаралық хабарлар мен насихаттың таптырмайтын негізгі көздерінің
бірі. Ол әлеуметтік және саяси күрестің, ағарту ісінің, ... ... ... ... ... ... қуатты
құралы. Ұлы ғұламалар кітап басып ... ... ... ... ... ... бір ... қойып, басу станогының пайда болуын орта ғасырлық
кезеңнен кейін жер бетінде ғылымның дамуын шарықтатқан негізгі факторлардың
бірі деп ... - ... ... ... ... ... (polus- көп,
grapho жазамын) дегенінде жатыр. Бұл сөз орыс тіліне ХVIII ... ... ... ... ... Иоганн Гутенберг (1406-1468) шығыңқы
баспа тәсілін қағаз матриалдың өзгешеліктеріне қарай ыңғайлап, жетілдіріп,
баспа саногын жасады. Терім формасынан ... ... ... ... ... Осы тәсілдің арқасында баспа жұмысын жасау ... ... ... - ... бір ... басылым өнімдерін – кітаптарды,
газеттерді жән басқа да ... ... ... ... ... ... Басылым өнімдерін полиграфиялық әдіспен өндіру,
әлбетте бейненің (басылым формасының) бетіндегі бояуды, қысым арқылы ... ... ... не ... ... көшіруге негізделеді.
Бейнені осылай дүркін – дүркін көшірудің нәтижесінде тираждық ... Әр бір ... ... – басылым қалыбының оттискісі (көшірмесі).
Табақтардың тираждық деп аталатын себеебі мынадан: ... ... саны ... яғни ... ... газет т.б. тарату үшін көбейтіп
алынған даналардың санымен анықталады.
Өндірістің полиграфиялық әдісінің процесі басылым ... ... ... жүргізу үшін, қағаз бетінде қажетті мөлшерде оттискілер
алу үшін, баспа ... ... ... ... ... ... Басылым
қалыбы – бейненің таңбасы, яғни бетінде басылып көбейтілуі қажет ... ... ... ... ... ... яки пластмассалық пластина.
Басылым қалыбына арнаулы біліктің көмегімен не бір басқа тәсілмен баспа
бояуын ... ... ... ... ... ... - басылым қалыбы
бояуды таңдамалы ... ... ... ... ... ... екі ... – бояу түсетін баспа жердің және бояу түспейтін ашық жердің
болуы ... ... ... бояу жағу ... ... ... ... элементтердің бетінде бояу болмауы керек.
Ал енді қазіргі полиграфиялық кәсіпорындарда барынша кең ... үш ... ... ... ... ... Бұл әдістер ең
алдымен бояу ... ... ... мен бояу ... ... ... қалыбы бетіндегі арқатынасымен ерекшеленеді.
Шығынқы басылым Басылым қалыбының ... ... мен ... әр ... ... ... керек. Баспа элементтері бір жазықтықта
және осы элементтердің арлығында шұңғылдана орналасқан ашық элементтерден
жоғары ... Егер ... ... ... білік пен бояу жағылса,
онда ол тек баспа элементтерін ғана сырлайды. Сонсоң, егер ... ... ... оны бояу ... ... элементтерінің бетіне қысылып басылса,
сонда одан басылым оттискісі алынады. Ал оттискідегі бейне түзу шығуы үшін
қалыптағы бейне керісінше ... ... ... шығынқы әдісімен
кітаптар, газеттер, суреттер басылады.
Ойынқы басылым Мұнда қалыптың баспа элементтері, керісінше, ... ... ... қалыбының шұңғылдарында жатады. Сұйық бояу
басылым қалыбының бүкіл ... ... ... оның ... ... ... ... элементтерінің қуыстарын толтырады). Сонан соң ... ... бояу ... бояу тек ... ... ... ғана ... Мұнан кейін бояу қысым арқылы
басылмақ табаққа, бетке көшіріледі. ... ... ... айнадан
сәулеленгені секілді керісінше көрінуі қажет. Ойынқы басылым әдісі кітап –
журнал өндірісінде пайдаланылады.
Жазық офсеттік басылым ... ... ... ... және ашық
элементтері бір жазықтықта жатады. Бұл ендеше ... ... ... ... ... ... ... элементтерді ғана емес, сондай-ақ ашық
элементтерді де ... ... ... ... ... ... қабылдайды,
ал ашық элементтер, бояуды қалыпқа ... ... ... ... ... ... себебі мынада: арнайы өңдеу арқылы басылым
қалыбы құйылады да, осы ... ... ... ... ... ... ... (оны өзінен тебеді) Ал ашық элементтер суды жақсы қабылдайды
да, майлы бояуды дарытпайды. Сондықтан ашық ... ... ... ... ... майлы бояуды қабылдайтын элементтері олеофильдік
(грекше – майды сүйетін), ал суды ... ... ... сүйетін) деп аталады. /23/
Бояуды таңдап қабылдайтын басылым қалыбынан қысым ... ... ... ... ... ... алады. Жазық басылым қалыбындағы
бейне (оттискіде түзу шығуы үшін) бұл ... ... ... ... ... ... басудың шығынқы және ойынқы басылулардан айырмашылығы –
мұнда қалыптың ... және ... ... іс ... ... жатады. Мұндай жағыдайда басылатын элементтеріне бояуды тағы ... және ... ... ... ... басылым көшірме шығаруға
болатын себебі қалыптың кейбір жерлерін бояумен, кейбір ... ... ... ... Бұл ... ... ... өңдеу арқылы жасалады. Нәтижесінде ашық жерлері дымқылды жақсы
ұстайтын және ... ... ... ... ие ... Ал басылатын
жерлері тек бояуды қабылдайды да, суды қабылдамайды. Осы күні жазық басылу,
көпшілік жағдайда, ... ... ... ... ... ... ... секілді бірнеше бояумен
шығарылатын басылымдарда ... ... ... ... дағдылы қалыптары пайдаланылады,
бірақ біз талдаған барлық әдістерден айырықша мұнда түзу бейне қолданылады.
Офсеттік басылымның ... бір ... ... ... ... ... ... әдісінің алдында үлкен артықшылығы бар. Офсеттік әдіспен
фактуралық табақтан бұдырмақты қағазға және басқа да материалдарға ... ... ... ... ... Офсеттік машиналарда басу жылдамдығы
өте жоғары – сағатына 20000-нан аса оттискі басылады. Басылымның осы әдісі
бүкіл дүние ... кең ... дами ... әдебиеттер мен сілтемелер тізімі
1. Елеукенов Ш. Кітаптану негіздері.- Алматы, ... ... Ш. ... ... ... ... 21-22
Елеукенов Ш. Кітаптану негіздері.- Алматы, Санат,1997 ... ... , ... Ж.Қазақ кітабының тарихы -
Алматы, Санат,1999 12-13
Елеукенов Ш, Шалғынбаева Ж.Қазақ ... ... ... ... 30-35, ... Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері
Алматы, Білім, 2005
521-530
4. Омарова А, Әбдиева Р, ... ... ісі және ... басу ... - 2004 ... Гудкова Г, Загаринская Л. Полиграфические материалы
- Москва,1982 80-100
6. Риязанов В.Офсеттік басылым – ... 1993 ... ... Г, Жуков А. Полиграфия өндірісі – Алматы, 1991 ... ... В, Таль Г. ... шағын машиналар және оларда
жұмыс істеу – ... ... ... А, ... ... ... ... шығарады –
Алматы, Қазақ мемлекеттік баспасы, 1955 49-51
10 Бектемісов Ә. Ә. Ыдырысов ... мен ... ...... ... баспасы, 1978 18-20
11 Волкова. Л.Основы наборных процесов Москва ,1986 ... ... ... по ... ... ... 1955 ... Солдатов А. Печатнику – офсетчику Словарь – спровочник
Москва, ... 1984 ... ... М, ... Ж. Книгоиздательское дело
Казахстана- Алматы, Казахстан 1992 46-48
15. Зельдович Б, Софонова М, ... А. ... ... ... ... ... ... Книга, 1990 50-62
16. ... А, ... ... Н, Муратов Ю,
Ефремова А. Технология печатных процессов- Москва,
Книга, 1989 100-101
17. Комолев В, Пергамент ... ... ... Москва, Книга, 1986 59-65
18. Воробьев Д, Дубасов А,Лебедев Ю.Технология
брошюровочно – переплетных процессов- ... ... 1986 ... Бельчиков И. Техническое редактирование книг и ... ... ... ... С, ... ... по ... и
полиграфической технологии- Минск,
Космополис – универсал 1995 151-80
21. ... И, ... Ю, ... ... труда в полиграфий
- Москва, ... 1988 ... ... Б. ... фото – ... ... Москва, Книга, 1981 41
23 Адреса и Автографы российской печати- Москва
Полиграфист и издатель, 2006 65-67
-----------------------
1. Корректура
Беттеу, ... ... ... ... ... жазу
Монтаж
Қалып жасау
Басу
Брашюралап түптеу
Дайын өнім

Пән: Полиграфия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баспахананың жалпы сипаттамасы9 бет
Композициялық материалдар. Ыстыққа төзімді болаттар мен қорытпалар. Кесу аспабына арналған болаттар. Өлшеу аспабына арналған болаттар12 бет
Термопластардың жылу-физикалық қасиеттерінің өңдеудің технология параметрлеріне әсері3 бет
Кітапқа қойылатын техникалық талаптар52 бет
"баспасөздегі ақпараттық соғыс"7 бет
19-20 ғасырдағы Қазақстан баспасөзі81 бет
«Білгенге маржан» баспасының бизнес- жоспары8 бет
«Үш қиян» баспасынан жарық көрген атақты адамдар хақындағы кітаптар ерекшелігі51 бет
«Өнер» баспасы өнімдерінің ерекшеліктері70 бет
Алғашқы мерзімді баспасөз тіліндегі кірме сөздер26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь