Ақша жүйесі жайлы

Кіріспе
І. Ақшаның қажеттігі, мәні және оның қызметі
1.1. Ақшаның түсінігі мен оның формасы
1.2. Ақшаның қызметі мен оның қазіргі жағдайдағы дамуы
1.3. Мемлекеттің ақша жүйесінің басты құралы теңге
ІІ. Ақша сұранымы мен ақша табысының жылдамдығының
түсініктері
2.1. Ақша сұранымы теориясы
2.2. Ақша табысының жылдамдығы мен сандық теориясы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Ақша тауар өндірісінің дамуындағы бірден – бір шарт және өнім болып табылады. Тауар – бұл сату немесе айырбастау үшін жасалынған еңбек өнімі.
Ақша құн өлшемі қызметін идеалды, оймен ойлау арқылы орындайды. Яғни, тауардың құнын өлшеу ақшаға айырбасталғанына дейін орындалады, сонымен құнның тауар формасынан ақша формасына айналуы үшін тауардың бағасын белгілесек жеткілікті.
Тауар бағасын өлшеу үшін қолма-қол ақшаның болуы қажет емес, себебі еңбек өнімін теңестіру ойша орындалады. Тауарларды ақшаның көмегімен өлшеуге болады, өйткені олар адам еңбегінің өнімі.
Ақша төлем құралы тауар айналысы ақша қозғалысымен байланысты. Бірақ ақша қозғалысы міндетті түрде тауар қозғалысымен бір уақытта тоғысуы тиіс емес. Ақша құнның еркін формасында көрінеді. Олар өткізу процесін еркін аяқтайды. Ақшаның қозғалысы тауар қозғалысынан ерте немесе кеш жүруі мүмкін.
Егер тауар мен ақшаның қарама – қарсы қозғалысы болмаса, яғни тауар төлем ақы түскенге дейін сатып алынған немесе керісінше болса, онда бұл жағдайда ақшалар төлем құралы қызметін атқарады.
1. Л.Л.Любимов, И.В.Липсиц “Основы экономики”, Москва "Просвещение", 1994 г.
2. Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю “Экономикс” т.1. 1992 ж.
3. М.С. Саниев “Ақша, Несие, Банктер”, Алматы-2001ж
4. Максимова В.Ф., Шишов А.Л. “Теория рыночной экономики” т.1. ч.2., Москва, Соминтэк, 1992г.
5. “Деньги и кредит” 12/1995г. Изд. “Финансы и статистика”.
6. Эдвин Дж.долан “Деньги, банки и денежно-кредитная политика”. Санкт-Петербург "Санкт-Петербург Оркестр" 1994г.
7. “Деньги, кредит, банки”. Справочное пособие. Под редакцией Г.И.Кравцовой, 1994г.
8. “Қазақстан Респудликасының Банк құқығы” Алматы, “Жеты Жаргы”, 2000г.
9. “Ақша, Несие, Банктер”, Г.С.Сейтқасымов, Алматы 1996г.
10. “Ақша, Несие, Банктер”, 2003-07.
11. “Ақша, Несие, Банктер”, 2002-11.
        
        Жоспар
Кіріспе
І. Ақшаның қажеттігі, мәні және оның қызметі
1.1. Ақшаның түсінігі мен оның формасы
1.2. Ақшаның қызметі мен оның қазіргі жағдайдағы дамуы
1.3. ... ақша ... ... ... ... Ақша ... мен ақша ... жылдамдығының
түсініктері
2.1. Ақша сұранымы теориясы
2.2. Ақша табысының жылдамдығы мен сандық теориясы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Ақша тауар өндірісінің дамуындағы бірден – бір шарт және өнім ... ... – бұл сату ... айырбастау үшін жасалынған еңбек ... құн ... ... ... ... ... арқылы орындайды. Яғни,
тауардың құнын өлшеу ақшаға айырбасталғанына дейін орындалады, сонымен
құнның ... ... ақша ... айналуы үшін тауардың бағасын
белгілесек жеткілікті.
Тауар бағасын өлшеу үшін қолма-қол ақшаның болуы қажет емес, ... ... ... ойша ... ... ... көмегімен
өлшеуге болады, өйткені олар адам еңбегінің өнімі.
Ақша төлем құралы ... ... ақша ... ... ... ... міндетті түрде тауар қозғалысымен бір уақытта тоғысуы ... Ақша ... ... формасында көрінеді. Олар өткізу процесін еркін
аяқтайды. Ақшаның ... ... ... ерте ... кеш ... ... мен ... қарама – қарсы қозғалысы болмаса, яғни тауар
төлем ақы ... ... ... алынған немесе керісінше болса, онда бұл
жағдайда ақшалар төлем құралы қызметін атқарады.
Ақшалар төлем ... ... тек қана ... айналысына ғана емес,
сонымен қатар қаржы – несие қатынастарына да қызмет етеді.
Ақша белгілері әр түрлі жағдайда ... ... ...... ... ... ... жиынтығымен қамтамасыз етілседі.
Егер «нағыз» ақшалар ... ... ... ... ... ал ... ақшалар айналыс процесінде нарықтық құнға ие болады.
Мемлекет сол елдің ... ғана ... ... ... құн белгілейді.
Бұл жерде ол ерікті түрде ақша бірлігінің номиналды ... ... ... ... ... мүмкін.
Ақшалар ешқашан да алтынға ауыстырылмаған. Бірақ кейбір жағдайларда
мемлекет айналысқа шығарылған қағаз ақшаларды ... ... ... ... ... ... ... ақшалардың өздерінің меншікті құны болмағандықтан да, ... ... ... ... ... құнды ақшалардың қызметтері
арқылы атқарады.
Жалпы алғанда қағаз ақшалардың құнсыздануы тұрақсыз ... ... ... ақша дегеніміз не деген сұраққа келетін болсақ, ақша - ол
тауарлардың тауары, оның өз бойында жасырын ... ... ... ... егер ... ... ... және тілеген заттың қандайына болса да
айнала алатын сиқырлы құрал. Құнның ақшалай ... ... ... ... ... Баға ... ... көрінісі. Оның құннан жоғары да,
төмен де, тең де болуы мүмкін. Бұл өз ... ... ... ... ... ... да, банкирді де туғызған емес. Экономикалық қатынастардың
дамуымен ... ... ... қасиетті қоғам берген. Адамдардың
алтынды ақша ретінде пайдалануы оның осы қасиетімен түсіндіріледі. Сонымен,
ақша ерекше ... ол ... ... жеке дара бөлініп шығып жалпы
эквиваент рөлін атқарады.
Қазақстан Республиканың егемендік ... ... ... жөнінен
әр-түрлі туындай бастады. Осы ... ... ... ... ету мәселесі алдынғы орынға шықты. өйткені
зейнеткерлер қамқорлықты ... ... ... ... ... жатады сол 1990 жылдардың басты кезендерінде
зейнеткерлерге ... ... ... ... ... олардың әлеуметтік жағдайының ... ... ... ете ... ... келесі себептерге байланысты
болды:
1. мемлекетте қарттардын көбеюі
2. зейнетақы ... ... ал ып ... ... үйымның
болмауы.
3. өз бетімінен жүмыс істеп жатқан ... ... ... ... емес ... ... бақылаудың болмауы
5. әрбір облыстын ... ... ... ... ... ... ... болуы және т.б.
1998 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... болуы негізінде 1997 жылдың 20 маусымында жарық
көрген Қазакстан ... ... мен ... ... заң ... 1998 ... 1 ... дейінгі зейнетке
шыққан тұлғалар және еңбек етуші тұлғалар, олар ... ... ... ... алу ... ие ... ... жылдың 1 қаңтарынан бері ... ... ... ... жеке зейнетақы ... ... ... ... ие ... ... ... жұмысы дұрыс көрсетілмей
жатыр деп агенттік зейнетақы қорына айтса, онда қор ... ... ... Зейнетақының белгілі бір бөлігі депозит түрінде
болады. Ал, көп ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатып алуға жүмсалады, қандайда компанияның банкроттыққа
үшырауынан тек 10 % -ды жоғалтады. Ал, 90 % қолда қалады.
І. ... ... мен ... ... ... мен оның ... өмір ... объективті қажеттілік ол тауар өндірісі және
тауар айналысының болуына негізделеді. Кез келген ... ... ... ... ... ... Тауар және ақша бір-бірінен бөлінбейді. Ақша
айналысы болмаса, онда тауар айналысы да болмайды.
Ақша тауардан дами отырып, тауар ... қала ... ... тауар
ерекше жалпылама эквивалент.
Ақша – жалпы бірдей эквивалент, ерекше ... онда ... ... құны бейнеленеді және оның делдал ретінде ... ... ... ... ... ... ... жасала береді.
Жалпыға бірдей эквивалент рөлі тарихи түрде алтынға бекітілген.
Алтынның басқа барлық ... ... ... қасиеті, оның табиғи
қасиеті емес. Карл Маркс айтқандай: «Табиғат ақшаны жаратпайды. ... ... ... ... жалпыға бірдей эквивалент ролін орындай үшін ең бір лайық тауар
болып қалып ... - ... мен бөлу ... ... арасындағы белгілі бір
экономикалық қарым-қатынастарды көрсететін, тарихи даму ... ... ... табылады. Экономикалық категория ретінде
ақшаның мәні оның үш қасиетінің бірігуімен көрініс табады.
- ... ... ... ... ... дербес формасы;
- еңбектің сыртқы заттық өлшемі;
Жалпыға тікелей айырбасталу формасында ақшаны пайдалану, кез келген
материалдық құндылықтарға ақшаны ... ... бар ... ... ... бұл мүмкіндік елеулі қысқарды және ... ... ... пайдалану және бөлумен ғана шектелді. Кәсіпорындар,
жер, орман, жер асты байлықтары сатылмады және сатып ... ... ... ... ... ... ... тікелей
айырбастау формасында ақшаны пайдаланудың көлемі едәуір кеңіді.
Ақшаның айырбас құнының дербес формасы ретінде пайдалану тауарларды
тікелей өткізуімен байланысты ... ... бұл ... ... жағдайлары
олар несие беру бюджеттің кірістерін қарыздық берешектерді ... ... ... қалыптастыру, өндірістік және өндірістік
емес шығындарды қаржыландыру, Ұлттық банктің ... ... ... ... және ... сыртқы заттық өлшемі тауарды өндіруге жұмсалған еңбектің,
олардың ақша көмегімен өлшенуі мүмкін құнын анықтау арқылы көрінеді.
Ғалым-экономистердің арасында ... ... ... ... ... әр түрлі көзқарас бар. Біреулер ... ... ол ... ... ... және ақша ... атқару ролін
орындау толығымен тоқтатты дейді. ... ... ... ... ... ... қайтып келді. Несие ақшалар жалпыға бірдей
эквивалент ретінде жүрді. Алтын, ақшаның ... ... ... ... ... біреулері. Ал, енді үшінші біреулері алтынның
жартылай ... ... және ... бірдей эквивалент ролін
орындаушы, ерекше тауар ретіндегі өзінің қасиеттерін сақтап қалды дейді.
Жекелеген елдердің ішінде алтын айналысы жоқ. ... ... ... ... ... ... белгілері – (қағаздай белгілері) қағаз және
несие ақшалар қызмет атқарады. ... та ... ... ақша ... ... ... онда ол ... бірдей эквивалентті білдіреді.
1.2. Ақшаның қызметі мен оның қазіргі жағдайдағы дамуы
Ақшаның әрбір ... ... ... ... ... ... ... өзара байланысының формасы ретіндегі әлеуметтік –
экономикалық ... ... бір ... мінездейді. Ақша бес түрлі қызмет
атқарады: құн өлшемі, айналыс құралы, төлем құралы, қор және қазына жинау
құралы, ... ... құн ... ... ... өлшем қызметі тауар өндірісі
жағдайында туындайды. Бұл ақшаның барлық тауарлар құнының өлшемі ... ... ... ... делдал қызметін атқарады. Өзінің
жеке құны бар ... ... құн ... бола алады. Бұндай тауар болып
өндіруіне қоғамдық ... ... ... құрайтын алтын саналады. Яғни,
бұл қызметті толық құнды ... ... Ақша ... ... – ол ... емес, осы еңбекпен құрылған құнды көрсетеді.
Ақша құн өлшемі қызметін идеалды, оймен ойлау арқылы орындайды. Яғни,
тауардың құнын өлшеу ... ... ... ... ... тауар формасынан ақша формасына айналуы үшін тауардың бағасын
белгілесек жеткілікті.
Тауар ... ... үшін ... ақшаның болуы қажет емес, себебі
еңбек өнімін ... ойша ... ... ақшаның көмегімен
өлшеуге болады, өйткені олар адам еңбегінің өнімі.
Ақша түрінде көрінетін тауардың құны, оның ... ... ... құнды ақша айналысы жағдайында алтынның бағасы болған жоқ. Ақшаның ... ... ... құны ... ... ... емес. Бағаның
орнына ақшалар, кез келген тауарлар санын ... алу ... бар. ... ... ... айналыс құралы.
Ақша айналыс құралы қызметінде тауарларды өткізудегі делдал болып
табылады.
Тауарлар бір ... ... ... ... ... ... тұтынушысын
тапқанға дейін ақша үздіксіз қозғалыста болады.
Тауар айналысы кезінде, ақша делдал ролін атқарады, ал бұл ... алу және сату ... ... уақыты мен кеңістігі бойынша сай
келмейді. Сатушы, тауарын сатқаннан кейін, басқа тауарды сатып ... ... ... Ол ... бір нарықта сатуы, ал басқа нарықтан сатып
алуы мүмкін. Делдал ретіндегі ... ... ... пен ... сай келмеушілік жойылды.
Өзінің құнын өткізгеннен кейін, айналыстан ... ... ... айналыс құралы ретінде барлық ... ... ... және ... алу процесіне қызмет етеді.
Біздерге ақша айналыс құралы қызметін ... ... ... ... тұрғындардың тауарларды сатып алуы
кезінде ... Шет ... ... шектеулер және т.б. қолма – қол
ақшамен есептесуіне тыйым салынбаған.
Айналыс құралы ретінде ақша ... ... ... ... мен ... ... ... оны идеалды ақшалар емес, нақты (қолма-қол) ақшалар орындайды;
- ақшаның бұл қызметінде тауарларды айырбастау өте тез ... оны ... ... емес ... оны ауыстырушылар –
ақша белгілері орындайды.
Ақша төлем құралы. Тауар ... ақша ... ... ... қозғалысы міндетті түрде тауар қозғалысымен бір уақытта тоғысуы тиіс
емес. Ақша құнның еркін формасында ... Олар ... ... ... ... ... тауар қозғалысынан ерте немесе кеш жүруі
мүмкін.
Егер тауар мен ақшаның қарама – қарсы ... ... яғни ... ақы ... ... сатып алынған немесе керісінше болса, онда бұл
жағдайда ақшалар төлем құралы қызметін атқарады.
Ақшалар ... ... ... тек қана тауар айналысына ғана ... ... ...... ... да ... ... ақшалай төлемдерді төмендегідей етіп топтастыруға болады:
- тауарларды және қызметтерді төлеуге байланысты міндеттемелер;
- еңбек ақы төлеуге байланысты міндеттемелер;
- мемлекетке қатысты ... ... ... ... ... және тұтыну несиесі бойынша борыштық
міндеттеме;
- сақтандыру міндеттемелері;
- әкімшілік – сот сипатындағы ... ...... және ... ... құралы ретінде.
Ақшаның төлем және айналыс ... ... ... ... талап етеді. Ақшаның қорлануының қажеттігі Т-А-Т айналымының ... Т-А және А-Т ... ... ... формацияға дейінгілер үшін байлықты «таза
қазына» формасында жинақтау, яғни ақшаның қарапайым қорлануы тән ... ... ... ... да ... ... жоқ, себебі олар шын
мәнісінде айналыстан тыс жатқан ақшалар болды. Капитализм ... ... ... жүйе және қор биржалары арқылы пайда әкелетін капиталға
айналады.
Тауар өндіріс жағдайында қорлану екі формада жүреді:
- кәсіпорындар мен ... есеп ... және ... ... ... қалдығы түрінде ұжымдық қорлану;
- банктердегі салымдар, мемлекеттік облигациялар.
Дүниежүзілік ақша қызметі. ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы
дүниежүзілік ақшалар қызметінің пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ақшалар интернационалдық құн
өлшемі, халықаралық ... және ... алу ... ... қызмет етеді.
Бұл қызметтің толық бағалы ақшалар, ал кейіннен нағыз ақшалар атқарды.
1867 жылы Париж келісімі дүниежүзілік ақша қызметін алтынға бекітті.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... одан әлі ... жоқ. Енгізілген шарты есептесу бірліктерінің (СДР,
ЭКЮ) өзіндік меншікті құндары жоқ, ... да олар ... ... ... ... ... ... Бұл қызметті тек қана алтын
нарығындағы операциялар арқылы алтын атқарады.
1.3. Мемлекеттің ақша жүйесінің басты құралы ... ... ... ... болды. Оны айналымға жіберу жұмысымен
қатар, алда өз тиынымызды шығару мақсаты тұрды. Біздің ... ... ... ... ... ... ... болып, немістің
«Гребнер» компаниясына тоқтаған болатынбыз. Бұл – тиын ... ... озық ... жабдықталған фирма. Бұл шешімді Ерік Асанбаевпен
келісе отырып, монета сарайы үшін орын іздедік. Өмір бойы түсті ... ... ... ... ... ... ... күшті
конструкторлық бюросы бар ... еске ... Бұл ... Одағының
энергетиктері үшін ядролық отын шығаратын ... әрі ... ... ... шықты. Бұл өңірде сонымен қатар, металлургия ... мен ... ... кен орындары көп. Ал тиын шығару үшін мұның бәрі қажет.мемлекет
басшысы бұл таңдауды мақұлдап, ... ... ... ... рұқсат
берді.
Біздер Германиядан технология, жабдықтар әкелдік. Металлургтер
қорытпа іздей бастады. Оның бірнеше ... ... Тиын ... ... оның ... құны ... ... оны шығаруы рентабельді
болуы тиіс, сондықтан, ... ... ... ... ... мен ... алғашқы жасаған тиындары ол талаптарға
бірден жауап бере ... да, ... ... ... ... тиын ... желі ... болғанымен, көпшілік ұлттық валютаны
шығаруға дайындығымызды біліп қояды деп ... оны ... ... біз мұны ерте ... ете алмайтын едік. Сондықтан, қыркүйек
айында Президент шешім қабылдаған кезде, ... ... ... ... ... ... ... ақша алғаш рет Германияда соғылып шығарылды. Тіпті
алғашқысын, Ғ.Байназаров өзі ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп көрді. Сол кезде Грегорий Марченко тиынның соншалықты
үлкен екендігін сұраған болатын. Ол кезде бұл өзіндік құны және ... ... ... өзін ... ... ... Ең бастысы біз прессті
сынаудан өткіздік. Қазір 20 ... тиын ... ... ... ... ... орай металл шығыны да азайды.
Ұлттық валютаға көшу ... ... үшін ... ... ... бір бөлігін комиссия, енді бір бөлігін ұлттық ... ... ... ... ... он ... ... ішінде
дайын болды. Тек тек ақша айырбасын жария етіп, іске көшу қалды. Дегенмен,
қайталап айтамын, ... ... ... дайын болмады. Суретшілер
дизайнды дайындап, үш ауысымда жұмыс істеліп, бір ай ... ... ... ... мен ... он күн ... ақша ... 2-3 күн қалғанда
облыстарға жеткізілді. Сонымен, қарашаның ортасына қарай ұлттық ... ... ... ... ... ... ... аяқталып біткен
соң 1993 жылдың 13 қарашасында республика Президенті Нұрсұлтан Назарбаев
теледидардың ... ... ... валютаның енгізілетінін жария
етті.
Теңге 1993 жылдың 15 қарашасында ресми ... ... ... ... ... енгізілді. 1 АҚШ долларына шаққанда 4,75 есебінен
теңгенің алғашқы бағамын белгіледі. 500 ... сом 1 ... ... банк ... ... айырбас бағамын 1:1000
алуды ұсынған еді. Осы негізде алу қажет болатын. Бірақ, біздің дегеніміз
болмады. Ал ... ... ... ... ... ... ... нұқсан келтіргені белгілі. Алғашқы екі жылда ... ... жоқ. Ең ... іс ... ... ... ... мемлекеттің
ақша жүйесінің басты құралына осылайша айналды.
ІІ. Ақша сұранымы мен ақша табысының жылдамдығының түсініктері.
2.1. Ақша сұранымы теориясы
Ақша ...... ... ... ... ... АҚШ – ... қорының негізгі өлшемі – валюта және тексеріліп тұратын депозиттер
немесе М1 болып табылады. Бұл ... ... бір ... ... алу ... 1989 жылдың орта шенінде М1 – АҚШ – та 800 миллиард доллар болды.
Ақша сұранымын талқылағанда біз оны ... ... ... қараймыз. Бұдан мынадай тұжырымдар шығады: ақша сұранымы ... ... ... ... алу ... байланысты:
1. Нақты ақша сұранымы баға деңгейі өскен кезде өзгеріссіз болады,
соған сәйкес процент мөлшерлемесі, ... ... ... ... та ... Номиналды ақша сұранымы баға ... ... ... ... өзгерістер болмайды.
Ақша экономикасында активтердің алуан түрі кездеседі, яғни ... ... ... ... ... Осы активтердің қайсысын ақша деуге
болады? Негізінен 4 түрлі жиынтығы бар: валюта, М1, М2 және М3.
Кесте – 1
Ақша ... |М1 |М2 |М3 ... ... |х |х |х ... ... |х |х |х ... банк ... ... |х |х |х ... (сатып алуға болатын тапсырыс) есебі |х |х |х ... ... ... ... ... |х |х |х ... ... | | | ... ... ... ... |х |х |х ... | | | ... есебі |х |х |х ... ... |х |х |х ... ... ... |х |х |х |
| | | | ... ... | | | ... ... (қайта сатып алу келісімі RP) |х |х |х ... ... ... (100,000 ... Аз) | |х |х ... ... депозиттер | |х |х ... ... | | | ... кассаларындағы депозиттер (өзара жинақтау | |х |х ... және S&LS) | | | ... ... ... (100,000 ... Аз) | |х |х ... | | | ... ... ... ... | |х |х ... нарығындағы өзара қордағы акциялар | |х |х ... ... | | | ... ... ... | | |х ... сатып алу мерзімі | | |х ... ... | | | ... ... ... | | |х ... сатып алу мерзімі | | |х ... ж. ... ... айналымға миллиард. |790 |3,069 |3,919 |
|долл. - мен | | | ... Ақша ... ... мен сандық теориясы.
Ақша табысының жылдамдығы дегеніміз – ақша қорының жыл сайын айналымда
болып, жылдық ... ... ... ... Ол ЖҰӨ - нің ақша
қорының коэффициентіне тең.
Табыс жылдамдығы ... ... / ... ол – ... табыс коэффициентінің номиналды ақша қорына
қатынасы. Бұл теңдеуді балам түрде ... ... YN ... ЖҰӨ) ... тең ... ... ... Y көбейтіледі. Сонымен:
M X V = P X Y
Сандық теория
Соңғы теңдеу сан теңдеуі болып саналады, ол баға ... мен ... ақша ... ... Сан ... ... ... сандық теориясы
деп аталады. Бұл жерде V – табыс жылдамдығы және Y - өнім ... ... ... ... ... ... экономикалық жұмыспен толық қамтамасыз
етілуіне байланысты. Егер V мен Y ... ... онда баға ... ... ... ... Сонымен, классикалық сандық теория ... ... ... ... Және ол баға ... ақша ... ... дәлелдейді:
P = V X M / Y
Жылдамдық және саясат
Саясатта жылдамдыққа дұрыс мән берілген. Оны мына ... ... ... ... ... M х V
Берілген номиналды ақша қоры мен жылдамдық арқылы ЖҰӨ - нің ... ... ... ары, егер ... ... ... ақша
ұсынымындағы өзгеріс номиналды ... ... ... Ақша қорына әсер ете алмаған кез келген саясат, соның ішінде
фискальды ... ... ... әсер ете ... ... ... мәселе қозғалғанда ақша сұранымы да
ескеріледі. Жылдамдық түсінігі өте ... ... ол – ақша ... ... ыңғайлы жолы.
M /P = L (i, Y).
Мәлімет көрсетіші
Төмендегі кестеде 1982 жылы сағат 1,00 – де белгіленген PGNP – ЖҰӨ ... ... OWN – М2 – ден ... ... ... СОММ ... іс-қағазының мөлшері) – бағалы қағаздар немесе іс-қағаздар
мөлшері.
Кесте – 2
| |М1 |М2 |PGNP |V1 |V2 |OWN |COMM ... |141.963 |310.967 |0.309 |3.673 |1.694 |1.393 |3.733 ... |146.033 |333.400 |0.313 |3.371 |1.644 |1.550 |2.811 ... |148.667 |359.967 |0.319 |3.922 |1.640 |2.100 |3.124 ... |154.633 |391.100 |0.324 |4.019 |1.599 |2.342 |3.420 ... |161.433 |422.100 |0.329 |4.144 |1.586 |2.505 |3.894 ... |168.533 |456.067 |0.338 |4.312 |1.593 |2.670 |4.281 ... |173.233 |477.867 |0.350 |4.514 |1.638 |2.720 |5.481 ... |184.300 |521.367 |0.360 |4.593 |1.622 |2.793 |5.032 ... |197.833 |562.200 |0.377 |4.694 |1.638 |2.853 |5.842 ... |205.467 |586.800 |0.398 |4.784 |1.665 |3.130 |7.831 ... |215.800 |622.733 |0.420 |4.855 |1.684 |3.163 |7.714 ... |230.233 |706.667 |0.444 |4.940 |1.632 |3.248 |5.045 ... |249.600 |797.100 |0.465 |5.071 |1.594 |4.023 |4.633 ... |263.967 |854.633 |0.496 |5.300 |1.626 |4.485 |8.023 ... |273.500 |904.700 |0.540 |5.469 |1.661 |3.938 |10.152 ... |286.900 ... |0.593 |5.677 |1.648 |4.138 |6.235 ... |304.400 ... |0.630 |5.997 |1.627 |4.658 |5.236 ... |329.467 ... |0.673 |6.217 |1.613 |5.930 |5.542 ... |356.467 |1.380.500 |0.722 |6.492 |1.679 |7.080 |7.942 |
|1979 |384.067 ... |0.786 |6.725 |1.729 |8.978 |10.920 ... |412.700 ... |0.857 |6.889 |1.743 |7.965 |12.658 ... |434.367 ... |0.939 |7.181 |1.780 |6.575 |15.352 ... |471.900 |1.939.400 |1.000 |6.990 |1.690 |7.413 |8.878 |
|1983 |520.100 |2.174.800 |1.038 |6.768 |1.615 |6.165 |10.097 ... |547.667 ... |1.077 |7.005 |1.657 |5.160 |7.954 ... |613.567 ... |1.110 |6.843 |1.619 |4.865 |6.495 ... |709.500 ... |1.140 |6.370 |1.579 |5.300 |6.681 ... |754.500 |2.905.767 |1.177 |6.081 |1.619 |6.592 |6.243 ... |787.467 ... |1.217 |6.268 |1.619 |6.254 |7.656 ... ... ертеден адамзаттың пайда болуымен қатар өмір сүріп
келеді десе ... ... ... тарихи дамуы процесінде жалпыға
бірдей эквивалент формасында әр алуан тауарлар болған: мал, тері, бақалшақ,
металл ... және т.б. ... ... ... ... мен тауар
айналысының болуына негізделген ақша қажеттігінің себептерін түсіндіреді.
Экономикалық категория ретінде ақшалар өндіріс және бөлу ... ... ... ... ... Бұл жерде ақша бес
түрлі қызмет атқарады: Құн өлшемі, айналыс ... ... ... ... және ... ... ... ақшалар.
Ақшаның өзінде, сондай – ақ ... ... ... ... болды. Егер де бұрындары сатып алу – сату процесі жалпыға бірдей
эквивалентпен алтынмен жүргізілсе, бұл күндері ... және ... ... ... құн ... ретінде. Құнның өлшем қызметі тауар өндірісі
жағдайында туындайды. Бұл ақшаның барлық тауарлар құнының ... ... ... ... ... делдал қызметін атқарады. Өзінің
жеке құны бар тауар ғана, құн ... бола ... ... ... болып
өндіруіне қоғамдық еңбек жұмсалған, құнды құрайтын алтын саналады. Яғни,
бұл қызметті толық құнды ақшалар ... Ақша ... ... – ол жұмыс
уақытын емес, осы еңбекпен ... ... ... ... ... Ақша ... құралы қызметінде тауарларды
өткізудегі делдал болып табылады.
Тауарлар бір қолдан екінші қолға ауыса ... ... ... дейін ақша үздіксіз қозғалыста болады.
Ақша төлем құралы. Тауар айналысы ақша ... ... ... ... ... ... тауар қозғалысымен бір уақытта тоғысуы тиіс
емес. Ақша құнның еркін формасында көрінеді. Олар ... ... ... ... қозғалысы тауар қозғалысынан ерте немесе кеш жүруі
мүмкін.
Егер тауар мен ақшаның қарама – ... ... ... яғни ... ақы ... дейін сатып алынған немесе керісінше болса, онда ... ... ... ... ... ... төлем құралы ретінде тек қана тауар айналысына ғана ... ... ...... ... да қызмет етеді.
Дүниежүзілік ақша қызметі. Тауар шаруашылығының кеңеюі, шаруашылық
байланыстардың интернационалдануы дүниежүзілік ... ... ... ... ... пайда болуы дүниежүзілік ақшалар қызметінің
пайда болуына ... ... ... ақшалар интернационалдық құн
өлшемі, халықаралық төлем және сатып алу құралы ретінде ... ... ... толық бағалы ақшалар, ал кейіннен нағыз ақшалар атқарды.
1867 жылы Париж ... ... ақша ... ... ... ... дүниежүзілік несиелік ақшалардың жобалары ... одан әлі ... жоқ. ... ... есептесу бірліктерінің (СДР,
ЭКЮ) өзіндік меншікті құндары жоқ, сондықтан да олар ... ... ... ... ... алмайды. Бұл қызметті тек қана ... ... ... ... ... ақшалар ертеден адамзаттың пайда болуымен ... өмір ... десе ... ... ... тарихи дамуы процесінде жалпыға
бірдей эквивалент формасында әр алуан тауарлар болған: мал, тері, бақалшақ,
металл ... және т.б. ... ... ... ... мен тауар
айналысының болуына негізделген ақша қажеттігінің себептерін түсіндіреді.
Экономикалық категория ретінде ақшалар өндіріс және бөлу ... ... ... қатынастарды бейнелейді. Бұл жерде ақша бес
түрлі қызмет атқарады: Құн өлшемі, айналыс ... ... ... ... және қорлану құралы, дүниежүзілік ақшалар.
Ақшаның өзінде, сондай – ақ ... ... ... ... ... Егер де бұрындары сатып алу – сату процесі жалпыға бірдей
эквивалентпен алтынмен жүргізілсе, бұл ... ... және ... ... ... құн ... ... Құнның өлшем қызметі тауар өндірісі
жағдайында туындайды. Бұл ақшаның барлық тауарлар ... ... ... ... ... анықтауда делдал қызметін атқарады. Өзінің
жеке құны бар ... ... құн ... бола ... ... тауар болып
өндіруіне қоғамдық еңбек жұмсалған, құнды құрайтын ... ... ... ... ... ... ақшалар атқарады. Ақша еңбек өлшемі – ол жұмыс
уақытын емес, осы ... ... ... ... айналыс құралы. Ақша айналыс құралы қызметінде тауарларды
өткізудегі делдал болып табылады.
Тауарлар бір қолдан екінші ... ... ... ... ... ... ақша ... қозғалыста болады.
Ақша төлем құралы. Тауар айналысы ақша қозғалысымен байланысты. Бірақ
ақша қозғалысы міндетті түрде тауар қозғалысымен бір уақытта тоғысуы ... Ақша ... ... ... ... Олар өткізу процесін еркін
аяқтайды. Ақшаның ... ... ... ерте ... кеш ... ... мен ... қарама – қарсы қозғалысы болмаса, яғни тауар
төлем ақы түскенге дейін ... ... ... ... ... онда бұл
жағдайда ақшалар төлем құралы қызметін атқарады.
Ақшалар ... ... ... тек қана ... ... ғана емес,
сонымен қатар қаржы – несие қатынастарына да қызмет етеді.
Дүниежүзілік ақша ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік нарықтың пайда болуы
дүниежүзілік ақшалар қызметінің ... ... ... ... ... ... себеп болды. Дүниежүзілік ақшалар интернационалдық құн
өлшемі, халықаралық төлем және сатып алу құралы ретінде ... ... ... ... ... ақшалар, ал кейіннен нағыз ақшалар атқарды.
1867 жылы Париж келісімі дүниежүзілік ақша қызметін алтынға бекітті.
Қазіргі уақытта дүниежүзілік несиелік ақшалардың ... ... одан әлі ... жоқ. Енгізілген шарты есептесу ... ... ... ... құндары жоқ, сондықтан да олар ... ... ... ... атқара алмайды. Бұл қызметті тек қана алтын
нарығындағы операциялар арқылы алтын атқарады.
Қорытынды.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... қатар өмір сүріп
келеді десе болады. Ғасырлар бойы ақша ... ... және ... ... ... ... фаза ... табылмайды. Тауар айналысының тарихи
дамуы ... ... ... ... ... әр ... тауарлар
болған: мал, тері, металл бұйымдары және тағы басқа. Мұның барлығы тауар
өндірісі мен тауар айналысының ... ... ақша ... ... ... ... ... бір тауардың екінші бір тауарға
тікелей айырбасталуы (Т – Т) біржола тауар айналымына (Т – А – Т ), ... ... ... ... орын ... Ақша ... айырбасында аралық,
яғни айырбас құралының қызметін атқарады. Мұндай қызметті атқару үшін ... ... ақша ... ... ... ... тек нақты ақшаға, ал ақша
тауарға тікелей айырбасқа түседі.
Экономикалық категория ретінде ақшалар ... және бөлу ... ... ... қатынастарды бейнелейді. Бұл жерде ақша бес
түрлі қызмет атқарады: құн өлшемі, айналыс құралы, төлем құралы, қазына
жинау және ... ... ... ... ... ... олардың қызметтерінде жылдар бойы өзгерістер
болды. Егер де ... ... ... ... ... ... алтынмен жүргізілсе, бұл күндері қағаз және несие ақшалармен
жүзеге ... ... ... бөлінісінің тереңдеуі мен экономикалық
қатынастар ... ... ақша ... ... ... ... ... Бұл жерде қолма-қол ақшаның болуы міндетті емес. Оның қызметін
кредит ақшалар атқарады. Соңғы ... есеп ... ... ... тек
қана банкноттар, чектер, қағаз ақшалар ғана емес, кредит ... ... ... ... ... ақша айналысын ақша айналымын бөлуге
болмайды. Ақша айналымын қолма-қол және қолма-қолсыз деп ... ... ... қабылдай қоймады. Бұл екеуі өзара ... ... ... бөлу ... емес. Ақша өз айналасында қолма-қолдан қолма-
қолсыз ақшаға (және керісінше) ... ... ақша ... тауар, жалпыға
бірдей балама, яғни, басқа тауарлардың жалпыға бірдей баламалық ... де ... ... не ... және онда болып жатқан
процестердің ... ... ... ... ... ең алдымен ақшаның
мазмұнын және функциясын танып біліңіз. Бұл сұрақтардың білуі, ... ... ... проблемаларға басқаша көзқараспен қарауға
мүмкіндік береді.
Ал ... ... ... ... ... – теңгенің он бір жыл
айналымда болуы, Қазақстанның бүгіні мен ертеңіне теңгені енгізуді ... ... ... баға беруге мүмкіндік береді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Л.Л.Любимов, И.В.Липсиц “Основы экономики”, Москва "Просвещение", 1994
г.
2. Кэмпбелл Р.Макконнелл, ... ... ... т.1. 1992 ... М.С. ... “Ақша, Несие, Банктер”, Алматы-2001ж
4. Максимова В.Ф., Шишов А.Л. “Теория ... ... т.1. ... ... ... ... и кредит” 12/1995г. Изд. “Финансы и статистика”.
6. Эдвин Дж.долан “Деньги, банки и ... ... ... ... Оркестр" 1994г.
7. “Деньги, кредит, банки”. ... ... Под ... ... “Қазақстан Респудликасының Банк құқығы” Алматы, “Жеты Жаргы”, 2000г.
9. “Ақша, ... ... ... Алматы 1996г.
10. “Ақша, Несие, Банктер”, 2003-07.
11. “Ақша, Несие, Банктер”, 2002-11.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша жүйесі."24 бет
Ақша жүйесі28 бет
Ақша жүйесі және ақша айналымы. Қазақстан Республикасының ақша жүйесі38 бет
Ақша жүйесі және оның негізгі элементтері, Қазақстан Республикасының ақша жүйесі23 бет
Ақша жүйесі және оның тарихи типтік дамуы22 бет
Ақша жүйесі туралы ақпарат28 бет
Ақша жүйесінің элементтері мен ақша айналысы29 бет
Ақша жүйесінің қалыптасу негіздері55 бет
Банк жүйесі, банк және ақша қызметі5 бет
Бреттон – Вудс валюта жүйесінің дағдарысы. Қазіргі әлемдік ақшалар26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь