Жүсіпбек Аймауытов туралы

1. Өмірбаяны 3
2. Шығармашылығы 5
2. Көркем проза. 6
3. Реалистік драма. 8
4. Жан жүйесі. 9

Қорытынды 11
Пайдаланылған әдебиеттер: 12
Қазақ жазба әдебиетінің жаңа жанрларын калыптастыруда үлкен еңбек сіңірген үздік талант Жүсіпбек Аймауытовтың рухани мұрасы бай да сан салалы. Өкінішке орай, туған халқының өмірлік мүдделері, әдебиеті мен өнері жолындағы оның аса құнды қаламгерлік, қайраткерлік қызметі кеңестік саясат тарапынан ұлтшылдық ретінде күстаналанып, күні кешеге дейін жабулы жатты. Сөйтіп, ұлтымыздың бірнеше ұрпағы Ж. Аймауытов сынды біртума сөз зергерінің, ірі тұлғаның өзінен де, сөзінен де бейхабар болып келді.
Болашақ жазушы 1889 жылы Семей губерниясы, Павлодар уезіндегі Қызылтау болысының жеріңде шағын шаруалы, бірақ ынтымағы-берекесі болған өнегелі отбасыңца дүниеге келеді. Бұл шаңырақтың өмір-тіршілігіңде дәулетті де атақты болған арғы аталарының да жақсы салт-дәстүрінің жұғыны жоқ еместі.
Әкесі Аймауыт домбыра тартқан, балаларын да ұл-қыз демей, 4—5 жасынан осы өнерге үйретіпті. Ал анасы Бәтиманың өз жанынан өлең шығаратын ақындығы болыпты. Екі әпкесі өлеңші, әнші екен, інілері: Ақат пен Жүсіпбекке алғаш ән, өлең айтуды үйреткен солар. Үлкені ұзатылатын құрбы қыздарына қоштасу өлеңдерін шығарып беріп, оны хатқа түсіріп сақтаған. Оның үстіне бір сандық қиссалары, өлең кітаптары болыпты. Әкелері қыстың ұзақ кештерінде соларды үл-қыздарына кезекпен оқытып отырады екен.
Жүсіпбек хатты ауылдағы өзі құрбы балалардан ерте таныған. Еті тірі, алғыр бала әрі қарай өздігінен талаптанып, бірнеше молда, имам-қажылардың алдын көріп, едәуір білім жинауға тырсқан.
Өзі мектепте біраз уақыт бала оқытып, молдалық жасайды. Әнші, домбырашылыққа қоса, ағашылық, етікшілік ісмерлігін де жақсы игеріп шеберлігін қолданған.
1. Ж. Аймауытов “Шығармалары” 1989 ж.
2. М. Базарбаев, Х. Әбдібаев «Қазақ әдебиеті» Алматы: Рауан – 1998 жыл
3. Сатпаев Ш.К., Адибаев Х.З. Казахская литература: Учебник. Изд. 2-е.-Алматы: Рауан, 1996
4. «Қазақ әдебиеті» Хрестоматия. Ұ. Әбділдаұлы, Ә. Дайырова, р. Батталова. - Алматы: Рауан, 1997 жыл
        
        МАЗМҰНЫ:
1. Өмірбаяны 3
2. Шығармашылығы 5
2. Көркем проза. 6
3. Реалистік драма. 8
4. Жан ... ... ... ... ... АЙМАУЫТОВ
(1889—1931)
1. Өмірбаяны
Қазақ жазба әдебиетінің жаңа жанрларын калыптастыруда үлкен еңбек
сіңірген ... ... ... Аймауытовтың рухани мұрасы бай да сан
салалы. Өкінішке орай, туған халқының өмірлік ... ... мен ... оның аса ... ... қайраткерлік қызметі кеңестік саясат
тарапынан ұлтшылдық ретінде күстаналанып, күні кешеге дейін жабулы жатты.
Сөйтіп, ұлтымыздың ... ... Ж. ... ... ... ... ірі ... өзінен де, сөзінен де бейхабар болып келді.
Болашақ жазушы 1889 жылы ... ... ... ... ... ... ... шаруалы, бірақ ынтымағы-берекесі ... ... ... ... Бұл ... ... дәулетті де
атақты болған арғы аталарының да жақсы салт-дәстүрінің жұғыны жоқ еместі.
Әкесі Аймауыт ... ... ... да ұл-қыз демей, 4—5 жасынан
осы өнерге үйретіпті. Ал ... ... өз ... өлең ... ... Екі ... өлеңші, әнші екен, інілері: Ақат пен Жүсіпбекке алғаш
ән, өлең айтуды үйреткен солар. ... ... ... қыздарына қоштасу
өлеңдерін шығарып беріп, оны хатқа түсіріп сақтаған. Оның үстіне бір сандық
қиссалары, өлең кітаптары ... ... ... ұзақ ... ... кезекпен оқытып отырады екен.
Жүсіпбек хатты ауылдағы өзі құрбы балалардан ерте ... Еті ... бала әрі ... ... ... ... молда, имам-қажылардың
алдын көріп, едәуір білім жинауға тырсқан.
Өзі ... ... ... бала ... ... жасайды. Әнші,
домбырашылыққа қоса, ағашылық, етікшілік ісмерлігін де ... ... ... өз бетімен 1907 жылы Баянауылға барып, орыс мектебіне ... ... екі ... бітіреді де, келесі жылы Керекудегі ауыл шаруашылық
мектебіне түседі, бірақ онда 2—3 ай ... ... ... ... ... арасында болғаны үшін, оқудан
шығарылады. Одан кейін аз уақыт ауылда бала ... екі ... ... ... оқып, 25 жасында Семейдегі мұғалімдер семинариясына
барып түседі, оны 1919 жылы бітіреді. Сол жылдары ол ... ... оның ... басшыларымен танысады. "Абай" журналын шығарысады. Кейін
кеңес жұмысына араласады. 1920 жылы Қазақстан ... ... ... ... сол жолы ... ағарту комиссарының орынбасары ... Одан ... ... губерниялық оқу ... ... ... ... ... ... атқарып, Ташкенте шығатын
"Ақ жол" газетінде ... ... ... техникумының директоры болады.
1929 жылы "Ұлтшылдық ұйыммен байланысы бар" ... ... ... 1931 жылы 42-ге аяқ ... ... ... ... кете барады.
Жүсіпбектің өз айтуынша, тұңғыш өлеңін 13 жасында шығарып (оны қойған
жерінен көріп оқыған әкесі ... ... риза ... да ... ... ... 19—20 жастарывда қайта оралып, өңдіре жазған.
2. Шығармашылығы
Ж. Аймауытов — шығармашылық ... ... ... саласында мол мұра
қалдырған әмбебап қаламгер. Ол — шабытты ақын, ондаған тартымды ... ... ... атты ... повесть, қазақ әдебиетіндегі шын
мәніңдегі тұңғыш романдар болып ... ... ... ... ... ... кесек туындылар берген жазушы, ... ... ... ... ... ... атты заманынан бойы озық
мақала-зерттеулер жазған ... ... Н. ... А. Дюма ... әлем ... ... енді оқымыстының жүрегі дауаламайтын әр
түрлі ғылым саласына жататын ... ... ... ... сөйлеткен
майталман аудармашы, кеңестік Шығыста бірінші болып, "Психология", ... және өнер ... ... ... ... ... жазған ғалым, өз
кезінің көкейкесті мәселелерін тереңнен толғап, үн ... ... ... В. ... В. ... Г. Мопассан, А. С. Пушкин, Н. В. Гоголь, Л.
Н. Толстой шығармаларын, бірқатар ғылыми еңбектерді ... ... ... тәрбие туралы зерттеулер тудырды; әдебиет, эстетика,
сын саласына ... сан қилы ... ... ... Сол ... жазығы», «Ақбілек» романдары мен алуан тақырыптағы пьесалары
күрделі таланттың қазақ әдебиеті тарихындағы өлмейтін ... ... ... ... ... ... ең алғашқы реалистік проза талаптарына, жанрдың
еуропалық шарттарына жауап беретін ... ... ... бірі — ... ұзақ ... ... аннотациясында роман деп
көрсеткен «Қартқожа» 1926 жылы ... да ... ... ... ... ... тынысын, барлық іс-әрекетті басты
кейіпкердің ой-түйсігі, сана-саңылауы, талғаубайламы арқылы бейнелейді.
Жазушы ... ... ... ... дәл ... бір ретте
Кнут Гамсуннің әйгілі «Аштық» романы ойға оралады. Ел ... ... ... ... ... да ... бай-кедейді, қожа, молда,
момынды қарға ... ... жем ... ... ескертетін нәрсе, бүл романда ... ... ... ... ауылындағы тап күресі дәл ажыратылып, айқын дараланып, нақты
адам тағдырлары жанды тірі түлғалар арқылы ... ... ... ... ... сөйлеу ерекшеліктерін жазушы ... ... ... ... ... ... персонаждар
Қартқожа сезімі, ойы, талғамы арқылы сүзгіден өтіп отырады. Әкеден айырылып
жетім ... ... ... ... Түңғышбай екеуі көтере бас-таған
тұста Қартқожа қазақ даласына келген зор кесепат — он ... ... ... ... ... тәсілдерінің үстіне кейде жазушы оқырманға тікелей
тіл қатады, сырласады, кейде көсемсөз құралдарын да ... ... ... ... оның ... ... ... да
көрінетін тұстары бар. Романның өмірлік материалы ... ... ... ... ... ... ... Семей, Омбы
қалаларында өтеді.
Бас кейіпкер — Қартқожа өмірде болған адам, ... ... ... ... 1937 жылы қан ... мерт болған Қартқожадан қалған ұрпақ —
Төлеш Қартқожаұлы Тоғанбаев техника ғылымының кандидаты, ... ... ... ... ... ... ... принциптерін алғаш ... бірі — ... Ол ... ... ... көркемдік
қүралдарға ерекше көңіл бөлді, әсіресе, халық тілінің сан алуан ... ... ... ... орыс ... ... ... мінездерді
даралау, сезім бүрқағын, ой ... ... ... ... ... ... ... қабілет ерекшеліктері әсіресе
оның «Ақбілек» романында айқын көрінеді.
Қаламгер әлеуметтік тартыстар, ... ... тап ... ерекше
шиеленісіп тоғысқан, ел мойынына салмақ ... жеке ... ... ... дәл ... бұрын айтылған, сарыжұртқа айналған ... ... ... тың, ... ... ... ... арқау еткен.
Романда кейіпкер, оқиға көп емес, ықшамдылық, жинақылық, әсіресе
драматизм принциптері ерекше ... Бір ... ... үзіліп
қалатын кейіпкерлердің өзін жазушы даралап, есте қалатындай етіп, сомдап
соғып береді. ... сөз ... ... — бәрі ... ... ... ... қүралдар, персонаждардың өзін-өзі ...... жиі ... әдеби тәсілдердің бірі. «Мен таңқы мүрын, бадырақ
көз, шүнақ қүлақтау, ... ... шаш, ... ... қара ... Жасым отыз бесте. Әкем Тойбағар, өзім Мұқаш болғалы аузым ... атқа ... ... ... шыққан осы Мүқаш тап тартысының мәнін,
табиғатын анық түсініп болған кісі емес, қолынан келсін-келмесін, мансапқа
үмтылады, ... ... ... ... ... қыз ... ... тастап жіберген себебі — Мамырбаймен ескі араздығы.
Екінші бір қу мүйіз, пәлеқор — Жылтыр ... ... ... ... ... жоқ. Кейін ашаршылық, репрессия тұстарында осындай
қара жүректер мындаған жазықсыз боздақтарды ... ... ... ... ... әлеуметтік құбылысты күн ілгері танып, нақты образдар
арқылы таңбалап берген.
3. Реалистік драма.
Жүсіпбек Аймауытовтың әдеби мұрасының негізгі, ... ... ... Оның ... ... жазумен қоса, кезінде өз шығармаларын,
үзеңгілес қаламдастар туындыларын сахнаға қойған алғашқы режиссер қатарында
болғаны да ... ... ... ... туындылары алдымен Семей
өңіріндегі сауық кеш-терінде түңғыш группалардың күшімен ойналып, ... үлт ... ... ... ... ... ... 1916 жыл оқиғасының шырғалаңдарын. әйел теңдігі үшін күресті, Кеңес
өкіметінің алғашқы жылдарындағы тартысты, болыс-тар, тілмаштар, ... ... ... ... ... ... толып жатқан өзгеріс,
қүбылысты, эволюцияны жан-жақты ... ... ... ... ... құнарлы тіл өрнегімен, ... дара ... ... биік ... ...... ерекшеленеді.
Поэзия, проза, көсемсөз, сын, зерттеу, салаларында тең-қатар қалам
тартқан, олардың ... ... ... берген автордың
драматургиядағы жолы да ерте басталған. 1926 жылы Мәскеуде ... ... ... берілген ескертпеде: «Бұл драма 1917 ... еді, ... және ... ... ... ойналғаннан кейін
жазған дәптерім жоғалып кетіп еді. Биыл кітапты қолыма түсіріп, ... Ескі ... ... бар кісілерден ол күйінде ойналмауын тілеймін»
дегі керсетуінен бірталай сыр аңғарсақ керек. Ең алдымен Жүсіпбек — Көлбай
Тоғысов, ... ... ... Әуезов қатарлас алғашқы қазақ
драматургтерінің ... ... оның ... ... ... күйінде
тарап, сахнада қойылған.
Халық өмірінің терең шындығы, ауылдағы ... мен ... ... ... ... 1916 ... ... оқиғасы «Қанапия — Шәрбану»
драмасында тап басып, дәл көрсетіледі. Қазақ дала-сында жиі ... ... ... оқиға алынады. Момын қара шаруа Шатай мен оның әйелі
Комедиялық, трагедиялық элементтер бар болғанымен, негізінен, Жүсіпбек
пьесалары таза драма шарттарына ... ... ... ... ... тартыс — күрестің өрістеу си-паттары түрғысынан да бір шығарма
екінші шығарманы ... ... әсер ... ... ... ... санының ықшам болуы, түрлі мінездердің айқындьіғы, сахналық
талаптардың берік сақталуы, оқиғалардың ... ... ... ... ... қанықтығы.
4. Жан жүйесі.
Мектепке оқыту жүйесінің ... ... ... ең ... бірі — Жүсіпбек Аймауытовтың «Комплекспен ... ... ... «Мәдениет үдеген сайын бала оқыту жолдары да түрден түрге
құбылуда, бұрынғы «Әбжет», «Әптиек» бұл ... ... ... ... ... ... бетіне қарап, «мынадан мынаған» дейтін жол да ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған кітабының алғы сөзінде.
Мектеп балаға дене тәрбиесін, әлеумет тәрбиесін, ақыл ... ... ... ... соң, ... ... ... оқыту
қажеттілігі, жүмыс жоспарлары, сабақ кестесі секілді проблемаларды таратып,
тәптіштеп, ... ... ... ... ... негіздеріне сүйене отырып, оқудың
күнделікті өмірмен, қоршаған ортамен байланысына ... ... ... жүмыс істеу, мазмүндау тапсырмалары беріледі. ... ... ... ... ... күзгі жаратылыс,
қала мен ауылдың айырмасы, қора-қопсыны оңдау, мәдени есімдік жиын-теріні,
ауыл-ауылдың ... ... ... қолөнері мен кәсіп, үй хайуандары,
малды жүттан сақтау, егін жабдығын қамдау, егінге үкімет ... ... ... ... ... ... түрлі аурулары, арық шабу,
қыстайғы ... ... ... ... ... ... бәрі де ауыл ... білетін етене қүбылыстармен сабақтас алынған, түрмыс психологиясы,
салт ерекшеліктері ... ... ... бүл ... бір мүғалімнің көп сыныпты оқыту жолдары,
комплексті есеп түрлері, сүраулар берудің орны, күнделікті жүмыс ... ... ... ... берілген. Түтас-тай алғанда,
«Комплекспен оқыту жолдары» ... ез ... үшін аса ... ... ... ... онда ... мәнді, салмақты ойлар бүгінде өз
маңызын жойған жоқ.
XX ... ... ... майданына келген қазақ ақын, жа-зушыларының
үлкен ... ол ... ... қамы үшін ... арнап, әсіресе
ағартушылық — ... ... ... ... ... ... түрлі ғылым
салаларында арналған мектеп оқулықтарын нүсқалықтар, алғашқы зерттеулерді
жазды. Тумысынан поэзия үшін ... ... ... ... ... сан ... ... иесі Жүсіпбек Аймауытов психология,
әдістеме, ... ... үш ... ... ... ... мектеп
оқушыларына арнап тұтас кітапхана тудырды.
Жүсіпбек Аймауытов таза ғылым саласына, оның ... ... ... ... ... ... еңбек-тер берген көшелі
ғалым, білікті зерттеуші. Бұл ретте әсіресе «Псиқалоғия» кітабын ... айту ... Он екі ... ... оқу қүралы үлгісінде жазылған
бүл зерттеу қазақ тіліндегі осы бағыттағы алғашқы жемісті ізденістердің,
олжалы ... ... ... ... бірақ ерекше қуатты да қызық, ... ұлы ... ... өмір ... Жүсіпбек Аймауытов өзінің
осы қысқа ғұмырында артына аса бай, ... ... ... мұра ... ... дөрекі сынға душар болып, жәбір-жапасы көп, жайсыз
ғұмыр кешкен, қызметі мен мекен-тұрағын да жиі ... ... ... он ... ... ... ... әрі құнды туындылар берген
қайсар дарын, қажымас жігері қайран қаларлықтай.
Пайдаланылған ... Ж. ... ... 1989 ... М. ... Х. ... «Қазақ әдебиеті» Алматы: Рауан – 1998 жыл
3. Сатпаев Ш.К., Адибаев Х.З. Казахская литература: ... Изд. ... ... 1996
4. «Қазақ әдебиеті» Хрестоматия. Ұ. ... Ә. ... ... - ... ... 1997 жыл

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақын, прозашы, драмашы, сыншы, публицист, аудармашы – Жүсіпбек Аймауытов6 бет
Жазушы Жүсіпбек Аймауытовтың ‟Ақбілек” романы тіліндегі фразеологиялық ерекшелігі6 бет
Жүсіпбек Аймауытов7 бет
Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931жж), Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев11 бет
Жүсіпбек Аймауытов (бес томдық шығармалар жинағы екінші том шығармалары.)335 бет
Жүсіпбек Аймауытов - әдебиет сыншысы17 бет
Жүсіпбек Аймауытов прозасының көркемдігі29 бет
Жүсіпбек Аймауытов өмірі8 бет
Жүсіпбек аймауытов – әдебиет сыншысы10 бет
Жүсіпбек Аймауытовтың "Ақбілек" романындағы құрмалас сөйлемдер34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь