Азаматтық сот ісін жүргізуге адвокаттың қатысуы: проблемалық мәселелері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І . Азаматтық іс жүргізу қатынастары

1.1. Азаматтық іс жүргізу ұғымы және құқығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. АІЖҚ қатысушылар және оларды топтастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
1.3. Әділсотты жүзеге асыруға ықпал етуші тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... ... .34

ІІ . Азаматтық іс жүргізуге адвокаттың қатысуы

2.1. АІЖ бойынша адвокаттың азаматтық істі қозғау
сатысындағы қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
2.2. Адвокаттардың азаматтық істі сотта қарау сатысына қатысуы ... ... ... ... .51
2.3. Адвокаттың азаматтық іс бойынша кеңес беру қызметін
құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53
2.4. АІЖ бойынша адвокаттардың азаматтық іске қатысуы
проблемаларын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64
Еліміз өзгерістер алдында, демократиялық реформалардың жаңа кезеңіне аяқ басқалы тұр.Сондықтан біз одан әрі жүретін реформалар пайдасына таңдау жасауымыз қажет. Қазақ ұлтының кешегісін түгендеп, ертеңін екшейтін заман туғалы қашан.
Азаматтық іс жүргізу құқығы ғылымының аясын зерттеуді Қазақстандағы заң білімінің тарихынан бөліп қарауға болмайды.
Ғылыми зертеудің қайсысы болмасын, ұқсастық пен айырмашылықтарды саралап, жинақтауды талап етеді. Зерттелетін объект белгілі бір уақыт аралығын қамтитын болса, оны топтастыру да белгілі бір кезеңге сай жүргізіледі. Осы тұрғыдан келгенде Қазақстандағы заң білімінің дамуы барысын мынадай 5 кезеңге бөлуге болады: көне дәуірдегі заң білімі , дербес Қазақ хандығының заң білімі, патшалық Ресейдің отары болған кездегі заң білімі, социалистік заң білімі, ұлттық заң білімі.
Қазақстандағы заң білімі мен құқықтану, оның ішінде азаматтық іс жүргізу құқығы ерекше тарихи сипатқа ие десек қателеспейміз. өйткені, Қазақстан ұзақ жылдар бойы өзге мемлекеттің құрамына еніп, яғни оның құрамдас бөлігі болып саналады. Соның салдарынан заң білімі мен құқықтануы өз тізгініне өзі ие бола алмағаны да түсінікті. Ұлттық юриспруденцияға ең алдымен бөгде елдің ғылымы дәрежесіне көтерілу міндеті тұрды. Міне, сондықтан да ұлттық азаматтық іс жүргізу құқықтың ғылыми тұрғыдан дамуы орыс азаматтық құқығының тағдырымен тығыз байланысып жатыр. «діліне жүгінсек, орыс цивилистикасы өзінің ықшамдылығымен, керметтей қарапайымдылығымен азаматтық іс жүргізу құқығының теориясын сомдап береді. Дәл қазір де ол ұлттық цивилистиканы азаматтық іс жүргізу құқығының билік шынына көтеруде оң әсерін тигізуде. Егеменді Қазақстанға бүгінгі талапқа толық жауап беретіндей азаматтық құқық ғылымын қалыптастыру өзекті мәселе болып отыр.
Тарихқа жүгінсек, қазақ халқы өз алдына ел болып, дербес мемлекет құрғалы бірнеше күрделі заң жинақтарын қабылдаған. Мұндай заң құжаттары туралы сөз болғанда алдымен XVI ғасырдың бірінші ширегіндегі Қасым хан (1551-1520 ж.ж.) дәуірінде қабылданған "Қасым ханның қасқа жолын" жатқызуға болады. XVI ғасырдың аяғында XVII ғасырдың басында "Есім ханның ескі жолы" деп аталатын заңдар жинағын (1548-1928 жж.) билік құрған Есім хан шығарғаны тағы да белгілі. XVII ғасырдың аяғында XVIII басында Тәуке хан тұсында (1680-1718 жж.)атақты "Жеті жарғы" қабылданды. Бұл құжат аты айтып тұрғандай жеті саланы, атап айтқанда, жер дауын, жесір дауын, құн дауын, бала тәрбиесі мен неке қатынасын, қылмысқа жауапкершілікті, ру аралық дауды, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесін қамтиды.
1. ҚР Конституциясы 1995.30.08. 1998ж. 7-қазандағы 18.05.2007 №284-1 ҚР Заңымен енгiзiлген өзгерiстермен толықтырулар
2. ҚР «Адвокаттық қызмет туралы» заңы 05.12.1997 ж.2004 жылғы 10 маусымдағы өзгерістер мен толықтырулар енгізілген
3. ҚР АIЖК 1999 жылы 13 шiлде. 8 шілде 2005 жылы өзгерістер мен толықтырулар енгізілген
4. ҚР ҚIЖК 13.12.1997ж. 24.12.2001 жылы өзгерiстер мен толықтырулар енгiзiлген.
5. Государстенная программа правовой реформы в РК (основные направление). Собрание актов президента РК и правительства РК №9. 1994.
6. ҚР "Лицензиялау туралы" заңы. 17 сәуiр 1995 жыл.
7. ҚР "Адвокатура туралы" ережесі. 13.11. 1980 ж. (салыстырмалы түрде).

2. Арнайы әдебиеттер.

1 Жұмағұл Темiрғали. Адам құқығын қорғауда қордаланған қиындықтар. 14 қараша 2002 жыл
1. АрсентьевО.В. Адвокатура и Нотариат в РК г. Костанай. 1998.
2. Булгакбаев.А.В. Советское адвокатура. Алма-Ата.1982.
3. Қазақ ССР-нің АІЖК 301-б. 1986 ж.
4. Бусленко.Н.И. Адвокат: вопросы и ответы. Ростов-на Дону. 1996.
5. Чертков. В.Л. Дела гражданские (Записки адвоката) М. Росийское право. 1992.
6. Бусленко Н.И. Адвокат: Вопросы и ответы. Ростов на Дону.1996.
7. Кожевников А.В. Адвокат – представитель потерпевшего, гражданского истца, ответчика в советском уголовном процессе. Автореферат канд.дисерт. канд.юрид.наук. Свердловск.1974.
8. Правила профессиональной этики адвокатов принятое решением Алматинской городской коллегий адвокатов. 20 августа 1998 года.
9. Сотов.П.В. Каменецский.Р.А. Адвокатура и нотариат. Учебно-практическое пособие. 2000.
10. Л.М. Звягинцева, М.А. Блюхина, И.К. Решетпикова Доказывания в судебной практике по гражданским делам. М.: 2000
11. Тыныбеков.С.Т. Организационные формы и деятельность адвокатуры в РК. Алма-Ата. Қазақ университетi. 1997
12. Шаламов.Н.Б. История советской адвокатуры. М. 1939
13. АрсентьевО.В. Адвокатура и Нотариат в РК г. Костанай. 1998.
14. Гаврилов С.Н. Адвокат в уголовном процессе. М.1996.
15. Сотов.П.В. Каменецский.Р.А. Адвокатура и нотариат. Учебно-практическое пособие. 2000.
16. Тыныбеков С.Т. организационные формы и деятельность адвокатуры в Республике Қазахстан. Алматы. Қазақ университеті, 1997.
17. Бусленко.Н.И. Адвокат. Вопросы и ответы. Ростов на Дону 1996
18. ҚР «Адвокаттық қызмет туралы» Заңы 5.12.1997 жыл.
19. Адвокаттар алқасының Жарғысы 1998 жылы 1 қаңтарда тiркелген.
20. ҚР «Адвокаттық қызмет туралы» Заңы 5.12.1995 жыл.
21. Чертков. В.Л. Дела гражданские (Записки адвоката) М. Росийское право. 1992.
22. Бусленко Н.И. Адвокат: Вопросы и ответы. Ростов на Дону.1996.
23. Кожевников А.В. Адвокат – представитель потерпевшего, гражданского истца, ответчика в советском уголовном процессе. Автореферат канд.дисерт. канд.юрид.наук. Свердловск.1974.
24. Правила профессиональной этики адвокатов принятое решением Алматинской городской коллегий адвокатов. 20 августа 1998 года.
        
        Азаматтық сот ісін жүргізуге адвокаттың қатысуы: проблемалық мәселелері
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
І . Азаматтық іс жүргізу қатынастары
1.1. ... іс ... ... ... АІЖҚ ... және ... Әділсотты ... ... ... ... . ... іс жүргізуге адвокаттың қатысуы
2.1. АІЖ бойынша адвокаттың ... істі ... ... ... істі ... ... сатысына
қатысуы.................51
2.3. Адвокаттың азаматтық іс бойынша кеңес беру қызметін
құқықтық
реттеу......................................................................
..............................53
2.4. АІЖ бойынша адвокаттардың азаматтық іске қатысуы
проблемаларын
жетілдіру...................................................................
.................57
Қорытынды...................................................................
.......................................61
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
.................64
Кіріспе
Еліміз өзгерістер ... ... ... жаңа кезеңіне
аяқ басқалы тұр.Сондықтан біз одан әрі ... ... ... ... ... ... ... кешегісін түгендеп, ертеңін екшейтін заман
туғалы қашан.
Азаматтық іс жүргізу құқығы ғылымының аясын зерттеуді Қазақстандағы ... ... ... ... болмайды.
Ғылыми зертеудің қайсысы болмасын, ұқсастық пен ... ... ... ... ... объект белгілі бір уақыт
аралығын қамтитын ... оны ... да ... бір ... ... Осы ... келгенде Қазақстандағы заң білімінің ... ... 5 ... ... ... көне дәуірдегі заң білімі[1],
дербес Қазақ хандығының заң білімі, патшалық Ресейдің ... ... ... ... ... заң білімі, ұлттық заң білімі.
Қазақстандағы заң ... мен ... оның ... азаматтық іс
жүргізу құқығы ерекше тарихи сипатқа ие ... ... ... ұзақ ... бойы өзге мемлекеттің құрамына еніп, яғни оның
құрамдас бөлігі болып саналады. Соның ... заң ... мен ... ... өзі ие бола ... да ... ... юриспруденцияға ең
алдымен бөгде елдің ғылымы дәрежесіне көтерілу міндеті ... ... да ... ... іс жүргізу құқықтың ғылыми ... ... ... ... ... ... байланысып жатыр. «діліне
жүгінсек, орыс цивилистикасы ... ... ... ... іс ... ... ... сомдап береді.
Дәл қазір де ол ұлттық цивилистиканы ... іс ... ... ... көтеруде оң әсерін тигізуде. Егеменді Қазақстанға бүгінгі талапқа
толық жауап беретіндей ... ... ... ... ... мәселе
болып отыр.
Тарихқа жүгінсек, қазақ халқы өз алдына ел болып, дербес ... ... ... заң ... ... Мұндай заң құжаттары
туралы сөз болғанда алдымен XVI ғасырдың бірінші ширегіндегі ... ... ж.ж.) ... ... ... ханның қасқа жолын" жатқызуға
болады. XVI ғасырдың ... XVII ... ... ... ... ескі жолы"
деп аталатын заңдар жинағын (1548-1928 жж.) ... ... Есім хан ... да ... XVII ... ... XVIII ... Тәуке хан тұсында
(1680-1718 ... ... ... ... Бұл құжат аты айтып
тұрғандай жеті ... атап ... жер ... жесір дауын, құн дауын,
бала ... мен неке ... ... ... ру ... ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесін қамтиды.[2]
Бұл заң құжаттарының бәрі де сол заманның қажеттілігінен ... ... ... ... ... байыбына бармай тұрып, Қазақстанда
құқықтық мәдениет болғанына күмән келтірушілер де кездеседі. ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдары мен академиялық еңбектерде
ұлттық құқықтың кенже қалғанын дәлелдеп ... ... ... ... мемлекет болуы мүмкін емес, өйткені, онсыз жария-
құқықтықты реттеу мүмкін ... ... ... ... ... ... Қазақстанда арнайы жоғары заң білімін
беретін оқу орындарының неліктен ... ... ... ... ... ... Ол ... қазақтар үшін жоғары білім алу ... және ... ... мүмкін емес-тұғын. Сонымен қатар талапкердің оқуға қыруар
қаржы жұмсау керектігі тағы да ... ... ... орыс ... үшін 25 сом ... талап етілді, содан кейін лекция тыңдауға, сынақ,
емтихан тапсыруға және тағы да басқа ... ... ... болды. Тек
ауқатты адамдардың балалары ғана Ресей университеттерінде заң ... ... ... мына бір ... айта ... жөн, ... Ресейге отар
болуды бастаған, яғни 1731 жылғы 19 ... ... ... қазақтардың
құқықтық жүйесіне өзінің заңның енгізуді қолға алды.[3] Қазақтардың әдет-
ғұрып құқықтарын қалайда ... ... ... ... ... ... ... мемлекетінің құқық нормалары оның орнын біртіндеп баса ... ... ... өз ... ... ... ... айдауға жүргізе
білді. Дейтұрғанмен қоғамның құқық өмірінің кейбір ... орыс ... ... ... құқықтары тоғысты. Демек қазақтардың әдет-ғұрып
құқықтарын түбірімен өзгертемін деген патша өкіметінің пиғылы ... ... жоқ, ... ... ... екі ... ... де қолданылып
келді.
Қазақстанның тәуелсіздігінің ... ... ... билік
тармақтарының өкілеттілігін кеңейту және олардың қызметін жетілдіру,
заңдарды түбегейлі жаңарту, сот ... және ... ... ... ... қорғауды күшейту, тиімді ... ... ... ... ... қылмыспен күресу, осының бәрі сайып
келгенде заңымыздың кәсіби деңгейге көтеруді ... ... ... әлеуметтік тұрғыдан өзгеше маңыз ... ол ... ... ... Оған ... ... әркім де
көз жеткізгендіктен, талдап, түсінідіріп жатуды артық деп ойлаймыз.
Елімізде ... асып ... заң ... игі ... заң ... ... ... етеді. өкінішке орай, құқықтық жүйедегі ... ...... беру ... кадрларды кәсіби даярлау деңгейіне
қатысты екендігін естен шығарып алатынымызды жасыруға болмас.
Болашақта қазақстандық құқықтық ... беру ... ... да ... ... ... ... Қазақстандық құқықтық білім
беру саласын "еуропалық", "англо-американдық" жаққа бұрып қана ... ... ... ... ... естен шығырмаған жөн,
дейтұрғанмен құқықты оқытуда ұлттық құқықтық жүйе ... түсе ... ... керек. Сондықтан да құқықты оқытуды мемлекеттік тілде жүзеге
асыруға көңіл бөлудің орын ... . ... іс ... ... ... іс жүргізу ұғымы және құқығы
Азаматтық іс бойынша адвокаттардың қатысуына кіріспес бұрын азаматтық
іс жүргізу қатынастарына ... ... бере ... бұл ... кеңірек қамту қиынға соғады. Сонымен, Азаматтық іс бойынша ... ... ... мемлекеттік іс жүргізу қызметінің күрделі түрі.
Азаматтық процессуалдық қатынас идеологиялық ерікті қатынас. ... ... ... сот ... прокурор, мемлекеттік
басқару органның ұйымы, мекеме, бірлестік, азаматтың және соттың арасында
пайда болған процессуалды ... ... ... ... ... қатынас мүдделі жақтардың арасында пайда болмайды. ... ... ... ... ... ... және жауапкер
арасындағы қатынас, яғни сатып алу, сату шарты, айырбастау, ... алу ... беру жағы ... шарттар, азаматтық құқықпен реттеледі.[4]
Көптеген жағдайларда азамат немесе заңды ... ... ... тура ... ... ... ... өзінің кәмелетке келмеген балаларын материалдық жағдаймен
қамтамасыз етпейді, аурухана басшылығы аурудың өсиетін куәландырудан бас
тартады, ... ... ... ... ... ... ... жұмыстан шығарады, т.с.с. көптеген жағдайлар
өмірде кездеседі.
Мұндай жағдайларда мүдделі тұлғалар өздерінің ... ... ... ... келтіре алады. Осылайша нақты процесс бойынша іс қозғалады,
яғни онда даулы істі шешетін сот, істі қозғайтын талапкер (талапкерлер) ... ... ... ... ... ... ... адамдар, сондай-
ақ куәлар, сарапшылар, аудармашы, мамандар қатысады.
Бұл жағдайда біздің «процесс» дегеніміз «өте тар мағынадағы сөз» болып
отыр. Ол ... ... ... ... ... оған ... сот ... оның
өтетін орны, мерзімі белгілі сатыда көрсетіледі. Оның ... ... ал ... құқықтық қатынастары тиісті оқиғаға, әрекетке сай құқық
нормаларымен реттеледі.
Қанша азаматтық іс болса, сонша азаматтық процесс бар. ... ... ... кең ... алып ... керек, өйткені азаматтық
құқықтарды сот арқылы ... ... ету – ... ... ... ... ... табылады.
ҚР Конституциясы бойынша ҚР-ның ең қымбат қазынасы адам және адамның
өмірі, құқықтары мен бостандықтары ... ... ... істі ... қорғалуы өте маңызды болып табылады.
ҚР Конституциясының 13-бабының 2-тармағында азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарының сотпен қорғалуына ... ... ... ... орнықтырылған.
Шынында, көрсетілген сот қорғаулары заң бекіткен, арнайы тәртіппен
өтеді, яғни Конституциямыздың 75-бабында сот билігінің сот ісін ... ... және ... ... өзге де ... арқылы жүзеге
асырылатыны белгіленген.
"Сот өндірісі" термині, азаматтық ... ... ... ... ... сөз қозғағанда алдымен азаматтық процессуалдық ... ... ... ... істі ... және шешу тәртібін айту
керек. Сондай-ақ азаматтық процесс сот әділдігінің бір бөлігі, яғни ... ... ... тиісті құқықтық сұрақтарды шешіп оларды белгілі
бір жеке ... ... ... ... ... ... іске
асыру әрекеттерін айтамыз.
Осы көзқарас бойынша азаматтық процесс, яғни азаматтық іс ...... іс ... ... және осы ... ... іс ... қатынастарының пайда болуын айтамыз. Бұл әрекеттер ... ... сот ... іске ... ... ... ... басқа
субъектілер арқылы жүзеге асады.
Сонымен, азаматтық іс жүргізу азаматтық процессуалдық әрекеттерді іске
асыру тәртібін анықтайды, яғни бір ... заң ... ... ... ... ... жағынан іске тартылған тараптардың іске қатысу
тәртібін белгілейді. Бұл процесске деген көзқарас, осы ... ... ... ... ... ... бастау үшін, мүдделі тұлға талап беру керек, яғни шағым не
арыз беру ... Бұл ... ... іс ... ... ... ... емес бірнеше құрамды әрекеттерді тудыруы мүмкін. ... іс ... ... ... ... істі ... алады немесе заңды негіздер болған
жағдайда іс қозғаудан бас тарта алады. Заң судья мен іске қатысушыларға ... ... ... үшін кең ... ... берген. Сот арқылы
тараптар арасындағы шартқа қатысты құжаттар алдыру, сұрату, жауапкердің
мүлкіне сай ... ... сот ... жеке ... ... ... ... біреуіне отвод беру, істі қысқарту туралы ұйғарым шығару,
т.б. әрекеттер, яғни іс жүргізу әрекеттері ... ... ... іс ... ... ... іс жүргізу әрекеттерінің ерекшеліктері мынада:
Іс жүргізу әрекеттерінің мазмұны яғни оның іске асуы не іске аспауы
мүмкіндігі заңмен ... ... ... мен ... ... ... жайлы жауапкершілікке тартылуына ескерту беруге ... ... іс ... заңы бойынша ол міндетті. Ал азаматтық іс бойынша бұл
заңда көрсетілмеген. Керісінше, сот ... ... ... ... ... ... Егер бұл ... бекітілген
ережені бұзған сот жұмысы өрескел қателік ... ... іс ... ... ... ... заңда тікелей
көрсетілген кезекпен немесе нақты іс ... ... даму ... АІЖК 17 ... "Сот ... атты 17 ... процессуалдық іс
жүргізу әрекеттерінің өту тәртібі мен іске асу кезектері анық көрсетілген.
АІЖК 180 бабында сот ... ... ... көрсетілген, АІЖК 181 бапта
процесске қатысушыларды ... ... ... ал ... ... іске ... мен ... келмей қалу салдары көрсетіледі.
Тек осы әрекеттерден кейін ғана сот келесі қадам жасайды: төрағалық етуші
істің мән-жайын ... ... мен ... тұлғалардың түсініктері
тыңдалады, куәлар мен сарапшылардан жауап алынуы және де ... ... ... ... кейбір жағдайларда өтуге тиісті іс жүргізу
әрекеттерін ... ... ... ... 211 бап сот жарыссөзінің
кім-кімнен кейін сөйлейтіні нақты тәртібі бар. Ол заңда былай көрсетіледі:
1. Сот ... іске ... ... мен өкілдердің сөздерінен
тұрады.
2. Алдымен талап қоюшы және оның өкілі, ал ... соң – ... ... ... сөз сөйлейді. Басталып кеткен процесте даудың нысанасы бойынша
дербес талаптар қойған үшінші тұлға мен оның ... ... мен ... ... сөз ... ... нысанасы бойынша өз бетінше талаптар
қоймаған үшінші тұлға мен оның өкілі талап ... ... ... ... өзі ... ... жауапкерден кейін сөз сөйлеәді.
3. Прокурор, мемлекеттік органдардың және жергілікті өзін-өзі басқару
органдарының, ұйымдардың өкілдері және ... ... ... және ... ... ... ... үшін сотқа жүгінген
азаматтар жарыссөздерінде соңынан сөз сөйлейді.
Көрсетілген норма соңына дейін іс жүргізу әрекетінің кезекпен өтетінін
реттейді.
Егер судья заңда көрсетілмеген бұл іс ... ... ... ... ... оның ... ... қателігі болып саналады, яғни
бұл мүдделі тұлғалардың құқықтарына өрескел нұқсан тигізіп, өз ... ... ... табылады. Бірақ өкінішке орвй практикамызда "жасырын
сотқа дейін дайындық" ... ... кең ... ... соттардың істі
қозғамай жатып, АІЖК 160, 167 баптарында көрсетілген дайындық ... ... ... кездесет.
Судья үшін мұндай заңсыздыққа бару, яғни іс жүргізу реттік кезектік
тәртібін бұзу, істі заң талап еткен мерзімде ... үшін ... ... ... ... 1-ай ... ... тұлғалар үшін судьяның мұндай әрекеті күрделі қиындықтарға
жолықтыруы мүмкін, мысалы: талаптың кері күші ... жүре ... ... іс қозғаймын дегенше талап мерзім бітсе, ол мүдделі тұлға ... ... ... ... ... зардаптардың тууы жасалған процессуалдық ... ... ... ... ... қою және істі ... үшін іске ... ... ... (АІЖК) және заң бөлген
құқықтарға ие ... ... ... ... ... ... үшін де
міндетті. Юридикалық зардаптар процессуалдық әрекеттерге ... ... да ... ... әрекеттер заңда көрсетілген процессуалдық формада іске
асады. Процессуалдық форма анықтамасы өте күрделі. Бұл ... ... ... ... үстіне азаматтық іс жүргізу формаларының белгілерін айта кеткен
маңызды:
а) азаматтық іс ... ... ... ... ... ... ... бекітілген талаптар жүйесі болып табылады.
Бұл талаптарға процесстегі іске қатысушылар тобы, ... ... ... мен ... және ... ... не жасамағаны үшін
жауапкершілігі жатады.
б) іс ... ... сот ... ... үшін міндетті тұлғалар
тізімі берілген заң ... ... ... ... ... ... қатысушы бола алмайды. Кез келген іске қатысушы онда өзінің жеке
орны бар, талапкердің, ... ... ... т.б. ... бірден екі орын ала алмайды немесе бір уақытта.
в) сот шешімі азаматтық іс бойынша сот бекіткен ... ... ... негізделуі керек, АІЖК бойынша заңға қайшы алынған
кез келген дәлелдемелердің күші болмайды және сот шешімінің ... ... ... іске ... ... тікелей өзі не өкілдер арқылы іс қарауға
қатысуға құқық ... іске ... ... ... ... ... заң ол іс ... шешім шығаруға рұқсат бермейд.
АІЖ құқығы сотпен азаматтық істерді қарау тәртібін анықтайтын құқық
саласы ... ... яғни ... іс ... сот әділдігін жүзеге
асыру, сонымен ... сот ... ... ... ... ... құқығының пәні болып процессуалдық құқықпен реттелетін азаматтық
сот өндірісінің, яғни соттың және басқа да іске ... ... ... ... ... ... диспозивті әдіс. Бұл ... ... ... тұлғаның бостандығымен және тек құқықтармен
ұштасып жатады.
Құқық реттеу әдісі 2 түрлі жағдаймен байланысты:
1) АІЖ-ң р.б/мен.
2) Міндетті және ... ... ... ... ... мемлекет
атынан шешім қабылдауы.
Бұл, шешім қажетті жағдайларда ... ... ... АІЖ ... ... ... ... қатынаста болады. Ең алдымен ол
материалдық құқықпен байланысты, яғни ... ... ... ... ... ... ... арқылы орындау формасы болып
табылады. Еңбек міндеттерді орындату егер де ... ... ... ... ... ... және олар ерікті түрде орындалмаса.
Азаматтық процессуалдық құқықтың реттеу пәні ретінде соттың және іске
қатысушылардың қызметін атасақ, азаматтық ... ... ... және ... ... ... ... Құқық
қорғау органдары пәнімен азаматтық іс ... ... ... ... ... ... жүйесі және осы органның сот әділдігін
жүзеге асыру саласындағы құзыретін оқытады, ал 2-де осы ... ... ... ... және ... ... Қылмыстық іс жүргізу құқығымен
көптеген принциптің ұқсастығымен дәлелдеу саласындағы ұқсастықпен, ... ... ... көреміз, сонымен қатар қылмыстық
және азаматтық процесстер істің жылжып дамуына байланысты бірдей сатылардан
өтеді, яғни ... 1-ші ... іс ... ... ... ... қылмыстық іс бойынша үкім шыққанға дейін.
Апелляциялық, қадағалау сияқты және тағы басқа қосымша ... ... ... ... процессуалдық іс жүргізу формасын ...... ... ... ажырамас бір бөлігі.
Азаматтық процессуалдық құқық қатынасында ... ... ... ... ... ... заңдық айғақпен байланысты.
Азаматтық процессуалдық құқық қатынасында әділетті орган, билік етуші
орган – сот болып табылады. Ал әкімшілік және ... ... ... ... ... болып есептеледі.
Процессуалдық қатынастар заңдық іс-әрекеттерді орындаудан басталады
және соған байланысты болады ... және ... ... функциясын іс-
жүзіне асырумен байланысты болады.
Процессуалдық құқық пен міндеттер өзара ... ... ... сот, азаматтық іс өндірісін қабылдады, оған енді ... ... және ... ... шақыруы мүмкін. Жауапкер
жағындағылар сотқа дәлелдеме алып келуі керек. Ол өз мүддесін қорғауы ... ... ... Азаматтық істің пайда ... ... ... ... ... ол 4 топқа бөлінеді.
1. Соттың 1-ші инстанциясымен азамат, мекеме, бірлестік, мемлекеттік
ұйымның прокурор арасындағы қатынас.
2. Соттың 2-ші ... іске ... ... ... Соттың сот қаулыларын қайта қарау бойынша іс жүргізумен соттың істі
дұрыс шешуі үшін мүдделі субъектілердің арасындағы қатынас.
4. Соттың ... ... және ... ... сот ... ... процессуалдық құқық қатынасының объектісі - бұзылған құқықтар
мен мүдделерді қалпына келтіру туралы даулар. Оның пайда болу себебі, ол ... ... ...... шешілетін азаматтық іс барлық процессуалдық
байланыстардың пайда болуы жатады.
2. Арнайы объекті – әрбір ... ... ... ... ... ... ... объекті ретінде талапкердің құқықтық
мүддесі. Ал жауапкермен ... ... ... ... ... ... табылады.
Азаматтық процессуалдық құқық қатынасының субъектілері.
Субъекті түсінігі – азаматтық процессуалдық құқық та кең түсініктемені
қажет етеді. ... ... ... нақты процессуалдық құқықты
қолданады және сәйкес келетін субъективтік міндеттерге ие болады.
Азаматтық процесс – ... ... ... қатынасына түспей-ақ
субъекті болуға болады. мысалы, кез келген азамат, құқы ... ... ... ... ... арыз жаза ... Яғни ... құқық субъектісі
сотқа қатыспас бұрын сотпен процессуалдық құқық қатынасы пайда болмас ... ... бола ... ... ... ... 3 ... бөлінеді.
І. Азаматтық процессуалдық ... ... 1-ші ... Оған ... ... ... – олар ... жүзеге
асырушылар. Олар 2-категорияға бөлінеді. 1) соттарға, бірінші инстанциядағы
соттар; 2) 2-ші категориядағы соттарға апелляциялық сатыдағы және ... іс ... ... ... Олар ... сот өндірісінде бақылау
функциясын атқарады.
Соттың өкілеттігі екі түрге бөлінеді.
1) Пәндік.
2) Функционалдық.
Пәндік – азаматтық істің ... ...... істі ... ... ... Онда ... сотқа шақыру тағы басқа өкілеттік кіреді.
Сот органының өкілеттілігіне – судья, сот орындаушысы, сот ... ... ... ... ... азаматтық істі судьяның жалғыз өзі немесе
судьялар алқасымен біріге қарайды.
Облыстық сатыдағы тәртіпте істі қарағанда ... ... ... ... ... ... қарайды.
Сот орындаушысы – соттың ... ... ... ... ... қаулысын мәжбүрлеу түрінде орындатады.
Сот мәжілісінің секретары – соттағы құқықпен ... іс ... ... ... ... болады.
ІІ. Азаматтық процессуалдық ... ... 2-ші ... олар іске ... Олардың құқықтық жағдайлары 2 белгімен
көрсетіледі.
1. Азаматтық істі заңды мүддесі бар ... ... ... және ... ... ... ... қарауындағы іске қатысушы басқа да тұлғалардың қатысуы.
Талапкер – құқы мен ... ... ... ... ететін азаматтық сот
процесінің басталуына себепші тұлға, істі ... бар ... өзі ... ал ... ... жағдайларда мемлекеттік басқару
органдарының, ... ұйым және ... да ... ... жеке ... мен іс ... Талапкер (истец) сөзі искать іздені, ол іздеу
деген сөзден шыққан.[7]
Жауапкер – ... ... яғни ... көрсетілгендей құқықты бұзушы
тұлға. Көптеген жағдайларда жауапкердің ... ... ... ... ... ... авторлық құқыққа келтірілген
зиянның орны толтырылмауы тағы басқа).[8]
ІІІ. Азаматтық ... ... ... ... ... іс ... ... олар іске қатыспайды. Соттың ... ... ат ... ... Оларға – эксперт, маман,
куәгер, аудармашылар, мүлікті қорғаушылар, ... ... іс ... тағы ... ... ... Бұлар азаматтық процессуалдық
құқықта субъектілердің ... ... ... ... ... алып ... дербес талап қоятын жақтар. Олар ... ... ... ... ... ... сотқа қатысушылар болып табылады.
Азаматтық процессуалдық құқықтағы субъектілер құқық қабілетімен және
әрекет қабілетімен тығыз ... ... ...... ... бір ... ие болу ... құқық субъектілері болып табылатын азаматтар мен ұйымдар
үшін азаматтық іс жүргізу құқығы мен міндеттерін ие болу ... ... ... ... ... ... және ... толық көлемде
болады.
14 жастан және 18 жасқа ... ... ... ... емес ішінара
деп табылады. Олардың құқықтарымен, заңмен қорғалатын мүдделерін сотта
олардың ата-аналары немесе өзге де ... ... ... ... жағдайда
кәмелетке толмағандарды немесе әрекет ... ... деп ... ... ... ... 14 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандардың сондай-ақ әрекет қабілеті
шектеулі деп танылған азаматтардың құқықтарын, бостандықтарын және ... ... ... ... заңды өкілдері қорғайды.
4. Заңда көзделген жағдайларда материалдық құқық қатынасын және тапқан
табысына билік етуге ... ... ... ... ... ... дейінгілер сотта өз басын қорғауға құқығы бар.
АІЖҚ сот әділдігін ... ... ... ... ... жеке ... саласы. Басқа құқық салалары сияқты азаматтық іс
жүргізу құқығы өзінің ... іс ... яғни ... сот ... ... ... тұрады.
Бір кездері Ресей профессоры Н.Б. Зейдердің айтқан көзқарастары бойынша
азаматтық іс жүргізу құқығының пәні барлық юридикалық ... ... ... ... ... ... т.б. осындай заң бойынша
азаматтық істерді ... заң ... ... ... ... ... ... талас жүрген болатын.
Бұл идеяны В.Н. Щеглов, И.А. ... Н.Е. ... ... ... ... А.А: Добровольскийдың айтуы бойынша, бұндай "Зейдерацияға"
қарсы шыққан ғалымдар көптеп болды, А.А. Мельников, И.И. ... ... И.А. ... Д.М. Чечот сынды ғалымдардың пікірінше, құқықты
қорғаудың бүкіл формаларын бір азаматтық процестің ... ... ... теория бойынша дұрыс емес болса, практика жүзінде болашағы жоқ
мәселе. Шын ... ... бұл ... құқық шығармашылығында қалай
пайдалану керектігін көзге елестету қиын. Бұл дегеніміз барлық құқық қорғау
органдары үшін ... ... ... ... т.б. ... қатынастарын
реттейтін бір азаматтық іс жүргізу кодексін шығару ма. бІр АІЖК яғни ... ... сот, ... ... сот, ... т.т. ... реттеу керек деген сөз өйткені тәрізді сұрақтарды көпт тудырады.
Өткені ... ... ... біртекті емес. Олардың арасында сот
әділдігін мемлекет атынан ... ... ... ... ... өзі ... ететін қоғамдық құрылымдар бар. Нотариат, АХАЖ,
юриспруденция.
Қазірдің өзінде мемлекеттік ... ... ... сот ... іс ... ... шығып олардың барлығы таратылды, сондықтан
олардың барын бір ... ... ... сөз АІЖК ... бір емес ... ... ... сөз.
2. Азаматтық іс жүргізу жүйесі әдеттегідей 2 бөліммге жалпы және ерекше
бөлімге бөлінеді.
Жалпы бөлім өзінің құрамына АІЖК-нің жалпы ... Яғни 1-бап ... іс ... заңдарымен реттелетін қатынастарды; 2-бап ҚР азаматтық
сот ісін жүргізуде ... бар ... ... ... АІЖ ... ... ... айтылса 2-тарауында Азаматтық сот ісін жүргізудің
міндеттері мен принциптері қарастырылған бұл ... сот ... яғни ... не процесс принциптері тікелей ауызша және үзіліссіз АІЖК-нің 17-
тарауында қарастырылғанымен ол жалпы ережелерге кіреді. ... ... ... ... және соттылық, іске қатысушылардың
құқықтық жағдайы. өкілдердің қатысуы, дәлелдемелер және ... ... сот ... ... ... ... әрекеттері кіреді.
Жалпы бөлім сонымен бірге сот ... сот ... сот ... Азаматтық іс жүргізудің Ерекше бөлімі ... іс ... істі ... ... ... ... ... сотта қарау,
апелляциялық соты, жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша істі қайта қарау және
орындау өндірісі ... ... ... ... шетелдік тұлғалар және
азаматтығы жоқ адамдардың қатысатын ... ... мен ... ... тараптар бойынша істер.
Азаматтық іс жүргізудің әдісі басқа құқық салаларының әдісінен ... жоқ. өзі ... ... ... – ғылым қандай тәсілмен,
амалмен зерттеу жүргізеді? – ... ... ... береді.
АІЖ – ең маңызды әдіс азаматтық іс ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға әсерін,
қайшылықтарды, белгілі қорытындыларды зерттеу болып табылады.
Басқа құқық салаларына қарағанда АІЖ құқық ... ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынастағы заем шарты мен сату-сатып алу шарты
барлық басқа ... ... ... не ... ... арқылы
барлық шарттың қолдануәдісін біле алмаймыз. Ал АІЖ ... ... ... ... ... сот ... дәл есебін білуге болады. Осы есеп
бойынша оларға әлеуметтік әдіс ... ... ... ... ... ... С.М. Пелевин профессор ... ... ... ... ... ... ... ерлі-
зайыптылардан анкета арқылы алған сауал қорытындысы бойынша басым көпшілігі
шындарынын айтпайтынын білген, яғни күрделі некеден ... ... ... ... ... өтетіндігін білгендіктен ғалымдар, бүкіл некеден
ажырасу процесін соттан алып жартысын азаматтық хал ... ... ... қалдыруды сұраған.
1968 ж. көктемде шыққан неке және отбасы ... ... ... ... қарастырылмаған еді, тек Ленинград мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... зерттей отырып жобаға некені Азаматтық хал актілерін ... яғни ... бұзу ... ... іс ... пәні – ... ... жекелеген
нормалардың басқалай қызықты құралдармен зерттелуі болып табылады.
1985 жылдың ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін шектеу туралы істер саны көбейіп кетті.
Бұл сол кездегі ... ... ... заң" ... ... еді. Осы АІЖК 258-262 ... нормалары практикада
қолданудағы қорытындысын зерттеу мақсатында сол кездегі аспирант, қазір
Ресейдің заң ... ... ... ... ... ... іс ... шешімнің орындалуын зерттейді. Осы іс ... 1000 ... 1986 жылы ... ... ... ... ... бойынша
әрекет қабілетін шектеген азаматтардың ... ... ... ... 56 % ... ... ... азаматтарға қорғаншы
тағайындалған да қалған 44 % -ті ... ... Оның ... 6 ... ... соң ... қорғауындағы азаматтарды бақылап отырудан бас
тартып, еңбек ақыларын өздері алу және ... ... ... ... ... Осы ... ... тез арада, Азаматтардың әрекет
қабілеттілігін шектеу туралы баптың ... ... іс ... ... сондай-ақ тарихи түрде ғылыми зерттеліп
қолданылуы мүмкін.
1.2. АІЖҚ ... және ... ... іс ... қатынастарының пайда болуының үш алғышарты бар.
Олар:
1) Азаматтық іс жүргізу құқығының ... іс ... ... ... қатысушылардың құқық субъектілігі;
3) заңдық фактілер.
Азаматтық іс жүргізу құқық қатынасының нормалары дегеніміз – ... ... ... ... бекіткен және санкциялаған міндетті
заңды ережелер. Оны ... ... ... және қамтамасыз еткен
жауапкершілікке әкеліп соғады. ... іс ... ... ... іс ... қатынастарының пайда болуының негізгі шарты болып
табылады.
Іске қатысушылардың құқық субъектілігі олардың ... ... ... ... ... Іс ... ... қабілеттілігі дегеніміз
заң бойынша процессуалдық құқықтарға ие болып, процессуалдық міндеттер
атқаруы. ... ...... өз әрекеттерімен процессуалдық
құқықтар атқарып және процессуалдық міндеттер атқаруы.
Азаматтық іс жүргізу құқық қабілеттілігі – яғни ... іс ... мен ... ие болу ... материалдық құқық
субъектілері болып табылатын барлық ... мен ... үшін ... ... Ол ... құқықтық қабілеттелікпен тығыз байланысты,
бірақ оған бағынышты емес. Мысалы, азаматтық ... ... ... өз ... ... ... ие ... және оны
жүзеге асыруға ... ... ... ... әрекет
қабілеттілігі) кәмелетке толғанда яғни он сегіз жасқа толғаннан кейін толық
көлемінде пайда болады.
Ал АІЖК ... ... ... сот ... тек ... істер ғана емес, сондай-ақ әкімшілік, еңбек, неке, отбасы, ... және ... ... ... Азаматтық құқық үшін өазірде
субъектілер: ҚР азаматтары, ... ... және ... жоқ ... заңды тұлғалар, ҚР және шетелдің.
Азаматтық құқық сияқты АІЖ құқығы да азамат ... ... ... ... Ал ... ... тіркелген кезден емес, яғни
материалдық құқықтың субъектісі болғаннан бастап пайда ... Ал енді ... ... ... ... тек қана тараптарға, яғни талапкер мен
жауапкерге ғана қалданыла ма жоқ іс ... ... ... ... сот өкілдеріне де қолданыла ма деген сұрақ әлі даулы мәселе
күйінде ... ... іс ... ... ... құқықтарын өз іс-әрекеттерімен жүзеге асыру және ... іс ... ... ... қабілеттілігі (азаматтық іс жүргізу
әрекет қабілеттілігі) он сегіз жасқа толған азаматтарда және ... ... ... төрт ... он ... ... ... кәмелетке толмағандардың, сондай-
ақ әрекет қабілеті шектеулі деп танылған ... ... және ... ... ... ... ... ат-аналары
немесе өзге де заңды өкілдері қорғайды, алайда сот мұндай істерге кәмелетке
толмағандардың немесе ... ... ... деп ... азаматтардың
өздерін тартуға міндетті.
Он төрт жасқа дейінгі кәмелетке толмағандардың, сондай-ақ әрекет
қабілеттілігі шектеулі деп ... ... ... бостандықтарын
және заңмен қорғалатын мүдделерін сота олардың заңды өкілдері қорғайды.
Заңда көзделген жағдайларда, ... ... ... ... және өзге де ... ... және тапқан
табысына немесе кәсіпкерлік қызметтен түскен кірістеріне ... ... ... ... ... ... он төрт жастан он сегіз
жасқа дейінгі кәмелетке толмағандардың өз құқықтарын және ... ... ... өз басы ... ... бар. ... ... көмек
үшін кәмелетке толмағандардың заңды өкілдерін мұндай істерге қатысуға ... ... ... байланысты.
Біздің азаматтық құқықта 16-жасқа толған азаматты еңбек шарты бойынша
жеке еңбек ашртымен немесе кәсіпкерлікпен ... ... ... ... қамқоршы органдардың келісімімен толық әрекет
қабілеттілікке ие бола алады. Оны ... ... ... бұл тек ... ... ... кездеседі.
Оны яғни әрекет қабілеттілігі жартылайдан толыққа ата-аналарының
келісімімен қорғаншы қамқоршы органдардың ... ... Егер ... болмаса соттың шешімімен.
Азаматтық заңдар бойынша азаматтың өз ... ... ие ... және оны ... ... өзі үшін азаматтық міндеттер
жасап, оларды орындауға ... 14 пен 18 жас ... ... ... дәне ... ... ... азаматтық іс бойынша сотта
олардың заңды өкілдері қорғайды.
Егер іс қозғау ... ... бірі ... ... болса
немесе әрекет қабілеттілігі шектелген болса сот олардың өкілдерімен бірге
өздерінде іске қатысуға шақыра алады. Өйткені оларсыз өкіл ... ... ... ... немесе одан бас тарта алмайды.
Бірқатар құқықтық қатынастарда мысалы еңбек қатынасындағы зиян ... ... ... ... өздерінің құқықтары мен міндеттерін
өздері қорғай алады. Мысалы, әкімшілік бастамасымен ... ... ... ... ... ... қайтадан жұмысқа алу туралы талапты
сотқа өзі қоя алады. Бұл жағдайда сотқа заңды ... ... ... ... қарауына байланысты болады.
16 жасқа келіп некеге отырған азамат толық әрекетке ... ... ол ... ол ... ... жарамсыз деп тануды немесе
некеден ажырату туралы талапты өзі қоя алады, ... ... ... алу ... ... қарағанда, мүлікті бөлу жайлы істерді талапты
өзі береді және басқа мысалы Тұрғын үй ... ... ... да ол талапты өзі қоя алады.
Әрекет қабілеттілігі толық емес, яғни 15 жасқа ... ... ... әрекет қабілеттілігін шектеген азаматтардың атынан ... ... ... ... ... қабілетсіз тұлға өзі істі қозғауымен әрекет
жасайды, сот арызды ... ... ... оның ... ... ... қамтамасыз етеді.
Заңды фактілер – объективті жағдайлардың азаматтық іс жүргізу құқық
қатынастарының пайда болуы, ... және ... ... ... ... ... әрекет болуы мүмкін.
Оқиғаны азаматтық іс жүргізу қатынасын тудырушы факт есебінде қарауға
болмайды. Ол тек азаматтық іс жүргізу ... ... ... ... ... сілкініс қана болады. Мысалы, бір тараптың қайтыс
болуы істің тоқтатылуына әкеп соқтыруы ... ... тек ол ... ... ... қайтыс болу фактісін негізге ала отырып ... ... ... ... ... бір ғана ... болады да "заң құрамының" яғни фактілертобынан, оның ішінде
кемінде бір әрекет сот ... ... ... Мысалы, Азаматтық іс жүргізу
құқық қатынасы сот талапкер қатынасының артына бірден екі әрекет жасалады.
Талапкердің талап арыз ... ... ... ... және кері ... ... іс ... әрекеті соттың әрекетінсіз тууы мүмкін емес,
өйткені азаматтық іс жүргізу ... ... ... ... ... әрекет заңды бекімейді. Сондай-ақ заңды фактілердің ерекшелігі
олардың кезекпен ... ... ... ... сот пен ... тұлғаның
не болмаса сот пен жауапкердің қатынасы тумайды, егер сотпен талапкердің
қатынасы болмаса.
Қорыта ... ... іс ... ... барлық уақытта екі
субъекті болады. Оның бірі барлық уақытта сот болғандықтан, ... ... ... сотсыз елестету мүмкін емес. Іс жүргізу әдебиеттерінде
басқа іске қатысушылар, сотсыз қатынасқа түсуі мүмкін делінген.[11] ... ... ... ... ... іс жүргізу процесіне ... ... Іске ... ... ... ... ... мен міндеттерінің орындалуын
қамтамасыз етеді, биліктік сипатқа ие қаулы шығарады, және ... мен ... ... ... үшін ... ... қатар, азаматтық іс жүргізу құқықтық қатынасы 3 ... ... 1) ... ... ... 2) құқық қатынасының
объектісі және 3) құқық ... ... ... іс ... ... ... ... үшке бөлеміз. 1)
әділсотты жүзеге асырушы соттар; 2) іске ... ... ... тұлғалар, прокурор және т.б.); 3) әділсотты іске асырушы тұлғалар
(куәлар, сарапшы, аудармашылар).
Сонымен қатар, азаматтық істе іске ... ... ... ... ... азаматтық іс жүргізу қатынасының объектілері материалдық-құқықтық
дау болып табылады.
Азаматтық іс ... ... ... іске ... ... мен ... тұрады.
Азаматтық іс жүргізу құқық қатынастарының субъектілерінің екінші тобын
іске қатысушылар ... Заң ... ... 1) тараптар; 2) үшінші
тұлғалар; 3) прокурор; 4) ... ... 5) ... өзін-өзі
басқару органдары, ұйымдар; 6) басқа тұлғалардың құқықтарын, қоғамдық және
мемлекеттік мүдделерді қорғау үшін жеке азаматтар; 7) ... іс ... ... істер бойынша мәлімдеушілер мен мүдделі адамдар ... ... ... ... ... ... маңызды комплексті бірқатар іс ... ие ... және ... ... ... ... ... көруге болады. Азаматтық іс жүргізу заңы іске ... ... ... АІЖК ... толық көрсеткен. Ең алдымен
олар істегі барлық материалдармен таныса алады. Олар ... ... ... ала алады. Олар тек өздерінің материалдарынан
ғана емес, прокурордың, мемлекеттік ... ... ... да ала ... Айтқандай сот өкілі заң көнсультациясының берген
ордері мен сенімхат негізінде осы әрекеттерді ... ... ... ... ... Бұл оның өкіл ретіндегі өзінің процессуалдық құқығы болып
саналады.
Іске қатысушы тұлғалар сот талдауына да белсенді ... Олар ... ... ... Яғни сот, ... сот хаттамасына, кез
келген уақытта дәлелдемелер ұсынуға, іске қатысушы ... ... ... куә мен ... іс бойынша өздеріне белгілі болған іске
маңызы бар мән-жайларды айтып түсініктер беруіне ... бар. ... ... ... ... ... және басқа жиналған
дәлелдемелер мен қатар бағалауға жатады.
Іске қатысушылар сондай-ақ ұсыныс беруге, ... ... ... тағайындауға, талапты қамтамасыз етуге істі кез келген ... ... ... ... ... беруге, жасауға құқықтары бар.
Сот процесі кезінде іске қатысушы тұлға сотқа ... ... ... сот ... ... ... ... бойынша өз
болжауларын келтіруге, басқа тұлғалардың ұсыныстары, болжауларына, ойларына
қарсылықтарын білдіруге құқықтары бар. ... ... ... ... ... Тағы басқа іс жүргізу барысында ... ... ... іс ... ... іске қатысушы тұлғалар барлық іс жүргізу
құқықтарын адал пайдаланып, іс жүргізу ... ... ... істе талап өндірісіне барлық уақытта кемінде 2 тарап қатысады.
Талапкер - өз мүдделерін немесе талап қойылған ... ... ... азаматтар мен заңды тұлғаларды айтады.
Талапкер сөзі орысша "истец" яғни "искать" іздеу, яғни қорғануды ... ... ... яғни бұзылған құқығын талап ету табу деген
мағынаны ... ... ... тарапты активті яғни белсенді деп атау
қолданады. Өйткені талапкердің өз ... ... ... ... іс қозғалады. Бірақ барлық уақытта талапкердің белсенділігі
болмайды. Өйткені :
1. Әрбір адам ... ... ... ... ... ... заңмен қорғалатын мүдделерін қорғау үшін заңның
белгіленген тәртіппен сотқа жүгінуге ... ... ... ... ... ... заңда көзделген жағдайларда өзге ... ... ... бір ... ... және ... қорғалатын
мүдделерін қорғау туралы сотқа арыз беріп жүгінуге құқылы.
2. Прокурор өзіне ... ... ... ... ... және
азаматтардың, заңды тұлғалардың құқықтарын, қоғамдық және ... ... үшін ... ... ... беріп) сотқа жүгінуге құқылы.
3. Ешкімге өзінің келісімінсіз ол үшін ... ... ... болмайды. Жоғары тұрған соттың өзінен төменгі соттың жүргізетін
ісін тараптардың келісімінсіз алып ... және оны ... іс ... ... жоқ.
4. Егер заңға қайшы келсе немесе әлдекімнің құқығын және ... ... ... ... ... ... бас ... жарамсыз
болады.
Сөйтіп осындай жағдайда мүдделі тұлға сотқа шақырылып, іске талапкер
ретінде қатысуды ұсынады.
Жауапкер - ... ... ... ... ... мен заңды
тұлғаларды айтамыз.
Көптеген жағдайларда талаптың ... ... ... ... ... болады. Мысалы: белгіленген мерзімде қарызды өтемеу,
авторлық құқықты ... ... ... кей ... жауапкер
талапркедің құқығы мен мүддесіне нұқсан келетін ешқандай ... ... ... ... ... ... немесе жасы жетпеген мұрагер, яғни
өсиетті жарамсыз деп тану ... ... ... ... ... ... ... материалдық құқықтық қатынастың обективті субъектісі
ретінде пассивті тарап деп танылады.
Бұл жердегі даулы ... ... ...... азаматтыө істің
объектісі, ал оның субъектісі тараптар болып танылады.
Бұл құқықтық ... ... ... оның мазмұны, шын ... ... ... ма, ... ... шамада, ол үшін жауапкер
жауап беру керек пе, жоқ па бұның бәріне істі мәні бойынша ... ... ... ... ... ... ... тараптардың маңызды белгілері анық көрінеді.
Олар:
1) тараптардың атынан іс бойынша процесс жүреді, ол іс азаматтық іс деп
танылады, өйткені бұның ... ... бар. ... ... ... ... ... дәлелді ұйғарым шығарады, онда, егер іс азаматтық сот ісін
жүргізу тәртібімен қарауға және ... ... ... ... ... ... жөн ... көрсетеді.
Арызды қабылдаудан бас тарту өтініш берушінің сол ... сол ... сол ... ... талап қоюмен сотқа қайтадан жүгінуге кедергі
келтіреді.
2) тараптар арасындағы қатынас талапты қою қорытындысында ... ... ие ... ... ... бұл қатынасты реттеу болып табылады.
3) тараптар – даулы материалды-құқықтық қатынастың субъектілері ... ... ... ие ... Сот ... ... материалдық
құқығына әсер етеді. Олар бір материалдық ... ие ... ... ... ... ... ... іс жүргізу құқықтық қатынастарына кіре отырып,
тараптарда өздерінің құқықтарын қорғай отырып, өздеріне тиімді ... алу үшін және оны ... ... үшін іс ... ... ... ... іске қатысушылар отырып, тараптар сот шығындарын көтереді.
Жоғарыда көрсетілген белгілердің құрамы тек қана тараптарға қатысты
болғандықтан бұл ... ... ... іске ... ... ... талап өндірісі ісінде қолданылады. ... ... ... ... ... ... істердің қатысушылары
арызданушылар, шағым берушілер және мүдделі ... деп ... ... ... заңда бекітілген жеке құқықтарын ғана пайдалана алады.
Тараптардың іс жүргізу құқықтары әртүрлі, қазіргі жағдайда оған жалпы
назар аудару керек.
1) тараптар ... ... іске ... ... ... алған. Олар іс
бойынша соттың барлық мәжілістеріне қатысуға, іс ... ... ... іс ... ... ... ... үзінділер
алуға құқығы бар.
2) Тараптар сот құрамын алдын ала бағалап оларға қарсылық ... ... ... ... ... бола ... ... мен мүдделерінің қорғау көлемін өздері анықтайды. Мысалы талапкер
талаптан бас тарта алады, ал жауапкер талапты мойындайды, тараптар ... ... ... мүмкін, талапкер талап қоюдың негіздемесінен
нысанасын өзгерте алады.
1. Талап қоюшы талаптың негіздемесін немесе нысанасын өзгертуге, талап
қою ... ... ... не ... ... ... қоюдан бас
тартуға құқылы. Талап қоюдың негіздемесі мен нысанасын өзгерту, талап ... ... ... ... ... ... бас тарту жазбаша өтініш
беру жолымен жүргізіледі және оларға бірінші ... сот ... ... жол ... ... ... ... тануға құқылы, бұл
жөнінде одан қолхат алынады. Тараптар істі ... ... ... оған ... қол ... және ... ... Соттың өз бастамасы бойынша талап қою нысанасын немесе негіздемесін
өзгертуге құқығы жоқ. Егер бұл ... ... ... ... ... ... құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін
бұзатын болса, сот талап қоюшының талап ... бас ... ... ... ... ... және ... бітімгершілік келісімін
бекітпейді.
4) Тараптар сот қорғау құралдарын іс жэүргізуге кеңінен қолдана алады.
Тараптар дәлелдеме ұсынуға, оны ... ... ... іске ... ... ... ... куәлар мен экспертке әртүрлі ұсыныстар
айтуға, өздерінің болжауларын ұсынуға және ... ... ... ... ... бар. ... ... мойындамау арқылы қорғау
құралы ретінде талап бере алады.
5) Тараптар ... ... және ... ... ... ... ... шешімге апелляциялық сатыда шағым беруге, оның жаңадан ашылған ... ... ... ... ... тиісті жоғары тұрған органдарға
қадағалау есебінде қарауға ұсыныс жасауға ... ... ... ... яғни ... ... байланысты. Олар
мәжбүлеп орындатуды талап ете ... ... ... да ... ... процессуалдық іс жүргізу
құқықтарына ие: істі өзі жеке дара не ... ... ... ... ету, сот ... өндіруді талап ету, т.б. құқықтарын айтуға
болады.
Тараптардың іс жүргізу міндеттері 2 ... ... ... және ... ... ... ең ... орында құқықтарды адал
пайдалану ... ... ... ... ... талап қойған немесе қойылған талапқа
қарсы әрекет жасаған тараптан сот екінші тараптың ... іс ... ... ... өтемақыны өндіріп алуы мүмкін. Өтемақы
мөлшерін нақты ... ... ... осы жердегі тиісті еңбекке ақы
төлеудің қолданылып жүрген нормасын ... ала ... сот ... іс жүргізу регламентіне бағыну керек – іс жүргізу әрекеттерін
заң іс бойынша шығындарды өз уақытысында төлеу іс ... ... ... ... тапсыру керек.
Бұл талаптарды орындамаған тарап келесі тиісті іс жүргізу әрекеттерді
жасауға тыйым салады.
Тараптардың жалпы міндеті болып саналатын, оның адал ... іс ... ... ... бұрын моральдық мән-мағынаға жатады.
Тараптардың арнайы міндеттері жекелеген іс ... ... ... ... ... ... іске ... немесе қатыспайтын тұлғалардан жазбаша
дәлелдемелер талап ету туралы ... ... ... осы ... ... өз ... ... кедергі болатын себептерді, өзі
дәлелдемелерді сол тұлғаларда деп ... ... ... тиіс.
Соттың азаматтардан немесе заңды тұлғалардан талап ... ... ... ... жіберіледі.
Сот жазбаша дәлелдеме талап ету туралы өтінім берген тұлғаға соңынан
сотқа табыс ету үшін алу ... ... ... бере ... ... сотпен материалдық құқық нормаларының негізінде
анықталады. Сот талапкердің ... ... ... ... ... дұрыс
қойылып отыр ма соны анықтайды.
Талапты бірнеше талап қоюшы бірлесіп қоюы немесе оның ... ... ... ... ... ... жауапкерлердің
әрқайсысы екнші тарапқа қатысты процесте дербес болады. ... ... ... тең ... ... немесе тең жауапкерлердің біреуіне
тапсыра алады.
Соттың істі дайындау үстінде ... ... ... ... оны ... ... бойынша жауап беруге тиісті емес адамға талап ... ... істі ... ... ... ... бойынша тиісті
емес жауапкерді тиісті жауапкермен ауыстыра алады. Тиісті емес жауапкерді
ауыстырғаннан кейін істі ... және ... ... бастап жүргізіледі.
Егер талап қоюшы тиісті емес жауапкерді басқа тұлғамен ауыстыруға
келіспесе, сот істі ... ... қою ... ... іс жүргізу заңы тиісті емес талапкер беріп отырған талаптан
немесе ... ... емес ... ... ... ... ... бас тартуға құқығы жоқ.
Тиісті емес талапкерді тиісті талапкермен ауыстыру үшін тек біреуінің
ғана емес екеуінің де ... ... яғни 1ші ... ... ... ал 2
талапкер іске кіруге өз еріктері болғанда ғана ауыстыру жүреді.
Егер алдыңғы талапкер оны басқа тұлғамен ауыстыруға ... ол ... ... өз ... ... ... ретінде іске кірісе алады.
Ал енді 1-ші талапкер ... ... ... бірақ екінші тиісті талапкер іске
кіруден бас тартады. Онда істе талапкер жоқ деп танып, сот істі қысқартады.
Ал тиісті емес ... ... ... ... жүзеге
асады. Егер талапкер оған келіспесе, тиісті жауапкер 2-ші жауапкер ... ... ... ... іс жүргізу барысында өндірісті тоқтатпай не
қысқартпай жүзеге асады. Егер ауыстыру сот мәжілісінің ... ... ... іс ... кейінге қалдырады, яғни ауыспай тиісті тарап іске
кірісіп, өзінің мүдделерін ... үшін ... ... ... ... шешімімен белгіленген құқық қатынастарынан тараптардың
біреуі шығып қалған жағдайларда (азаматтың қайтыс болуы, заңды ... ... ... талапқа жол беру, борышты ауыстыру және
материалдық құқық қатынастарындағы тұлғалардың басқа да өзгеру ... ... ... оның ... ... ... ... мирасқорлығы
процестің кез келген сатысында мүмкін болады.
Құқық ... ... ... ... ... барлық әрекеттер құқық
мирасқоры үшін бұл әрекеттер құқық мирасқоры ауыстырған ... ... ... сондай шамада міндетті.
Сондай-ақ кей жағдайда материалдық құқық қабылдаушылық автоматты түрде
іс жүргізу мирасқорлығын тудырмайды. ... ... іске ... ... ... Ал іске ... құық ... кіргізу, талапкер мен
басқа іске қатысушылардың еркіне байланысты, істен шығып ... яғни ... ... не ... ... ұйымның орнына құқық қабылдаушылық
қалай болады. Сол мүдделі тұлғалардан арыз түскеннен ... іс ... Бұл ... іс ... ... қағидасына
сәйкес болады.
Іске құқық мирасқорының қабылдау келесідей тәртіппен өтеді.1) іс
бойынша ... ... ... ... ... жағдайда құқық
мирасқоры іске кіріскенше іс тоқтатыла тұрады. 2) ал жекелеген сингулярлық
құқық қабылдаушылықта іске ... ... істі ... ... алады.
3) құқық мирасқоры өзі іске кірісу үшін ... ... ... (яғни мұрагерлікке құқық беретін куәлік, заңды тұлғаның
таратылғаны жайлы құжат, ... ... ... ... ... 4) егер
материалдық құқықта бірнеше тұлға болса, әрқайсысы ... ... ... ... Бір құқық мирасқорының кіргені басқа құқық мирасқорларының
құқығына әсер ете алмайды. Сот тек ... іске ... ... ... 5) құқық мирасқорлық ... кез ... ... ... 6) ... мирасқоры үшін процеске кіргенге дейін
жасалған барлық әрекеттер құқық мирасқоры ауыстырған тұлғаға ... ... ... ... ... ... мирасқоры алдындағы даулы іс жүргізу құқықтың объектісін
өзгерте алмайды, мысалы, талаптан бас тарта ... ... келе ... егер олар ... ... ... алдыңғы құқық
өткізуші кезінде дәлелденген дәлелдемелерді қайта ... ... ... іс ... құқық мирасқорында тиісті тарапты ауыстырған кездегідей
іс жүргізу қайтадан басынан ... ... ... мирасқорлығы сот
өндірісінің тоқтаған сатысынан кіреді, ал егер ... ... ... ... яғни ... ... ауысқан сатыдан
басталады.
Сондықтан құқық мирасқорлығы іс ... ... ... жағдай болып саналады.
Тиісті емес тарапты ауыстырудан құқық ... ... ... ... ... мирасқорлығы істің кез келген сатысында, керек десеңіз орындау
сатысында ауысуы мүмкін, ал тиісті емес тараптарды ... ... І-ші ... ғана жүзеге асады.
2) Құқық мирасқорлығы қай сатыдан қабылданды, сол сатыда іс арық ... ... Ал ... емес ... ... іс ... қайта басталады.
3) Құқық мирасқорлығы ауыстырған тұлғадан құқық мирасқорына оның ... ... ... мен ... ... Ал ... емес ... оның құқықтары мен міндеттері тиісті тарапқа өтпейді,
жойылады. Яғни ол даулы материалдық ... ... ... ... ... ... құқық мирасқоры, құқықты берушімен бірге өмірі
қатыспайды, ал тиісті емес тарапты ауыстырғанда тиісті ... ... емес ... ... ... ... ... бірге, АІЖК бойынша талапкермен, жауапкермен бірге ... ... ... қатысады. Іске үшінші тұлғалардың қатысуы іс
бойынша шешім процессуалдық құқыққа ие емес ... ... ... ... келтіруі мүмкін. 3-тұлға ешқашан істі өздері қозғамайды
және алғашқы талапкер мен жауапкер арасында ... ... ... ... ... ... ... кеткен іске өздерінің субъективті құқықтары мен
мүдделерін ... үшін ... ... үшінші тұлғалар деп атаймыз.
1) үшінші тұлғалардың іске ... бір іске ... ... ... яғни ... тұлға да өзінің болжауларын тиісті
фактілік негіздерімен дәлелдеуі мүмкін.
2) Іске үшінші тұлғалардың қатысуы істегі барлық ... ... ... ... ... жол ... олардың іске қатысуы іске қатысушылардың бұзылған құқықтары мен
мүдделерін ... ... тез ... ... ... сот уақытын
үнемдейді.
үшінші тұлғалардың іске ... әр ... ... Оның бірі ... өз ... ... үшінші тұлғалар және дау нысанасына өз
талабын мойындамайтын үшінші тұлғалар.
Заңда бұлар екі түрі яғни екі ... ... ... дербес талаптарын мәлімдейтін үшінші тұлғалар бір
немесе екі ... ... қою ... ... ... сот шешім шығарғанға
дейін процеске кірісе алады. Олар ... ... ... ... және оның барлық міндеттерін атқарады. Талапкермен қозғалған
іске бәрінен бұрын ... ... ... дау пәні ... тұлғаның
құқықтары мен мүдделері болса оны ол сол тұлға қорғауға шығады. Осылай
үшінші тұлға ... ... ... ... ... үшінші тұлғалар бір
немесе екі тарапқа ... қою ... ... ... сот шешім шығарғанға
дейін процеске кірісе алады. Олар ... ... ... құқықтарын
пайдаланады және оның барлық міндеттерін атқарады. Бұл дегеніміз ... ... іске ... ... арыз беру ... ... Ол ... сай болу керек. Яғни талап арызға мемлекеттік баж төленуі керек.
үшінші ... іске ... ... ... сот ал ... ... керек.
Жеке талап қойып іске ... ... ... талапкердің барлық
құқықтарын пайдаланады. Өйткені, талап қоюшы талаптың негіздемесін ... ... ... қою ... ... ... не ... талап қоюдан бас тартуға ... ... ... ... мен
нысанасын өзгерту, талап қою талабының мөлшерін ... ... ... бас ... ... ... беру жолымен жүргізіледі және оларға
бірінші сатыдағы сот шешім қабылдағанға дейін жол беріледі. Жауапкер ... ... ... бұл жөнінде одан қолхат алынады. Тараптар істі
бітімгершілік келіміммен аяқтай алады, оған тараптар қол ... және ... өз ... ... ... қою нысанасын немесе негіздемесін
өзгертуге құқығы жоқ. Егер бұл іс-әрекет ... ... ... ... басқа
біреулердің құқықтарын, бостандықтарын және заңмен ... ... ... сот ... қоюшының талап қоюдан бас тартуын, ... ... ... қабылдамайды және тараптардың бітімгершілік ... ... ... ... ... ... ... іс жүргізу
жағдайымен бірге деп санамау керек. "үшінші тұлға" термині бұл ... ... ... ие, бұл ... ... ... ... қатар үшінші тұлға тараптармен арнайы қатынаста болады. Өтйкені
ол ... де, ... ... да тән ... ... үшінші тұлға
талапты екі тұлғаға қойса, ол үшін жауапкер, талапкерде ... ... бұл ... ... ... ... ... тұлға бірінші
тарапқа талап қоймайды. Ол ... екі ... ... ... ... деп
жатады. Бірақ бұл қате пікір. Кей жағдайларда үшінші тұлға ... ... қоюы ... ... ... ... жауапкерді үйден шығару
мүддесі қаралып жатқан талапқа үшінші ... ... емес ... ... нысанасына өз талаптарын мәлімдейтін ... ... іске ... ... Кей ... сот оған ... мүддесіне нұқсан
келген іс қаралып жатқанын хабардар етуі керек. үшінші тұлға істі дайындау
сатысында, не істі ... ... ... ... процестің кез келген
сатысында, яғни шешім шыққанға дейін іске кірісе алады. Үшінші ... ... ... ... ... ол онда өз мүдделерін қорғау үшін дербес талап
қойып іс қозғай алады. Үшінші тұлғаның іске ... ... сот 2 ... ... 1) ... ... мен 2) ... тұлғаның дербес талабы
бойынша. Осыған орай соттың шешімінде көрсетілуі керек.
3. Дау нысанына өз дербес талаптарды ... ... ... ... ... ... ... үшінші тұлғалар, егер
іс тараптардың біреуіне қатысы өздерінің құқықтарына немесе міндеттеріне
әсер етуі мүмкін болса, іс ... ... ... соттың шешімі шыққанға
дейін талап қоюшы ... ... ... іске кірісе алады. Олар сондай-ақ
тараптардың және іске қатысушы басқа адамдардың ... ... ... іске ... ... ... ... талаптарын мәлімдемейтін
үшінші тұлғалар тараптардың талап қоюдың негіздемесі мен ... ... қою ... ... ұлғайту немесе азайту, сондай-ақ талап қоюдан
бас тарту, талап қоюды мойындау не ... ... ... ... қою, ... ... мәжбүрлеп орындатуды талап ету құқықтарынан басқа
іс жүргізу ... ... және іс ... ... ... алады.
Дербес талап мәлімдемейтін үшінші тұлғалар. Бұл тұлғалар азаматтық ... мен ... ... ... ... дауға байланысты өз құқықтарын
қорғау үшін қатысады. ... ... ... 3-ші тұлғалардың іске
қатысу негізі:
1)Болашақта қойылатын кері талапқа байланысты;
2) басқа заңи мүддеге байланысты.
Дербес талап мәлімдемейтін 3-ші тұлғалардың іске ... бір ... ... кері талап болашақта шығарылған шешімнің олардың
құқықтары мен міндеттеріне әсер ... ... М: ... ... ... қатысқан авто иесінің 1-ші соттың шешімі заңды күшіне
егеннен кейін және ... ... ... ... 1-ші іс ... ... мәлімдемейтін 3-ші тұлға ретінде жүргізуші қатысса 2-ші іс бойынша
жауапкер ретінде ... Бұл ... ... өз ... ... ... прокурор және соттың инициативасымен қатысады.
Олар соттың І-ші инстанциясында шешім шыққанға дейін қатысуға құқылы. Олар
тараптардың билеу ... ... ... мен міндеттеріне ие. Дербес
талап мәлімдемейтін 3-ші тұлғалар қарсы талап қоюға құқығы жоқ және ... ... ... ... болмайды, өйткені олар даулы құқық қатынастарының
субъектісі болып табылмайды. Сот олардың ... ... дау емес ... ... ... ... Сот ... олар жалпы негіздер бойынша
шағымдай алады. ... ... ... 3-ші тұлғалардың ортақ
талапкерден айырмашылығы:
1.3-ші тұлғалар дербес талаптармен басталып кеткен ... ... ... ... бір ... іс ... ... бар. Ортақ талапкер бірін-
бірі жоққа шығармайтын талап қояды. Бір талапкердің талабын қанағаттандыру
немесе қанағаттандырудан бас ... ... ... әсер ... бірнеше талапкердің біреуінің өзі талаптан бас ... ... ... ... ... Ал 3-ші тұлғалардың талаптары талапкердің
талабымен толық көлемде немесе ішінара ... ... ... ... ... талаптың қанағаттандырылмауы 3-ші тұлғалардың талабының
қанағаттандыруына бас ... ... сөз ... ... ... ісін ... ... мұның өзі заңмен көзделген немесе осы іске
прокурордың ... ... сот ... ... ... Прокурор
өзіне жүктелген міндеттерді жүзеге асыру мақсатында іс бойынша қорытынды
беру үшін және ... ... ... және ... ... құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық немесе
мемлекеттік мүдделерді қорғау үшін өз бастамасы ... ... ... ... қатысуға құқылы. Прокурор азаматтардың құқықтарын,
бостандықтарын және заңды ... ... ... мен ... қоғамдық және мемлекеттік мүдделерді қорғау туралы стқа талап
қоюға, өтініш жасауға құқылы. Азаматтардың құқықтарын, ... ... ... ... ... егер адам ... ... өзі сотқа
жүгіне алмаса, тек мүдделі ... ... ғана ... ... ... Әрекетке қабілетсіз азаматтың мүддесін қорғау үшін прокурор мүдделі
адамның өтінішіне қарамтастан талап қоя алады.
Егер талап қоюшы прокурор мәлімдеген ... ... егер ... ... ... және заңды мүдделері қозғалмаса, онда
сот қоюды (арызды) қараусыз қалдырады.
Талап қойған прокурор, бітімгершілік келісім жасау құқығынан ... ... ... іс ... құқықтарын пайдаланады, сондай-ақ барлық
іс жүргізу міндеттерін мойнына алады. Прокурордың басқа тұлғаның мүдделерін
қорғау үшін талап қоюдан бас ... ол ... ... ... ... ... ету құқығынан айырмайды.
1.3. Әділсотты жүзеге асыруға ықпал ... ... іс ... ... ... үшінші тобына
әділсотты іске асыруға көмектесетін ... ... Олар ... сот ... ... іске ... ... қатыса алады.
Өйткені, олар дәлелдемелер жайлы хабарламалар беруге, азаматтықіс бойынша
дауды шешуге және ... ... ... атқаруға қажетті міндеттер
атқаратын тұлғалар қажет болуы мүмкін.
Бұл субъектілердің құрамына куәлер, сарапшылар, аудармашылар, мамандар
және т.б. ... ... іске ... көмектесуші тұлғаларға белгіленген құқықтар
бөлінбеген. Олардың құқықтық жағдайы азаматтық ... ... ... ... ... ... атқаруы кіреді. Мысалы: куәдан жауап
адынғанға дейін төрағалық етуші куәнің кім екенін ... ... мен ... ... және оған ... ... бас тартқаны
үшін және көрінеу жалға жауап бергені үшін қылмыстық жауапкершілік жөнінде
ескертеді. Куәға – сондай-ақ ... ... ... және ... ... ... ... ал діни қызметшілерге өздеріне тәубаға келу
кезінде сенім білдіргендерге қарсы айғақ беруден бас тартуға құқығы барын
түсіндіреді. ... оған оның ... мен ... ... қолхат алынады. Қолхат сот отырысының хаттамасына
қоса тіркеледі.
Он алты ... ... ... ... оған іс бойынша мәлім нәрсенің бәрін
шынайы айтып беру ... ... ... оған ... ... ... үшін және ... жалға жауап бергені үшін қылмыстық жауапкершілік
жөнінде ескертілмейді.[16]
Әрбір ... ... ... ... Әлі ... ... куәлар істі
қарау кезінде сот отырысы залында бола алмайды.
Төрағалық етуші куәнің іске қатысушы адамдарға қатысын ... ... ... оған ... ... ... бәрін сотқа хабарлауды ұсынады.
Бұдан кейін куәға сұрақтар қойлуы мүмкін. ... ... ... бойынша
куә мен оның өкілі шақырылған адам, ... соң іске ... ... ... өкілдер сұрақ қояды. Судья куәдан жауап алудың кез келген сәтінде ... ... ... ... ... сот осы ... ... отырыста куәдан екінші рет
жауап ала алады, сондай-ақ олардың айғақтарындағы қайшылықтарды айқындау
үшін куәлар арасында беттестіру ... сот оған ... ... ... бермесе, жауап алынған куә істі
аяқталғанға дейін сот отырысы ... ... ... ... ... есте ... қиын басқа деректермен
байланысты болған жағдайларда, куә жауап беру кезінде жазбаша материалдарды
пайдалана алады. Бұл ... ... және іске ... ... және ... ұйғарымы бойынша іске қоса тіркелуі мүмкін.
Куәға оның айғақтарына қатысты оның қолында бар құжаттарды ... ... Бұл ... ... ... және оның ұйғарымы бойынша
іске қоса тіркелуі мүмкін.
Он төрт жасқа толмаған куәдан жауап алу, ал ... ... ... ... жас пен он алты жас ... ... жауап алу да сотқа шақырылатын
педагогтың қатысуымен жасалады. Қажет ... ... ... ... ... ... де ... Аталған адамдар төрағалық етушінің
рұқсатымен куәға ... қоя ... ... куәнің жеке басына және оның
берген ... ... ... өз пікірін айта алады.
Істің мән-жайын анықтау үшін қажет ... ... ... ... ... ... алынған уақытта сот ұйғарымы бойынша сот
отырысы залынан іске қатысушы қандай да бір адам ... ... Бұл ... ... ... ... келгенде оған кәмелетке ... ... ... ... ... сұрақтар қою мүмкіндігі берілуге
тиіс.
Он алты ... ... куә сот бұл ... сот ... ... болуы
қажет деп таныған жағдайларды қоспағанда, куә одан жауап алу аяқталған соң
сот отырысы залынан шығарылады.
Іске ... ... ... ... ... сондай-ақ
оларды зерттеу және бағалау мақсатында ғылыми ... ... ... ... ... ... білімдер негізінде жүргізетін іс
материалдарын зертеу нәтижесінде іс үшін ... бар ... ... жағдайда тағайындалады. Азаматтық сот ісін жүргізуге қатысушы өзге
адамдардың мұндай білімінің болуы сотты ... ... ... ... ... ревизия, тексеру актілерінің, ведомстволық инспекциялар
қорытындыларының, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... және сол мәселелер бойынша сот
сараптамасын тағайындау мүмкіндігін жоққа шығармайды.
Сот сараптаманы ... ... ... және өз ... ... ... ... ғылыми білімі бар іске мүдделі емес адам
шақырылуы мүмкін. Сараптама ісін жүргізу ... ... ... ... де талаптар заңдармен белгіленеді.
Іске қатысушы тұлғалар соттан сараптама ісін жүргізуді арнайы қажетті
ғылыми білімі бар ... ... ... ... сұрай алады.
Сараптама жүргізу сот сараптамасы органдарының қызметкерлеріне не заңда
аталған талаптарға сай келетін өзге ... ... ... Сараптама
жүргізу іске қатысушылар ұсынған тұлғалардың біріне ... ... ... жүргізу тапсырылған адамды шақырту талабы аталған адам
жұмыс істейтін ұйымның ... үшін ... ... әрбір адам сарапшының алдына қойылуы тиіс мәселелерді
сотқа қоюға құқылы. Сарапшы ... ... тиіс ... ... сот айқындайды. ұсынылған мәселелерді қабылдамауды сот дәлелдеуге
міндетті. Соттың сараптама тағайындау туралы ... ... ... және
наразылық білдірілуі мүмкін.
Егер тарап сараптама жүргізуге қатысудан жалтарса немесе оны ... ... ... ... сарапшыларға зерттеу үшін ... ... ... ... ... ... ... қиындық
келтіретін өзіне тиісті объектілерді зерттеуге мүмкіндік бермесе), ал істің
мән-жайлары бойынша ... ... ... ... ... ... сот қай тараптың сараптамадан жалтарғанына, сондай-ақ ол үшін оның
қаншалықты маңыза барлығына қарай ... үшін ... ... ... ... ... шығарылған деп тануға құқылы.
Сараптаманың тағайындалуы туралы сот ұйғарым ... ... ... ... сот ... ... ... уақытын, орнын, қаралып жатқан іс бойынша тараптардың ... ... ... ... ... ... алдына
қойылған мәселелерді, сот сараптамасы ... ... ... ... ... ... тегін, атын және әкесінің атын, сараптама
жүргізуге жіберілген ... және ... өзге де ... ... ... ... қорытынды бергені үшін сарапшы
Қазақстан ... ... ... ... ... жауаптылық туралы ескертілетіні де көрсетіледі.
Сарапшының: істің сараптама нысанына қатысты материалдарымен танысуға;
қорытынды беру үшін қажетті қосымша материалдарды өзіне беру ... ... ... ... сот ... ... және оған ... нысанына қатысты сұрақтар қоюға; тиісті бөлігінде сот отырысының
хаттамасымен танысуға және ... ... мен ... ... әрі ... ... хаттамаға енгізілуге тиісті ескертулер жасауға; өзінің
бастамасы бойынша сараптама жүргізу кезінде белгілі болған, іс үшін маңызы
бар мән-жайларды ... ... ... ана ... ... ... ... қорытынды ұсынуға және айғақ беруге; аудармашының ... ... ... ... ... өз ... нұқсан
келтіретін сот әрекетіне шағым жасауға; өзінің ... ... ... ... бойынша, сондай-ақ егер өзіне берілген материалдар
қорытынды ... ... ... ... ... ... бас
тартуға; сараптама жүргізу кезінде келтірілген шығындарға өтем және ... ... ... өзінің қызметтік міндеттерінің шеңберіне кірмесе,
орындалған жұмыс үшін сыйақы алуға құқығы бар.
Сарапшының: соттан басқа іске қатысушы ... ... ... ... бойынша келіссөздер жүргізуге; сараптамалық зерттеу
үшін өз бетінше материалдар жинауға; егер ... ... ... арнаулы рұқсаты болмаса, объектілерді толық немесе ішінара жоюға,
олардың сыртқы түрін ... ... ... ... әкеп соғуы мүмкін
зерттеулер жүргізуге құқығы жоқ.
Сарапшы ... ... ... ... өзінің алдына қойылған мәселелер
бойынша негізделген және ... ... ... ... мен ... ... ... мәселелер бойынша айғақ
беруге міндетті.
Сараптама зерттеу сипатына не сот отырысында зерттеу үшін ... ... ... ... ... байланысты сотта немесе
соттан тыс жүргізіледі.
Сараптамалық зерттеу объекілерінің дұрыстығына және жол ... ... ... зерттеудің объектілері, егер олардың көлемі ... ... ... сарапшыға буылып-түйілген және ... ... ... ... жағдайларда сараптаманы тағайындаған сот
сарапшыны зерттеу объектілері тұрған ... ... ... кедергісіз
бара алуын және зерттеу жүргізу үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз етуге
тиіс.
Іске қатысушы адамдар сараптама ... ... ... тыс ... ... ... ... жұмысына кедергі ... ... ... ... Іске қатысушы адамдарды сараптама
жүргізуге қатыстыру туралы өтініштерді сот ... ... ... ... жүргізілетін орын мен уақыт хабарланады.
Хабарландырылған ... ... ... ... кедергі
келтірмейді.
Соттан тыс сараптама жүргізу кезінде іске ... ... ... сот приставының міндетті түрде қатысуын сот белгілейді.
Сараптаманы жүргізу сот сараптамасы ... ... ... ... ... ... ұйғарымды және қажетті материалдарды оның
басшысына жібереді. Сараптаманы сот ... ... ... ... ... Егер сараптама тағайындау ұйғарымында
нақты сарапшы көрсетілмесе, сарапшыны таңдауды сот ... ... ... ... Бұл ... сараптама тағайындаған сотқа
хабарлайды.[17]
Сот сараптамасы органының ... ... ... ... жүргізу мерзімдерін белгілейді, сараптамалық зерттеудің ... және ... ... ... қамтамасыз етуге
бақылауды жүзеге асырады.
Сот сараптамасы органының басшысы сарапшыға зерттеу ... ... ... ... ала ... ... беруге құқылы емес.
Сараптама жүргізуге байланысты шығындарды өтеу, ... ... ақы ... заң ... ... жүргізіледі.
Сараптама жүргізуді сарапшы жеке не сарапшылар комиссиясы жүзеге
асырады.
Комиссиялық сараптама күрделі ... ... ... қажет
болған жағдайларда тағайындалады және оны бір ... ... ... ... мүшелері алынған нәтижелерді бірлесіп талдайды
және ортақ пікірге келе отырып, қорытындыға қол қояды не қорытынды берудің
мүмкін еместігі ... ... қол ... ... ... ... жағдайда олардың әрқайсысы немесе сарапшылардың бір
бөлігі жеке қорытынды береді не пікірі ... ... ... сәйкес келмейтін сарапшы пікірін қорытындыда жеке
тұжырымдайды.
Соттың комиссиялық сараптама ... ... ... ... ... органының басшысы табыс етілген материалдар бойынша комиссиялық
сараптама жүргізу туралы өз бетінше шешім қабылдауға және оны ... ... ... іс үшін ... бар ... ... үшін әртүрлі
білім саласының негізінде зерттеулер жүргізу қажет болған жағдайларда
тағайындалады және оны ... ... ... ... құзыреті
шеңберінде жүргізеді.
Кешенді сараптаманың қорытындысында әрбір сарапшының қандай зерттеуді,
оны ... ... ... және оның ... ... ... тиіс. әрбір сарапшы қорытындының осы зерттеулер мазмұндалған
бөлігіне қол қояды.
Әрбір сарапшы жүргізген зерттеулер нәтижелерінің негізінде олар ... ... ... ... туралы ортақ қорытынды
(қорытындылар) ... ... ... (қорытындыларды) алынған
нәтижелерді бағалауға құзыреті бар сарапшылар ғана ... және ... ... Егер ... ... ... немесе оның бір
бөлігіне сарапшылардың бірі (жекелеген ... ... ... ... онда бұл ... ... көрсетілуге тиіс.
Сарапшылар арасында келіспеушіліктер болған жағдайда зерттеулердің
нәтижелері заңға сәйкес ресімделеді.
Сот сараптамасы ... ... ... ... ... оның ... ... Сот сараптамасы органының басшысы
сондай-ақ табыс етілген материалдар ... ... ... ... өз ... ... ... және оны жүргізуді ұйымдастыруға құқылы.
Сарапшының қорытындысы – бұл ... ... сот ... ... ... ... іс материалдарын зерттеуге, оның ... ... ... ... ... ... ... дәлелдемелер мен
лгілерге негізделген заңда ... ... ... ... ... ... кейін оның нәтижелерін ескере отырып
сарапшы (сарапшылар) өз атынан қорытынды жасап, оны өз (олардың) қолын қоюы
және жеке мөрі ... ... ... ... ... ... сот сараптамасы органы жүргізген ... ... қолы ... органның мөрімен куәландырылады.
Сарапшының қорытындысында: қашан, қай жерде, кім (тегі, аты, әкесінің
аты, білімі, мамандығы, ... ... ... стажы, ғылыми дәрежесі және
ғылыми атағы, атқаратын қызметі) қандай негізде сараптама ... ... ... ... үшін ... ... ... өзіне
ескертілгені туралы сарапшының қол қою арқылы куәландырылған ... ... ... ... сараптама жүргізу кезінде кімнің
қатысқаны және қандай ... ... ... ... ... ... ... объектілердің зерттелгені; қандай
зерттеулер жүргізілгені, қандай әдістер ... және ... ... ... ... ... ... негізді жауаптар көрсетілуге
тиіс. егер сараптама жүргізу кезінде сарапшы іс үшін ... бар, ... ... ... ... ... олар бұларды өз
қорытындысында көрсетуге құқылы.
Егер зерттеу барысында заңда аталған мән-жайлар анықталса, қорытындыда
қойылған сұрақтардың ... ... ... ... ... ... мүмкін
болмауының негіздемесі қамтылуға тиіс.
Қорытындыға зерттеуден кейін қалға объектілер, оның ішінде ... ... ... ... ... және сарапшының
қорытындысын растайтын басқа да материалдар қоса ... ... ... ... ... қол ... ... түсініктемесі ол бұрын берген қорытындының ... ... ... болып табылады.
Сарапшының қорытындысы сот үшін міндетті болып табылмйды, бірақ ... ... ... ... ... сарапшының зерттеу жүргізгенге дейін оның ... ... ... ... ... шегінен тыс екеніне не оған ұсынылған
материалдар ... беру үшін ... ... ... ... ... толықтырылуы мүмкін емес екеніне, не ... мен ... ... ... сұрақтарға жауап беруге мүмкіндік
бермейтініне көзі ... ол ... ... ... ... ... хабарлама жазып, оны сотқа жібереді.
Қосымша сараптама қорытынды жеткілікті түрде айқын немесе толық
болмаған, ... ... ... ... қатысты жаңа мәселелер
туындаған кезде тағайындалады.
Қосымша сараптама жүргізу сол сарапшының өзіне немесе ... ... ... ... ... ... қорытындысы жеткілікті түрде
негізделмеген не оның дұрыстығы күмән тудырған не сараптама жүргізудің іс
жүргізу нормалары елеулі ... ... дәл сол ... ... ... сол мәселелерді шешу үшін тағайындалады.[18]
Қайталама сараптама тағайындау туралы ... ... ... ... ... ... ... сараптама жүргізу сарапшылар комиссиясына тапсырылады.
Алдыңғы сараптаманы жүргізген сарапшылар ... ... ... ... ... ... бере алады, алайда олар
сараптамалық зерттеуге және қорытынды жасауға қатыспайды.
Қосымша және қайталама ... ... ... ... сарапшыға
(сарапшыларға) алдыңғы сараптамалардың қорытындылары табыс етілуге тиіс.
Іс жүргізу әрекеттеріне қатыстыру үшін ... алу және ... ... ... жәрдем көрсету мақсатында сот мамандар
тартуға құқылы. Маман тараптар ұсынған адамдардың арасынан тартылуы ... ... сот ... ... ... шақырылған адамның: өзінің шақырылуы мақсатын білуге,
егер арнаулы білімі мен дағдысы болмаса, іс бойынша іс жүргізуге ... ... ... рұқсатымен іс жүргізу әрекетіне қатысушыларға сұрақтар
беруге; іс жүргізу әрекетіне қатысушылардың назарын ... ... ... ... және алу ... ... құралдарды
қолдану, сараптама тағайындау үшін материалдарды дайындау кезінде өзінің іс-
әрекетіне байланысты ... ... өзі ... іс ... ... ... сот отырысы хаттамасының тиісті
бөлігімен танысуға және өзінің қатысуымен жүргізілген ... ... ... ... ... мен ... ... хаттамаға
енгізілуге тиісті мәлімдемелер мен ескертпелер жасауға; соттың іс-әрекетіне
шағым жасауға; өзінің іс жүргізу әрекеттеріне қатысуға ... ... ... өтем және егер іс ... ... болса,
орындалған жұмыс үшін сыйақы алуға құқығы бар.
Маман болып тағайындалған ... ... ... ... ... ... ... мен ғылыми-техникалық құралдарды пайдалана отырып, іс
жүргізу әрекеттерін жүргізуге және сот ісін ... ... ... өзі орындаған әрекеттер бойынша түсініктемелер беру
кезінде жәрдем ... үшін сот ... ... мүмкін.
Сонымен, жоғарыдағы айтылғандарды қорыта келгенде азаматтық іс жүргізу
қатынастар дегеніміз сот және сот ... ... ... болған және АІЖ құқықтық нормаларымен реттелген құқық қатынастар.
АІЖ құқықтық ... ... ... ... ... асыра алады.
2. АІЖ құқықтық қатынастар өктемдік белгіге ие, яғни ... ... АІЖ ... ... ... қолданушылық сипатқа ие, өйткені
олардың негізгі мазмұны, - материалдық және ... ... ... Сот ... ... болады.
5. АІЖ құқықтық қатынастар көп субъектілі болады.
6. АІЖ ... ... ... орын ... яғни ... ... ... келесі сатыға өтедуе дамып отыруы.
АІЖ қатынастардың субъектілері болып нақты іс ... сот ... ... ... өзінің ролі бойынша құқықтары мен
міндеттеріне қарай олар 3 тапқа бөлінеді:
1. сот, яғни сот ... ... ... ... ... іске ... ... сот әділдігін жүзеге асырушыға ықпал етуші тұлғалар.
1. Азаматтық процестегі міндетті тұлға ретіндегі ... ... ... ... және ... ... ... соттан
тұрады.
І-ші инстанция сотына заңмен белгіленген соттылыққа байланысты ... ... іс ... барлық соттар жатады. АІЖ құқығының
субъектісінің арасында сот ең ... ... ие ... өйткені ол бір
жағынан процеске қатысушы ретінде болса, ... ... іс ... іс ... ... ... болған сұрақтарды шешетін билікті
өкілеттілікке ие болады.
2. Іске қатысушы ... тобы ... іс ... кодексінің 44-
бабында белгіленгендегі тараптар, 3-ші тұлғалар, прокурор, ... ... ... ... ... ұйымдар немесе жекелеген
азаматтар кодекстің 56, 57-баптарына сәйкес басқа біреулердің ... үшін ... ... ... ... ерекше өндіріс бойынша
арызданушы және басқа да мүдделі тұлғалар жатады.[19]
Іске ... ... ... процестің нәтижесіне заңи мүдделі
тұлғалар болып табылады. Олар ... іс ... ... ... ... ... ... қатысады.
АІЖК-ң 47 бабына сәйкес бұл тұлғаларға кеңінен құқықтар мен міндеттер
белгіленген 49 ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен міндеттері белгіленген. Тараптарды азаматтық процесте
талапкер және жауапкер деп атайды. 3-ші ... іске ... ... бір ерекшелігі міндетті түрде басқа біреуледіңарасындағы басталған
азаматтық іске қатысуы 3-ші ... 2 ... ... 1. ... ... 3-ші ... 2. ... талап мәлімдемейтін 3-ші тұлғалар.
Азаматтық іс бойынша іске қатысушылардың қатарына жататын прокурорды
ерекше атап өту керек, өйткені прокурор ... ... 2 ... 1-ші ... азаматтық істі қозғауы. 2-ші басталып кеткен
іске прокурор ... беру үшін ... ... ... органдардың және басқа да аталған тұлғалардың азаматтық
процеске қатысуы ... 56-57 ... ... реттеледі. Осы ұйымның бірінші
нысанында іске ... яғни ... іс ... ... арыз негізінде
жүзеге асырылады. Талап арыздың мазмұны АІЖ ... 150 ... ... ... Бұл ... ... іс жүргізуге қатысуы ... да жеке ... жоқ ... ... АІЖК-ң 56
бабына сәйкес заңда көзделген жағдайда делінуі ... іске ... ... ... ... ... ... сот өндірісінің
барлық сатысында қатысуға құқылы десек, ал мемлекеттік органдар, жергілікті
өзін-өзі басқару органдар, ұйымдар ... жеке ... тек қана ... ... ғана ... Мемлекеттік орган және басқа да 56 бапта
аталған тұлғалардың 1-ші нысанында іске қатысуы осы ... ... ... Ал ... беру үшін іс ... тек қана 1-ші
мемлекеттік органдар, 2-ші жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... 36-57 баптарында берілген тұлғалардың азаматтық процеске қатысуы
заңмен тікелей көзделген реттерде ғана жол ... Олар ... емес ... ... ... ... үшін процеске қатысады.
Бұл ерекшелік, яғни олардың ... ... ... прокурорға
да қатысты. Бірақ прокурордың процеске қатысуының бұл ... ... іс ... сот ... әр ... ... алады.
3. АІЖ құқығының 3-ші сот ... ... ... ... ... куәлар, сарапшы, тілмаш, куәгерлер, мүлікті сақтаушылар,
өкілдер, сот мәжілісінің хатшысы ... Бұл ... ... да бір ... ие ... Бұл тұлғаларды көмектесуші тұлғалар деп атайды.
Куәлардың түсініктемелері сарапшы қорытындысы іс бойынша ... ... ... Бұл ... ... ешбір істі шешу мүмкін емес. тІлмаш
өзінің аудармасымен істің дұрыс ... және ... ... ... қамтамасыз етеді, яғни бұл топқа кіретін тұлғаларсыз ... ... және ... шешу ... ... ... ... барлығын төмендегідей ортақ белгілерімен анықтаймыз:
1. Өздерінің аттарынан ... ... ... ... Ерік ... ... яғни азаматтық істің пайда болуына,
дамуына, тоқтатылуына бағыталған әрекет жасауы.
3. Өздерінің соттың шешімінен шығуына заңи ... ... Сот ... ... ... ... етуі.
Әрбір құқықтық қатынастағы субъектілерді сипаттағанда олардың құқық
қабілеттілігі және әрекет қабілеттілігі маңызды ... ие ... ... ... ... ... шарты болып табылады. Барлық
құқықтық қатынастар егер де олардың қатысушылары ... ... ... ғана
пайда болады. Азаматтық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттерін тікелей жүзеге
асыру немесе іс жүргізіді өкілдерге тапсыру, яғни процессуалдық әрекеттерді
жүзеге асыру ... 3-ші ... ... ... ие ... бастап ие болады. Жеке тұлғалар кәмелетке толғаннан бастап әрекет
қабілеттікке ие болады. Әрекет қабілеттілігінің өзі 4 ... ... ... ... ... Ішінара әрекет қабілеттілік
3. Шектелген әрекет қабілеттілік
4. Әрекет қабілеттілігі жоқ тұлғалар.
Осыған байланысты әрекет қабілеттілігінің деңгейі, көлемі тек қана ... ғана ... ... ... ... ... ... 14-
18 жас арасындағы кәмелетке толмаған тұлғалар ие ... ... ... ... өкілдері жүзеге асырады. АІЖК-ң 63 –бабына сәйкес заңды
өкілдерге ата-аналары, асырап алушылары, қамқоршы және ... ... ... ... деп және ... қабілеттілігі жоқ деп
тек қана сот таниды. Бұл жөнінде шешім шығарғаны. Олардың мүдделерін сотта
қорғаншылары қорғайды. ... та ... ... ... ... іске ... міндетті болып табылады. Мүліктік емес сипаттағы істер
бойынша бұл тұлғалар толықтай әрекет қабілетті тұлғалар деп ... ... ... ... мен ... ие ... Әрекет қабілеттігі жоқ
тұлғаларға 14 жасқа дейінгі тұлғалар да кіреді. Олардың ... ... ... ... ... жатқан құқықтық реформа сот қызметін
жетілдіруге, сот ... ... оған ... заң ... ... ... ... үшінші билік рөлін беруге бағытталған.
Сот билігі Қазақстан Республикасының атынан жүзеге асырылады және өзіне
азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын, ... мен ... ... Республика Конституциясының, заңдарының, өзге де нормативтік
құқықтық актілерінің, халықаралық шарттарының ... ... ... етіп ... ... ... іс ... азаматтық, қылмыстық және заңмен
белгіленген өзге де ... ... ... ... Республикасында сот әділдігін тек сот қана жүзеге ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұлар
– азаматтық, отбасылық, еңбек, тұрғын үй, экологиялық, қаржы, салық және
ведомстволық бағыныстағы соттардың ... ... ... да ... ... даулар.
Азаматтық істерді қарау мен шешу тәртібі ... сот ісін ... ... ... Республиканың барлық соттарында азаматтық
істерді жүргізу тәртібі азаматтық іс жүргізу ... ... іс ... құқығы – мемлекет белгілеген құқықтық нормалардың
соттардың азаматтық істерді қарау және шешу тәртібін, ... ... ... бойынша сот әділдігін, сондай-ақ сот ... ... ... ... ... немесе жүйесі.
Азаматтық іс жүргізу құқығы жеке, дербес құқық саласы болып ... да ... ... және ... ... бар. ... іс ... реттейтін нысанасы сот пен процеске қатысушы тұлғалар, яғни
азаматтық сот ісін ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл қатынастар азаматтық істі жүргізу процесінде
туындайды. Азаматтық іс жүргізу құқық қатынастарының басты, ... ... ... органы (бірінші сатыдағы, ... ... ... сот ... ... ... субъектілер
соттан қорғау сұраған тұлға немесе іске қатысуға жауапкер ретінде не куә,
сарапшы және т.б. ... ... ... іс ... ... ... субъектілері арасында іске
қатысушы тұлғалар ерекше бөліп көрсетілген. ... ... іс ... кодексіне сәйкес оларға мыналар: тараптар, үшінші
тұлғалар, ... ... ... ... ... және ... ... басқа адамдардың құқықтары мен мүдделерін қорғайтын
басқа да ... ... ... Олар іске өз ... ... субъективті құқықтары мен мүдделерін (тараптар, үшінші ... ... ... ... мен ... (прокурор, мемлекеттік
басқару органы) қорғайды. Бұлар - өздерінің іс жүргізу әрекеттерімен істің
қозғалуына, істің бір ... ... ... ... және істі ... (талап-арыздан бас тарту, тараптардың бітісу келісімін
жасасуы) ... ... ... ... қатынастардың құрылысы.
1. 1) Негізгі қатынастар талап өндірісінде және ерекше ... ... ... арасындағы қатынас;
2) сот пен прокурордың арасындағы және ... ... ... үшін ... ... ... қатынас.
2. Қосымша қатынас.
1) сот пен және іс бойынша қорытынды беретін прокурормен және басқа да
тұлғалардың арасындағы қатынас ... ... сот пен ... ... ... қатынастар.
3. Қызметтік көмектесуші қатынастар.
1) сот пен сарапашының, өкілдің, куәлардың, тілмаш т.б. тұлғалардың
арасындағы қатынас.
Азаматтық ... ... ... пайда болу үшін
төмендегідей алғышарттар болуы керек:
1. Азаматтық процессуалдық ... ... ... Заңи ... болуы.
3. Құқықтық қатынасқа қатысушылардың құқық субъектілігі.
1. АІЖ құқықтық қатынастардың ... ... ... бірі ... ... ... Ол жерде барлық іске қатысушылардың әрекет етуі, жүріс-
тұрыс тәртібі бекітіледі және бұл ... ... ... ... болып табылады..
2. АІЖ қатынастары заңы фактілер негізінде пайда болады, яғни ... ... ... іске ... ... және соттың
әрекеттері. Сот заңи ... ... ең ... ... ... ... ... әрекеті бойынша іс қозғалады. Соттың әрекеті жоқ
болса ешқандай процессуалдық құқықтық қатынастар ... ... ... қатынастың пайда болуы үшін былайша айтқанда фактілік құрам
болуы керек, бұл құрамның ішінде ... ... де ... ... ... мынадай схемада болуы мүмкін. М: сот – талапкер.
Талапкердің сотқа талап арызбен ... бұл ... ... ... одан бас ... ... ... теориясынан заңи фактілердің оқиға және
әрекетінен тұрады. Азаматтық процессуалдық ... тек қана ... ... ... ... ... Бұл үшін ... түрде
іске қатысушының әрекеті болуы керек.
ІІ . Азаматтық іс жүргізуге адвокаттың ... АІЖ ... ... азаматтық істі қозғау сатысындағы қызметі
Жоғарыда көрсетілгендей Қазақстан Республикасы өзiн тәуелсiз мемлекет
ретiнде орнықтыра отырып ең басты ... ... адам және ... құқықтары мен бостандықтарын қарастырады.
Адвокатура азаматтардың барлық жағдайда құқықтары мен бостандықтарын
заң тұрғысынан көмек берiп ... ... заңи ұйым ... ... заң ... көрсету түрлерi мен әдiстерi және құқықтық негiздерi әр
алуан, өзiне тән ерекшелiктерiмен ерекшеленедi.
Қазiргi нарықтық ... ... ... ... ... әр құқық саласы бойынша өзгешеленедi, сонымен қатар
кәсiби және ... ... ... ... ... қазiргi таңдағы көрсететiн заң көмегiнiң түрлерi:[21]
- шешiлуi кәсiби заң бiлiмдерiн қажет ететiн ... ... ... ... мен жазбаша қорытындылар бередi;
- талап қою арыздарын, шағымдар мен құқықтық сипаттағы басқа құжаттарды
жасайды;
- соттарда, мемлекеттiк және өзге де ... ... ... ... ... ... бұзушылық iстерiнде өкiл ретiнде қатысады;
алдын ала тергеу кезiнде, сотта қылмыстық iстер бойынша ... заң ... ... ... ... ... ... өкiлдiгiн жүзеге асырады.
Сонымен қатар адвокаттар азаматтарға, ұйымдарға өзге де ... ... өзге де заң ... ... ... заң ... ... iшiндегi азаматтық iс
бойынша өкiл болып қатысуын ашып қарастырайық.
Әр адам ... ... ... ... заң ... ... ... Әрбiр адам бұзылған немесе заңмен қорғалатын мүдделерiн ... ...... ... ... тәртiппен сотқа жүгiнуге
құқылы. Азаматтар өздерiне берiлген азаматтық құқықтарды, соның iшiнде
өздерiн ... ... өз ... ... мен ... тұлғалар өздерiне берiлген құқықтарды жүзеге
асырған кезде адал, парасатты және әдiл ... ... ... ... ... қағидаттарын сақтауға тиiс.
Азаматтар азаматтық iсте өз iстерiн өздерi немесе өкiлдерi арқылы
жүргiзуге құқылы. Азамат iске өзi ... ... ... де осы iс ... ... ... iске қатысуы өзiне бiраз ... ... ... сот процесiнде ... ... ... ... ... ... ... мүдделерiн
қорғауға процесте өз өкiлдерiне бередi.ҚР АIЖК 59-бабында тапсырма бойынша
өкiлдiк етуге өкiлеттi азаматтардың тiзiмi ... ... ... ең
негiзгiсi, әрi маңыздысы – адвокаттар.
Азаматтық iсте адвокаттың қатысуының негiзi – тапсырма ... ... және де оның iс ... ... ... белгiленедi.
Сотта өкiлеттiк процессуалдық сипатқа ие. Бiр тұлғаның (өкiл ... ... (өкiл ... атынан процессуалдық құқықтары мен мүдделерiн
қорғауға және бiлдiруге ... ...... ... ету ... Бұл ... қатынастың негiзi әрi бастауы, ... ... ... ... яғни осы шарт негiзiнде екi тараптың арасында
құқықтық қатынас пайда ... ... ... істі ... ... ... ... сотта өзiне белгiлi дәлелденген фактiлерге сүйене отырып сұрақ
қоюы тиiс. Адвокат өзiне ... ... ... ... iстiң ... ... бере алады, жақсы баяндап берумен қатар
сот процесiне қатысушыларды және сот ... ... ... сендiруi
адвокаттың жоғары деңгейдегi бiлiмдiлiгiн байқатады.
Сот процесiнде адвокат басқа тұлғалардың ұсынған дәлелдемелерiн
қарастырып, ... ... ... ... ... тұлғалардан, яғни
жауапкерден, куәгерден iске қатысты сұрақтар қойып ... ... ... iсте ... iстi ... тұлғалардың ұсынған
дәлелдемелерiн зерттейдi.
Дәлелдемелердi зерттеп бiткеннен кейiн сот, сот ... ... ... iске ... ... мен ... ... тұрады.
Алдымен талап қоюшы және оның өкiлi, ал ... соң ... мен ... сөз сөйлейдi. Басталып кеткен процесте даудың нысаны бойынша дербес
талапкер мен олардың өкiлдерiнен кейiн сөз сөйлейдi. Даудың ... ... ... ... қоймаған үшiншi тұлға мен оның талап ... ... ... iске өзi ... ... ... кейiн сөз сөйлейдi.
Сот жарыссөзi басталар алдында барлық ... ... ...... ... ... ... iс бойынша
өзiнiң көзқарасын дұрыстығы туралы сендiруi қажет.
Сот жарыссөзi - өкiлдiң iс бойынша барлық ... ... ... ... ... ... дәлелдеу үшiн, сотта
зерттелген дәлелдемелердi бiрiктiруi қажет.
Адвокаттың соттағы жарыс сөзiнiң мақсаты:
- iс бойынша өзiнiң құқықтық позициясын дәлелдеу;
- сотты ... ... ... ... ... ... адвокат өзiнiң ораторлық шеберлiгiн, заңи және кәсiби
бiлiктiлiгiн көрсетедi. Сөз сөйлегенде ... ... ... мән ... ... жарыссөзiнде адвокат зерттелген дәлелдемелерге сүйене отырып ... ... ... өз ... сот ... ... ... отырысында зерттелмеген дәлелдемелерге сiлтеме жасай алмайды.
Сот жарыссөзiнiң басты мақсаты – құқықтық позициясын дәлелдеу, сотта
жиналған және ... ... ... қарама-қарсы тараптың
позициясын жоққа шығару. Жарыссөзге қатысушылардың барлығы сөз ... соң ол ... ... байланысты екiншi рет сөз сөйлей
алады. Соңғы реплика құқығын үнемi жауапкер мен оның өкiлi ... ... iске ... ... сот жарыссөздерiнен кейiн жалпы
iстiң мәнi бойынша қорытынды бередi. Прокурор iс ... ... ... сот шешiм шығару үшiн кеңесу бөлмесiне кетедi. Кеңесу
бөлмесiнен сот отырысы ... ... ... сот шешiм жариялайды. Мұнан
соң шешiмге шағымданудың тәртiбi мен мерзiмдерiн түсiндiрiледi.
Аудандық немесе оған теңестiрiлген сот ... ... ... сот
шешii егер оған шағым, наразылық жасалмаса апелляциялық шағымдану мерзiмi
өткен соң заңды күшiне енедi.
Қазақстан ... ... ... ... және iске қатысушы
басқа да адамдар, сондай-ақ олардың құқық мирасқорлары ... ... ... ... талап қою талаптарымен қайтадан арыздана алмайды.
2.3. Адвокаттың азаматтық іс бойынша кеңес беру қызметін
құқықтық реттеу
Адвокат өзiне жүгiнiп келген азаматтың ...... ... дейiнгi немесе процессуалдық ... ... ... ... Яғни ... пен өкiл ... қарым-қатынастары
консультация берген кезден басталады.
Консультация беру бiрқатар өзара байланыстағы сатылардан тұрады.
Ең ... ... ... ... азаматтың аты жөнiн,
тұрғылықты жерiн, атқаратын қызметiнiң, кәсiбiнiң ... ... ... адвокат, азаматты тыңдап, осы мәселе бойынша сұрақтарға жауап берiп
өзi сауал қоя алады. Адвокат консультацияға келген азаматты тыңдаған соң ... ... ... ... атын ... керек. Егер де
азаматтың өзiнiң жүгiнiп келген iсi бойынша ... бiр ... ... ... сол құжаттардың iске қажеттiлiгiн немесе ... ... ... ... ... алғаннан кейiн, қандай материалдық
құқыққа жататындығын бiлгеннен кейiн консультация беруге дайын болады.[23]
Консультация беру ... ... ... ... ... яғни ... талапкер, жауапкер, үшiншi тұлғалар кез-келген уақытта да бұлардың
құқықты позициялары талаптардың дәлелдемелiгi ... заң ... ... iсi ... ... ... жай және ... мүмкiн. Егер де iс жай болған жағдайда, адвокат тапсырманы ... ... бас ... ... Ал егер де ... ... онда ... бiрқатар
құқықтық толықтыру жұмыстарын ... яғни iс ... ... ... ... ... ... айқындап алғаннан кейiн төмендегiдей
жағдайларды бiлуi керек:
- талап ... ... ... бар ... ... арыз сотта қаралуы тиiс пе;
- талапкер мен жауапкер процессуалдық құқық қабiлеттiгiне ие ме;
- осы iс бойынша, осы тараптардың арасында, осы ... ... ... ... ... ... барма, немесе талапкердiң талап арыздан ... ... ба, ... бiтiмгершiлiк келiсiмге келген бе;
- осы iстi алқалық сотқа жiберу туралы келiсiмдер жоқ ... ... ... ...... ... ... түсiндiрiлуi
керек. Егер адвокаттық құқықтық позициясы тараптың позициясына қарсы келсе,
онда адвокат бұл iстi өз өндiрiсiне алмауға тиiс.
Iс бойынша адвокаттың позициясы ... бiр ... сай ... ... өкiл ... ... ... және адвокаттық қызметтiң
мiнездемесi;
- өкiл берушiнiң позициясы мен адвокаттың құқықтық позициясы ... ... ... өкiл ... ... ... ... бiлуi;
iс бойынша құқықтық позицияны анықтағаннан кейiн, адвокат iс жүргiзудi
өзiне қабылдайды.
Адвокат iс жүргiзудi өзiне қабылдағаннан ... ... ... мен ... ... Егер де қылмыстық iстерде алдын ала
тергеу органдарының лауазымды тұлғалары дәлелдемелердi ... ... ... ... ... ... ... адвокат дәлелдеу пәнiн айқындап алуы тиiс. Дәлелдеу пәнiн
адвокатпен қатар сотта ... ... ... ... және ... ... ... жасайтын мән-жайларды дәлелдеуi тиiс.
Дәлелдеу пәнiн ... ... ... ... ... ... ... керек мәселесiн қарастырады. Адвокаттық iсте заңмен
көзделген тәртiпте сот – ... ... мен ... ... бар ... ... iстi дұрыс шешу үшiн өзге де
маңызы бар мән-жайларды, солардың ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Дәлелдемелер көп болған жағдайда талап ... ... ... ... ... ... iрiктейдi. Кез ... ... iске ... және ... ... ... ... дәлелдемелердi өзi жинайды, кейде дәлелдемелердi сұратып алу
көмегiне жүгiнедi.
Адвокаттың дәлелдемелердi сұратып алу түрлерi:
- заң консультациясы арқылы сұрату;
- сотқа iс ... ... ... ... сотқа, сот тапсырмаларын сұрату туралы өтiнiм бередi.
Сотқа өтiнiм жазбаша түрде жазылуы тиiс және ... ... ... ... ... адвокаттың өзiнiң келмеген себептерiн
көрсетедi. Адвокат сотқа өтiнiм жазған кезде дәлелдемелер iс бойынша ... ... ... өтуi ... iстiң ... ... кез ... дәлелдеу құралдарын
пайдалана алады, яғни тараптар мен үшiншi тұлғалардың түсiнiктемелерi,
куәлардың ... және ... ... ... ... iсте адвокат дәлелдеу тәсiлдерiн жүзеге асыруы
керек.
Сонымен қатар адвокат дәлелдемелердi қамтамасыз ету туралы ... ... ... дәлелдемелердiң жоғалып кетпеуiне кепiлдiк бередi.
Әрбiр дәлелдеменiң – қатыстылығын, шындыққа сәйкестiгiн азаматтық iстi
шешу үшiн ... ... ... ... осы iске ... ... ... анықталады. Осы iске
қатысты тұлғалардың тiзiмi ... ... ... iстiң ... ... ... ... iс жүргiзу құжаттарын толтырады.
АIЖК 150-бабында талап арызда талапкер көрсетiлген, осы талаптарды
адвокаттар ... ... арыз iстiң ... ... келесiдей бөлiктерден
тұрады:
- iске қатысты фактiлi жағдайларды бейнелеу;
- көрсетiлген фактiлердi дәлелдейтiн дәлелдемелерге ... ... ... ... белгiлеу.
Азаматтық іс жүргізу бойынша тек қана талапкер ғана адвокат-өкіл жалдау
құқығына ие емес, жауапкер де өзіне адвокат өкіл қызметін жалдай ... ... ...... ... ... бередi. Бұл талап
арызға жауап және талап ... ... ... ... отырып жазылуы
тиiс. Мұндай түсiнiктеме де жауапкердiң талап арызды толық немесе iшiнара
мойындауы көрсетiледi.
Сонымен қатар ... ... ... фактiлердi ұсынады.
Жауапкер бiрiншi сатыдағы сот шешiмi шығарғанға дейiн алғашқы талап
қоюмен бiрлесiп қарау үшiн талап қоюшыға қарсы ... ... ... ... қою ... жалпы ережелер бойынша жүргiзiледi.
Судьяның қарсы талап қоюды қабылдау шарттары:
- қарсы талап алғашқы талапты ... ... ... ... ... ... ... алғашқы талап қоюдың толық немесе
қанағаттандыру бөлiгiнде болдырмаса;
- қарсы және алғашқы талап ... ... ... ... ... және
оларды бiрлесiп қарау дауларды неғұрлым жылдам және дұрыс қарауға әкелсе.
Iстi сот қана емес, ... ... ... та ... ... ... ... құқығы бар.
Iс бойынша барлық құжаттар қажет, адвокаттан талап арыздың көшiрмесiн,
өтiнiш алынады, қарама-қарсы ...... ... т.б. ... алынады,
ал соттан сот шешiмiнiң үзiндiлерiн сот отырысының ... ... пен ... арасында, олардың кездесу барысында белгiлi
қатынастар туындайды:
- ... яғни заң ... ... келген адам адвокаттан өзiнiң
өкiлiнен де бiрқатар керек хабарларды жасырады. Соңында сот ... ... ... ... ... ... ... пен клиенттiң
арасында сенiм бiрiншi кездесуде-ақ пайда болуы керек.
- ... ... ... өзiн жақсы бiлiп алуы керек.
- бiрлесiп жұмыс атқаруы тиiс.
Адвокат заңғер сонымен қатар психолог болуы керек.
2.4. АІЖ бойынша адвокаттардың азаматтық іске ... ... ... ... сан ғасырлық тәжірибесіне сүйене отырып, саяси
демократияландыру және нарықтық қатынастарды жолға қою ... ... ... ... жүйесінің де күн талабына сай қайта құрылуын
талап ... ... ... жүзеге асырылып жатқан құрылымдық
өзгерістер екпіні адвокатура жүйесіне әлі күнге ... жете ... ... ... Оны ... ... қазіргі хал-ахуалын дағдарыс
ретінде бағалауға толық негіз бар. Және мұның ... бір емес ... ... ... ... ҚР Жоғары соты жанынан адвокаттар институтын ашуды ұсынып
отырған ұсыныстар қате деп ... ... ... адвокаттардың
дәрменсіз болуы осы жерден басталады. Адвокат ешкімге тәуелді болуы ... Тек ҚР ... ... ... ... ... Әйтпесе, кез-
келген судья адвокатқа нұсқау беріп, өзінің қарамағындағы адам сияқты
қабылдайды».[25]
1997 ... ... ... ... заң қабылданғанға дейін адвокаттар
қызметін адвокатура туралы ережемен реттелініп отырған. сол ереженің 3-бабы
бойынша адвокатура – ... ... бол ... ... ол ... ... ұйымдарға қарағанда, адвокатура жүйесінің негізгі әрі ... ... ... ... ... ... маман-
заңгерлердің ерікті бірлестігі болып саналғандықтан жаңа заң оны адвокаттар
алқасына біріктірді осы ... ... ... ... қана ... ... жалпы мемлекттік маңызға ие. Оның негізгі міндеті – адам
құқықтарының (саяси, ... ... ... т.б.) аяққа басылуына
жол бермей, ақиқаттың ақырғы нүктесін анықтауға, жәрдем көрсету жәе олардың
нақты жүзеге асырылуын ... ... ... ... Ол ... жеке ... мемлекет арасында бірден-бір және жалғыз дәнекер десе де болады. ... де ... ... ... ... ... ... жүйесінің
мүлде ескерусіз қалып, не мемлекет тарапынан не әлеуметтік ... ... бір ... ... отыр.
Сөз жоқ, адвокатура жүйесінің тәуелсіздігі сақталуы ... ... және ... ... адам ... ... келтірушілігі
атаулыға тосқауыл қоя білу мүмкін емес. ... те, ... ... ... мен ... құқықтық қорғалуын қамтамасыз етуі
дегеніміздің өзі, ... ... сол ... мен ... ... ғана ... ... құқықтық мемлекетпен қоғам мүддесін білдіреді.
Олай болса, адвокатура ... ... ... ... ... бас ...... ұйым, кәсіпорындарды былай қойғанда, іс
жүзінде жеке адам ... бас ... ... ... қайта дайындықтан өткізіп, олардың кәсіби
біліктілігін үнемі арттырып отыруға жол ашатын ... ... ... ... жанынан құрылған Біліктілік комиссиясы ... ... ... ... ... ... лицензиялар бере алады.
Онда да біліктілік сынағынан ... ... ... ... адвокаттың кәсіби дайындығы ... ... және ... қызметкерлерінің дайындығынан жоғары болмаса кем түспеуі тиіс.
Сондай-ақ, ел экономикасына нарық тетіктерінің кеңінен ендірілуі тұсында
сұранысы күрт ... ... рас. ... өз ісін жетік білетін
сауатты тәжірибелі мамандар басқалай жалақысы жоғары ... ... ... ... ... ... не болмаса өз бетінше
ақылы қызмет көрсетуге көшуге мәжбүр.
Мұның өзі бір ... ... күн ... төмен топтарының сапалы және
дер уақытта құқықтық жәрдем алуға шамасы жетпеушілігін, екінші жағынан
адвокатура алқаларының кәсіби ... ... ... зәрулігін
туғызады.
Кеңес үкіметі тұсында, қалыптасқан дәстүр негізінде адвокатураның қызмет
шеңбері қазір екі ... ... ... келеді, адвокатура алқасындағы
міндеттемеліктер құқықтық жәрдем алуға мүдделі ... ... ... ... ... сол, құқықтық қызмет көрсету облыс, әрі
кеткенде аудан ... аса ... ... ... ... ... ... Ал республикамызда қала халқына қарағанда
ауыл тұрғындарының үлес-салмағы басым екендігін ескерсек, құқұықтық жәрдем
көрсетудің негізгі салмағын ... ... ... кез жеткен секілді.
Шын мәнінде, қарап отырсаңыз азаматтардың қарапайым ғана құқын бұзушылықтың
барлығы құқықтық реформа талаптарын былай ... адам құқы ... ... аса ... ... ... аймақтардан алыс аудандық жерлерде орын
алып жатыр. Ауыл тұрғындарымен салыстырғанда құқықтық сауаты да ... ... ... де кең қала ... ғана қызмет
көрсету мәселенің таяз, бір жақты ... Осы ... ... ... ... қайта қарау керек болар деген ой келеді.
Мәселен, қазір қоғамдық ұйым болып табылса да, табысы ... ... ... ... ... база ... қызмет
көрсету жүктелген облыстық адвокаттар алқалары мен ... ... ... министрлігі мен оның жергілікті құрылымдары
құзырына ... ... ... жөн ... Ал ерікті қоғамдық
бірлестіктер ретінде адвокаттардың республикалық ... мен ... ... ... мүмкіндік берген дұрыс. Осылай болған ретте,
маман-заңгерлерге ... ... ... ... адвокатураның
мемлекеттік жүйесіне деген ынталылығын тудырып, ерікті ассоцияциалар жеке
меншік мүдделігінен келіп шығатын артықшылықтарды ... алар еді. ... ... ... жәрдем беру саласында оң бәсекелестік пен
көрсетілер құқықтық қызметтің сапалы түрде ... ... ... ... таңдау мүмкіндігіне ие ... жол ... ... ... ... ... мұндай нақты бөлініс, (мемлекеттік
(публичное право) және қоғамдық ... ... оның ... ... ... болу ... жайлы қарама-қайшы пікірлерді жоққа
сайып, әр нәрсені өз орнына қойып беретіні ... ... ... ... осы ... ... орын алып ... айыптаушы – прокурор мен қоғамдық қорғаушы – адвокат арасындағы
дағдылы тепе-теңсіздікті ... ... ... ... ... рас қой) ... себептігін тигізіп, қылмыстық процестегі ... ... ... ... ... қатар, келешек қабылданар заң жобасында заңгерлік еңбек ... ... ... ... бастайтын мамандарға белгілі бір
жеңілдіктер көзделсе, олардың мемлекеттік адвокатура жүйесімен тізе ... ауыл ... ... ... ... шек қоя
алатынында дау жоқ.
Қуатты әрі тәуелсіз қорғау болмаған жерде әділетті сот ... ... алуы ... ... Бұл ретте республикамыздағы адвокатура қызметін
екінші дәрежелі, мән-мағынасы мардымсыз, ... ... сала ... ... ... ... жою аса ... мәселе. Олай
болса, қоғамымыз бен мемлекетімізге тек прогрессивті құқықтық сана-сезім
ғана емес, келешекке кепілдік ... ... да ... ... жеке
адамдар мен қоғамдық ұйымдарға ... және өз ... ... қызмет
көрсете білуі жалпы демократиялық даму ... ... ... ... кәсіби стандарты – бұл қолданыстағы заңдар мен
халықаралық актілерде көрсетілген, адвокаттардың тиімді ... ... ... бір ... ... адвокаттар қызметінің ұйымдастыру құралдары
мен ... ... ... ... адвокаттардың іс
жүргізуде қолданудағы сапасына қойылатын ... ... ... ... сапасына қойылатын ең маңызды және ... ... 1990 жылы ... ... ... қылмыстарға ескертпелер
негізінде БҰҰ-ның сегізінші конгресінде қабылданған Адвокаттар ролінің
Негізгі Ережелерінде бекітілген.
Бірақ бұл ... ... ... және ... ... ... қарастырылса да ол адвокаттардың азаматтық және басқа да
істерге қатысуына қолданылады.
Халықаралық Пакте азаматтардың азаматтық ... ... ... және ... құқықтарында БҰҰ Жарғысына сай
адамдардың құқықтары мен бостандықтарын ... және ... ... ... ... баса айтылған.
Бiздiң мемлекетiмiздiң ең басты қазынасы – адам және адамның ... мен ... ... есептелiнедi.
Қазақстан мемлекетi өз азаматтарының белгiлi бiр iс әрекетiнiң заң
жүзiндегi ... ... және ... ... бередi. Адам мен
азамат құқығы – Қазақстан Республикасы Конституциясының iргелi категориясы,
ол адамды қазақстандық қоғамның ең жоғарғы құндылығы ... ... ... өз ... мен ... заңға қайшы
келмейтiн әдiстермен қорғауға құқығы бар. Қазақстан ... ғана ... ... ... аумағында тұратын азаматтығы жоқ адамдар, сондай-
ақ басқа елдiң азаматтығы бар шетелдік азаматтар ... ... мен ... қысым жасалған болса, олар өз құқықтары мен
бостандықтарын қорғауды сұрай алады.
Адвокаттық қызметті реттейтін ... ... ... көзіне
жатпаса да адвокатураны ұйымдастыру мен қызметін реттеуде тиісті ... ... ... ... ... мен оның ... ... үлкен маңызға ие болады.
Адвокаттардың барлығы осы заң талаптарымен ... да ... заң ... ... ... болу оңай ... Ол үшін ... білікті, жоғары
мәдениетті болумен бірге ҚР заңдарын терең білу қажет. Сонда ғана оның
беделі өсіп, мәртебесі биіктей түседі, азаматтар ... ... ... ... бола ... Сонда ғана адвокатқа деген
адамдардың сенімі артады.
Қазақстан Республикасындағы адвокат дегеніміз - ... ... бар, ... ... бойынша жұмыс стажы 2 жылдан кем емес,
адвокаттық қызметті іске ... ... ... ... бар ... ... мүшесі болып табылатын Қазақстан ... ... - заң ... бір түрі ... ... адвокаттық қызмет
және адвокат ұғымдары нені ... және ... ... ... және ... негізі ретінде Адвокаттар алқасының
құрылу ... оның ... ... заң ... ... қызметтері қандай, осыларды жете зерттеуге ден қойылады.
Болашақ заң ... ... ... заң көмегінің түрлерін,
олардың өзін-өзі қаржыландыратын коммерциялық емес ұйымға яғни адвокаттар
алқасына бірігетінін және жекеше адвокаттардың да ... ... ... және ... ... ... ... мақсаты- iс жүзiндегi
осы қатынастарды реттейтiн ... және ... ... ... қолдану практикасына талдам жасау, сонымен қатар ... ... ... ... мен ... баға беру және адвокаттық
қызмет туралы заңнаманы жетiлдiру жолдарын айқындау болып табылады.
Болашақта адвокаттық қызметпен айналысу үшін заң ... ... ... ... ... ... құрылып жатқан құқықтық мемлекетте
алар орны да, ... де ... ... ... мол.
Бiр сөзбен қорыта айтқанда, адвокаттардың әділ шешім шығаруда қылмыстық
және ... ... ... мәні ... ... ... ... қорғау
үшін азаматтар мен заңды тұлғалардың мүдделерін, бостандықтарын, құқықтарын
қалпына ... ... көзi, ... ... ... iсi ... Сондықтан дипломдық жұмыста адвокаттардың азаматтық ... ... ... ... ... ... ... ненi қолданатынын
өзiмiздiң қазақстандық авторлармен қоса шетелдiк авторлардың да еңбектерiн
пайдалана отырып, кеңiнен зерттеуге ден қойылды. ... және ... ... ... ... ... заң ... жоқтың қасы,сондықтан,
дипломдық жұмысты өзiміздiң ана ... ... ... ... болды.
Бiрақ ол қиындықтарды жеңген сияқтымыз деп ойлаймын, өйткенi ... ... ... ... ... ... актілер.
1. ҚР Конституциясы 1995.30.08. 1998ж. 7-қазандағы 18.05.2007 №284-1 ҚР
Заңымен енгiзiлген өзгерiстермен ... ҚР ... ... ... заңы 05.12.1997 ж.2004 жылғы 10 маусымдағы
өзгерістер мен толықтырулар енгізілген
3. ҚР АIЖК 1999 жылы 13 ... 8 ... 2005 жылы ... ... ... ҚР ҚIЖК ... ... жылы өзгерiстер мен толықтырулар
енгiзiлген.
5. Государстенная ... ... ... в РК (основные направление).
Собрание актов президента РК и правительства РК №9. ... ҚР ... ... заңы. 17 сәуiр 1995 жыл.
7. ҚР "Адвокатура туралы" ережесі. 13.11. 1980 ж. (салыстырмалы түрде).
2. Арнайы әдебиеттер.
1. Жұмағұл Темiрғали. Адам ... ... ... қиындықтар. 14
қараша 2002 жыл
1. АрсентьевО.В. Адвокатура и Нотариат в РК г. Костанай. ... ... ... ... Алма-Ата.1982.
3. Қазақ ССР-нің АІЖК 301-б. 1986 ж.
4. Бусленко.Н.И. Адвокат: вопросы и ... ... ... 1996.
5. Чертков. В.Л. Дела гражданские (Записки адвоката) М. Росийское право.
1992.
6. Бусленко Н.И. Адвокат: Вопросы и ... ... на ... ... А.В. ... – представитель потерпевшего, гражданского
истца, ответчика в советском уголовном процессе. Автореферат канд.дисерт.
канд.юрид.наук. Свердловск.1974.
8. ... ... ... ... ... ... ... коллегий адвокатов. 20 августа 1998 года.
9. Сотов.П.В. Каменецский.Р.А. Адвокатура и нотариат. Учебно-практическое
пособие. 2000.
10. Л.М. Звягинцева, М.А. Блюхина, И.К. Решетпикова Доказывания в ... по ... ... М.: ... ... ... формы и деятельность адвокатуры в РК.
Алма-Ата. Қазақ университетi. 1997
12. Шаламов.Н.Б. История советской адвокатуры. М. 1939
13. АрсентьевО.В. ... и ... в РК г. ... ... ... С.Н. ... в ... процессе. М.1996.
15. Сотов.П.В. Каменецский.Р.А. Адвокатура и нотариат. Учебно-практическое
пособие. 2000.
16. ... С.Т. ... ... и ... ... в
Республике Қазахстан. Алматы. Қазақ университеті, 1997.
17. Бусленко.Н.И. Адвокат. Вопросы и ответы. Ростов на Дону ... ҚР ... ... ... Заңы 5.12.1997 жыл.
19. Адвокаттар алқасының Жарғысы 1998 жылы 1 қаңтарда тiркелген.
20. ҚР «Адвокаттық қызмет ... Заңы ... ... ... В.Л. Дела ... ... ... М. Росийское право.
1992.
22. Бусленко Н.И. Адвокат: Вопросы и ответы. Ростов на ... ... А.В. ...... потерпевшего, гражданского
истца, ответчика в советском уголовном процессе. Автореферат канд.дисерт.
канд.юрид.наук. Свердловск.1974.
24. Правила профессиональной этики адвокатов принятое ... ... ... ... 20 ... 1998 ... Бұл арада әңгіме хун, түркі, моңғол-қыпшақ еуразиялық үш империя
жөнінде болып отыр.
[2] Узбекұлы Сакен.Хан Тауке и правовой памятник. – ... Жеті ... ... ... С.З. ... и задачи разработки проблем обычного права
казахов. – ... ... 1989, ... ... ... ... М. Заң ... 1991.
[5] Бюл. Верховного суда РК 1996. №1, ст8.
[6] Юридическая процессуальная форма. Теория и практика. М.1976.
[7] Баймолдина З.Х. Гражданское ... ... Том 1. ... ... ... ... ... тәжiрибелiк комментарий. Алматы, 1976.
[9] Азаматтық процессуалдық комментарий М. Заң әдебиетi, 1991.
[10] Гражданский процессуальное право России. Под ред. Шакарьян .М.Былина.
1996 ... ... А.Ф. ... суда ... ... ... Сов. ... // Учение труда. Соц. 1966. Вып. 6.
[12] Чечина Н.А., Чечот Д.М. ... ... ... ... М. ... 1979.
[13] Осокина Г.Л. Право на защиту в исковом производстве, Томск ... ... З.Х. ... ... ... Том 1. ... ... Советский гражданский процесс. Под.ред. Добровольского. М. 1979.
[16] Гурвин М.А. Судебное решение, теоретическое проблемы. М. ... ... З.Х. ... ... ... Том 1. ... ... Семенов В.М. Конституционные принципы судопроизводства. М. 1982.
[19] ҚазССР ... ... ... ... 1976.
[20] Азаматтық процессуалдық комментарий М. Заң әдебиетi, ... ҚР ... ... туралы» Заңы 5.12.1995 жыл.
[22] Кожевников А.В. Адвокат – представитель потерпевшего, гражданского
истца, ответчика в советском уголовном ... ... ... ... ... В.Л. Дела ... (Записки адвоката) М. Росийское право.
1992.
[24] Бусленко Н.И. Адвокат: Вопросы и ответы. Ростов на Дону.1996.
[25] Тыныбеков С.Т. организационные формы и ... ... ... ... Алматы. Қазақ университеті, 1997.
[26] Бусленко.Н.И. Адвокат. Вопросы и ответы. Ростов на Дону 1996

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет
Апаттық-құтқару қызметтерінің міндеттері мен әрекеттері. Құтқарушының құқықтары мен міндеттері5 бет
Банктердің филиалдарын, өкілеттігін ашу тәртібі. Еншілес шетел капиталдарының қатысуымен банктерді құру12 бет
Міндетті экологиялық аудитті жүргізу8 бет
Орман пайдаланушылардың құқықтары мен міндеттері.7 бет
Санкция9 бет
Сараптама әдістері,түрлері5 бет
Қылмыстық іс жүргізуге қатысушылардың жіктелуі24 бет
Қылмыстық процеске қатысушылар73 бет
"Банк Центркредит" АҚ-ы мысалының негізінде проблемалық несиелерді талдау және оларды ҚР-да шешу жолдары73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь