Аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын механизмдер

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І Аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын механизмдердің тәжрибесі мен теориялық негіздері
1.1Аймақтық саясатты жүргізудің ғылыми теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... 4
1.2.Аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын құралдар ... ... ... ... ... ... ... ... 8

ІІ Қ.Р.да аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын механизмдердің ерекшеліктері мен даму бағыттары
2.1. Қ.Р.да аймақтық саясатты жүргізудегі қаржылық механизмдерін қалыптастыру және басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
2.2. Аймақтық саясатты басқарудың шетел тәжрибесіндегі бағдарламалық әдісі мен жоспарлау механизмдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.3. Қ.Р.да аймақтық саясатты жүргізуде әлеуметтік.экономикалық механизмдерді қолдану барысы және жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... .22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Кіріспе
Экономиканы мемлекеттік реттеудің ерекше бағыты ретінде қарастырылатын аймақтық саясаттың қазіргі теориялық ерекшеліктерін қарастыру оның тиімді жүзеге асуына ықпалын тигізетін негізгі мәселелердің бірі болып табылады. Сондықтан да аймақтар дамуындағы қазіргі қалыптасып отырған жағдайды саралау және соған орай аймақтық саясаттың багыттарын айқындау өзекті мәселеге айналады. Осы мақсатта аймақтық саясаттың қалыптасуына әсерін тигізетін негізгі жағдайларды сараптауға жүгінейік.
Аймақтық саясаттың мәні мен міндеттері және оларды жүзеге асырудың өзіндік механизмдері бар . Макро экономикалық саясаттың құрамдас бөлігі бола отырып, аймақтық саясат әрбір аймақтың экономикасының тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы экономиканың тиімділігін көтеруді өзінің басты мақсаты етіп қояды. Қойылған мақсатқа жету үшін, әрине, міндеттердің қойылуы шарт. Олардың қатарына: мемлекет пен жекелеген аймақтардың мүдделерін үйлестіру, аймақтық дамудың әрекетті механизмін жасақтау, сонымен қатар аймақтың ресурстық, ғылыми, еңбек әлеуетін барынша пайдалану жатады.
Аймақ дамуының кез келген аясындағы дағдарысты жою, бір жағынан алғанда, экономикалық белсенділік деңгейімен байланысты.Әлеуметтік даму салыстырмалы түрде дербестікке ие бола отырып, айтарлықтай дәрежеде ресурстық мүмкіндіктермен анықталады, олар өз кезегінде экономикалық даму деңгейіне байланысты. Екінші жағынан, нарықтық шаруашылықтың әлеуметтіқ жағдайға зиянын тигізе отырып, тек ғана экономикалық басымдыққа біржақты бейімделуі нарықтық экономиканың және тұтас мемлекеттің дамуына қауіп туғызады. Сондықтан мемлекеттік реттеудің әлеуметтік және экономикалық құраушыларының тепе-тендігі қажет. Экономикалық және әлеуметтік құраушыларды тепе-теңдікте дамыта отырып, аймақ дамуындағы әр түрлі бағыттағы олқылықтардың орнын толықтыруға және халықтың тұрмыс жағдайының деңгейін көтеруге болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1 Баянов Е. ред. "Мемлекеттік және құқық негіздері", Оқулық, Алматы, "Жеті жарғы", - 2001ж.
" Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін" Президенттің Қазақстан халқына Жолдау / Егемен Қазақстан, 19.03.2004ж
2. «Аймақтың экономикасын басқару» Алматы 2005ж
3. ҚР әлеуметтік – экономикалық дамуының 2005 – 2007 жылдарға арналған орта мерзімді жоспары. ОҚО Статистика агентігі. Шымкент, 2005*.
4. Танкиева. «Жергілікті экономиканы басқару» Алматы-2007ж
5. Бердалиев К.Б. «Основы управления экономкой Казахстана». Алматы, Экономика, 1998г
6. Саиров.Е.Б. «О региональном развитии и региональной политике в Казахстане» Саясат, №2, 2001г
7. ОҚО « 2005 – 2007 жылдарға арналған стратегиялық бағдарламасы» ОҚО Экономика және бюджетті жоспарлау департаменті. Шымкент, 2005
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Курстық жұмыс
Тақырыбы: Аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын механизмдер
Қабылдаған:
Орындаған:
Тобы:
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
І Аймақтық саясатты жүргізуде ... ... ... ... негіздері
1.1Аймақтық саясатты жүргізудің ... ... ... ... ... Қ.Р-да аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын механизмдердің
ерекшеліктері мен даму бағыттары
2.1. ... ... ... ... ... механизмдерін
қалыптастыру ... ... ... ... шетел тәжрибесіндегі бағдарламалық әдісі
мен ... ... ... саясатты жүргізуде ... ... ... және ... ... ... ... бағыты ретінде қарастырылатын
аймақтық саясаттың қазіргі теориялық ерекшеліктерін қарастыру оның тиімді
жүзеге асуына ықпалын тигізетін ... ... бірі ... ... да ... дамуындағы қазіргі қалыптасып отырған жағдайды
саралау және соған орай ... ... ... ... ... айналады. Осы мақсатта аймақтық саясаттың қалыптасуына ... ... ... сараптауға жүгінейік.
Аймақтық саясаттың мәні мен міндеттері және оларды жүзеге ... ... бар . ... ... саясаттың құрамдас бөлігі
бола отырып, аймақтық саясат әрбір аймақтың экономикасының тиімділігі ... ... ... ... ... тиімділігін көтеруді
өзінің басты мақсаты етіп қояды. Қойылған мақсатқа жету үшін, ... ... ... ... ... мемлекет пен жекелеген
аймақтардың ... ... ... ... ... ... сонымен қатар аймақтың ресурстық, ғылыми, еңбек әлеуетін барынша
пайдалану жатады.
Аймақ дамуының кез келген аясындағы дағдарысты жою, бір жағынан алғанда,
экономикалық белсенділік ... ... даму ... ... ие бола ... айтарлықтай дәрежеде ресурстық
мүмкіндіктермен анықталады, олар өз кезегінде экономикалық даму ... ... ... ... ... ... жағдайға
зиянын тигізе отырып, тек ғана экономикалық басымдыққа біржақты бейімделуі
нарықтық экономиканың және тұтас мемлекеттің ... ... ... ... ... әлеуметтік және экономикалық құраушыларының
тепе-тендігі қажет. Экономикалық және әлеуметтік құраушыларды тепе-теңдікте
дамыта отырып, аймақ дамуындағы әр түрлі бағыттағы ... ... және ... тұрмыс жағдайының деңгейін көтеруге болады.
І Аймақтық саясатты жүргізуде ... ... ... ... ... ... саясатты жүргізудің ғылыми теориялық негіздері
Аймақтық саясаттың мәні мен міндеттері және оларды ... ... ... бар . ... экономикалық саясаттың құрамдас бөлігі
бола отырып, аймақтық саясат әрбір аймақтың экономикасының ... ... ... ... арқылы экономиканың тиімділігін көтеруді
өзінің басты мақсаты етіп қояды. Қойылған мақсатқа жету ... ... ... ... ... қатарына: мемлекет пен жекелеген
аймақтардың мүдделерін үйлестіру, аймақтық ... ... ... ... ... ... ... ғылыми, еңбек әлеуетін барынша
пайдалану жатады
Экономиканы мемлекеттік реттеудің ерекше ... ... ... саясаттың қазіргі теориялық ерекшеліктерін қарастыру оның тиімді
жүзеге асуына ықпалын тигізетін негізгі мәселелердің бірі болып табылады.
Сондықтан да ... ... ... ... ... жағдайды
саралау және соған орай аймақтық саясаттың багыттарын ... ... ... Осы ... ... ... ... әсерін
тигізетін негізгі жағдайларды сараптауға жүгінейік.
Нарықтық қатынастарды қалыптастыру барысында ... ... ... ... (дифференциация) тым «күшейтіпң жіберді. Нәтижесінде
жан басына шаққандағы жалпы ... ... (ЖАӨ) ... ... ... халқының айырмашылығы он есеге дейін жетті. (1-кесте). Ал ... ... және ең ... ... ... ... айырмашылық
небәрі 1,8 есе ғана. Кесте деректері көрсетіп отырғанындай, жан басына
шаққандағы жалпы аймақтық өнімнің ең ... ... - ... ... ал ... ... ... облысына тиесілі болып отыр. 2005 жылғы деректер
бойынша осы екі ... жан ... ... ... айырмашылык 12 есе
болған.
Мұндай тым саралау, әрине, миграцияның күшеюіне, дағдарысты және ... ... ... экономикалық өзара ... ... ... және ... ... ... алып
келері сөзсіз. Бұл өз кезегінде біртұтас әлеуметтік-экономикалық саясатты
жүргізуді айтарлықтай қиындатады. ... ... ... ... ... ... себептермен
байланысты болғанмен де, оларды «жұмсартуң қажеттілігі айқын. ... ... ... бір де бір ... ... теңсіздіктердің
соншалықты алшақтығына жол бермейді. Мұны дамыған мемлекеттердің тәжірибесі
де дәлелдей ... ... ... үшін ... даму
қарқынын тегістеуге бағытталған мемлекеттік ... ... ... ... ... ... табылады. Ұлттық экономиканың тұрақты
өсуі елдің проблемалық аймақтарындағыы өмір сүру ... ... ... Республиканың қазіргі зкономикалық кеңістігі әлеуметтік,
экономи-калық, экологиялық ... ... ... әр ... ... Осы ... алғанда және аймақтардың мамандандырылу
қағидасына сәйкес республика аймақтарын төрт топқа бөлуге болады:
1. Шаруашылықтарының құрылымы экспортқа ... ... ... ... ... ... осы ... аймақтардың дамуы үшін шешілуі тиіс мәселелер
келесідей:
1. экологиялық дағдарыстың терендеу үрдісінің ... ... ... ... халықтардың өмір сүру сапасын және деңгейін көтеру
үшін материалдық негіз құру жөнінде нақты ... ... ... ... адамдардың денсаулығына өте кауіпті ауылдық
аймақтардан, кіші және шағын қалалардан және ... да ... ... ... ... орын ... ... халықтар үшін
қажет жағдайлар жасау;
шетелдік техникалық және гуманитарлық ... ... және ... тиімді
пайдалану.
Республика аймақтарын мұндай топтастыру басқарудың аймақтық мәселелерін
тиімді шешуге және жергілікті шаруашылықтарды қарқынды дамытуға мүмкіндік
береді.
Проблемалық аймақтардың ... ... ... ... ... орташа республикалық көрсеткіштерден бірнеше есе
төмен, ал экономикасы өнеркәсіптің аз әртараптандырылған (диверсификация)
құрылымымсн, ... ... ... ... ... ... аймақтар олардың өзіндік дамуын ынталандыратын мемлекеттің көмегіне
мұқтаж. Сондықтан да экономикалық ғаламдану үрдісіне қадам ... ... үшін ... тиіс ... ... - ... үшін ... бейтараптандыра отырып, олардың дамуы үшін ... ... ... ... ... ... дағдарыстығының басты белгілері болып табылатындар:
1. өндіріс қарқынының төмендеуі;
1. халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі (жан ... ... ... ... ... ... тенденциялардың өрістеуі
(жұмыссыздықтың жоғары деңгейі);
3. демографиялық, ... ... ... көрсету саласындағы
проблемалардың күшеюі және т.б.
Аймақтардың біркелкі дамымауы іргелі әлемдік үрдістерге жатады. Әрбір
елде салыстырмалы түрде өркендеген және ... ... ... бар - ... табиғи-климаттық, ресурстық және басқа да
жағдайлармен байланысты ... ... ... Осы ... міндеті шектен тыс жоғары аймақтық саралауға жол ... ... сүру ... мен сапасындағы шектен тыс ... ... ... ... ... ... және
инфрақұрылымдық ерекшеліктерімен анықталады, сондай-ақ олар мемлекеттің
«теңестіруң саясатын жүргізу үшін негіз болып ... Осы ... ... ... ... ... міндет-терінің қатарына артта
қалған аймақтардағы өмір сүру деңгейі мен ... ... ... ... ... деңгейге (осы параметрлер бойынша) біртіндеп жақындау
жатады. Бұл жағдайда негізгі ... ... ... ... өзіндік
дамуын ынталандыру: халықтың ... ... ... ... көшіп-қонуға көмек көрсету); артта ... ... мен ... ... ынталандыру және т.б.
болып табылады
Аймақ дамуының кез ... ... ... жою, бір ... ... ... деңгейімен байланысты.Әлеуметтік даму салыстырмалы
түрде дербестікке ие бола отырып, айтарлықтай дәрежеде ... ... олар өз ... экономикалық даму деңгейіне
байланысты. Екінші жағынан, нарықтық шаруашылықтың әлеуметтіқ жағдайға
зиянын тигізе отырып, тек ғана ... ... ... ... экономиканың және тұтас мемлекеттің дамуына қауіп туғызады.
Сондықтан ... ... ... және ... ... ... ... және әлеуметтік құраушыларды тепе-теңдікте
дамыта отырып, аймақ дамуындағы әр түрлі бағыттағы олқылықтардың орнын
толықтыруға және ... ... ... ... ... ... ... келгенде мемлекеттің аймақтық саясатының табысты ... ... ... бірі ... ... ... ... саясатын жүзеге асыру тиімді
басқару жүйесін қалыптастырмайынша жоғары нәтижеге ... ... ... ... ... ... ақиқат.
Қазіргі уақытта ешбір мемлекет ел ... ... ... ... бәсекеге қабілетті болып, әлемдегі өзінің лайықты орнына ие бола
алмайды. Өздерінің мемлекетгік басқару жүйесін ... ... ... ... өз ... ... кәсіпорындарын
орналастыру үшін, шетел инвестицияларын ... үшін ... бола ... бұл ... ... үрдісі белең алып отырған әлемдік бәсекелестік
жағдайында аса маңызды.
Аймақтық ... ... ... ... ... ... бөлу және ... төменнен, яғни басқару объектісінен, сол
сияқты жоғарыдан басқару субъектісінен де ... ... ... ... тым ... ... ... төменгі
деңгейлерге артық немесе жүзеге асырылмайтын функциялардың берілу ... сол ... ... ... ... ... ... стратегиялық мақсаттар мен міндеттердің ескерілмей қалу
қаупі бар. ... ... ... ... ... бөлгенде төменгі
басқару деңгейлерінің басымдығы немесе ... ... ... ... ... органдарының міндетті өкілеттілігіне аймақты басқару
мақсаттарына жауап бермейтін және нарықтық ... ... ... ... ... ... ... функциялар енгізілмеуі қажет.
1.2. Аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын құралдар
Макроэкономикалық денгейдегі аймақтың экономикалық саясаты мемлекетпен
оның басқару органдары, заң және ... ... ... ... іске
асырылады. Аталған жоғарғы денгейде жалпы ... ... мен ... ... ... ... жалпы ұлттық ;; мүдделерді есепке ала ... ... ... ... эконмиқаны біртұтас ретінде ғана
қарастырып ... ... ... ... ... өзара
ерекшеленетін, бірігіп қызмет атқаратын жүйе рнтінде қарастырған дүрыс. Бүл
жүйеде, нақты бір аймаққа ... ... ... ... олар бүкіл елдің өндірістік-экономикалық мүмкіндіктерін, оның
әлемдік экономикалық кеңістіктегі орнын, ... ... пен ... экономиканың тұрақтылығын анықтайды. Бүл . әскери-
өнеркәсіп кешені, ... ... ... ауқымды және жоғарғы
технологиялы салалар және маңызды мәдени және әлеуметтік ... ... ... ... жоғарғы денгейдегі мемлекеттік аймақтық
экономикалық саясаттың негізгі қызметі болып табылады.
Аймақтық саясатты қалыптастырудың негізі мыналар:
1. мемлекеттің ... ... ... ... ... өмір сүру ... мен сапасын теңестіру мүдделері
2. елдің өндіргіш күштерді дамыту мен тиімдірек ... ... ... ... - экономикалық саясатын қалыптастырудың анықтаушы
факторы ретінде республикадағы ауыл шаруашылығы дамытушы аудандар мен
ауылдар.
Аймақтық экономиканы реттеудің жалпы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ету ... де
туындайды. Ол өз кезегінде, әр түрлі себептерден әлеуметтік ... ... ... ... өмір сүру ... ... жөніндегі арнайы
бағдарламаларды жасап дайындауды ... ірі ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ауылдық аудандары бойынша
кезінде ... ... ... ... олардың орындалуына
кейбіреулеріне көңіл толмайды. ... ... ... үшін үш әдіс
қолданыладьг.
1. жергілікті бюджетке ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін азайту;
1. әр түрлі аймақтардың дамуына арналған ашық жәрдем ... ... ... ... мәселелерді шешу кезінде әр түрлі
аумақтық-шаруашылық жүйелерге арналған мемлекеттік ... ... ... ... реттеуші күші төмендегі
үш бағытта шоғырланады : ... ... ... - ... ... негізінен аймақтық экономикалық саясатты
әзірлеу мен іске асыру жауапкершілігі жүктелетін аймақтың дамуын реттейтін
негізгі органдар мен институттар қалыптастырылады, алға қойған ... ... ... ... мен ролі ... дамуын заң-құқықтық реттеу Конституцияға сәйкес орталық пен
аймақтық мемлекеттік үкімет органдарының арасындағы өкілеттіктерді шектеуді
анықтайтын көптеген арнайы заңдармен реттелінеді.
Жалпы ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізуді қамтамасыз етуі, ұлттық тұтастықты нығайтуға септігін
тигізуі керек және ... ... өмір сүру ... тәуелсіз бірдей
мүмкіндіктер беруі қажет.
Аймақтық дамуды қаржы-эконмикалық ... ... ... ... кең ... ... ... мен әдістерін пайдалануды қарастырады.
Бұл: жоспарлау, және болжамдау, қаржы - несие және ... ... ... ... ... олардың әмбебаптығы мен әсер ету көлеміне
қарай екіге бөледі:
1. белгілі бір территориядағы көптеген ... ... әсер ... ... ... ... мен макро құралдар;
адрестік реттеуіштер мен микро құралдар
Аймақтық экономикалық саясаттың ... ... ... ... ... әсер ету үшін ... Әсер етудің екі
басты бағыттарын бөліп көрсетуге болады: еңбекке және капиталға.
Аймақтағы ... және ... ... ... ... қол ... мемлекеттік қаржыларға кадрларды қайта дайындау үйымдастырылады,
жүмыс орындарын қүру үшін субсидия және ... ... ... әсер ... ... ... ... болып әртүрлі
инвестициялық гранттар табылады. Олар аймақтың экономикалық өсуіне септігін
тигізетін нақты объектілерді инвестициялау үшін бөлінеді.
Макро және микроқұралдар ... ... ... ... ... ... реттеудің тиімділігі көптеген жағдайда әртүрлі
макро және микроқұралдар бір-бірімен табысты сәйкес келетіндігіне, ... ... ... ... ... ... ... шекараларында Қазақстан аймақтарын
әлеуметтік-экономикалық даму денгейі бойынша бір-бірінен тез ... ... ... ... ... ... мен ... өмір
сүру денгейі және сапасы көрсеткіштері өте үлкен диапазонда ауытқиды.
ЖІӨ көлемі бойынша бір адамға ... ең ... ... Атырау облысы
(581,7 мың тегне) мен ең ... ... ... (50,2 мың ... ... ... 2000 жылы 11,6 ... қүрады, орта айлық
жалақы көлеміндегі алшақтық жоғарғы Атырау облысы мен төменгі ... ... нда 3,1 есе, ... ... ... ... 5,4
% құрады. Ең төменгі өмір сүру көрсеткіштерінің ауытқуы Маңғыстау облысында
134,6 % пен Оңтүстік Қазақстан ... 72,0 % ... ... ҚР ... ... ... ... бойынша
топтастырылады. 2001 жылы қабылданған ҚР 2002-2006 жылдардағы аймақтарының
даму Концепциясына бойынша Қазақстан аймақтары жалпы аймақтық өнім ... бір ... ... өнім көлемі көрсеткіштері бойынша 6 ... ... ЖАӨ және бір ... ... өнім көлемі көрсеткіштері ең
жоғары аймақтар кіреді. Бұл дамыған қаржы секторы, ... ... ... бар ... және Алматы қалалары.
Екінші топты көмірсутегі минералды ресурстарына бай ... ... ... және ... ... ... облыстар елдің өнеркәсіп өнімінің
1/3 береді, халықтың саны жалпы халықтың 5,2 % қүрайды.
Үшінші топ-табиғи ... ... бай және ... ... өнеркәсіптік облыстар. Бұл ... ... ... ... Аталған облыстар ЖАӨ 26,6 % береді.
Төртінші топқа табиғи ресурсқа бай және ... ... ... бар ... жатады. Бұл Ақтөбе, Қостанай, Жамбыл
және ОҚ облыстары. Бірінші 2 облыста орташа табыс ... ... ... ... ... ол ... ... Олар ЖАӨ 17,2 %,
оның ішінде АШ өнімінің 35,2 % береді.
Бесінші топтағы облыстарға ... ... және ... Қазақстан
облыстары жатады. Бұл облыстарда машина құрылысы, оның ... ... ... ... ... және АШ ... ... жері бар.
Республикалық ЖАӨ үлесі-8,3 %, АШ өніміндегі үлесі 16,6 және ... 4,4 % ... ... ... ... аграрлық облыстар-Ақмола, Алматы,
Қызылорда, Халықтың табысы ең төменгң денгейде. Республикалық ЖАҚ ... %, АШ ... ... ... ... ... бойынша топтастыру аймақтың дамуының мүмкін
болатын бағыттарын анықтауға және олардың денгейлерін ... ... ... ... ... береді.
ІІ Қ.Р-да аймақтық саясатты жүргізуде қолданылатын механизмдердің
ерекшеліктері мен даму бағыттары
2.1. Қ.Р-да аймақтық саясатты жүргізудегі қаржылық механизмдерін
қалыптастыру және басқару
Нарықтық экономикада ... ... ... ... ... ... келтіретін негізгі шарт болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... мәселесін шешу пәрменді ... ... ... көздейді. Аймақтың қаржылық ресурстары
кәсіпорындардың, мекемелердің, ұйымдардың қаржыларынан, ... ... ... ... ... ... ... деңгейі қаржылық ресурстарды
қалыптастыру мен басқарудың қажетті ... ... ... ... әлеуетінің негізі болып табылатын өнеркәсіп саласының даму
барысы оқу құралының алдыңғы тарауыңда қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қарастырамыз.
Кез келген реформаны, оның ішінде экономикалық ... ... ... ... және ... дамытуға орасан зор
қаржы ресурстарын салуды талап ететіні белгілі. Осы ... ... ... ... ... ... рөлі аса маңызды.
Аймақтарда қалыптасатын қаржылық қатынастар ... ... ... мен орындалуы арқылы жүзеге асырылады. Жергілікті
бюджеттер елдің бюджет жүйесінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Ал бюджет ... ең ... ... ... ... мемлекеттердің бюджет жүйесі екі буынды қамтиды: республикалык
және көптеген жергілікті ... Ал ... ... ... үш ... - ... бюджет немесе орталық үкіметтің бюджетінен,
федерация ... ... ... штаттардың, Германиядағы
жерлердің, Канададағы провинциялардың, ... ... ... ... ... ... ... жүйесі экономикалық қатынастар мен
сәйкес құқықтық нормаларға негізделген әр түрлі деңгейдегі ... ... әр ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттердің болуын көздейді .
Республикада келесі деңгейлердің бюджеті бекітіледі, ... ... ... ... ... бюджет;
2. облыстық бюджет, республикалық маңыздағы қала, астана
бюджеті;
3. ауданның бюджеті (облыстық ... кала ... ... ... және басқа да түсімдерден кұралатын,
орталық мемлекеттік органдардың, оларға бағынышты мекемелердің міндеттері
мен функцияларын ... және ... ... жалпыреспубликалық
бағыттарын жүзеге асыруды қаржылық жағынан қамтамасыз етуге ... ақша ... ... ... маңызды қала, астана бюджеті салықтық
және басқа да ... ... ... республикалық маңыздағы
қала, астана деңгейіндегі жергілікті мемлекеттік ... ... ... міндеттері мен функцияларын орындауды және сәйкес
әкімшілік-аумақтық бірлікте мемлекеттік саясатты жүзеге асыруды қаржылық
жағынан ... ... ... орталықтандырылған ақша қоры. Ол сәйкес
әкімшілік-аумақтық бірліктегі маслихат шешімімен бекітіледі.
Мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... операцияларын ескермегендегі олардың жиынтығы болып табылады.
Сонымен, бюджет жүйесінің жұмыс істеуі әр түрлі деңгейдегі
бюджеттердің өзара байлаңысына ... және ... ... қарау,
бекіту, орындау, бақылау тәртібімен, сондай-ақ, республикалық ... ... ... ... ... ... етіледі.
Жеке аймақтар бюджеттеріне қаражаттардың түсу көлемі мен ... ... ... ... ... , ... дамуыньщ
аймақтық деңгейі, оның құрылымы , инфляция қарқыны, ... өсуі және ... ... факторлар әсер етеді.
Жергілікті бюджеттердің құрылуының қазіргі ... ... ... ... бюджеттік және салықтық
заңнамалардың нормативтік актілерімен, бюджет ... ... ... ... ... басқару арасындағы өкілеттіліктер мен
жауапкершіліктерді бөлуді анықтайтын басқа да ... ... ... ... табыстары мен шығыстарын қалыптастыру қағидалары
жалпы бюджет жүйесін құру ... ... ... органдарға жүктелген міндеттерге сәйкес
жергілікті бюджеттер ... ... ... ... ... ... басқа да бағдарламалардың қаржыландырылуы жүзеге асырылады.
Олардың қатарына келесілерді жатқызуға болады: ... ... ... қамтамасыз ету жөніндегі жергілікті мемлекеттік басқару
органдарын ... ... ... ... беру мен ... ... ... санаттарын әлеуметтік қамсыздандыруды және
заңды түрде ... ... ... асыруды; тұрғын үй-коммуналдық
шаруашылық, сумен қамтамасыз ету және ... ... ... ... және ... ... ... құралдарын;
шағын және орта бизнесті дамытуды; жұмысбастылықты қамтамасыз етуді
қаржыландыру және кезекті қаржылық жылға ... ... ... да ... қамтамасыз ету. Мемлекеттік банктер арқылы
қайтарымды негізде берілетін бюджеттік қаражаттар қысқа ... ... және ұзақ ... ... және ... ... ... арналады.
Табыстық түсімдердің шектелуі жағдайында құрылымы мен құрылу әдістері
нарыққа ... ... ... ... ... ... ... табыстық базасының құрылуына ерекше көңіл бөлінеді. Ең
алдымен, бұл ... ... ... ... ... ... олардың деңгейлерін, жалпы қоғамдағы, сондай-ақ, жекелеген
шаруашылық жүргізуші субъект пен азаматтардың ... мен ... үшін ... ... қатысты. Бұл әдістер мемлекеттік билік
органдарының барлық буындары мен ... ... ... ... ... ... рөл атқарады.
Қазақстан Республикасының аймақтық бірегей бюджеті жергілікті бюджет бола
отырып, елдің бюджет ... ... ... ... ... Әр ... заңды түрде Қазақстанның республикалық бюджеті бекітіледі. Осы бюджет
арқылы республика аумақтарында ... ... және ... ... жүзеге
асырылады. Жергілікті бюджеттер республикалық бюджет бекітілгеннен кейін,
субвенциялар мен бюджеттік алып ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы жергілікті бюджет түсімдерінің
құралу тәртібін реттейтін заңнамаларға бірқатар өзгерістер енгізілді. Соған
сәйкес жергілікті ... ... ... ... ... ... кірістері:
1. салықтар, алымдар жэне бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер;
2. салыққа жатпайтын түсімдер;
3. капиталмен жасалған операциялардан ... ... ... ... ... ... түсімдер және басқалары);
2. Ресми трансферттер;
3. Несиелер бойынша негізгі борыштарды өтеу.
2003. жылғы Республикалық және ... ... ... деректеріне назар аударайық.
2004. жылдың 1 қаңтарына Республикалық бюджетке түскен түсімдер көлемі 722
млрд. ... ... бұл 2003 ... ... ... (565,3 ... теңге)
деңгейінен 27,7% артық.
2003 жылдың тиісті ... (541,6 ... ... ... ... алғандағы шығыстар 42%-ға өсті және2004 жылдың 1 қаңтарына 768,9
млрд. теңгені құрады. ... ... 46,9 ... ... деңгейінде анықталып отыр.
Есепті кезенде республикалық бюджеттің 89,9%-ын табыстар ... ... - 93%) ... ... ... ... ... үлесі - 8%.
Шығындардың негізгі бөлігі - 35,2% әлеуметтік сала мен жалпы мемлекеттік
қызметтер - 21,5% үлесінде. 2003 ... ... ... салыстырғанда бұл
шығындар тиісінше 27,4% және 25,5% артты, өндірістік салаға шығындар 54,8%-
ға өсті.
Осы кезең ішінде ... ... ... ... 486,3 ... несиені есепке алғандағы шығыстар 479,1 млрд. теңгені құрады, бұл
2003 жылдың осы кезеңіне қарағанда тиісінше - 26% және 21,4% ... ... 386 ... теңге, несиені есепке алғандағы шығыстар - 394,5 млрд. теңге).
Бюджет тапшылығы 7,2 млрд. ... ... ... ... 1 ... ... ... түскен түсімдердің
кұрылымындағы табыстар - 73,1% ... ... 96,7% - ... ... трансферттер - 25,3%-ға құрады.
Жергілікті бюджет шығындарының елеулі бөлігі әлеуметтік ... ... оның ... ... беруге - 27,7%, әлеуметтік қамтамасыз ... ... - 8,5%, ... ... ... ... тиісті кезеңнің деректерімен ... ... ... ... алғанда - 22,4%, олардан өндірістік салаға -
51,1%, ... ... - 29,5%, ... ... - ... ... ... жергілікті бюджеттердің табыстар құрылымын арқьлы бейнелеуге
болады.
Салықтық түсімдер (96,7)
Салықтық емес түсімдер (1,6)
Капиталмен ... ... ... ... (1,8) Трансферттер
(25,3)
Несиелерді қайтару (1,6)
2003 жылғы Қазақстан Республикасының жергілікті бюджеттерінің
табыстық құрылымы, %
Бұл деректер 2003 жылы ... ... ... табыстар құрылымында салықтық түсімдер (96,7%) ... ... ... Байқап отырғанымыздай, жергілікті бюджетке
түсетін салықтық емес түсімдер көлемі тым төмен, ... ... ... ... де жоғары емес. Дерек көздері жыл сайын бұл көрсеткіштер
бойынша төмендеу тенденциясы орын алып ... ... ... 1999 жылы ... емес ... 21,78% болса, 2003 жылы 1,6%-ды
құрады; ал трансферттер бойьнша 1999 жылы - 44,6%, 2003 жылы ... ... ... қатар аумақтық бірліктердің жергілікті бюджетінің
табыс бөлігіндегі салықтық түсімдердің үлес салмағы да ... ... ... ... ... ... тәжрибесіндегі бағдарламалық әдісі
мен жоспарлау механизмдері
Еуроодаққа мүше мемлекеттердің аймақтарды дамытуға ... ... ... олардағы (Данияны қоспағанда) аймақтық саясаттың өзегі
аймақтық ... ... ... көз ... Енді ... жүзеге асырудың бірқатар механизмдеріне тоқталып өтейік.
Батыс Еуропадағы бағдарламалық әдіс және ... ... әдіс ... үш тұрғыда қарастырған жөн:
1. ЕО ішінде экономикалық және әлеуметтік интеграцияның дамуына ықпалын
тигізетін ... ... ... ... ... экономикалық кұрылымдарды жетілдіру үшін ... ... ... шешудің германиялық жүйесі.
Бұл жүйе федералды үкімет пен Жерлердің келісу нәтижесі болып табылады.
3. Мемлекет пен аймақтар арасындағы француздық жоспарлық ... ... ... ... ... ... ... мен механизмдері
бар, олардың жалпы негізгі ерекшелігі: аймақтарды дамытуға ... ... ... қатыстыруды ұйымдастыра отырып, ... ... ... ... әдіс және жоспарлау механизмдері
Сипаттама
1 ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар енгізуге дейін бағалаудан және Еуропалық ... ... ... ... Әр жыл сайын біртұтас үлттық жоспар ... ... ... ережелерден және әрбір Жердің мақсаттарын нақтылайтын бөлімдерден
тұрады
3 ¥лттық ... ... ... бірнеше жылға құрылады.
Осы жоспар, тиісті заңдар мен ... ... ... ... ... ... кұрылымдық қор қағидаларын жасақтау және үйлестіру.
Осы шарттардың негізіңде қаржылық көмек ... ... ... қаржының көлемін анықтау
5 зандарын жасақтау және сыртқы ... ... ... ... ... қарап отыру. Қолдау объектілерін қалыптастыру және ... ... ... ... ... негізін құру және ... ... ... ... ... қаражат көлемін анықтау
Жауапкершіліктерді бөлу
1 Қаржылық ... ... ... анықталады
2 Биліктің фед. оргаңдары мен Жерлер аймақтық саясатты жасақтауға бірге
қатысады және ... ... ... ... СРЕК-дің әрбір ... ... бөлу ... ... ... ... ... аймақтық деңгей
¥жымдық таңдау, жоспарлау кезеңі
Жауапкершіліктерді бөлу
1 Әр түрлі деңгейдегі билік ... ... ... ... ... ... кезеңін өз жауапкершіліктеріне алады.
Бағдарламаны жасақтау және ... ЕО ... ... ... ... ... федерадды және аймақтық деңгей ... ... ... ... Жерлерге қатысты бөлімдер Жердің
билік органдарымен жасақталып, әрқайсысы ... ... ... ... ... деңгейде құрылады. Осыған байланысты мемлекет
пен аймақтар арасыңдағы серіктестік туралы ... ... ... ... және ... асыру кезең
Сипаттама Берілген бағдарлама ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарына сәйкес келетіндігін
бағалау, анықтау және олардың ең ... ... ... жүзеге асырылуын бақылау
1. Жоспарда баяндалған мақсаттармен мүдделерге жетуге бағытталған
жобаларды қаржыландыру. Жоба бойынша шешімдердің қабылдануын ... ... ... ... ... деңгейде жасалған бағдарламаларды жүзеге асыру
Жауапкершіліктерді бөлу
1. Бағдарламалар арналып жасалған деңгейде серіктестік нысанында ... ... ... ... ... береді. Моноторинг
жерлергеқаржыландыру туралы қажетті шешімдерді ... ... ... қатысушы ұйым өзі жоспарлаған жобаны өз құзыреті шегінде ... ... ... ... та, ... та
деңгейлерді қамтитын аймақтарды әлеуметтік-экономикалық дамыту жүйесін
енгізудің айқын артықшылықтарын ... ... ... ... ... проблемаларын шешуге мүмкіндік беретін жалпы қағидаларды
белгілесе, аймақтық деңгей өзінің ... мен ... ... көздейді. Аймақтардың экономикалық даму аясындағы жинақталған
тәжірибелері аумақтарды дамытуға қатысты мақсаттары ұқсас болғаңдықтан, ... өз ... сай ... ... ... жүйелерді құрудың еуропалық тәжірибесі айқындағандай, олардың
табысты болуы үшін белгілі ... мен ... ... ... ... ... ... жөн санаймыз. Ең алдымен, нашар және күшті дамыған
аймақтар арасында ... ... ... ... Нашар дамыған
аймақтарды дамытуға қаражаттарды бағыттауға мүмкіндік беретін кез ... бөлу ... ... ... - ... және ... қамтамасыз
етілген аудандар арасындағы «ынтымақтастық пактінің» болуы.
«Ынтымақтастық пактісін» жалпы мақсатқа сай құрылатын кез келген жүйені
қалыптастыруда алуға ... ... жүйе екі ... ... ... және ... ... әдіс елдің барлық аумағында аймақтық ... ... үшін ... ... ... ынталаңдыруларды көздейді,
дегенмен, нашар дамыған аумақтар үшін ынталандыру артығырақ болады.
Жанама әдіс те тиімді болып табылады. Оған ... ... ... ... ... дамуынан алатын экономикалық
және әлеуметтік жанама артықшылықтары жатады.
Тұрақты экономикалыц жағдай. Жоғарыда ... ... жүйе ... мен ұйымдардың бағдарламаларға қаржы бөлуге және оларды
орындауға мүмкіндік беретін тұрақты ... ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық дамуда тұрақтылыққа ие
мемлекеттерде мүмкін болады.
2.3. Қ.Р-да аймақтық саясатты жүргізуде ... ... ... және ... жолдары
Аймақтық саясат механизмдерін жүзеге асыру, соның ішінде әлеуметтік
–экономикалық ... ... ... ... тепе теңдігінің бұзыуына
байланысты, экологиялық қауіпті ... ... ... ... ... ... дамуының өзекті проблемалары шешімін
табуы қажет.
Шағын және орта ... ... екі – үш ... ... ... болады. Жалпы жағдайдың экономикалық
тоқырауы, инфляцияның күшеюі, шаруашылық ... ... ... пен өндіріс түрлерінің сұранысының төмендеуі кәсіпорындардың
жұмысын тоқтатуына алып ... ... ... қала және ... ... ... ... жоғары кадрларымыздың басқа елге
кетіп қалуына, жергілікті халықтың тұрмысының төмендеуіне алып ... ... ... ... ... аймақтарының дамуымен байланысты. Сондықтан экономикалық ... ... ... ... - ... ... ... және жанама ресурстары, ғылыми-
техникалық, қаржы- несиелік, несие және әлеуметтік байланысы дамыған
біртұтас бөлігі болуы тиіс;
- бұл жерде ұдайы ... пен ... ... ... ... ... жартысы, үйлестіру, айырбастау, тұтынушылар
өндірісі іске асады ;
- ... ... ... ... ... өндірісітің
дамуына орындаушы органдардың бірігуіне әкеледі ;
- аймақтың табиғи құзіретіне жоспарлау , ... , ... ... ... ... ... ... .
Экономикалық механизмге деген қажеттілік ұдайы өндіріс циклінде
әлеуметтік- экономикалық аспектісінің біртұтастығын сақтауын қажет ... , ... ... ... ... да бір ... ... қызметі халықтың материалды және мәдени тұрмысын
қамтамассыз етуімен бағалануы тиіс. ... даму ... ... ... шешумен халықтың рухани қажеттілігін қамтамассыз ету ... ... әсер ... ... экономикалық- әлеуметтік шаруашылық
салаларының тепе – теңдігін ұстау ... ... Ол ... ... ұдайы өндіріс арасындағы кәсіпорынмен жергілікті өзін - өзі
басқару органдарының экономикалық ... ... ... ... тудыруы қажет. Дәл осы кезде өндіріс ... ... ... ... ... . Бұл ... демаграфиялық
жағдайына еңбек ресурстарын тиімді пайдалануға демеу жасайды және ... ... ... ...... прогресстің дамуына жол ашады.
Сонымен бірге әлеуметтік бағдарламалар екі маңызды қаржылық ресурстарды
қамтиды. Олар: қаржы – ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпорын мен
бірлестіктердің еңбек ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жүйе түйіндерімен
қамтамассыз ... ... ... ... ... талап етуі
болады. Экономикалық жүйелерді зерттеуді ... ... мен ... жағдайларда жүргізіледі:
- кәсіпорын – аймақтың ... ... көзі ... ... ... заңнамасына сәйкес жүргізіледі. Осыдан келіп
территориялық басқарудың міндетті шаруашылық және ... даму ... ... ... ... ... кешенді дамуын ынталандырады.
- облыс, қала, аудандардағы шаруашылық субъектілердің есеп принціпі
мен экономикалық есептертің ... ... ... мен жалпы қатынас.
- жергілікті бюджеттің қалыптасуы кәсіпорын мен ұйымдардың жұмысының
тиімділігіне байланысты .
Ұйымдық құрылым - ... өзін -өзі ... жаңа ... ... ... ... жүргізілуі керек.
Аймақтық жоспар алдындағы зерттеулерді жүргізудің басты ...... ... комплексті жоспарының ғылыми деңгейін
арттыру ... ... ... ... маңызды әлеуметтік-
экономикалық және ... ... ... ... ... Аймақтың әлеуметтік – экономикалық даму перспективасын
негіздеуге:
- аймақтың дамуының мүмкін болатын қарқыны, деңгейі мен құрлымдық ... ... ... ... ... ... ресурсты патенциалын және әлеуметтік –экономикалық дамуын
ұзақ мерзімді мақсатына қол жеткізідегі ролін бағалау;
- арнайы бағдарламаларды дайындауды қажет ... ... ...... ... да ... мәселерді анықтау қажет
;
- табиғи ресурстарды пайдалану бағыттары мен жағымсыз ... алу ... ... ... ... ... алдындағы зерттеулер жүйесінің маңызды
элементіне демографиялық жағдайды болжау. Ресурстық потенциалдың ... ... ... ... ... ... энергетикалық шаруашылықтар жатады. Комплексті жоспар алдындағы
дайындықтың маңызы ерекше, олар жеке болжауларды пайдалануға негізделеді.
Аймақтың әлеуметтік- ... ... ... асыру барысында
мына төмендегі міндеттерді орындау қажеттілігін қарастырылады :
- өндіріс пен көмекші салалардың, ... ... ... ... ... ... негізінде жалпы мемлекеттік
деңгейден міндеттерді шешуге аймақтың қатысуын ... ... ... ... ... су, жер және ... да жергілікті
ресурстарды тиімді пайдалану;
- барлық кәсіпорындардың, ұйымдардың және фирмалардың тиімді ... үшін ... ... мен ... ... ... жасау;
- аймақтық халқының өмір сүру жағдайын тұрақты түрде жақсарту, олардың
әлеуметтік - мәдени, тұрмыстық және ... да ... ... ... ... ... формасына қарамастан барлық кәсіпорындар мен ... ... ... мен ... ... ... ... комплексті жоспарының негізгі міндеттеріне сәйкес, аймақты
жоспарлы ... ... ... ... ... ... ... жатады. Ол блоктар:
- аймақтық өндіргіштік процессінің дамуын білдіретін , өндіргіштік
блок ;
- ... ... және ... аралық мәселелер блогы;
- аймақтық әлеуметтік – ... ... даму ... блок;
- халықтың өмір сүру деңгейі мен сапасын, әлеуметтік даму деңгейін
сипаттайтын блок;
- ... ... ... , ... ... ... ... экономикалық, инвестициялық, инфрақұрылымдық қызмет
блогы.
Аймақтық әлеуметтік-экономикалық ... ... ... өндірістің бүкіл процессі көрінуі ... ... ... ... мен ... көп ... және қиын
жиынтығын анықтау үшін ... ... ... ... стратегиялық жоспарларының мақсаты мемлекеттің
біртұтастығын сақтай отырып, аймақтарды одан әрі ... ... ... ... халықтың өмір сүру деңгейін, жақсартуға ықпал ететін
басымды ... ... ... асыру жолымен әлеуметтік ... даму ... ... ... орын алып ... ... болып табылады.
Аймақтардың біркелкі дамымауы іргелі әлемдік үрдістерге жатады.
Әрбір елде ... ... ... және артта қалған аймақтар бар -
бұл әлеуметтік-экономикалық табиғи-климаттық, ... және ... ... ... ... ... айырмашылықтар. Осы орайдағы
мемлекеттің міндеті шектен тыс жоғары аймақтық саралауға жол бермеу болып
табылады.
Өмір сүру ... мен ... ... тыс ... ... аймақтардың экономикалық, табиғи-климаттық ресурстық және
инфрақұрылымдық ерекшеліктерімен анықталады, ... олар ... ... ... үшін ... ... табылады. Осы саясатты жүзеге
асырудың басқарушылық механизмінің негізгі міндет-терінің қатарына артта
қалған аймақтардағы өмір сүру деңгейі мен ... ... ... ... орташа деңгейге (осы параметрлер бойынша) біртіндеп жақындау
жатады. Бұл жағдайда негізгі міндет мемлекет ... ... ... ынталандыру: ... ... ... ... жерлерге көшіп-қонуға ... ... ... ... капитал мен инвестициялардың келуін ынталандыру және т.б.
болып ... ... кез ... ... ... жою, бір ... алғанда,
экономикалық белсенділік деңгейімен байланысты.Әлеуметтік даму салыстырмалы
түрде дербестікке ие бола ... ... ... ... ... олар өз ... ... даму деңгейіне
байланысты. Екінші жағынан, нарықтық шаруашылықтың әлеуметтіқ жағдайға
зиянын тигізе отырып, тек ғана ... ... ... ... ... және ... мемлекеттің дамуына қауіп туғызады.
Сондықтан мемлекеттік реттеудің әлеуметтік және экономикалық ... ... ... және әлеуметтік құраушыларды тепе-теңдікте
дамыта отырып, аймақ дамуындағы әр түрлі бағыттағы ... ... және ... ... жағдайының деңгейін көтеруге болады, бұл
түптеп келгенде ... ... ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Аймақтық саясаттың мәні мен міндеттері және ... ... ... ... бар . Макро экономикалық саясаттың құрамдас бөлігі
бола отырып, аймақтық ... ... ... ... тиімділігі мен
бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы экономиканың тиімділігін көтеруді
өзінің ... ... етіп ... ... ... жету үшін, әрине,
міндеттердің қойылуы шарт. Олардың ... ... пен ... ... үйлестіру, аймақтық дамудың әрекетті механизмін
жасақтау, сонымен қатар аймақтың ... ... ... ... ... ... кезеңдегі аймақтық басқарудың ... ... ... ең ... халықтың өмір сүруінің жеткілікті
деңгейін қамтамасыз етуге, елдің экономикалык ... ... ... ... ... ... секторының тұрақты дамуы үшін
жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... белгіленген шекарасының болуы, аумақтардағы шаруашылық
жүргізу мен ... ... ... ... барған
сайын арта түсуі аймақтың тұрақты, тиімді дамуын ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін
күшейте түседі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1 Баянов Е. ред. ... және ... ... ... ... ... - 2001ж.
" Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... Президенттің Қазақстан халқына Жолдау
/ Егемен Қазақстан, 19.03.2004ж
2. «Аймақтың экономикасын ... ... ... ҚР ... – экономикалық дамуының 2005 – 2007 жылдарға арналған
орта мерзімді ... ОҚО ... ... Шымкент, 2005*.
4. Танкиева. «Жергілікті экономиканы басқару» ... ... К.Б. ... ... экономкой Казахстана». Алматы,
Экономика, 1998г
6. Саиров.Е.Б. «О региональном развитии и региональной ... ... ... №2, ... ОҚО « 2005 – 2007 жылдарға арналған стратегиялық бағдарламасы» ОҚО
Экономика және бюджетті жоспарлау ... ... 2005.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясатының мемлекеттік-аймақтық түрі және оны іске асырудың механизмдері65 бет
Жер жұмыстарының технологиясы104 бет
Азаматтық іс жүргізудегі құқықтық қатынастар3 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама.2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
1990 жылдан бастап Қазақстанның әкімшілік-аймақтық даму тарихы5 бет
9 сынып химия пәні бойынша аймақтық компоненттердің мазмұнын анықтау16 бет
«Сауда - көлік компаниясы» ЖШС кадрлық саясаттың қазіргі жағдайы мен даму деңгейі 58 бет
Іс жүргізудегі ақпараттық жүйені қолдану23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь