Инвестициялық саясат жайлы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Инвестициялық саясат негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
1.1. Мемлекеттің құрылымдық.инвестициялық саясатын қалыптастыру негіздері ... ... ... 4
1.2. Мемлекеттің инвестициялық қызметін жүзеге асыру және оның маңызды мәселелері.7
1.3. Құрылыс кешені және оның дамуын мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12

2. Қазақстан Республикасының инвестициялық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.1. Шетелдік инвестициялар және олардың Қазақстанға ағыны ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2. Тікелей шетел инвестицияларының дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

3. Қазақстан экономикасындағы инвестициясның орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
3.1. Қазақстан экономикасындағы инвестицияның орналасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
3.2. Қазақстан экономикасына шетелдік инвестиция тартудың маңызы ... ... ... ... ... ...25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Экономикадағы құрылымдық өзгерістерді сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі мен деңгейі көбінесе мемлекеттің экономикалық саясатын жүзеге асыру мен болашақтағы кезеңдерге белгіленген мақсаттарға қол жеткізу жөніндегі нақтылы макроэкономикалық шараларға байланысты. Басқаша айтқанда, жалпы мемлекеттік экономикалық саясат – макроэкономикалық, салық және аймақтақ деңгейлерде құрылымдық саясатты қалыптастыру негізгі болып отыр.
Макроэкономикалық тұрғыдан алғанда құрылымдық саясатты қалыптастыру негізіне өзара тиімді қатынастарды қамтамасыз ету жөніндегі бірқатар мәселелер жатады. Олар: қоғамдық өнім өндіру бөлімшелері арасындағы, аралық және дайын өнім, өнеркәсіптегі өндіріс құралдарының өндірісі, ұлттық табыстағы тұтыну қоры мен қор жинау, өндірістік және өндірістік емес күрделі қаржы жұмсау, құрылыс-монтаж жұмыстары мен өндіріс жабдықтарына шығын жұмсау араларындағы қатынастар. Олардың негізінде тиімділікке қол жеткізу дегеніміз – қоғамның табиғи шикізат, материалдық-техникалық және интелектуалдық қорларын қолдана отырып, халықтың материалдық және мәдени қажеттіліктерін, жақсы тұрмыс жағдайын қамтамасыз ету. Макроэкономикалық салада оңтайландыру ісі халық шаруашылығының салалық құрылымына да әсер етеді. Өйткені мұнда өзгерістерді жүзеге асырудың маңызды тетігі – макроэкономикалық жағдайға айтарлықтай әсер ететін салалық басымдықтарды ғылыми негіздеу болып табылады. Республикамыздың жағдайында салалық құрылымның тиімді жағдайын анықтау – экономиканың шикізаттық бағытын жою және өнеркәсіпті дамыту мәселелерімен тығыз байланысты.
Дағдарысты жағдайдан шығу және экономиканы дамыту – ұлттық табыстағы өндірістік қор жинау үлесін арттыруға байланысты. Ал бұл, өз кезегінде, әсіресе барынша жетілдірілген өндіріс құралдарын шығаратын салаларда өндірістің өсу қарқынын арттыруды қажет етеді. Мұнда да шетелдік технологиялық инвестицияларға бағытталуға болады және бағытталу керек деген жаңсақ пікірлер бар. Шетелдік технологиялық инвестицияларға толықтай бағытталу, біріншіден, отандық машина жасау және өндіріс процесін механизацияландыру мен автоматтандыруды қамтамасыз ететін салалардың мүддесіне шек келтіруі мүмкін; екіншіден, елде техникалық процестің негізгі бағыттары бойынша күрделі және қолданбалы ғылыми зерттеу жүргізуге қажеттілік төмендеуі мүмкін. Бұл екі жағдайда да өндірісте интелектуалдық ұтылыс анық байқалады, ал оны болдырмау үшін мемлекеттің құрылымдық саясатын қалыптастыруда халық шаруашылығының инфрақұрылымдық және әлеуметтік салаларының өндірістік негізін жаңарту мен пайдалану тиімділігін арттыру мүдделері көзделуі тиіс.
1 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан Халқына Жолдауы Алматы 2005 ж.

2 Назарбаев Н. Ә. Қазақстан - 2030. Барлық қазақстандықтардың өсіп-өркендеуі қауіпсіздігі және әл - ауқатының артуы. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. Алматы, Білім, 1997.

3 Қазақстан Республикасының "Ұлттық қауіпсіздік туралы" Заңы. 26. 06. 1998 // Егемен Қазақстан, 28. 06. 1998.

4 Антикризисное управление. Учебник под ред. Короткова Э.М. М.: ИНФРА-М, 2005.

5 Антикризисный менеджмент Под ред. Грязновой А.Г.М:Экмос,1999.

6 Теория и практика антикризисного управления. Учебник под ред. Беляева С.Г. М.:ЮНИТИ, 1996.

7 Мухамбетов Т.И., Нукушев А.Г. Банкротство и антикризисное управление предприятием (учебное пособие). Алматы, 2000.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе……………………………………………………………………………………………..3
1. Инвестициялық саясат негіздері…………………………………………………………...4
1.1. Мемлекеттің ... ... ... Мемлекеттің инвестициялық қызметін жүзеге асыру және оның маңызды
мәселелері.7
1.3. ... ... және оның ... ... ... ... ... инвестициялық саясаты………………………………17
2.1. Шетелдік инвестициялар және олардың Қазақстанға ағыны…………………………..17
2.2. Тікелей шетел инвестицияларының дамуы………………………………………………20
3. Қазақстан экономикасындағы инвестициясның орны……………………………….22
3.1. Қазақстан экономикасындағы ... ... ... ... ... ... тартудың
маңызы…………………..25
Қорытынды……………………………………………………………………………………27
Қолданылған әдебиеттер тізімі………………………………………………………………………28
КІРІСПЕ
Экономикадағы құрылымдық өзгерістерді сипаттайтын көрсеткіштер жүйесі
мен деңгейі көбінесе мемлекеттің экономикалық саясатын жүзеге асыру ... ... ... ... қол ... ... ... шараларға байланысты. Басқаша айтқанда, ... ... ...... ... және ... ... саясатты қалыптастыру негізгі болып отыр.
Макроэкономикалық тұрғыдан алғанда құрылымдық ... ... ... ... ... ... ету жөніндегі бірқатар
мәселелер жатады. Олар: қоғамдық өнім өндіру бөлімшелері арасындағы, аралық
және дайын ... ... ... ... өндірісі, ұлттық
табыстағы тұтыну қоры мен қор ... ... және ... емес
күрделі қаржы жұмсау, құрылыс-монтаж жұмыстары мен өндіріс ... ... ... қатынастар. Олардың негізінде тиімділікке қол
жеткізу дегеніміз – ... ... ... ... ... қорларын қолдана отырып, халықтың материалдық және мәдени
қажеттіліктерін, жақсы тұрмыс жағдайын қамтамасыз ету. ... ... ісі ... ... ... құрылымына да әсер
етеді. Өйткені мұнда өзгерістерді жүзеге асырудың маңызды ... ... ... айтарлықтай әсер ететін салалық басымдықтарды
ғылыми негіздеу болып ... ... ... ... тиімді жағдайын анықтау – экономиканың шикізаттық бағытын жою
және өнеркәсіпті ... ... ... ... ... шығу және ... ... – ұлттық табыстағы
өндірістік қор жинау үлесін арттыруға байланысты. Ал бұл, өз кезегінде,
әсіресе ... ... ... ... ... ... өсу ... арттыруды қажет етеді. Мұнда да шетелдік
технологиялық инвестицияларға бағытталуға болады және ... ... ... ... бар. ... технологиялық инвестицияларға толықтай
бағытталу, біріншіден, отандық машина ... және ... ... мен ... ... ... салалардың
мүддесіне шек келтіруі мүмкін; екіншіден, елде ... ... ... ... күрделі және қолданбалы ғылыми зерттеу ... ... ... Бұл екі ... да өндірісте интелектуалдық
ұтылыс анық ... ал оны ... үшін ... құрылымдық
саясатын қалыптастыруда халық шаруашылығының инфрақұрылымдық ... ... ... ... ... мен пайдалану тиімділігін
арттыру мүдделері көзделуі тиіс.
1. Инвестициялық саясат негіздері
1.1. Мемлекеттің құрылымдық-инвестициялық саясатын қалыптастыру
негіздері.
Егер әлемдік шаруашылық байланыстарда өз ... ... ... ... бөлінісіне қатысу мәселесі назарға алынбаса, онда
құрылымдық саясат ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз экспортқа бағытталған салаларды дамыту, ал «еңбек
бөлінісіне қатысу» - маманданған ... ... ... мен дамуын
білдіреді.
Бұл жерде біз ... ... ... ... ... ... мемлекеттік саясатты қалыптастырудың ... ғана ... ... ең ... ... өндіргіш күштерін
орналастыруды оңтайландыру мәселесін қамтитын халық шаруыашылығының
аймақтық құрылымын тиімді ету ісі де ... ... атап өту ... ... ... ... және аймақтық құрылымдарын оңтайландыруда
шешуші роль атқаратын екі факторды бөліп ... ... ... ... ... ... және қоғамдық өндіріс пен халықтың өмір сүру
деңгейінің тиімділігін арттыруға қол ... ... ... ... ... ... құрылымын ғылыми негіздеуде
ерекше сипаттағы факторлар да ескеріледі. Атап ... әр ... ... өмір сүру ... ... қажеттігі жөнінде,
өйткені, егерде аймақаралық ауытқулар деңгейі жоғары болса, ... ... ... ... жағдайдан аймақтық құрылымды қалыптастырудың келесі факторы –
жергілікті халықтың жұмыспен қамтылу коэффициентінің мөлшерін ... ... және ... тиімділікке қол жеткізудің
жалпымемлекеттік мүдделілігі туындайды. ... ... ... ... және ... алу әрқашанда мемлекеттің аймақтық саясатын
қалыптастыруда бастапқы негіз болуы шарт. Бұл ... ... ... өте ... болып отыр. Себебі, материалдық
өндірістің аса маңызды салаларында аймақтық ... ... ... Жекешелендіру шараларын жүзеге асыру түптеп келгенде
жұмыссыздықтың өсуіне, ... ... ... ... ... ... ... материалдық техникалық және ғылыми-
интелектуалдық базасының құлдырауына алып келді.
Халық шаруашылығы аймақтық құрылымның өзгерісі ... ... ... мен ... ... ... кешендік қағидасына байланысты. Аталған қағида аймақтық құрылымды
қалыптастырудың маңызды факторларының бірі.
Жоғарыда, мемлекеттің құрылымдық ... ең ... ... ... шешімдер қабылдап, жүзеге асыру арқылы, яғни
құрылымдық және инвестициялық саясаттарды ... ... ... ... ... ... ... үш бағытта жүргізіледі:
▪ Мемлекеттік бюджеттік қорларды пайдалану арқылы;
▪ Ішкі несие ... мен жеке ... ... ... тиімді қолдануды ынталандыру арқылы;
▪ Шетелдік инвестициялырды тарту мен тиімді пайдалану механизмі
арқылы.
Осы бағыттар ішінен басымдысын таңдап алу және ... ... ... ... құрылымын қолдау мақсатында олардың
үйлесімін қамтамасыз ету – ... ... ... ... Оны қалыптастыру барысында ҚР Президенті бекітетін крделі ұлттық
бағдарламаларды іске асыру қажеттігі де ескеріледі.
Іс жүзінде, ... ... қол ... ... ... ... бағыттары мен көрсеткіштері сандық
жағынан айқындалып, атқарылатын мерзімі бойынша анықталуға тиіс.
Ал бұл, өз кезегінде, мүдделер, ресурстық ... ... ... осы ... ... ... ... өзі де салалардың, аймақтар мен
тұтастай халық шаруашылығының орта және ұзақ ... даму ... ... ... ... ... ... саласы дамыған
елдердің мемлекеттік қызметінде келесідей өзара байланыс анық ... ... ... ... ... мемлекет шараларының өзара
байланыстылығы
Болашаққа әзірленген, мақсаттары мен әдістерін ескере отырып салалық
және ... ... ... ... моделдердің мәліметтерін
талдау – халық шаруашылығының тиімді құрылымы мәселелерін жоспарлы түрде
шешудің ... ... Осы ... ғана ... салалық және
аймақтық құрылымдарын мемлекеттік реттеу механизмдерін қолдау ... ... өз ... өзге ... ... жүзеге асыру тәжірибесін талдау, мұндай жағдайда механизмдер
құрамы мен басымдығы көбінесе құрылымдық өзгерістер ... ... ... ... ... Егерде бұл бағыттар мақсатты міндеттерге
сәйкес болып, құрылымдық өзгерістердің экономикалық және ... ... үшін ... ... ғана өзгертуді талап ететін болса
жақсы. Мұндай ... ... ... ... ... белсенділікті ынталандыру механизмі басымды болар еді.
Ал егер, ел экономикасында құрылымдық дағдарыс орын алып, ... ... ... қалыптасатын болса – бұл мүлдем басқа
жағдай. Қазақстанда бүгін екі түрлі жағдай да орын алып ... ... ... ... ... ... жою үшін ... мемлекеттің құрылымдық-инвестициялық
саясатының бағытын айтарлықтай өзгерту қажет және оны ауыл ... ... ... ... ... – эканомикалық рольін
қалпына келтіруге бағыттау керек. Құрылыс ... де ... ... ... ... ... ... өзгерістерді реттеудің
механизмдер арасында бюджеттік қаржыландыру, ... бөлу және ... ... болып табылады.
Қазіргі жағдайларда ҚР Үкіметінің ... ... ... ... ... ... тиіс:
- дайын өнім шығару арқылы экспорттық әлуметті арттыратын салалар
даммуына басымдық беру;
- ішкі ... ... ... және ... ... ... кеңейту;
- негізінен отандық өндрісі есебінен халық шаруашлығы барлық
салаларының өндірістік апаттарын жаңарту;
- ... ... ... ... ... ... ету;
- эканомиканың аграрлық секторының дамуын тездетуге бағытталған қаржы
және несие қорларын арттыру және ... ... ... келе ... ... ... ... мемлекеттің құрылымдық-инвестициялық саясатын алдын ала
ғылыми негіздемейінше және салалық, аймақтық деңгилерде оны жүзеге асырудың
механизімдерін ... ... ... өзгерістерді қажетті бағытта
қамтамасыз ету мүмкін емес. Сұраныспен ұсынысты сәйкестендірудің ... ... ... ... капитал мен өзге де қорлардың бір саладан
екіншісіне аусуы ешқашанда бірінші кезектегі ... ... ... қоғамдық өндіріс тиімділігін арттыруға мүмкіндік бермитіндігін
тұпкілікті ұғыну қажет. Ал, ... ... ... ... эканомикалық саясатынан туындайтын ... ... ... ... ... Енді осы ... іске асырудың негізгі
механизмдері қандай?-деген сауалға жауап ... ... ... оны ... асырудың шешуші механизмі-
басымды салалар дамуының мақсатты ... Онда ... ... ... – техникалық, ұйымдық – құқықтық сипаттағы ... ... ... ... – ақ ішкі және ... ... орын алу мақсатында осы салалар шығаратын өнім сапасы мен техникалық
деңгейін арттыруға үлкен көңіл бөлінеді. Бағдарламалық ... ... мен ... барынша қарқынды дамуы үшін тиісті жағдайлар жасау
жөніндегі барлық шараларды қормен ... ... да ... Бұл
жерде мәселе ең алдымен қаржы ресурстары турадлы болып отыр, өйткені оларды
анықтау кезінде сала ішіндегі (аймақтық) резервтері ...... ... жүзеге асырудың ... бірі – ... ... ... ... нормасы
белгілеу – бұл жоғарыда аталған резервтерді арттырудың қамтамасыз етеді.
Бұл істе қарастырылып отырған салалар кәсіпорындарының ... ... ... (жеңілдікпен салық салу), сондай – ақ ... ... жаңа ...... жетістіктерді ендіруге
бағытталған пайда бөлігін тұтастай салықтан босату ... рол ... ... ... ... беру механизмі мен салықтық несие
бөлу арқылы да ынталандыруы шарт. Бірақ, бұл ... егер де ... ... таңдап алынған инвестициялық жобаларға жеңілдікпен несие
бөлінсе ғана тиімді нәтиже береді. Осыған ... ... ... жеңілдікпен несиелеу қызметін атқаратын банктер
(әсіресе коммерциалық) моральдық және материалдық қолдау табатындай жағдай
жасалса – бұл аса ... шара ... ... отандық және шетелдік инвесторлар басымды салалар объектілеріне
көңіл ... ғана ... ... ... керек. Бірінші кезекте ішкі
(отандық) ... ... ... ... бөлу ... өйткені шетелдік
несиелер, жоғарыда атап өтілгеніндей, нәтижесінде ... 2-3 ... ... ... атап ... тағы да бір мәселе, жеңілдікпен салық
салу
- қалдықсыз және ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарымен қамтамасыз ететін
инвесторларға қолданылуы тиіс.
Егер кәсіпорындар мен инвестициалық ... ... ...... және т.б. импорт есебінен ... ету ... онда ... салалардың (аймақтар) барынша қарқынды дамуы үшін
жеңілдікпен ... ... ... ... да маңызы бар. Алайда
импортты алмастыратын отандық өнім өндірісі көп ... өте ... ... да атап ... жөн. ... осы мақсатта басымды салалар мен өндірістер
жүйесінде кәсіпкерліктің, шағын және орта бизнестің ... ... ... ... ... ... ... келе айтарымыз, жоғарыда аталған механизмдер ұзақ ... ... ... – құқықтық негізін жасаған жағдайда ғана тиімді
ықпал ете ... Осы ... ... ... ... енгізу
(қазақстандағыдай) инвестициялық процестердің баяулауына және ... ... ... ... іске аспауына алып келетіндігін
өмір көрсетіп отыр. Бұл ... ... ... ... шешу
кезінде өте сақтықпен қарау қарау ... ... ... ... ... ...... құрылымды құраушы
өндірістер туралы шешім қабылдауда отандық инвесторларды да алшақтатады.
Өйткені бұл жерде ... ... ... тура ... ... инвестициялық қызметін жүзеге асыру және оның маңызды
мәселелері
Экономикалық әдебиетте инвестиция түсінігіне анықтама беру жөнінде
көп талас жоқ. ... ... ... оның ... пайда, табыс және
әлеуметтік эффект алу мақсатында экономика салаларының барлық нысандарына,
кәсіпкерлік қызметті дамытуға ... ... және ... ... түрі ... ... құралы ақша қаражаттарынан,
мақсатты банк несиелерінен, үлестік жарналардан, акциялар мен басқа ... ... ... және ... мүліктерден (ғимараттар,
қондырғылар, материалдар т.б.) жерді пайдалану құқығынан, табиғи ... ... ... қызметтің негізгі нысаны инвестициялық жобаларды
жүзеге асыру болып табылады. Бұл жерде инвестициялау үрдісін ... ... ... жөн. Егер ... ... ... ... орналастыру болса, онда қаржыландыру осы қорлардың көздерін
қамтамасыз етеді.
Кейбір әдебиеттерде инвестицияны күрделі қаржы ретінде қарастырады.
Мұндай ... ... ... ... нақты пайдалану нысанының
анықталмауында. Егер ... ... ... ... ... ... ... өндіруге бағытталған болса, онда инвестсциялар ... ... ... және ... ... құнын қамтиды.
Яғни, инвестиция түсінгіүрделі қаржы түсінігінен әлдеқайда кең. Сонымен
инвестициялық қызмет ... ... ... ... және
мемлекеттің инестициаларды жүзеге асыру жөніндегі практикалық іс-әрекеттің
жиынтығы» болып табылады.
Олар ... ... ... ... асырылады: а)
күрделі құрылыс; ә) ... ... б) ... ... ... в) ... және ... мүлк нарығында мүліктік
құқықтарды жүзеге асыру сферасында (епілдік құқық пен ... ... ... ... ... тағы бір ... олар
материялдық емес активтерді (жер бөліктерін пайдалану құқығы мен ... ... ... ... ... тауарлық белгілер, сауда
маркалары, лицензиялар және т.б.) ұлғайту үшін де ... ... ... құру және ... қаржыландыру үшін қолданылатын негізгі
көздергеамортизациялық төлемдер, тааз пайда, коммерциялық және ... ... ... қор ... ... және т.б. ... әр түрлі меншік түрлеріндегі кәсіпорындардың айналым
активтеріне де жұмсалады. Кәсіпорындардың айналым ... ... ... ... ... өндіріс, кеғлешек кезеңдер
шығындары ж.б.) айналым қорларынан тұрады.
Инвестициялау жөнінде ... ... ... ... объективті бағалау. Жобаларды бағалау оңай шаруа емес, себбі ... ... ... қол ... үшін ... деңгейінде
жүргізілетін жобалар туралы болып отыр. Инвестициялық ... ... таза ... құн, ... ішкі ... ... сияқты көрсеткіштерді есептеумен қатар, ақшаның қазіргі және
келешек кезеңдегі құнының айырмасын да анықтау керек.
Бұндай есептеулер не үшін қажет? ... ... ... кездегі
құны бойынша есептелген шығынддарды табыспен салыстыру мүмкіндігін туғызу
керек. Сол ... ... ... ... ... ақша құны бойынша
есептелген табыстар, инвестициялау ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Бұл есептеудің дисконттау деп аталатыны белгілі, және ол төменгі
формула ... ... = ... ...... мөлшерлемесі немесе ақшаның қазіргі кездегі құны;
mt - ақшаның келешектегі құны;
a - пайданың ... ... ... ... ... ... – ақша құнының өсуі байқалатын жылдар саны.
Осындай есептеулердің нәтижесінде инвестициялық жобалар таза қазіргі
құнын анықтаймыз. Келтірілген ... ... ... ... бөлу арқылы жобаның рентабльділік ... ... ... ... отырған инвестициялық жоба бойынша шешім
қабылдау үшін оның ішкі ... ... ... Ол ... ... ... кезеңіндегі инфляция деңгейінің ықпалын көрсетеді.
Яғни, инвестициялық жобаны жүзеге ... ... ... ... ... есепке алынатын инфляция деңгейі қандай болуы керек деген сұраққа
жауап береді.
Сонымен, мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... осы іс - әрекетті ұйымдастырудың логикалық моделін аладын
ала ... ... ... ... ... ... ... жалпы
қабылданған моделінің логикасын макроэканомикалық (мемлекеттік) деңгейде
де қолдануға ... ... ... бұл ... ... жоспарлау ... ... ... ... ... |Мониторинг және|
|іздестіру |анықтау және |талдау және ... ... |
| ... ... ... |бақылау ... ... ... ... ... ... көрсетілгендей, стратегиялық ... және ... ... ету, ... инвестициялық шешімдердің сыртқы
жағдайлары және ... ... ... ... ... тұр.
Мемлекеттік деңгейде бұл шешімдерді қаржыландыру орталықтандырылған
(бюджеттік) қорлар есебінен жүргізіледі, ал ... ... ... ... ... ... орны мемлекетттік кәсіпорындар мен ұйымдардың
негізгі капиталға жұмсалған өз ... ... ... ... ... ... бойынша төменде келтірілген
мәліметтер арқылы байқауға болады.
Күрделі құрылысқа жұмсалған инвестициялар ... ... млн ... ... ... |
| ... | |
| ... | |
| ... | |
| | ... ... емес|Тұрғындарға жеке|
| | ... ... ... ... |
| | ... |ұйымдарға |мен пәтерлер |
| | | | ... |
| |Млн ... |Млн |
| | | ... ... ... ... барлығы | | | |
| |100,0 |100,0 |100,0 ... ... |38,9 |5,0 |10,0 ... ... | | | ... ... |... |3,5 |3,2 ... ... |... |1,1 |6,8 ... тыс ... ... | | | |
| |... |0,4 |- ... мен ... өз қаржылары | | | |
| |59,4 |92,3 |49,4 ... ... ... |1,7 |1,2 |2,0 ... ел ... |- |1,5 |38,6 |
* ... ... құрылысқа жұмсалған инвестициялардың көлемінде бюджеттік
қаржылардың үлесі жылдан – жылға төмендеуде. Егер бұл ... 1995 ... ... тең ... 1995 жылы – 5,0 ... ал 2000 жылы – ... тең. ... мен ұйымдардың қаржыларының үлесі, тиісінше,
54,9%, 92,3%, 49,4% болып отыр. Он жыл ... жеке ... ... үлесі айтарлықтай өзгере қойған жоқ.
Мемлекеттік инвестициялық қызметін реттеуде шетел инвестицияларын
тарту мен тиімді пайдалану маңызды рол ... ... ... ... үлесі 1995 жылғы 1,5 пайыздан 2000 жылы 38,6 пайызға
дейін өскен.
Шетел инвестицияларында жетекші орындарында Жапония, АҚШ, ... ... т.б. алып ... Айта ... бір ... ... ... ұйымдастырушылық – құқықтық және салық
жүйелеріндегі жиі ... ... ... ... және ... ... айқынсыздық т.б. кедергі болуда.
Отандық және шетелдік инвесторлар үшін ... ... ... ... ... ... ... қағидаларының тұрақты
болуы өте маңызды. Олардың арасында инвестициялық қызметтің экономикалық
және әлеуметтік қағидасы негізгі болып ... Осы ... ...... ... жобаның жоғары ретабльділігімен, тікелей
инвестициялар мен ... ... ... ... ... ... ерекшеленуі.
Шетел инвестицияларын тартудың тағы бір негізгі қағидасы – ... ... екі ... да пайдалы болуы. ... ... ... ... ... қуалау тек ... ... ...... ... нәтижесінде екі жақта ... ... ... ... ... ... пайдаланудың
маңызды қағидасы елдің экономикалық (саяси) және ... ... және ... ... ... Осыған байланысты, экономика
салаларының негізін ... ... ... инвесторларға сату
арқылы біздің елде жүргізіліп отырған жекешелендіру саясатын толық ... ... ... ... ... ... инвестициялау
жағдайларын сақтап және біздің мүдделерімізді, ... ... ... ... жоқ. Және де, ... ... негізінен
өнеркәсіптің өндіруші салаларына көңіл бөлуде, ол республика ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
басқа елдер алдында ауыл ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылатын инвестициялық жобалар, тұтынуға дайын сапалы ... ... ... ... ... ... және ... өндірісін дамыту тұрғысынан бағалау тиіс. Түптеп келгенде,
республика аумағын ... ... таза ... ұйымдастыруға
қажетті шикізат өнімдерін беретін салалардың даму полигонына айналдырмау
керек.
Маңызды қағидалардың бірі – елдердің ... ... ... ... ... жариялылық негізде болуы. Инвестициялық
жобалардың негізгі көрсеткіштері және жүзеге асыру механизмдері ... ... ала ... ... шарт. Және де қоғамдық ақпарат
құралдарында жариялануы тиіс. Бұл жерде сөз ... ... ... ... ... ... жоқ.
Егер қағидалар инвестициялық қызметті дұрыс басқару үшін қажет болса,
шетелдік инвестицияларды тарту формалары ... ... ... ... қолайлысын таңдап алу үшін қажет. Тікелей инвестициялау – шетел
инвестицияларын тартудың тиімді және нәтижелі түрі ... ... ... және өндірістік сфераға бағытталуымен ерекшеленеді. ... ... және ...... ... ... мүмкіндік береді, біріккен кәсіпорындар құру негізін екі жақтың
интеллектуалдық потенциалын өзара байытады. ... ... ... ... жекешелендіру (жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды ... ... ... ... құру – осы ... бір түрі. Бірақ,
шетелдік инвестицияларды тартудың бұл ... ... ... ... құрылымын тиімді өзгерту, оның шикізаттық ... ... ... мен өнеркәсіптің негізгі салаласын техникалық қайта
жарақтандыру үшін қолданылуы тиіс.
Соңғы ... ... ... және ... ... ... алу ... операциялар, жекелеген жұмыс түрлерін
атқару жөнінде келісім жасау ... ... ... қатынастардың
аса күрделі емес формасы да қолданылуда. ... ... ... жақ үшін ... және ... пайда ғана емес, сонымен
қатар ғылыми – техникалық үрдісті жеделдетуге ... ... мен ... де шетелдік инвестициялар тартудың формасы болып
табылады, ... олар ... ... ... ... ... шетелдік инвестициялық несиелер, ... өз ... ... 2-3 есе ... ... ... инвестицияларды тартудың келесі бір формасы – ... Бұл ... ... алу ... реті мен олардың көлемі
(ставкасы), концессияға алушының қоршаған ортаны қорғау және ... ... ... ... ... ... күшін
пайдалану жағдайлары және т.б. ... Егер ... ... ... мүмкіндік алатын болса, онда қабылдаушы елге
экономикалық тәуелсіздігінен айрылу қаупі туындайды.
Жоғарыда келтірілген кестеде көрсетілгендей, ... ... ... ғана ... ... бірге, шетелдік инвестицияларды тарту
формаларын таңдауы да стратегиялық мақсаттар мен жоспарлардың шеңберінде
жатыр.
Бұл шетел капиталының құйылымын ... мен ... ... ... ... стратегиялық мақсаттарды жүзеге асырудың тактикалық жолдары
екендігін көрсетеді. Осы ... ... ... ... бойынша
тартылатын шетел инвестициялары көбінесе төменгі екі бағытта пайдаланылуы
тиіс: а) ... ... ... ...... содан соң – ғылымды көп
керек ететін салаларды басыңқы ... ә) ... ... ... жеке меншік секторына бағдарлау.
Шетелдік инвесторлардың қызметі мен тартылған инвестициялық ... ...... ... – экономикалық, ішкі саяси,
институционалдық т.б. жағдайлар ... ... ... ... айтылған
мәселелерді дұрыс шеше алады. Әзірге, осы жағдайлардың жетіспеушілігіне.
Құқықтық негіздердің жиі өзгертілуіне, ... ... ... ... ... экономикалық басқару органдарының тізімі мен
құзырының жиі өзгертілуіне, билік құрылымдарының сыбайлас жемқорлығына ... ... ... ... ... ... бекітілген келісім –
шарттардан біржақты пайда көздеуге мәжбүр.
Сол себептен, біздің ойымызша, мемлекеттің ... ... ... ... ... жөн:
- шетел инвесторларына кепілдік беретін ... ... т.б. ... ... олардың инвестициялық келісімдерде көрсетілген ... ... ... ... ... мен аймақтарды артықшылықпен дамыту ... ... ... ... мен ... ... отандық және шетелдік инвесторлардың импортты ауыстыратын өнімді
дайындаушы өндірістерге, экспорттық әлуетті ... ... ... ... әзірлеу және іс жүзінде
қолдану;
- басыңқы салалардың, әлеуметтік және ... ... ... аудандардың (қалалардың) дамуына қаржы ... ... ... ... ... ... ... экономиканың аграрлық және инфрақұрылымдық ... ... ... және жеке ... ... – техникалық,
қаржы – бюджеттік, салықтық, несиелік т.б. қолдау жасау.
Жоғарыда айтылған мемлекеттің инвестициялық қызметінің бағыттары
тек ... ... ... ... ... ... ... дамуының тиісті
кезеңіне сәйкес жүргізілетін мемлекеттің экономикалық саясатына байланысты
анықталады.
1.3. Құрылыс кешені және оның дамуын мемлекеттік реттеу
Мемлекеттік құрылымдық ... іске ... ...... ... ... Осы кешеннің қазіргі дамуын талдап
– зерттейтін болсақ, онда төмендегідей ... ... ... күрделі қаржы көлемінің, әсіресе, өндірістік сфераға –
төмендеуі;
- Инфляцияға және ... ... ... ... ... ... көлемінде өтелімдік үлесінің азаюы;
- Құрылыс өзгерісінің негізгі қорларын ұдайы ... ... ... ... олардың тозу деңгейінің жоғарлауы;
- Экономика нарықтық қатынастарға бейімдеу реформалары ... ... ... себебінен қаржыландыру көздерін
жоғалтып ... ... ... ... ... ... ... болуы;
- Халық шаруашылығының материалдық, ғылыми – техникалық негіздерін
жаңарту үрдісіне шетелдік инвестицияларды тарту мен ынталандырудың
нормативтік – құқықтық ... ... және ... болуы.
Жоғарыда айтылған тенденцияларды жою ... ... ... ... ... мен ... ... үрдісіне жаңа
көзқарастар керек. Сөз, ... ... ... тек ... ... ... ғана ... сонымен қатар
республиканың экономикалық тәуелсіздігінің негізі болып саналатын ... ... ... ... ... болып отыр.
Екіншіден, осы саясатты жүзеге асыру механизмі күрделі қаржы
көздерінің ... сан – ... әрі ... өз ... ынталандыру артықшылықпен жүргізілетінін қамтамасыз ететіндей
болып құрылғаны дұрыс. Осындай ... ... ... ... ... үшін де ... халық шаруашылығы салаларының өндірістік қорларын тезірек
жаңартуға мүмкіндік ... ... ... саясатын іс жүзінде, нақты
жүзеге асыру керек.
Төртіншіден, ... ... мен ... ... ... ... ... мен тиімділігін жоғарлату
мақсатында жүргізілуі ... ... ... ...... ... ... ұзақ мерзімдік кезеңдерін қамтитын ... ... ... ... ... Осы жоспарлардың құрамында, ұлттық және аймақтық
басыңқылар ... ... ... ... ... арнаулы
мемлекеттік инвестициялық бағдарламалар жасалынады.
Осы бағдарламаларды жүзеге асыру – ... ... ... бірі – ... ... ... ғана ... болады.Бұл
саланың индустриялдық негізін құрылыс жұмыстарын кешенді ... ... - ... ... ... ... ... бұл саланы басқаруда,
меншік түрлерінің өзгеруіне, нарықтық ... ... ... ... құруға, құрылыс өндірісінің көлемінің өсуін
экономикалық ынталандыру ... мен ... ... ... түпкілікті өзгерістер жүріп жатыр.
Инвестициялық – құрылыс үрдісіне мемлекеттің реттеушілік ықпалдары
басқару – ... ... ... ... асырудан басталады.
Олардың қатарына төмендегідей шаралар ... ... ... ... ... ...... материалдық – техникалық, ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- құрылыс жұмыстарына тапсырыс ... мен оны ... ... ... ... араласу шараларын
қолдануды жою;
- медігерлік сауда (тендер) жүйесін қалыптастыру;
- құрылыс өндірісін басқаруды орталықсыздандыру ... ... ... ... ... мен жұмыс түрі бойынша
мамандырылуына толық еркіндік беру.
Дегенмен, ... ... осы ... ... ... ... ... отырған монополияны жою, жекешелендіру, саланы
реформалау үрдістері кедергісіз, ауыртпалықсыз және жан – ... ... ... төменгі құрылыс ұйымдары өздерінің материалдық – техникалық
базасы, ұйымдық құрылымы, мамандандырылуы, қаржылық ... ... ... Сол ... жоғарыда аталған үрдіс осы ерекшеліктерді
ескере отырып жүргізілуі тиіс.
Құрылыс кешенінің дамуын реформалауда ... ... – ол ... ... ... ... – құқықтық базасын құру.
Бұл жұмыс, негізінен, екі бағытта жүргізіледі: а) ... ... мен ... да ... ... ... Олар құрылыс өндірісінде
шаруашылық жүргізуші ... ... ... ...
қатынастарын реттейді, ойын тәртібін бұзған жағдайда ... ... ... ... ә) ... ... ... реттеу механизмдерін (салық және несие
мөлшерлемесінің деңгейін, бағаны т.б.) белгілеу.
Сонымен ... ... ... ішкі ... нарығын
қорғау шараларын жүзеге асырады. Олардың қатарына шетелдік фирмалармен
қатар, қазақстандық құрылыс – ... ... ... ... ... ... ... тендерлерін жүйелі түрде ұйымдастыру,
жекелеген құрылысы материалдарын ...... ... ... ... қолдану, республика аумағында құрылыс
жұмыстарын жүргізу жөнінде шетелдік ... ... ... шарты ретінде қазақстандық мамандандырылған жұмысшы кадрларды
пайдалануды белгілеу т.б. шаралар ... ... - ... ... ... ... төмендегілерді атауға болады:
- медігерлік конкурс пен сауда – тендердің ... ... ... ... құрылыс қызметіне және мүмкіндіктеріне
сай болуы;
- үміткер-мердігерлердің меншік түрі мен ... ... ... ... ... ... тең құқық беру;
- конкурс барысында ешбір үміткер-мердігерге өз»нің монополиялық
мүмкіндіктерінің пайдалануына жол бермеу;
- ... ... ... ... ... үшін
үміткерлердің жауапкершілігін қамтамасыз ету, т.б.
Нарық қатынастарының кеңеюі жағдайында инвестициялық-құрылыс
кешенінің ... ... ... тарапынан құрылатын тендерлік жіне
мемлекеттік сараптау ... де ... роль ... Егер ... ... мен ... тендерлерге қатысушылардың дұрыс
бағалауға мүмкіндік беретін барлық ... ... ... ал
мемлекеттік сараптау жүйесі мемлекет үшін эканомикалық, әлуметтік және
экалогиялық ... ... осы ... ... ... ... ... сараптаудан өтпеген жобалар бойынша
құрылыс жүріп жатқан ... саны әлі де көп. ... ... ... ... ... ... бұзу фактілері де кездеседі..
Осы жағдайлар, орталықта жергілікті ... ... ... ... ... ... бақылау жұмыстарын жүргізуге құқық беретін арнаулы лицензиялау
қызметін ұйымдастыруға қажеттілік туғызады.
Сонмен қатар мемлекеттік венчурлық ... ... және ... негіздерін қалыптастырады. Венчурлық бизнестің
мақсаты- жаңа ... мен ... ... ) капитал негізінде
өнімнің жаңа түрлерін ... ... мен ... ... ... ... мен жабдықтарды (қондырғыларды) жылдам жаңарту
қағидасын жүзеге асыру, шығарылатын ... ... ... қаржылық табыстарға қол жеткізу болып табылады.
Дегенмен, инвестициялық-құрылыс ... ... ... негізгі объектісі ретінде макрокөрсеткіштер саналады.
Олардың қатарына күрделі қаржы көлемі мен ... ... ... ... ... ... ... көздерінің
параметірлерін, құрылыс-монтаж жұмыстарының көлемін т.б. ... ... ... күрделі қаржы көлемінде өтілімдік төлемдердің
үлесі төмендеуде себебі оны есептеу базасы әлсіз (негізгі ... ... ... және де олардың бір бөлігін инфляция «жеп » ... ... ... ... халық шаруашылығы салаларының негізі
қорларының қарапайым және ұдайы өндірілуін ... ... ... ... болып отыр.
Әрине, бұл істегі ең негізгі бағыт-жеке меншік секторындағы
кәсіпорындардың өз қаржыларының рөлін жоғарылату.
Күрделі қаржы ... ... ... эканомиканың
мемлекеттік және де «үй шаруашылығынан» тапқан қаржыларының да рольі
жоғарылауы тиіс. Бұл ... ... үшін ... ... ... ... ... саясат ұстауына мүмкіндік туар еді. Егер
мемлекет кәсіпкерлер мен жеке ... ... ... ... ... қолданатын болса, үкімет шешімдері ... ... ... ... құрылымы әлуметтік ... ... деп ... ... Сондықтан, макродеңгидегі ... рөлі ... және ... бюджеттердің шығындарын
қай бағытта пайдалануды анықтауда айқын ... Ал егер ... ... ... ... ... ... онда, соңғы кездері
басыңқы салалардың үлесінің ... ... Сөз ... ... ... ... туралы болып отыр.
Күрделі қаржының аймақтық құрылымын талдауда үш нәрсеге көңіл
бөлу қажет – ... ... ... ... ... ... маңызының жоғарлауы , әлуметтік – ... ... ... ... ... мен ... артықшылық пен дамыту
бағдарламаларын жүзеге асыру және ... ... ... әлуметін толық пайдалану.
Ғылыми техналогиялық индустриялдық жағынан жоғары ... ... ... ... ... ... ... тартуға, барлық шарушылық жүргізуші ... ... ... бірлескен кәсіпорындар құруға
жағдайда жасауға тарсады.
Табиғат байлығымен және экспорттық ... ... ... ... ... қатарлы шетелдік технологияларды
және ақша ... ... ... механизімдерін қалыптастыру
арқылы реттеушілік әсер етеді. Бұл ... ... екі ... ... ... қорларды тереңірек өңдеу мен кешенді игеру; ә)
өңделген ... әлем ... ... ... ... аймақтарда, эканомиканы мемлекеттік реттеу
механизмдерінің ішінде, алдыңғы ... ... кіші ... ... ... ... ... Бұл шара ауыл шарушылығы
өндірісінің тауарлылығын арттырып қана қоймай , сонымен ... ... ... ... деңгейін жоғарылатады.
Күрделі қаржыны ұтымды пайдалану тұрғысының, оның техналогиялық
құрылымын сипаттайтын көрсеткіштер динамикасын талдау ... орын ... ... көрсетілген шығындардың көлемдерінің өзара қатынасын есептеу
нәтижесінде анықталады:
- ... ... олар ... қорлардың ынжық бөлімін
құрайды.;
- жабдықтар (техника түрлері, технологиялық желілер т.б.) ... ... ... олар ... ... ... ... құрайды;
- басқа жұмыс түрлері (жобалау - ізденіс қызметі, ... ... ... ... жүргізу т.б.
Қазақстанда, соңғы 30-35 жыл аралығында, өндірісті қорлардың белсенді
бөлігін ... ... ... ... өскені байқалады (37-39%),
дегенмен, күрделі ... өте ... ... ... ... ... ... болуына байланысты, құрылыс-монтаж жүмыстарының
үлесіне тиеді. Сондықтан, барлық қаржыландыру көздері есебінен ... ... ... ... ... әсіресе өндірістік
маңыздағы, аяқтауға жұмсау, ... ... ... ... ... ... бірі ... есептеледі.
Күрделі қаржының көлемін, құрылымдық көрсеткіштерін,
тиімділік деңгейін нақтылауда баға ... ... орны зор. ... өту ... инвестициялық қызмет сферасында мемлекеттік
билік оргндары тағайындайтын, ... ... ... мен ... ... үшін ... ... табылатын тұрақты (тіркелген)
бағаларды қолдану шеңбері болғаны жөн. Мемлекет осы ... ... ... ... ... қаржыны пайдалануға, өндірістік
қуаттар мен әлуметтік сфера нысандарын іске ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Күрделi қаржыға жалпы қажеттiлiк өндiрicтiк жене өндiрiстiк ... ... ... ... ... қаржылардың қосындысы
ретiнде аныкталады.
Күрделi қаржынң технологиялық құрылымын жоспарлауда есептелетiн құрылыс-
монтаж жұмыстарының көлемі мердiгерлiк ... ... ... негiз болып табылады. Қондырғылар мен басқа да белсендi қорларға
курделi ... бөлу - ... ... ... ... ... байланыстыруға мумкiндiк бередi. Жаңадан басталатын
құрылыстар бойынша курделi қаржының ... ... ... ... ... техникалык - экономикалық негіздеулер
қолданылады.
Макродеңгейде құрылыс кешенінің ... ... ... ... ... мен негізгі қорларды iске қосу көлемін айтуға ... ... ... ... ... Жоспарлы кезеңде өндiрiс
қуаттарының қажетті іске қосу көлемi ... ... ... ... ...... кешенін ұйымдастыру мен экономикалық басқару
механизмдерін жетілдіру, түптеп келгенде, инвестициялық ... пен ... ... ... ... етуі ... осы кешеннің тиімділігін есептеу әдістемесіне қысқаша
тоқталып өтейік.
Күрделі қаржының тиімділігін ... ... ... ... ... ведомостволар, шаруашылық бірлестіктері, кәсіпорындар
және құрылыс объектілері бойынша жүргізіледі.
Стратегиялық жоспарлау шеңберінде бұл ... ... оның ... даму болжамдарына, ұзақ мерзімдік кешенді
салааралық бағдарламаларға негізделуі тиіс. ... ... ... ... кезде және өндіргіш күштерді дамыту және
орналастыру жөнінде ... ...... ... да ... ... ... көрсеткіштер арқылы күрделі қаржының жалпы
(абсолютті) ... (Э) ... ... ... ...... кезеңдегі ұлттық табыс көлемінің
жылдық өсімінің (Д) осы ... ... ... ... қаржы көлеміне (К)
қатынасы ретінде:
Э= Д/К;
- жеке салалар, министрліктер, ведомстволар, шаруашылық ... ... ... – таза пайданың (П), немесе таза
өнімнің (ЧП) жылдық өсімінің осы ... ... ... қаржының
көлеміне қатынасы ретінде:
- мақсатты кешенді бағдарламалар, жекеленген жобаланушы ... ... ... бойынша – жобалық жылдық өнім
шығару құны мен жылдық өнім шығарудың өзіндік құынының ... ... ... ... ... сол ... ... жұмсалған шығындар көлеміне (К) қатынасы ретінде:
Э= Ц – С/ ... ... ... сипаттайтын және бір көрсеткіш ретінде,
жұмсалған күрделі қаржы көлемінің табысы өсіміне немесе ... ... ... ... ... ... ... есептелетін күрделі
қаржының өтелу мерзімі(Т) көрсеткішін атауға болады:
Т= К/Д; ... ... ... ... ... ... тиімділігіне
төмендегі факторлардың әсер ететінін ескеру қажет:
- ... ... ... қор ... мен ... ... және тиісті қорларының үнемделуі;
- күрделі қаржының салалық, ұдайы өндірістік, ... ... ... ... ... ... құрылыс жүргізу мерзімі мен жобалық іске қосылатын қуаттарды игеру
мерзімінің қысқаруы;
- өнімнің сапасының жоғарлауы.
Кешенді бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... ... тиімдісін таңдау үшін күрделі қаржының салыстырмалы
экономикалық тиімділігі көрсеткішін есептейді. Бұл көрсеткіштің ... ... ... алынған. Әр вариант бойынша көрсетілген
шығындар салыстырмалы тиімділік нормативіне (Ен = 0,12) ... ... ... ... ... ... ... құн) (С) мен күрделі
қаржының (К) қосындысы арқылы анықталады:
С+Ен.К → min.
Күрделі ... ... ... ... анықтау және
экономикалық тиімділігін нақтылау үшін жүргізілген есептеулер нәтижесінде
жоспарлы кезеңде олардың тиімді ... ... ... жалпы өндіріс
тиімділігін арттыратын шешімдер табуы тиіс.
Жалпы алғанда, инвестициялық – құрылыс кешенінің дамуының тиімділігі
әрқаша ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
табысты бөлу, қайта бөлу мәселелерін дұрыс шешу, көбінесе осы көрсеткіштің
деңгейіне байланысты.
2. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және олардың Қазақстанға ағыны
Тікелей шетел ... ... ... ... ... ... ... – халықаралық өндіріс жүйесін ... ... ... ... ... ... ... жинақталған елдерден осы капиталға мұқтаж болып елдерге
ағылуы болып табылады. Ал осының ... ... ... тұрақты әрі
біркелкі дамуы қамтамасыз етіледі.
Әлемде салымдарының ... ... ең ірі 100 ... ... ... ... орналасып, олардың ... ... ... 1,4 трлн ... ... ... Осы аталған
компаниялар негізінен АҚШ, Жапония, Германия және ... ... ... Осы ... стратегиясы тікелей шетел инвестицияларының өсе
түсуін мақсат етеді. Әлемдегі осы алашқы 100 компанияның ... ... Бұл ... ... негізгі бөлігі экономикасы дамыған
елдерге тәуелді, ал дамушы елден шыққан трансұлттық компаниялар Оңтүстік
Кореяның ... ... ... ... (компютерлік мультимедиялық
рыноктың 60%-ын құрайды) компаниялары жатады.
Соңғы 10-20 жылда шетелдік инвестициялардың басым бөлігі қазіргі ... ... ... ... ... ... Азия ... бағытталды.
Осындай шетелдік инвестицияларды тиімді пайдалану және оларға қолайлы орта
қалыптастыруда шетелдік инвестициялардың алатын орны ерекше болды. ... ... ... ... ... шығарушы елдер қатарына кіріп отырған
Оңтүстік Корея Республикасының өзі кезінде ұлттық экономикасын шетелдік
инвестициялар арқылы дамытқан ... 1992 жылы осы ... ... ... ... ең көп ... инвестицияларын қабылдаушы ел болды. Осының
негізінде Азиялық ... ... ... экономикасы үлкен әсер етті.
Инвестициялық стратегия ұзақ мерзiмдi кезеңдегi ... және ... ... тұрақты дамуын, оларды
тартудың және шығарудың тиiмдi жолдарын көрсету, ... ... ... айқындайды. Ал осы ... ... асуы үшiн ... белгiлi мерзiм аралықтарында және ... ... ... ... iске ... ... ... iске асырғанда келесi қағидаларды ескеру қажет:
• Қарастырылып отырған шараларды ... ... және ... тиiмдiлiктерiн максималдау;
• Шетелдік капитал салымдарынан түсiп отыратын ұсыныстарды тиiмдi
инвестициялау;
• Пайдалы емес ... iске ... ақша ... тиiмдi
пайдалану;
• Шетелдік инвестицияның тиiмдiлiгiн арттыруда мемлекеттiк ... ... ... ... ... және ... алуда белгiлi бiр
жеңiлдiктерге ие болу;
• Инвестициялық тәуекелдiлiктердi минималдауды ... ету ... ... ... ... ... инвестицияларды сақтандыру және ... ... ... ... ... ... жағдайын сипаттағанда инвестициялық
жобаның техника-экономикалық негiздемесiн қалыптастыру болып табылады. Осы
техника-экономикалық негiзiн талдағанда оған ... ... және ... ... ... таңда Қазақстан экономикасының дамуы негiзiнен инвестицияның
көп мөлшерде тартылуына ... ... ... ... ... деңгейi мен оның даму болашағының деңгейi қазiргi ... ... ... ... ... табылады. Бұл шамаға жету үшiн ... ... ... ... ... да ... артуын
басты орынға қойып, ұлттық инвесторлардың инвестициялық саясатын өндiрiстiң
өнеркәсiп және өңдеушi ... ... ... ... ... қазiргi келiп жатқан көптеген шетел
инвестициялары негiзiнен ... ... ... бiздiң
экономикамызға салған инвестициясында көрiнiс табуда. Елiмiздегi ауқымды
трансұлтты компаниялардың басым көпшiлiгi АҚШ, Ұлыбритания, ... ... ... ... екенi белгiлi. Осы дамыған елдердiң елiмiздегi басты
және кең ... ... етiп ... ... жатқызуға болады:
Шеврон, Бритиш Газ, Аджип, Сумимото Корпорейшн, Эльф Акитэн, БМВ, Туркие
Петроллери, Оман Ойл компани, ... ... ... LG және ... ... жатады.
Осы аталған жағдайларды ескере отырып, елiмiздiң отандық мұнай және
газ салаларында қызмет ететiн корпорациялары (“КазМунайГаз”, ОАО ... ... ... ... ... ТОО ... ... ЗАО “Торгай-Петролеум” және т.б. компаниялар) өздерiнiң
инвестициялық саясатын жалпы түрде ... ... құру ... ... ... мен ... дамыту және тиiмдi пайдалану;
• Корпорацияға инвестиция тартудың тиiмдi көлемiн және оның қажет
деңгейiн алдын-ала ... ... ... ... ... ... ... немесе
өнеркәсiп саласын дамытуға ынталандыру;
• Инвестиция тартудың әр түрлi жолдарының ... ... ... құрал-жабдықтай немесе мемлекеттiк гранттар) өздерiне ең
ұтымды көздерiн анықтау;
• Инвестициялық тәуекелдiлiктерiн барынша азайту немесе сақтандыру;
• Негiзгi ... ... баса ... ... ... ... ... дамытуды қолға алу;
• Мұнай саласында инновациялық жоғары технологияларды пайдалануды дамыту
және шетелдерден ... жаңа ... ... ... ... және газ ... қызмет ететiн отандық және ... ... ... ... ... инвестициялауға
ынталы болуы керек;
• Осы мұнай-химия және ... ... ... ... ... ... мен гранттарын ұтып алу болып табылады.
Бiрақ қазiргi уақытта шетелдiк ... ... ... ... ... ... ... отыр. Осыған байланысты
экономикалық ... өзi осы ... ... ... ... ... ... өсуiмен байланысты болып отыр. Ал экономиканың тұрақты өсуiн
қамтамасыз ету үшiн ... ... ... ... ... ... Ол үшiн осы ... инвестиция салуды ынталандыруды мемлекеттiк
тұрғыдан ынталандыруды қолға алу ... ... оның ... 2006 жылы
негiзгi капиталға тартылған инвестиция мөлшерiмен анық ... ... ... ... агенттiгi көрсеткендей, негiзгi капиталды
инвестициялау негiзiнен шикiзаттық салаларға тартылуда. ... ... ... өнiм шығаруға ынталы емес, себебi олар дайын, сапалы өнiм
шығару арқылы өз ... ... ... ... ... керегi бiздiң
шикiзатымыз болып отыр. Бүгiнде ... ... 80% ... ... Оны ... ... көре ... – Елiмiзге келiп жатқан шетел инвестициясының құрылымы
Ендi келесi 1-шi кестеден тiкелей шетел ... ... ... көре ... ... ... ... инвесторларының
тiкелей инвестиция тартудағы мақсаты бiздiң елдiң ... ... ... қайта бiздiң елдiң қойнауындағы шикiзат қорының ... ... Олар өз ... ... ... құю ... тез арада пайда
тауып, елiмiздiң шикiзат бағытындағы тұрақсыз экономикалы ел бола ... ... олар ... ... ... салса, ол салалар кейiн
дамып, сол елдердiң өздерiне бәсекелес болып ... ... ... экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз етуi үшiн ... осы ... ... ... ... салаларын басты орынға
қойып, оларға қолдау ... ... ... ... ... ... өсу ... кейбiр
кәсiпорындардың қайта бас көтеруiне оң ... ... ... ... ААҚ ... бойынша 2006 жылы мұнай өндiрушiлердi машина
жасау өнiмдерiмен жабдықтау 26 млн. АҚШ ... ... ... ... ... ... жасау кешенiнiң үлесiне, статистика мәлiметтерi
бойынша, өнеркәсiптiк өнiмiнiң 3%-ы, өнеркәсiптiк өндiрiстiң – 12-13%-ы,
инвестиция көлемiнiң – 0,86%-ы ... ... өзi бұл ... ... ... ... екенiн
көрсетедi.
Кесте 1
2005 жыл бойынша тiкелей шетел инвестицияларының түсiмi
|Экономикалық қызметтiң ... ... ... негiзгi|
|түрi ... ... ... |
| | ... ... |
| | |$ млн |
| | $ млн |% | ... | 4418,5 |100 |3752,35 ... ... | 3291,4 |74,5 |2848,65 ... және газ ... | 3287,8 |54,04 |2644,0 ... ... | 301,1 |6,8 |714,6 ... ... ... | 136,6 |3,1 |37,43 ... ... ... ... ... мұнай және газ
саласының үлесiн келесi 2-шi кестеден көре аламыз.
Бұл кестеден көретiнiмiз елiмiздiң негiзгi ... ... ... ... ... ... ... жылдан жылға өсу үстiнде. Оның басты
себебi соңғы жылдары әлем рыногында мұнай бағасының ... ... ... ... ... ... iрi корпорациялары болып табылатын мұнай компаниялары
өздерiнiң инвестиция тарту саясатын негiзiнен өндiрiстiң ... ... ... Ал бұл өз ... ... ... тұрақты дамуын ұзақ
уақыт қамтамасыз етпейдi.
Кесте 2
Елiмiздiң мұнай саласын инвестициялаудың негiзгi капиталдағы үлесi
| |2001ж. |2002ж. |2003ж. |2004ж. |2005ж. ... ... ... | 264204 |369084 |595664 |943398 ... ... млн | | | | | ... | | | | | ... ... млн ... |86166 |143359 |275387 |387952 |428826 ... бойынша үлесi, % |32,6 |38,8 |46,2 |41,1 |38,9 ... ... ... үшiн маңызды сала болып табылатын
өнеркәсiп ... ... ... ... ... ... ... керiсiнше жылдан жылға азаю үстiнде. Оның басты
себебi негiзгi ... көзi ... ... шетелдiк компаниялар
инвестициясы өз қаржыларын ... ... ... қарағанда шикiзаттық
салаға салуға ынталы болып келедi. Сондықтан ендiгi жерде мемлекет пен
ұлттыө ... өз ... ... ... ... ... өңдеушi салаға бағыттауы керек. Ол үшiн оған ... ... бiр ... саясататр арқылы ... ... осы ... ... ... саласындағы өнеркәсiп пен өңдеушi
өнеркәсiпке тартылған инвестициялардың үлесiн келесi сурететн көре аламыз:
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 2 - ... ... ... ... мұнай және өңдеушi
өнеркәсiпке салынған инвестицияның үлесi
6-шы суреттен көрiп ... ... ... ... басым бөлiгi мұнай өнеркәсiбiне салынуды, ал маңызды сала
болып табылатын өңдеушi салаға инвестиция көлемi өсудiң орнына ... ... ... бүгiнгi таңда басты мәселенiң бiрi ... ... ... Ұйымына кiру алдындағы дайындық жұмыстары өнеркәсiп
салаларына жаңа ... ... ... отыр. Ол сыртқы және iшкi
нарықтарда бәсекеге төтеп бере ... ... ... ... ... табылады. Мұны, Оңтүстiк Корея, Сингапур, Тайвань елдерiнiң
өнеркәсiптiк тауарлары әлемдiк нарықта дәлелдеп шықты. Яғни, тауар саясатын
дайындауда кез ... ... ... ... ... ... тиiс, ... инновациялық мәнi бар тауар өндiруде өз
бағыты мен механизмiн анықтап алуы керек.
2.2. Тікелей шетел инвестицияларының ... ел ... мен ... ... ... ... жүргізе отырып, инвесторлар базарды ... ... ... ... ... қарамастан олар бұрынғыдан да ... көп ұзақ ... ... салуға әзір, өйткені мұндай
жағдайда ... ... ... ақша ... асып түседі. Тікелей
шетелдік инвестиция “ел қоры” секілді жанамалы инвестицияның күрделі ... ... ... ... ... дамушы елдер инвестицияның бұл
түрлеріне көбірек қызығады деген қорытынды жасауға болады. Тікелей шетелдік
инвестициялар ... ... асуы ... ... қор биржаларынан осы компанияның
акцияларын ... ... ... алу ... ... шектеулі. Бұл
инвестициялар көбіне инвесторлар тиісті фирманың өндіріс қызметін бақылау
және осы ьасқару ... ... ... ... ... ... ... деп аталады. Әдетте шетелдік фирмаларға қатусыдың
шектелуі – бұл мемлекеттің қәсепорындарын ... және ... ... ... ... фирмаларды да конвертициялау.
Қабылдаушы-елдер фирмаларымен лицензиялық келісім. ... ... ... ... бір ... ... ... тарау үшін пайдалану хұқын бере алады. ... ... ... оның ... ... үшін ... Мұндай келісім үлкен қатерге бас тікпей-ақ, халықаралық
корпорацияның шет ел ... ... ... ... ... халықаралық
корпорация соңынан лицензиялық келісімдер жасау үшін ... ... ... ... ... палатасы өз құрамына кіретін компаниялардың материалды
негізінде бір елге ... ... беру ... ... ... нені ... ... дегенді анықтау мақсатымен кең көлемді
зерттеу жұмыстарын жүргізеді.
Жергілікті ... ... ... тартымдылығы мен
халықаралық корпорациялардың қызмет етуі ең басты ... ... ... арзаншылығы. Жергілікті базарды қамтамасыз ететін, немесе
оған қол жетерліктей ... ... тыс ... да, шектейтіндей
жергілікті заң мен нормативтік жағдайлар кәсіпорынның потенциальдық табысы
мен ... ... ... ... Жергілікті валютаның құны өзінің негізгі !әлемдік
валютаға ... ... ... ... ... тұрақты қатты валюталарға (иен, неміс маркасы, әсересе доллар)
шаққандағы ... ... ... мен пайдасына тікелей
қатысты.
Қаржының қайта оралуы. Инвесторлар қабылдаушы-елден ... ... ... мен ... әсер ... ... мен
нормативтік ережелерге үлкен маңыз береді. Бұл заңдарға салық дейгейін
реттеп тұратын, ... ... ... ... шектейтін, немесе осы секілді
алып шығатын заттардың құжаттарын әзірлегендегі күрделі ... ... ... ... ... қою, сол ... орталық банктің келісімі
секілді) процедурларды қамтитын ережелер жатады. Тәртіп бойынша, жергілікті
бөлімшелер ... ... ... ... проценттік өтем,
қаламақы, сол секілді техникалық қызмет түрлерінде ... ... ... бұл ... ... емес ... ... Бұған техникалық прогрестер, ... және ... ... ... ... Техникалық
хабарларға жекеменшіктік хұқы бар ... ... ... ... хұқы ... ... хұқықпен, сауда
маркаларымен, коммерциялық құпияларды сақтау заңдарымен.
Сауда саясаты. Сауда саясаты қабылдаушы-елдердің эксопрттық-импорттық
операцияларының бағасына, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... процедуралар алушылардан заттарды оңай түсіру үшін өте
маңызды. Көптеген елдер өз ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Макроэкономиакалық саясат. Үкіметтің экономикалық саясаты –
инвесторлардың сенімділігін ... ... ... Өйткені, қабылдаушы-
елдерде тиімді экономикалық саясат мүмкіндігінен экономикалық ... ... Ал. Ол ... және шет ... ... ... жұмыстарына
бөгет келтіріп, инвесторлардың күдігін көбейтеді.
3. Қазақстан экономикасындағы инвестициясның орны
3.1. Қазақстан экономикасындағы инвестицияның ... ... ... ... табысының көлеміне ықпал
етеді, ұлттық экономиканың көптеген макро- пропорциялары ... ... Ел ... инвестициялар ұлғаймалы ұдайы өндіріс
процесін анықтайды. Жаңа ... ... үй ... жол ... ... жаңа жұмыс орындарын ашу инвестициялық процестерге
тәуелді.
1993 жылмен ... ... ... Қазақстан
Республикасына 38721,6 млн. АҚШ доллары шетелдік инвестициялар тартылған.
Осы құрылымның ішінде тікелей ... ... ... – 58% ... млн. АҚШ доллары. Сауда несиелері, ссудалар және т.б. міндеттемелер
– 38%(15023,1 млн. АҚШ доллары) және портфельдік шетелдік ... ... млн. АҚШ ... тікелей инвестицияның жоғарғы деңгейінің сақталуы капиталдың
ссуда және қарыз ... ... ... ... басты компаниялардың
өздерінің филиалдарына беретін.
2006 жылы ЖШС “Тенгизшевройл” 3,3 млрд. АҚШ ... ... ... ... және 1,1 ... ... еврооблигацияларын шығару құралдары
арқылы. Қашаған жобасы бойынша мұнай операцияларын қаржыландыру 2005 жылмен
салыстырғанда 72,2% өсті және ол 1,5 млрд. ... ... ... ... ... ... 12,1 % қысқарғаны байқалды, сондықтан да
барлық ... 0,97 ... ... ... ... ... және Қарашығанақ жобаларын қаржыландыруға
тартылған тікелей шетелдік инвестициялар, млн. АҚШ ... ... ... ... құрылымы өзгермеген, себебі
шетелдік тікелей инвестициялар алдыңғы орында.
Базистік ... ... ... ... ... акционерлік капиталына деген инвестициялары 393 млн. АҚШ
долларынан 408 млн. АҚШ долларына дейін өсірген ... ... ... ... ... қазақстандық өңірінде барлау жүргізетін
ЖШС “Аташ компаниясы” және ЖШС “Қазақстан-қытай ... ... 2006 ... ... ... ... ... берген қарыздарды
өтеу 1,8 есе өсті. Соңында ол 4,2 млрд. АҚШ долларынан асып кетті.
Осыған байланысты, 2006 жылы ... ... ... ... 5,5 ... ... асып кетті.
Сонымен қатар, тікелей шетелдік инвестицияның Қазақстан экономикасына
әсері ... 15%-н ... ... байланысты, ұлттық экономикалық ... ... ... әзірге қатты қысым көріп отырған жоқ. Бірақ,
тікелей ... ... ... ... ... шетелдік
инвестиция тартуға мемлекеттік реттеудің керектігін ... ... да, ... болған ситуацияда бағалы ... ... ... ... ... ... ... портфельдік
инвесторлар институттарының дамуы пайда болады.
Кесте-1 ... ... ... келу ... жылы ... капиталын қаржыландыру мақсатында түсті металлургия
кәсіпорындары да өзінің аналық кәсіпорындарынан белсенді ... ... ... ... болатын және олар шетелдік тікелей инвестицияның
түсті металлургия саласындағы үлесін – 3.8% дейін жоғарылатты.
Кесте- 2 ... ... ... инвестицияның елдер бойынша ... ... млн. АҚШ ... ... ... ... ... көлемі республиканың 11
өңірінде өсті. Аса мол өсім Қызылорда (3,1), Жамбыл (1,8 есеге), Солтүстік
Қазақстан (1,6 есеге), ... (1,5 ... ... (1,4 ... және Атырау
(1,3 есеге) облыстарында байқалды. Негізгі ... ... ... ... ... ... ... мен Астана және Алматы
қалаларында (12-2%) артты.
Барлығы 2006 жылы Қазақстанға 27830,5 млн. АҚШ ... ... ... оның ... жалпы шетелдік тікелей инвестициялар ағымы
8423,7 млн. АҚШ долларын ... ... ... ... түрлері бойынша инвестициялық
ағындар ... ... ... ... ... ... ... экономиканың өңдеу салаларына төмендегенін
көрсетеді. 2006 жылы жалпы тікелей шетелдік инвестициялардың көлемі тау-кен
өнеркәсібінде 2,6% ... ал ... ... 1.9% ... Қазақстан
Республикасы Үкіметінің аграрлық ... ... ... ... ... ауыл ... саласында да тікелей шетелдік
инвестицияның төмендегенін ... ... ... және ... ... инвесторлардың тікелей капитал салымдары өсті, оның
басты ... ... ... ... ... реформалары
болып табылады.
Соңғы жылдардың ішінде Қазақстан экономикасындағы алдыңғы орындардағы
донар елдердің де құрамы өзгерген жоқ. Тек ... ... ... ... ... салудан бірінші орынды АҚШ алады, ол Қазақстанда жиналған барлық
шетелдік инвестициялардың -21.3% құрайды, одан кейін Нидерланды -19,9 ... ... -11.3% ... ... 3. ... ... шетелдік инвестициялардың келуі, млн. АҚШ
$
|Жиналғаны ... ... ... 31.12.04 ... ... ... ... ... |38721,6 |22399,1 |1299,4 |15023,1 ... ішінде | ... |8238,1 |7551,2 |119,4 |567,5 ... |7686,7 |3687,4 |10,4 |3988,9 ... |4387,6 |3009,6 |136,8 |1241,1 ... |1635,8 |1570,1 |0,3 |65,4 ... |1377,2 |558,9 |2,5 |815,8 ... |1307,4 |232,3 |10,9 |1064,1 ... |1260,2 |717,3 |11,4 |531,5 ... |1099,6 |892,4 |1,0 |206,2 ... |822,0 |711,4 |0,2 |110,4 ... |720,6 |219,6 |26,3 |474,6 ... |579,4 |400,8 |7,3 |171,3 ... |509,8 |21,1 |29,5 |459,1 ... |387,2 |283,8 |0 |103,4 ... |359,2 |358,1 |0 |1,2 ... ... |6130 |2144,5 |933,3 |3079,1 ... ұйымдар |2194,2 |40,6 |10,1 |2143,5 ... ... ... АҚШ ... 8238,1 млн. ... ... соның ішіндегі капиталдың үлкен бөлігі (78%) республиканың тау кен
өнеркәсібі ... ... Ал ... ... ... геологиялық барлау жұмыстарына бағытталған.
Жыл сайын Нидерланды инвесторларының қаржы салымдары өсіп ... олар 7686.1 ... АҚШ ... ... Бұл ел ... елдердің
арасында лидер болып, қаржылық ... ... ... бойынша -3518.7
миллион АҚШ доллары, көлік-коммуникациялық кешенінде- 537.5 миллион ... ... ... ... қызмет көрсету, жылжымайтын мүлік
операциялары мен жалға беру – 1439.9 ... АҚШ ... ... үлкен донор ел болып Ұлыбритания ... оның ... ... үлесі 4387.6 миллион АҚШ ... Бұл ... ... ... ... ... – 618.5 ... АҚШ доллары
үшін лидер болып саналады. Ұлыбритания тау-кен өнеркәсібінде тек АҚШ- қа
ғана жол ... – 1697.6 ... АҚШ ... жылы 40 ... әлем ... Қазақстан экономикасына 1 миллионнан
астам тікелей қаржы салымдарын жүзеге асырған болатын. ... ... өсу мен ... ... Қазақстан экономикасына шетелдік инвестиция тартудың маңызы
Шетелдік инвестицияларды пайдалану қай ел үшін болса ... ... Ол, ел ... ... ... бөлінісі
жүйесіне кеңінен қатыстырып, мұқтаж салаларға капиталдар келтірудің тиімді
жолы.
Шетел инвестициясын алып келу және оны ... ... ... ... қуатын көтеруге ықпал ... ... ... ... көптеген елдер мұны үлкен мөлшерде алынған сыртқы
қарызды өтеуге бағыттайды.
Егер, ... ... ... ... және ашық ... ... қолдау болса, онда
капиталдарды Қазақстанға келтіру және оны импорттау ауадай қажет ... ... ... іс ... ... ... бірі шетелдік
инвестициялрды тарту және оларды мүмкіндігінше тиімді пайдалану болуы тиіс.
Шетелдік инвестицияларды Қазақстанға тарту ... ... ... ... және ... ... жеделдету;
2. өндірістік аппаратты жаңарту мен қайта жарақтандыру;
3. өндірісті ұйымдастырудың үздік ... ... ... ... талаптарына сай кадрларды дайындау.
Қандай елдің болса да экономикасына капитал келтіру сол елде қалыптасқан
инвестициялық ахуалға байланысты.
Инвестициялық ахуал ... ... ... келтіруге және оны тиімді
пайдалануға қолайлы саяси, экономикалық, заңдық, әлеуметтік, тұрмыстық және
т.б. факторлардың жиынтығы.
Шетелдік инвестициялар нарығындағы ахуал оларға ... ... ... елдерінің үлкен сұранысына байланысты елеулі бәсекелік туғызып ... ... ... ... ... ... ... екенін ескерсек Қазақстанның бәсекелік қабілетін арттыруға ... ... ... ... керек. Қызмет көрсету мен қажетті
инфрақұрылымдар ... оны ... ... ... дағдыланған
деңгейіне жету күн тәртібінде тұр. Көптеген заңдарды, нормативтерді,
актілерді айқындап, ... ... мен ... ... ... ... ... Инвесторлардың жолындағы кедергілерді алып тастап,
олармен тіл ... ... ... ... мен ... ... жүйесін қалыптастырып, орнықтыру да қажетті іс
қимыл түріне жатады.
Қазақстанға ... ... ... ... инвестициялық
ахуалдың негізгі бағыт бағдарында оларға неғұрлым қолайлы ... ... ... ... ... үшін ... әкімшілік
рәсімдерді оңайлату керек. Бұл жерде әңгіме визалар алу, шекара және кеден
бақылауынан өту, жұмыс істеу құқығына және ел ... ... ... ... ... ... ... отыр. Бүкіл іскер әлем қарым ... ... ... ... ең ... мемлекеттік
қызметшілер мен қызмет көрсету саласындағы істейтін адамдарды оқыту қажет,
өйткені, тәжірибе көрсетіп отырғандай, ірі ... ... ... ... ... ... авиажелілердің, әуежайлардың, ондағы қызмет ... ... ... ... бес жұлдызды) қонақ ... ... көп ... ... ... мақсатымыз
шетелдік бизнесмендерге неғұрлым жеткілікті ықылас көрсету, оның уақытын
үнемдеуге мүмкіндік беру ... ... тым ... ... де еш ... жоқ. ... философтар айтпақшы,
қарапайымнан күрделіге.
Қазақстан Үкіметінің баспасөз қызметі арқылы бұл мәліметтер ... ... ... ... пайданың қайнар көзі. Сондықтан
трансұлттық компаниялар ең алдымен соған ... ... ... ... көрсетіп қалуға ұмтылатын Американың ... ... ... үлес алуы да ... Бір ... табысты тез
беретін «Қара алтын» шетелдіктер үшін ... ... Оның ... ... даму ... жұмыс күші де қымбат.
Жалпы инвестициялармен үйлестірілген және ... ... ... бір
кезеңнің ғана міндеті болып қалмай, үнемі тұрақты ... ... ... ... айналуы тиіс.
Қорытынды
Жүргізілген зерттеулер негізінде келесі қорытындылар мен ұсыныстарды
жасауға болады:
Қазақстан Республикасы ашық нарықты ... ел ... ... ... жағдайда, кәсіпорынға сыртқы ортадан, бәсекелестері
тарапынан ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды күнделікті өмірге
терендеп енген түсініктер болса, Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... көпшіліктің еті үйрене қоймаған
термин болып саналады. Ғалым-экономистердің Қазақстандағы экономикалық
дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды — Қазақстандағы
барлық ресурстарды (өндірістік, технологиялық, еңбек, ғылыми-инновациялық,
қаржылық, кәсіпкерлік) ұтымды пайдалана ... ... ... ... даму ... ... ... қызмет ету жағдайы деп
пайымдаймыз. Үдемелі дамып отырған қоршаған ортада қызмет ... ... ... дағдарыстың алдын-алатындай көреген болуы қажет.
Қазақстанның экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету -
Қазақстандағы күнделікті өмірінде қолданылып, стратегиялық ... ... бар ... ... ... ... ... негізде
қолданып, уақытша қиыншылықтырды жеңетін және нарықтағы өз орындарын
бекітіп, ары ... ... ... ... ... ... іс-
шараларының жиынтығы ретінде көрсете отырып, біз дағдарысқа қарсы басқару
Қазақстандағы ... ... ... етудің негізі дегенге
тұжырымға келдік.
Экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды барлық ... ... ... ... басшылығына дағдарыстың, катердің алдын-
алып, болжай алуы және оң ... бүра ... ... ... ... Осы ретте, біздің ойымыз бойынша, келесі
шаралар алгоритмі тиімді болар еді: ... ... ... ... ... ... ... қабылданған
шаралардың орындалуын ... ... ... ... ... ... талдау.
Шетелдік және дағдарысқа қарсы мемлекеттік реттеу
аспектілерін ... ... ... біз ... ... ... ... белгілері бойынша жіктедік. Осы
жіктелу бойынша Қазақстандағы дағдарысқа ... ... ... мүддесін қорғайтын, төлемдер мерзімі
бойынша ... ... ... ... айға ... ... бағытталған, жедел диагностикалы
заңдылық деп қарастыруға болады.
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... Жолдауы Алматы 2005 ж.
2. Назарбаев Н. Ә. ... - 2030. ... ... қауіпсіздігі және әл -
ауқатының артуы. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. Алматы,
Білім, 1997.
3. ... ... ... ... туралы" Заңы. 26. 06.
1998 // ... ... 28. 06. ... Антикризисное управление. Учебник под ред. Короткова Э.М. М.: ИНФРА-
М, 2005.
5. Антикризисный менеджмент Под ред. Грязновой А.Г.М:Экмос,1999.
6. ... и ... ... ... ... под ... С.Г. М.:ЮНИТИ, 1996.
7. Мухамбетов Т.И., ... А.Г. ... и ... ... ... пособие). Алматы, 2000.
-----------------------
Мемлекет және оның қаржы жүйесі
Басқа елдермен салыстыру үшін
Жоспарлау
Бюджет саясаты
Бақылау
Тексеру
Статистика
Ұлттық санақ жүйесі
Күрделі қаржы жұмсау
Өндіріс
Мемлекет
Тұтыну
Басқа елдер

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 37 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақты дамытудағы жүргiзiлген инвестициялық саясаттың тиiмдiлiгi48 бет
Ел экономикасындағы инвестициялық саясаттың ықпалы8 бет
Инвестиция және инвестициялық саясат52 бет
Инвестициялар және мемлекеттің инвестициялық саясаты10 бет
Инвестициялар мәселесі және мемлекеттің инвестициялық саясаты35 бет
Инвестициялық саясат пен басқару27 бет
Инвестициялық саясат туралы33 бет
Инвестициялық саясаттың мемлекеттік реттеу құралы28 бет
Инвестициялық қызметтің қаржылық аспектілері. Кәсіпорынның инвестициялық саясаты18 бет
Кәсіпорынның инвестициялық саясат6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь