Салық жүйесіндегі жанама салықтар

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

І. САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАНАМА САЛЫҚТАРДЫҢ РӨЛІ
1.1. Жанама салықтардың әлеуметтік.экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... 8
1.2. Салық жүйесінің ішіндегі акциздің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... 14
1.3. Ақциздің шығу тарихы және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

ІІ. ҚР.сы САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАНАМА САЛЫҚТАРДЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ ЖӘНЕ ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯСЫ
2.1. Акцизді есептеу механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.2. Акциздердің бюджет кірістеріндегі орны (Алмалы ауданы
мәліметтері бойынша) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..40

ІІІ. АКЦИЗ САЛЫҒЫН САЛУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Акциз салығын салудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50
3.2. Қазақстандағы акциз салығын жетілдірудің негізгі мәселелері және шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..52

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..62
Меншік қатынастары радикалды қайта құруда құрылатын Қазақстан Республикасындағы экономиканы реформалау, салық жүйесін қалыптастыру және құру мәселелерінің ғылымдық қызығушылығын жоғарлатуды ынталандырады және оның трансформациясының табысының өзгертуін ұсынады. Қазақстан Республикасындағы салық жүйесін радикалды түрде реформалауда ең алдымен, тиеселі салық жүйесін құру қажеттілігін ескерткен, меншік қатынастарын қайта құрумен анықталады. Сонымен қатар салықтар, еліміздің барлық әлеуметтік-экономикалық жүйенің материалды және қаржылық сүйеніші болып келетін, ұлттық табыстың мемлекеттендірілген бөлігіндегі негізгі құралдары ретінде орындалады, ал салықтың потенциалы салық салу жүйесіне сай функциялары арқылы жүзеге асырылады.
Салықтар салық әдістері арқылы капиталды барлық жаңғырту процесіндегі кезеңдерін жанап өтеді: салық қойылымдары, түсімдер, жеңілдіктер, өнеркәсіптің прогрессивті саласына ықпал ету мақсатымен мемлекет бюджеттің кіріс және шығыс бөлімдерін жүзеге асырады.
Салық салу сұрақтарына ғылыми әдебиеттерде үлкен көңіл бөледі, себебі, салық және салық салу арқылы ұлттық табыс бөлігінің мемлекеттендірілуі болады және олар бюджет құрылымы арқылы жүзеге асырылатын салық төлеушілермен мемлекет арасындағы қызығушылық өзара әсерін көрсетеді. Салықтар алымдар процесі ретінде де, әлеуметтік құбылысы ретінде де, экономикалық категория ретінде де қарастырыла алады.
Салықтың және салық салудың өзара байланысқан түсініктерінің көп мағыналы болуы, тура және жанама салықтардың арасындағы байланысын, салық аумағындағы мемлекеттік саясат мәселелері бойынша пікірталасқа алып келеді. Қазақстанда салық салу мәселесіне үлкен мән беріледі, бірақ салық салу ұйымы жиі өзгеріп отырады, ал кейбір мәселелер іске асырылмаған болып қалады.
Негізгі мәселе болып салықтар, көбінше акциздер табылады. Бюджеттің барлық деңгейлері үшін бұл берілген салық топтарының фискалды мағынасын қайта бағалау өте қиын. Келесі жағынан бұл салықтың спецификасы келесі тұжырымда тұйықталады: акциздер – кең көлемдегі тауарларды қолдануды және өндіруді мемлекеттік реттеуге бейімделген.
Егер де экономикалық сөздікті алып қарайтын болсақ, онда акциз – бұл қолданыс бұйымдарына және қызметтерге басымды жанама салық түрі деп берілген. Тауар бағасына және қызмет тарифтеріне қосылатын мемлекеттік бюджеттің негізгі қайнар көзі. Жалпы қолданыстағы тәжірибеде қатты немесе спецификалық, пайыздық қойылымдар қолданылады. Акцизді төлеушілер болып акцизді тауарларды өндіретін немесе мемлекет территориясына импортталынатын заңды және жеке тұлғалар болып табылады.
1. Закон Республики Казахстан от 26 июня 2001г. «О налогах и других обязательных платежах в бюджет».
2. Нормативные акты по финансам, налогам, страхованию, бухгалтерскому учету. – Алматы, 2001г. -№ 7, № 12; 2002г. - № 3.
3. Постановление Республики Казахстан от 21 июля 2001г. № 846 «О маркировке марками акцизного сбора».
4. Информационный бюллетень Министерства финансов Республики Казахстан.-2002г.
5. Внешнеэкономическая деятельность Республики Казахстан «Порядок применения НДС и акцизов в отношении товаров, ввозимых на территорию Республики Казахстан»
6. Постановление Республики Казахстан «О ставках на подакцизные товары» от 2июня 2001г.- № 753
7. Постановление Республики Казахстан «О ставках акцизов на подакцизные товары, производимые на территории Республики Казахстан, а также реализуемые на территории Республики Казахстан и игорный бизнес» от 28 ноября 2000г. - №137
8. Закон Республики Казахстан «О республиканском бюджете на 2001г.»
9. Об акцизах: письмо Городского Налогового Комитета от 7 янв. 1999г. -№ 12- 12-7/49
10. Экономика и право. –2002
11. Архипкин И. Акциз в период НЭПа // Финансовый бизнес. – 2001. - № 4-5.- с.55
12. Абдукадыр М. Новейшие экономические исследования. – Алматы, 1998.
13. Богачевский М.Б. Финансы США и Англии в период общего кризиса. – М, 1954. – 282с.
14. Гурьев А.И. Необходимость налогов. – М, 1931. – 11с.
15. Гензель П. Очерки по истории финансов. –М, 1913. –29с.
16. Далберг Р.Л. Международное налогообложение: Краткий курс / Пер. с англ. – М, 1997. – 274с.
17. Дробозина Л.А. Финансовая и денежно – кредитная система Англии. –М, 1995. – 24с.
18. Данильцев А.В. Международная торговля: инструкция регулирования. – М, 1999. – 166с.
19. Жуватханов. Необходимость государственного контроля за производством импорта и реализации алкогольной продукции в Казахстане.// Налоги и инвестиции. – 1999. № 1-2. –с.43
20. Жумабаев. Налоги и налогообложение: Учебное пособие. – Алматы: Ун – т экономики и права, 2000. – 159с.
21. Зенгер Е.А., Лябулгайнов А.А. Основы налогового законодательства Австрии.// Финансы. – 1998. - № 5. – с.52
22. Ильясов К.К., Саткалиева В. Государственный бюджет: Учебное пособие. – Алматы, 1994. – 32с.
23. Ильясов К.К., Идрисов Э.К. Налоги развитых стран. – Алматы: Каржы – Каражат, 1997. – 9 – 16 – 20 с.
24. Исаев А.А. Очерк и политика налогов. Ярославль, 1887. – 164с.
25. Карагусова Д.Г. Сущность налогов. – Алмата, 1994. – 20с.
26. Леснова Н.Е. Акцизное обложение: ратроспектиный взгляд // Финансы. – 2001. - № 4. – с.67
27. Мухитденова Б. Изъятие подакцизной продукции у хозяйствующнго субъекта, нарушивших права ее реализации.// Вестнник М – во. гос. Доходов РК. – 2002. - № 1. – с.20
28. Моммзен Т. История Рима. – М, 1997. – 4т. – 596с.
29. Монтескье Ш.Л. О духе законов. – М, 1999. – 193с.
30. Мелехова Е.С. Косвенное обложение в начале 20 – го века: этапы трансформации.// Финансы. – 2001. - № 5. – с. 39
31. Нусупова А. Проблемы регулирования внутреннего рынка нефтепродуктов в Республики Казахстан.// Экономика и статистика. – 2000. - № 1. – с.30
32. Налоговое обозрение Канады.// Финансовая газета. – 2000ю - № 1
33. Налоговая система зарубежных стран /Под. ред. В.Г.Князева, Д.Г Черника –М, 1997. – 49с.
34. Оборот нелегальной акцизной продукции.// Вестник М - во гос. Доходов РК. – 2001. -№ 5
35. О маркировке //Вестник предпринимателя. – 2001. - № 9. – С.25
36. Омирбаев С.М. Налоги и налогообложения: Учебное пособие. – Караганда, 1998.
37. Оспанов М.Т. Налоговая реформа и гармонизация налоговых отношений. – Алматы, 1997. – 200с.
38. Оспанов М.Т. Продолжить либерализацию и оптимизацию налоговой системы Республики Казахстан.// Вестник по налогам и инвестициям. – 1998. -№ 11- 12. –с.7
39. Пушкарева В.М. История финансовой мысли и политика налогов. - М, 1996. – 157с.
40. Петти В. Трактат о налогах и сборах. – М,1997. – 83с.
41. Рахметова Н. Опыт работы налоговых органов и таможенных служб РК по ввзиманию косвенных налогов во взаимной торговле по принципу « страна назначение».// вестник М – во . гос. доходов. – 2001. - № 6. – с.5
42. Ровинский К.И. Податная инспекция в России. –СПб, 1910. –164с.
43. Седова Н.В. Акцизное обложение.// Финансы. – 2001. - № 12. – с.14
44. Статистический ежегодник Казахстана // Агенства по статистике / Под ред. А.А.Смоиловой
45. Смит А. Исследование о природе и богатстве народа. Петразаводск, 1993. –583с.
46. Сейдахметова Ф.С. Налоги в Казахстане. – Алматы, 2002. – 117с.
47. Сейдахметова Ф.С. О косвенных налогах.// Файл бухгалтера. – 2001. - № 23 окт. – с.4
48. Сарсенбаев М. Экономическая целесообразность косвенных налогов. // Финасы Казахстана. – 1995. - № 11. – с. 23
49. Сарсенбаев М. О некоторых вопросах уплаты акциза.// Деловая неделя. – 2006. –29 нояб. – с.5
50. Сарсенбаев М. Акциз работает на бюджет.// Каз. Правда. – 2006. –26дек. – с.4
51. Сперанский М.М. План финансов. –М. – 54с.
52. Сабанти Б.М. Теория финансов. –М. – 138с.
53. Семеков И.П. Экономическая сущность налога с оборота. – Куйбышев, 1990. – 5с.
54. Тургенев Н. Опыт теории налогов. –М, 1937. – 48с.
55. Табанов К. Проблемы, связанные с оборотом подакцизной продукции.// Налоговый эксперт. – 2001. - № 9. – с.29
56. Худяков А.И. , Наурызбаев Н.Е. Налоги: понятие, элементы, виды. –Алмата:баспа, 1998.
57. Ходской Л.В. Политическая экономика в связи с финансами. – М, 1837. – 402с
58. Шепенко Р.А. Налоги в Китае.//Финансы. –1999. – № 10. – с.55
59. Шепенко Р.А. Акцизы. М,2001.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................6
І. САЛЫҚ ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАНАМА САЛЫҚТАРДЫҢ РӨЛІ
1. Жанама салықтардың әлеуметтік-экономикалық
мәні........................8
2. Салық жүйесінің ішіндегі акциздің
ерекшеліктері............................14
3. Ақциздің шығу ... ... ... ... ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАНАМА САЛЫҚТАРДЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ ЖӘНЕ ДАМУ
ТЕНДЕНЦИЯСЫ
2.1. Акцизді есептеу
механизмі.................................................................
......22
2.2. Акциздердің бюджет кірістеріндегі орны (Алмалы ауданы
мәліметтері
бойынша)..................................................................
....................40
ІІІ. АКЦИЗ САЛЫҒЫН САЛУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. ... ... ... шетелдік
тәжірибесі......................................50
3.2. Қазақстандағы акциз салығын жетілдірудің негізгі мәселелері және
шешу
жолдары...................................................................
...............................52
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................60
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР..............................................................62
КІРІСПЕ
Меншік қатынастары радикалды қайта ... ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру және
құру мәселелерінің ғылымдық қызығушылығын ... ... ... трансформациясының табысының өзгертуін ұсынады. Қазақстан
Республикасындағы салық ... ... ... ... ең ... салық жүйесін құру қажеттілігін ... ... ... ... ... ... ... салықтар, еліміздің барлық
әлеуметтік-экономикалық жүйенің материалды және ... ... ... ... ... ... бөлігіндегі негізгі құралдары
ретінде орындалады, ал салықтың потенциалы ... салу ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Салықтар салық әдістері арқылы капиталды барлық жаңғырту процесіндегі
кезеңдерін жанап өтеді: ... ... ... ... прогрессивті саласына ықпал ету мақсатымен мемлекет бюджеттің
кіріс және ... ... ... ... салу ... ... ... үлкен көңіл бөледі, себебі,
салық және салық салу арқылы ұлттық ... ... ... және олар бюджет құрылымы арқылы жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Салықтар алымдар процесі ретінде де, әлеуметтік құбылысы ретінде де,
экономикалық категория ... де ... ... және салық салудың өзара байланысқан түсініктерінің көп
мағыналы болуы, тура және ... ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша пікірталасқа алып келеді.
Қазақстанда салық салу мәселесіне ... мән ... ... ... ... жиі ... отырады, ал кейбір мәселелер іске асырылмаған болып
қалады.
Негізгі мәселе болып салықтар, ... ... ... Бюджеттің
барлық деңгейлері үшін бұл берілген салық топтарының фискалды мағынасын
қайта бағалау өте қиын. ... ... бұл ... ... ... ... ... – кең көлемдегі тауарларды қолдануды және
өндіруді мемлекеттік реттеуге бейімделген.
Егер де экономикалық сөздікті алып қарайтын болсақ, онда ...... ... және ... ... ... салық түрі деп
берілген. Тауар бағасына және қызмет тарифтеріне ... ... ... ... ... Жалпы қолданыстағы тәжірибеде қатты немесе
спецификалық, пайыздық ... ... ... ... болып
акцизді тауарларды өндіретін немесе мемлекет территориясына импортталынатын
заңды және жеке тұлғалар болып табылады.
Бұл салық түрі әлемдегі көптеген мемлекеттерде қолданылады және де ... ... ... ... ... құрайды. Қазақстанда акциз ... ... ... ... оны бір мәнсіз деуге болмайды, себебі оның
түсімдері тұрақты және кейбір жағдайларда жоғары ... ... ... елдердің экономикалық әдебиеттерінде акциз салу мәселесіне
недәуір көңіл бөлінеді. Ол өз кезегінде бұл ... ... қиын ... ... сонымен қатар бұл аймақтағы зерттеулер қоғамның үлкен
бөлігімен ізденіп алынған.
Салық жүйесінде акцизді зерттеу ... ... ... ... ... ... ... және нормативтік актілер, ... ... ... ... ... ... салу аймағындағы
шетелдік мамандар мен ғалымдардың еңбектері, статистикалық мәліметтер
қолданылады. Бұл жұмыста айтылып кеткендермен ... ... және ... ... ... ... ... қолданылады: Карагусова
Д.Г., Сейдахметова Ф.С., Ынтықбаева С.Ж., Ильясов К.К., Өмірбаев С.М.,
Оспанов М.Т., ... Э.К., ... ... М.
Бұл жұмыстың мақсаты болып жанама салықтың теориялық және әдістемелік
дәлелденуі табылады. ... ... ... ... ... ... дипломдық жұмыстың мазмұнын анықтайды:
- жанама салықтардың әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... салықтардан ерекшеліктері;
- акцизді есептеу;
- алу мәселелері және оның даму болашағы.
Бірінші тарауда акциздің теориялық ... ... ... ... ... ... ... салықтардан айырмашылығын анықтауға әрекет
жасадым және оның ерекшеліктерін айқындадым.
Екінші тарауда бюджетте акциздердің мағынасын көрсететін статистикалық
мәліметтер келтірілген. ... ... ... ... ең ... ... атап ... Сонымен қатар, акциздердің есептелуі мен
төлену жолдарын талдау мәселесі қарастырылды.
Үшінші тарауда Қазақстандағы ... ... ... ... және де ... ... ретінде әлемдік акциз ... ... ... ... ЖАНАМА САЛЫҚТАРДЫҢ РӨЛІ
1.1. Жанама салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні
Кез-келген мемлекет өзінің қаржылық ... ... ... ғана тіршілік
ете алады, яғни дәлірек ... ... ... ... іске ... ... шығындарды жабу үшін және өзінің аппаратын қамтамасыз
ету үшін қаржысы болған жағдайда ғана өмір сүре ... ... ... әр ... тәсілдермен табады. Кейбір жағдайларда ол меншік
мемлекетке ақшаны еркін түрде беру әдісін ... ... ... ... ішкі және ... ... ... бөлінеді. Басқа да жағдайларда мемлекет ақша қаражаттарын күштеп алу
арқылы табады. Оған классикалық үлгі ретінде салықты жатқызуға болады.
Салықтар - ... ... ... бір ... ... ... Бұл
жағдайды дұрыс түсіну мәселесі салық тек ... ғана ... ... ... ... ... ... ескертеді. Салық салу
қоғамның экономикалық тізілу элементі ретінде шаруашылықтың нарықтық және
нарықтық емес ... ... ... ... ... алу ... мемлекетпен жүзеге асырылады және оның функциясы
болып табылады. ... ... ... ... ... ... Ол осы ұғымды ашып көрсететін теориялық ... ... ... ... ... ... даму деңгейінен, оның
экономикалық жағдайына және ... ... ... Сол ... салық жүйесімен танысу арқылы мемлекет қандай даму
сатысында екендігін білуге болады. Қоғамның ... даму ... ... ... ... ... жаңа мінездемелерімен
толықтырылады. Нәтижесінде біз “салық” ... ... ... ... - бұл ... ... мәжбүр ету негізінде жүзеге асатын ... жеке ... ... ... ... ... қатар төлеушінің өзара байланысы бойынша әділеттілік принципі және
салықтарды алу тиімділігінің жетістіктері сақталуы қажет.
Салық мемлекеттің экономикасына ... ... ... ... етеді,
бірақ халық шаруашылығына салық салудың жағымды беделі үшін, әрбір ел үшін
жекеше түрдегі салық алымдарының оптималды деңгейін орнату ... ... ... және ... ... анықтап алғаннан кейін,
экономикалық категория ретінде салықтың функцияларын қысқаша қарастырайық.
Салықтар салық ауыртпалығын көтерушілерге байланысты ... ... ... ... ... салық - бұл салық салу ... ... оның ... төлеушісі болып табылады, яғни салық ауыртпалығын салық
субъектісінің өзі көтереді, және салықтың төленуі ... ... ... асырылады. Тікелей салықтарға келесілер жатады: табыс
салығы, мүлік салығы, әлеуметтік және жер ... ... - бұл ... салу ... ... ауыртпалығын іс-жүзінде
оның төлеушісі болатын тұлғаға салады. Бірақ та заңды тұлғасы болып тауарды
сатушы болғанымен нәтижесінде тауарды тұтынушы төлейді, себебі ... ... ... ... ... ... келесілер жатады: акциздер,
қосылған құнға салынатын салық. ... ... ... ... ... ... ... салықтар – ынталандыру рөлін
атқарады, ал жанама салықтар – қоғамның ... ... ... және әлеуметтік жағдайларға сәйкес реттеу рөлін атқарады.
Салық ... ... ... ... ... ... келесілер
жатады:
• Қосылған құнға салынатын салық – пайда табу мақсатында тауар
бағасының бөлігіне қосылады. Қарапайым ... бұл ... ... - бұл ... ішкі ... алынатын салық,
сонымен қатар Қазақстан Республикасының территориясына
импортталатын, ... ... ... ... ... ... монополиялы салық – бұл жалпы қолданыстағы негізгі тауарларға
мемлекетпен белгіленетін жанама салықтарының бір түрі. Мемлекет ... ... ... ... ... ... өнімнің өз құнынан
жоғары бағамен сатады. Осы арадағы айырмашылық фискалды монополиялы салық
болып табылады.
Сонымен, жанама ... ... ... ... ... дұрыс пайдалану процессіне позитивті түрде әсер етуі ... ... ... әсер ... ... қатар салық төлеушілерге салық
салудың шығындарының өскендерін жоғары бағалайды. Кеңес одағының қаржыгері
Соболев М.Н. ... ... ... пайдасының үш түрін анықтады: “Бұл
салықтар мемлекетке табысты болып келеді. Олардың ... ... ... ... Егер де ... қолданысына салық салатын ... ... ... ... 20-50 тиын ... ... түсіреді. Нәтижесінде
бұл тиындар өзімен көптеген миллион рубльдерді құрайды.”
Жанама салықтардың артықшылығы:
біріншіден, салық төлеушінің табысына алымның ... ... ... ... жиілігі және қарапайымдылығы;
үшіншіден салық базасының кеңейтілуі.
Жанама салықтардың бұндай артықшылықтары көбінесе күнделікті кең
көлемді ... алып ... ... ол ... ... ... ... және жанама салыктардың арасындағы ұтымды
қарым-қатынасын табу қажет. Енді ... ... ... ... ... салықтар алымдар үшін өте үлкен шығымдарды
талап етеді,дәлірек айтатын болсақ ... ... ... өндіруді
қадағалайтын персоналды қамтамасыз ету қажет.
Жанама салықтардың жақтаушысы Бисмарк болды. Ол онда ... ... ... ... Бұл ... ... тікелей
салық салу жолымен алмайтын соманы береді. Гурьев А.Н. төменгі кластарға
салық ... ... ... емес. Жалғыз құрал болып жанама ... ... олар өз ... осы кластарға салық салады және халықтан
үлкен көлемді сомаларды алады /14/. В.Ходский ... ... ... ... ... ... ауыртпалығын тікелей салықтарға көшіру өте
ауыр тиетінін атап ... Осы ... ... ... салу ... ... кедей
халықтан салықтар алу бойынша негізгі себебі болып келді /57/. Осылармен
қатар жанама ... ... ... айтып кету қажет: бұл
салықтар жеңіл және белгісіз төленеді, себебі олар ... ... ... ... ... ... ... төлеушілерге психология
жағынан тиімді.
Халық тауар құнындағы салықтар қандай бөлігін ... біле ... ... ... бір ... ... оның теңсіздігі болып
табылады. Олар әрбір салық төлеушінің табысын ескермейді.
Сонымен, жанама салықтар кері ... ... ... ... Бұл ... ... ... ылғи да салық төлеушілер
жағынан сынға түсіп ... ... ... көзқарасы бойынша жанама
салықтарда ең негізгі ... бар ...... ... ... да ... ... алушы бұл салықтардан шетке шыға алмайды, әйтпесе
оған тауарды сатпайды /25/. Олар ... ... ... аз, соғұрлым
қатты соғады, салық төлеушінің табысы неғұрлым аз, соғұрлым оның ... өз ... ырза ... Сондықтан салықтар, бұндай тұтыныс
бұйымдарына салынатын, ... ... ... ... ... ... ... күнде жанама салықтар өте үлкен рөль атқарады, бірақта оның
бірнеше өзгешеліктері бар: салықты қазіргі ... ... ... ... ... олар халықтың негізгі бөлігін құрайды, бірақ ТМД-да жалпы
салық түсімдеріндегі жанама салықтар шамамен 40-45% ... ... ... ... ... бар ... ескеру қажет, мысалы: жағдайдың
стагнациясы, ... ... ... ... салық салудың өзіндік бір
бағытталуы іске ... Бұл ... ... ... өнім ... байланысты болатын салық салу базасының ... ... ... ... көп ... ... аудару
қажеттілігі туындайды. Бұл жерде жанама ... ... ... ... елдерде бұндай әдістеме тәжірибе үстінде. Акциз, қосылған құнға
салынатын ... ... ... сияқты жанама салықтардың әсер етуі ерекше
көңілді талап етеді. Бірақ та жанама салықтарды орнату ... ... ... ... ... бірге салық салу мөлшерлерімен және
формаларымен жанама салықтармен тығыз ... ... ... ... ... салықтар салынған тауар өндірісіндегі ұсталымдардың недәуір бөлігін
құрайды. Сондықтан тауарға белгіленген, анықталған бағасы кезіндегі жанама
салықпен салынатын берілген тауардың өндірісін ... емес ... ... ... ... және де ... салу саясаты жаңадан бизнеспен айналысып келе ... ... ... ... ... ... Жаңа ... жанама салық
салу оның құнының өсуіне әсер етеді.
Жанама салықтар тауар бағасына қосымша түрінде алынады және ... ... ... ... Соңғысы осы салық топтарының негізгі
белгісі болып табылады. Осы салықтардың фискалды рөлі бюджетке жалпы ... ... ... ... ... ... ... салық
салушылардың шығындарын мақсат етпейді. Тек акциздер ғана ... ... ... ... ол барлық тауарға емес, ал оның анықталған құнына
салынады.
Сонымен ... ... ... ... және тұрақты сұранысты
иемденетін тауарлар және қызметтер ... ... ... ... ... негізгі рөльді қосылған құнға салық салу ... ... ... дәрежелі рөльге жатады. Ең алдымен бұл салықтарды ... ... ... ... жеке ... және ... ... салық
болып табылады, ал қосымша құнға салынатын салық - әмбебеп салық, яғни ... ... ... ... және өндіруден алынады;
екіншіден салық салу объектісі болып тауарларды өткізу бойынша айналым
табылады;
үшіншіден акциздер ... ... ... ал ... ... салық айналым және өндіріс айналысынан алынады.
Акцизді енгізудің басты мақсаты болып жалпы және ... ... ... ... алу. ... салығы мен жанама салықтар өндіріске
және экономикаға әр түрлі әсер етеді. Олар салық жүйесінің ... және ... аз ... халыққа салық ... Өз ... ... ... ... ... салыстырғанда
әділетті болып келеді. Ойластырылған қолданыс ... ... ... ... ... ... ... жүйенің иілімділігін
жоғарлатады.
Бағалардың тауар құнынан ауытқуы барлық ... ... ... ... ... көп ... бағалардың құнынан ауытқуы нарықтық
экономика жағдайында қай деңгейде болмасын капиталға қай жағдайда келіп
түсуін болжайды және ... орта ... ... ... ... ... табыстың орта нормасына өз ... Яғни ... ... ... ... ... бағасы құнның
біркелкілігіне тең, яғни С+V+M.
Бұл жағдайларда ... өз ... ... ... сондықтан,
мемлекет табыс көздерін іздей отырып халықтың ... ... ... ... ... яғни ... ... салынатын салық арнайы төлемді
қосу арқылы яғни ... ... ... ... ... табысын алу формасы ретінде қолданылады. Себебі, мемлекет
өзінің табысын тікелей салықтар арқылы ... ... ... баға ... оның құн сомасынан жоғары болады, яғни акциз
мөлшерінің үлкенділігі. Бұл факт ... ... ... бір қосымша
салықтардың тіршілік етуіне базасын құрылғандығын ... ... ... ... ... бөлінетін болғандықтан нақты бір
класстың бөлімдеріне бөлінеді. Сонымен қатар акциз ... ... ... ... себебі олар ... ... ... ... темекіні, спиртті, сусындарды және де ... ... ғана ... ... ... болып тауарлар ғана емес, сонымен қатар
қызметтерге де салынады және қазіргі кездегі тауарларда акцизді категорияға
жатады.
Жанама ... ... ... ... дәрежеде дамуда, себебі
жанама салықтар ... ... ... ... көзі ... табылады. Жанама
салықтардың күрделі ең қиыны болып ынталандырушы функцияның механизмі болып
табылады.
Қазіргі кезде кәсіпорындарда салық ауыртпалығы өнімнің ... ... ... ... ... өзіндік құнына қосылатын салықтар
өндіріс процесінде реттеуші түрінде әсер ... ... та ... ... ... бөлімдерінің төмендеуіне әкеп соғады. Сұранысы икемсіз
баға бойынша тауарларға ... ... ... ... ... жоғарлауы табыс бөлігінің төмендеуіне және ұсыныс бағаларының
жоғарылауына әкеп соғады. Сонымен қатар, егер ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... сол қалпы қалса, онда ... ... сол ... ... акциздердің тауар құнына қалай қосылатынды қарастырылса, енді
жанама салықты салудың механизмі әлемдік тәжірибеде қалай іске ... ... ... ойлары бойынша бюджетке түсетін ... және ... және ... ... ... қатынастар екі
түрлі факторға байланысты бөлінеді: елдегі ... ... ... құрайтын
өмір деңгейінен және салықтардағы қалыптасқан стереотиптерінен елдің
экономикасының төмен ... ... ... ЖІӨ көлеміне есептеледі. Жеке
және заңды ... ... ... салықты алуды шектейді. Қажетті
мемлекеттік шығындар мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... төменгі деңгейінін тікелей салықтар
есебінен бюджеттің қажетті табыстарының бүкіл мөлшерін ... ... Бұл ... ... ... ... ЖІӨ көлемі бойынша жалпы салық түсімдеріндегі
жанама салық бөліктерінің бағыныштылығы.* (%)
|Халық жанына ЖІӨ | | ... |Ел саны ... ... ... ... |
| | ... ... |Кедендік баждар |
|100 және төмен |20 |68 |35 ... |11 |64 |32 ... |19 |64 |33 ... |9 |50 |18 ... ... 850|15 |32 |4 ... | | | ... көзі: “Қаржылық бизнес”. 2005.-№8.-с.29 ... ... ... ... ... өте төмен деңгейлі елдерде
барлық салықтың 68 %, деңгейіндегі ... ... ... сәйкесінше
тікелей салықтардың бөлігіне 32% бөлігі түседі. ... ... 32% ... 61% ... 2005 жылы ... Республикасының
статистика Агенттігі мәліметтері бойынша халық жанына ЖІӨ көлемі 121,5 %
құрады, сәйкесінше біз бұны ... ... ... 2 ... ... яғни
бұл жылы жанама салықтар бөлігі тікелей салықтардан асып түсті.
Салық жүйесінің ... әр ... ... ... табыстардың
мөлшеріне әсер етеді, яғни пайдалар, жалақылар, пайыздар. ... ... ... ... ... алынған табысынан тәуелсіз
есептелінетін салықтық төлемдер табылады. ... ... ... ... туралы мәліметте қиялдану керек емес. Бұл берілу сәйкес
өнімнің сұранысының иімділігіне байланысты болады.
Бағалардың ... ... және ... ... ... ары қарайғы жоғарлауы табыстың жоғарлауына әкеп соғады.
Мысалы: батыс елдерінде ... ... ... иілімділік принциптері
жүзеге асырылуда. Басқаша айтқанда, ... ... ... кезеңге
әртүрлі ставкаларды енгізу жолымен бюджетке ... ... ... ... ... ... мысал болып акциздің әртүрлі
ставкаларын енгізу табылады.
Тәжірибе ретінде акциздердің жеңілдікті ставкалары ... ... ... ... ... ... және ... сапасын жоғарлату бойынша кешенді шаралар қолданылды. Барлық ... ... ... ... берді. Осы жыл ішіндегі тауарды ұсыну
коэффициенті 1-ге тең болды, яғни икемді. ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттерінің мысалында біз акциздің қойылымының минималды
төмендеуін немесе жеңілдікті қойылым енгізу ... ... ... және сонымен қатар өнімнің сапасы жоғарылайтынын көріп ... ... ... ... акциздің ерекшеліктері
Көбінесе акциз жанама салық ретінде анықталады. Мұны анықтаудың негізгі
кезеңі болып салық сөзі ... ... - бұл ... бір ... заң жүзінде белгіленген белгілі бір ... ... және ... ... ... бюджетке төленетін міндетті
ақшалай төлемдер. Бұндай ... ... ... ... ... ... ... осы анықтамадан салық ретінде акциздің 2
түрлі белгісі қарастырылады. Бұл міндеттілік және дара ... ... ... ... ... төлеушілердің заңнамалық
міндеттемесін білдіреді. Акциз біржақты тәртіпте белгіленеді және ешқандай
келісім шарт ... ... ... алу және ... міндетті
мінездемесі оның негізгібір ... ... Бұл ... ... ... ... безендіруді ескертеді. Акциздер басқа ... ... алу ... ... ... (пеня, айыппұл).
Олардың арасындағы ерекшелік ең алдымен алудың масштабтарымен кезеңділігі,
ал оның өзгешелігі алу ... ... ... Акциз үшін бұндай ұлттық
табыстың қайта бөлінуі шұғыл ... ... ... ... ... ... акцизді белгілеу мемлекеттік ... ... ... Бұл ... және ... ... ... дара өтемсіздігі қарама-қарсы ырзашылықтың жоқ болуын
қарастырады. Бұндай салықтың белгісі акцизді алымдардан ... ... ... ... ... және ... ... шекарасынан
тауарларды өткізу кезінде алынатын жанама салықтардың бір түрі ... Сол ... ... жағдайда оларды ішкі деп, екінші жағдайда
сыртқы деп атайды.
Ішкі сауда айналымында акциздер кедендік баждармен және ... ... ... тең ... ... ... баждар мен акциздерді
кедендік тауар құны қосарлайды. Ал оны ... ... ... сауда саясаттың құрамдарды қолдана алмауы негізіндегі
дифференциацияның жоқ болуы табылады. ... ... және ... ... ... және ... ... араларындағы нақты бір
ерекшелік. Ішкі сауда ... ... ... реттейтін құқықтық
жүйесін талдау кезінде салықтың элементтері айқын көрінеді.
Акциз бен ҚҚС-тың арасындағы ... бір ... бір ... және
келесі жағынан кедендік баждар. Олар ішкі сауда ... ... ... ... көз ... ... талдау кезінде бақыланады.
Экономикалық көзқарас бойынша ... ... ... ... ... формалары табылады. Акциздің ҚҚС-тан ерекшелігі тауарлар
жинағында анықталады.
Акцизделетін тауарлардың номенклатурасының кеңеюі және ... ... ... кіретіндер акциздің және ҚҚС-тың арасындағы шекті
өшіруге алып келеді. Осыдан айтылғандар типі. Жанама салықтардың ... кең ... ... ... ... ... ҚҚС түрінде жүретін әмбебеп
акциз болып табылады /36/.
Акциз - бұл ... ... ... ... ... ҚҚС-ты және кедендік бажды қосарлайтын шарт болып бюджеттің салық
табысының категориясы болып ... ... ... акциздің
салықтық функциясының бірін дәлелдейді.
Салықтардың реттеуші функциясы көптеген әдістерде қолданыс ... ... әсер ... ... ... бір ... ... қарастыру. Сонымен бұл функция өндірістің тиімділігін ... ... ішкі ... ... ... ... ... ішкі
нарығында импортты және отандық бәсеке жағдайын құрумен көрінеді. Бұл
жағдай акцизді шекарашы теңестіруші ... деп ... ... деп, ... ... орын ... кезіндегі кеден органдарымен алынады, ал
теңестіруші импорттан алынатын салық отандық ... ... ... жоғары болмауы керек. Басқа сөзбен айтқанда, әкелінетін тауарлар
отандық тәріздестермен ... ... ... ... ... ... елге беріледі. Акциздер тауардың импорты кезінде
алынады, сонымен шет ел және отандық тауарлар арасындағы ... ... ... де ... осы ... төмен белгіленетін болса, онда олар
шекрадан тауарлар ... ... ... және ... ... ... ... байланысты салық салу. ... ... ... елдерінде қолданылады. Олар автомобильдерді шығаруға
маманданған. Сонымен қатар автомобильге ... ... ... ... ... ... ретінде қолданылады,
халықаралық құқықтық реттеу объектісі бола алады /18/.
Келесі жағынан акциздер теңестіру салығы ... ... және ... ... ... акциздер барлақ нарық экономикалық
елдерде қолданылады. Олар ... ... ... ... және ... роль ... біріншіден бұл бюджеттің табыстық негізгі көзі болып
табылады; екіншіден бұл акцизді тауарларды ... ... ... адам ... зиян ... ... ... көптеген
тауарлар, өнімдер жатады.
Сабанти Б.М. ұсынған акцизді алу формасының жіктелуі өз ... төрт ... ... /52/.
- шикізат бойынша
- жартылай фабрикалар бойынша
- жабдық күші бойынша
- дайын өнім ... ... ... тек бір ғана шикізат түрінен өндірілген ... ... ... ... ... өнім ... ... алады,сондықтан шикізат емес шала фабрикаттар акцизделеді. Егер
бірінші жағдайда акцизді тауар қант ... ... қант ... ... ал екінші жағдайда сироп екі жүйеде де күрделі өндірушілерге өте
тиімді.
Прогрессивті болып ... ... салу ... ... ... ... салынбайды, оның есеп алуына салынады. Бұл жүйе бойынша акциз бөлек
тауарларға ... және ... деп ... ... номенклатура
спецификалы және өте жиі корректировкаға жүгінеді. Сонымен қатар салық салу
бұйымдары акцизді тауар болып ... яғни ... ... ... спирт, мықты сусындар, бальзамдар және ... ... ... ... ... ... ... барлық акцизделетін тауарларды қолданыс бұйымы деп атауға
болады. Қолданысқа әшекейлер және жалпы қолданыстағы ... ... ... ... ... ... шек ... өте қиын мысалы
кейбіреулерге автомобиль сән бұйымы, ал ... - ... ... ... әшекей бұйымдарының ішінен пайда әкелетінін бөліп қарастыру қажет.
Сонымен қатар, ... салу ... ... ... ... яғни ... ... өнім: арақ, спирт, мықты
сусындар, бальзамдар және кейбір ... ... ... мәдениет
заттары, марапаттар /52/.
Дерлік барлық акцизделетін ... ... ... деп ... ... ... және жалпы қолданыстағы тауарларды жатқызуға
болады. Кейбір жағдайларда екеуінің ... шек ... өте қиын ... ... сән ... ал ... - жылжу құралы. Сонымен
қатар әшекей бұйымдарының ішінен пайда әкелетінін бөліп қарастыру қажет.
Акцизделетін тауарларды 2 түрлі категорияға шектеу ең алдымен ... ... Ол ... ... ... ұйымдарға рационалды
салық салу принциптеріне сәйкес акциз салынуын түсіндіреді. ... ... о ... и ... ... ... ... бірнеше
принциптерді қалыптастырды:
- салық әрбір салық төлеушінің табысына байланысты алынуы тиіс;
- салықтың мөлшері және мерзімі алдын-ала анықталған болуы керек;
- әрбір ... ... ... ... ... тиіс ... өнімнен және бұйымдардан акциз алу ... және ... ... ... ... ... сәйкес салықтарды азаматтар
арасында бірдей мөлшерде бөлінуі тиіс. Бұйымдардан алынатынакциз іс ... ... сай ... Сондықтан акциз бен ... ... ... ... ... болып табылады /52/.
Акциздер тауарларға жіберілген табыс пайызы ... ... ең ... тобы ... табылады. Екіншісіне азық-түліктен, ал
үшіншісіне салық төлеушінің қолайлы уақытында алу ... ... ... ... ... осы ... ... оның себебі, әр біреуден
акцизделген тауарларды сату және ... ... ... ... ... ... ... және өмірге қажетті заттар бірдей
шартта болуды талап етеді. Бірақта бұл ... ... ... ... мүмкін емес, себебі бұл заттарды барлығы тұтынады және
мемлекет аз емес табыс әкеледі.
Н.Тургенев ... «сән ... ең ... ... ... табыс әкелмейді» /54/. Мемлекеттік табыстың бұндай қайнар ... ... ... ... ... қазіргі акцизделетін тауарлардың
ішінде өмір сүру үшін ... ... жоқ. ... акциз салығының
жіктелуі:
1. Егер оларды субъектілермен ұштастыратын ... онда олар ... ... ... ... мінезі бойынша жалпы қолданылатын төлемдер бюджетке қалай
түсетінін анықтауға болады;
3. Акциздер салық ауыртпалығын салу ... ... ... ... салық сияқты жанама салықтарға жатады;
4. Акциз сапасы төлеушінің өзімен анықталады;
5. Акциздер территория ... ... ... ... ... ... айтылып кеткендерден келесідей нәтиже шығаруға болады.
Бұл ... ... ... салықтың төлемі, ол заңды және ... ... әлем ... ... ... элементі болып табылады. Акциздік
салуды тарату ең алдымен осы салықтың фискалды ... ... ... ... Ф ... ... барлық басқа салықтарға
қарағанда ең көп табыс әкеледі деп ... ... /30/. ... ... ... ... ... асырылатын элементтері болып
акцизделген тауарлардың тізімі және ставка болып табылады.
Мемлекет өзінің табысын тез жоғарлату ... ... ... ... ... акциз салады. Акцизделген өнімнің тізімі, қазіргі
кездегі заңнамада, толығымен акциз салудың ... ... ... ... тағы бір ... ... - ставка. Фискалды құрал
ретінде акциздің айырмашылықтардың ... ... ... ... күнде акциз есебіне Чехия, Венгрия, Польша елдері сияқты салық
табысының 1/5 ... ... ... ... ... көрінеді:
- акцизді тауарларды өндіру және қолдану көлеміне әсер ету, бірақ бұл
бағыттың тиімділігі акцизді тауарлардың айналу ... ... ... ... ... ... ... тиімділікті ынталандыруға, өнімнің тұтынушылық
мінездемесін көтеруге әсер ету, бұл бағыт ... ... ... ... ... ... белгілеумен
жүзеге асады. Мысалы Германияда төменоктанды бензиннен жоғарлатылған
акциз алынады, және де ... ... ... ... акциз
бойынша мемлекет өндірістің құрылымына ғана емес, сонымен қатар
тауардың ... ... ... ... ... тауарлардың өндірістің рентабелділігін реттеу, бұл бағыт
бизнес өрісіне кіруге өндірушілердің ... ... ... ... және жоғары нарықтық баға
рентабелділігіне байланысты. Акциз бюджетке ... ... ... және ... жағынан қызудың бөгетін жояды.
Тауарларға акциз ішінде алкогольді өнімдерге акциз салу жатады. Бұндай
реттеуші бағыт ең ... ... ... ... Сонымен, акцизді дұрыс
түрде салу мемлекеттің бюджетіне ... ... әкеп ... Ақциздің шығу тарихы және дамуы
Салық түсінігі адамдардың қажеттілігі ... ... ... ... ... формасы жергілікті көсем екі өзеннің ортасынан сатушылардан
және саяхатшылардан осы өзенді кесіп өткені үшін ... ... ... ... өмір сүре ... Ұзақ жылдар бойы салықтар қазынаның
табысының қайнар көзі болып ... ... ... механизмі мемлекетімізде өндірісті дамытуға
қолданылады. Салық салу теориясы негізгі ... ... ... ... ең
алдымен экономикалық бөлігі болар алдында ұзақ жылдар бойы эмпирикалық
бағытта дамыды. ... ... ... 3 ... бөлу ... ... даму ... Ежелгі елден Орта ғасырлардың басына
дейін, мемлекеттік салық жинауды орнатудың қаржылық ... ... ... тек ... ... ... ... ХУІ ғасырдың басынан ХІХ ғасырларда елде мемлекеттік мекемелер
жүйесі пайда болады. Ол салық салудың квотасын белгілейді. Бұл ... ... рөлі өте ... ... дәл осы ... ... ... қалыптасты: батыс еуропа елдерінің бюджетін толықтыратын, көбіне
жанама, жаңа ... ... ... жанама салықтар түрлерінің
болғандығынан, ... үйде ... ... бір ... ... 34 ... келді /43/.
3-кезең. Соңғы уақыттағы кезең - мемлекет салықтарды орнатуды және
салуды өз ... ... ... ... мемлекеттің көмекшісі болды.
Салық салудың бастапқы формасы ретінде құрбандық шалуды ... ... ... алым деп санауға болады. Русьті крестить еткеннен кейін князь
Владимир Святая Богородица ... ... ... ... ... қойылымы 10% мөлшерінде анықталды және оған барлық ... ... Осы ... салықтардың тікелей және жанама түрі белгіленді.
Акциздер орта ғасырларда пайда болды және көптеген салық ... ... ... ... ... олар алым ... жай ғана ... деп
аталды. Акциздер Голландияда өте кең тараған. Онда ол ХІУ ғасырда қалалық
алым ретінде, ал ХУІ ... ... ... көзі ... ... ... ... салық жүйесі толығымен тікелей салықтарды алып
тастаумен ... ... ... ... негізін құрды. Австрияда
1748 ж олар 40% құрады. Монтескьенің “О духе ... ... ... еске ала ... ... осы сөзді ерекше құрастырып алған. Оның
ойынша жанға салық құлдыққа жақын деген, ал тауарға салық – ... бұл ... емес ... ... мемлекеттік табыстың сенімді көзі
болып саналатын, өндірісті дұрыс бағытта және қоғамның қолдануына қайта
құруға ... ... ... түрі ... винолық сатып алулар болып
саналды. ... ... ... ... ... есеп ... түсімдердің ең үлкені ішімдік алулар - 180,8 млн руб құрады.
1810 ж Сперанский ... ... ... ... ... айтқан. Уақыт өте акциз сатып алудың орнына губернияларға
акцизді енгізуге тырысу қажет. Дәл осы мемлекеттің табыс баптарының негізін
құрайды.
Кеңес ... ... ... ... ... ... күрделі
фискалды нәтиже берертін акциздерді орнату табылады. Кеңес салық жүйесінің
бірінші ... ... ... ... ... сәйкес келіп қалды.
“Алтын рубльді” белгілегеннен кейін салық ставкалары алтын мағынаға
келтірілді және ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Нақты валютаны орнатқаннан кейін ғана ... ... ... ... ж ... ... бірінші акциз болып 14% мықтылықты жүзімді
винолар болатын, ал ... ... оның ... жоғарлады. Ресми құжаттарда
бұл акциз бюджеттің ... ... оны ... үшін ғана ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қолданылды. Осы жылы темекі
өнімдеріне, папироса қағазына, ... ... ... Ары қарай акциз
салу жүйесі кеңес берді: спиртке, сыраға, балға, салқындататын сусындар,
мұнай өнімдеріне, ... ... ... шай, ... ... цикорий
қосылды.
Осы енгізілген акциздерді жүзеге асыру жанама салық ... ... әсер ... ... және тұтыну нарығында тауарлар ассортиментінің
кеңеюі акциз ... ... және оның ... ... ... ... жж жүн иіру жолымен маталарға акциз салу болды. Акциз түсімдерінің
қосарлы өсуі тұтыну ... ... ... ... ... акциз
төмендеді, яғни 45-22 тиынға дейін 1 пұдқа және керосинге 80-60 тиынға
дейін 1 ... ... ... ... жаңа салық салу жүйесіне
ауыстырылды.
Бұл жерде ұзақ уақыт бойы өмір ... ... ... оның ... ... ... ... Осы кезеңде дайын өнім бойынша сыраға ... ... ... Бұл жүйе онша ... ... жоқ, сол себепті сыраның
өзіне емес, оның түсу кезіндегі салмағына салынды. Қол ... ... ... ... ... дамуына жақсы жағынан әсерін тигізді.
1925-1926 жж. жанама салық салу ... ... әсер ... 1925 ... ЦИК және СНК ... арақ сатуға рұқсат беру қабылданды. Сонымен
мемлекеттік шарап және арақ монополиясы толығымен қайта құрылды.
1926-1927 жж. ... ... ... ... ... Акцизделген тауарлардың тізімі өзгерді. Қала және ауыл арсындағы
тауар айналымының дамуымен тұзға салық салу түсіп қалды. Бұл ... ... ... ... ... ж. тұз бойынша мемлекеттік табысты ... өтеу ... және ... бұйымдарға салық салынды. Акциз этикеткалық
баға бойынша пайыз қатынасында белгіленді.
Осы жылда попиросалық қағазға акциз ... ... ... ... сомасы 1922-1923жж – 108,5 млн руб, 1923-1924жж – 241 млдн
руб, 1925-1926жж – 507,8 млн руб, ... – 823,5 млн руб, ... 1,788 млн руб, ... – 2,688 млн руб құрады. Сонымен 8 жыл ішінде
акциз түсімдері 25 есе өсті. ... 1929 ж. ... ... құрылуы
болды, ал 1930 ж. акциздің 12 түрі, төлемнің 74 түрі ... ... ... ... ... ... табыс сомасында акциздің бөлігін 20%
құрады.
Сонымен, жанама салықтар, ... ... ... ... ... айта кетуге болады. Себебі, ХХ ... ... ... ... арақ пен ... ... орында болды. Ровинскицй К.И
мәліметтері бойынша 1900 ж. акциз мөлшері бір ... ... ... ... ... болды, ол бір градусқа 11 тиын ... ... ... ... анықталған ақша сомасында белгіленді, мысалы, қантқа
акциз бір пұдқа 1,75 тиын, ... ... ... ... бір ... – 20-40 ... ... бюджетке үлкен көлемді сомалар әкелді. Бірақ табыстармен қатар
оларды төлемеу мәселесі туындады.
Одан ... ... ... ... ұн, нан, ет, ... тұз
қосылды. Дайын өнімнен, шикізаттан немесе шалафабрикаттардан акциз алынды.
Ол кәсіпорын басшысымен төленеді, одан ... ... ... ... ... ... аударылады. Акциз жұмысшылардың мойынына жататын
ауыртпашылық. Мемлекет жұмысшылардың ... бір ... ... және
оларды мемлекеттік аппараттың негізгі көзінің бірі ретінде қолданады.
Акциз салу сұрақтары ылғида шетелдік және отандық ғалымдардың көңілін
тартып отырды. ... ... ... акциздерге арналған: Лебедев М.П “
Возврат акциза” (1913 ж.), Нюрнберг А.Н “Уставы об акцизных сборах” ... осы ... ... ... ... ... ... шетел
тәжірибесінде жанама салық салу механизмінің жүзеге асырылу жолдарын және
басқа салықтармен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ... ЖҮЙЕСІНДЕГІ ЖАНАМА САЛЫҚТАРДЫҢ АЛАТЫН ОРНЫ ЖӘНЕ ДАМУ
ТЕНДЕНЦИЯСЫ
2.1. Акцизді есептеу механизмі
Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке ... ... ... ... туралы” заңына сәйкес акциз төлеуші болып жеке және ... ... ... ... Республикасының аумағында акцизделетін таурлар шығаратын;
- Акцизделген таурларды Қазақстан Республикасының кедендік аумағына
импорттайтын;
- Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... және ... отынын көтерме, бөлшек саудада өткізуді
жүзеге асыратын;
- Егер Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... тауарлар бойынша акциз төленбесе,
конурстық массаны, тәркіленген, иесі жоқ ... ... ... ... ... ... өткен және Қазақстан
Республикасының аумағында мемлекет ... ... ... тауарларды өткізуді жүзеге асыратын;
- Қазақстан Республикасының аумағында қызметтің акцизделетін ... ... жеке және ... ... ... ... болып
табылады.
Сонымен қатар акциз төлеушілер – резидент емес тұлғалар және олардың
құрылымдық бөлімшелері де акциз төлеушілер болып табылады.
Салық салу объектісі:
1.акциз ... өзі ... ... және ... және ... ... ... жүзеге асыратын мынадай операциялары:
• акцизделетін тауарларды өткізу;
• акцизделетін тауарларды алыс-беріс негізінде ұқсатуға беруі;
... оның ... ... шикізат пен
материалдарды ұқсату өнімдері болып табылатын акцизделетін
тауарларды беруі;
• жарғылық капиталға жарнасы;
... ақы ... ... ... ... тауар өдірушінің акцизделетін тауарларды өзінің құрылымдық
бөлімшелеріне тиеп жөнелту:
• тауар ... ... ... және өндірген және
ыдысқа құйылған тауарларды өздерінің өндірістік мұқтаждарына
пайдалануы;
2. бензинді және дизель отынын көтерме саудада өткізуі;
3. бензинді және ... ... ... ... ... ... және иесі жоқ, мұрагерлік құқығы бойынша мемлекетке
өткен және меншігіне өтеусіз берілген акцизделген тауарларды өткізуі;
5. акцизделетін ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Салық салу объектісі болып табылмайтындар:
- этил спиртін өндіруді және оның ... ... ... ... ... ... ... шегіндегі этил спирті:
- тауар өндірушіде аталған ... ... ... ... бар ... ... емдік және фармацевтік дәрі-дәрмек әзірлеу
үшін;
- акцизделетін тауарлардың экспорты;
- Медициналық белгілемесі бар спиртті құрамды өнім.
ҚР заңнамасында дәрігерлік құрал ... ... және ... бір ... ... ... Енді оның ... анықтайық. Біздің
білуімізше төлеушілер болып ... ... ... ... ... көбінесе “тығылған” салық деп атаймыз, себебі олар сатушының
мойынынан тұтынущының ... ... Бұл ... ... ... өнімдер жатады.Бұнда орын ауыстыратын тауарлар өте аз.
Көптеген жағдайларда салық салу тапсырмалары ... ... ... ... ... ... Оған мысал болып арақ,
темекі өнімдерін қысқарту табылады. Бірақ бұл жағдайда ставкалардың ... осы ... ... ... ... әкеп соғады. Сондықтан
қарастырылған акциз салу ... ... ... бөлігінің жоғарлауына
әкеледі және заңсыз айналымды қысқартады.
Акциз ... - бұл ... ... бірлік өлшеміне салықтық
есептеудің мөлшері. Қойылымдар жекеше және ... ... ... ... ... ... ... акцизделетін иауарлардың жағдайымен
анықталады. Оның бірі елдің ішінде тұрақты сұраныста, ал қалғандары ... ... ... Акциздің қойылым мөлшерін ... ... ... ... және ... ... ... және оның бағасының айырмашылығы табылады, сонымен қатар осы
елдердің заңнамалары.
... ... ... ... ... ... және ... нысандағы өлшем бірлігіне абсолюттік сомада ... ... ... ... су ... (жүз ... болу көлеміне байланысты бекітіледі.
• Спирттің барлық түріне және шарап материалына акциз ... және ... ... ... әрі пайдаланылу мақсаттарына
қарай сараланады.
Алкоголь өнімдерін өндіру үшін ... ... және ... ... ... алкоголь өнімдерін өндіру үшін ... ... ... және шарап материалына белгіленетін базалық
ставкадан төмен белгіленуі мүмкін.
Белгілеу әдісі ... 2 ... ... ... ... ... ... салық ставкасы белгіленген акцизделетін тауарлар бойынша
салық базасы өндірілген, өткізілген заттай нысандағы акцизделетін тауарлар
көлемі ретінде белгіленеді. ... ... ... ... тауарларға
белгіленеді: барлық спирт түрлері, вино, мықты сусындар, бензин және т.б.
Адвалорлы акциз ... ... ... тауарлар бойынша салық
базасы болып, өндіруші осы ... ... ... ... ... ... бойынша анықталатын өндірілген, өткізілген
акцизделетін ... құны ... ... ... ... ... бекіре және лосось тұқымдас балық, зергерлік бұйымдар.
Салық ставкаларын белгілеу экономиканы мемлекеттік ... ... ... табылады. Акцизделген тауарларға ставкаларды айтпай тұрып,
алдымен берілген тауарлардың ... ... ... ... ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдер
туралы” заңына сәйкес акцизделетін тауарлар ... ... ... ... ... ... түрлерi;
2) алкоголь өнiмi;
3) құрамындағы этил спиртiнiң көлемi 0,5 проценттен ... ... ... ... бензин (авиациялық бензиндi қоспағанда), дизель отыны;
6) микроавтобустарды, автобустар мен троллейбустарды қоспағанда, 10
немесе одан да көп адам ... ... ... ... ... ... ... моторлы көлiк құралдары;
двигателiнiң көлемi 3000 текше сантиметрден асатын, адамдар тасымалдауға
арналған жеңiл автомобильдер және өзге де ... ... ... ... ... ... басқарылатын немесе қолмен басқару адаптерi
бар автомобильдерден басқа);
жүкке арналған платформасы және жүк ... ... ... бөлiнген жүргiзушi кабинасы бар жеңiл ... ... ... ... шикi ... газ ... ... болсақ, оларды Қазақстан Республикасының Үкіметі
белгілейді. Тауардың құнына пайыз бойынша. Берілген ставкалар ... ... ... ... ... сомасы салық салынатын базада белгіленген акциз
ставкаларын қолдану жолымен жүзеге асырылады. ... ... ... базасы өндірілген, өткізілген акцизделген ... ... ... ставкалары белгіленген акциздік тауарлар бойынша
салық базасы өндірілген және өткізілген ... ... ... ... ... 2 кестеде берілген.
Кесте. 2
Акциз сомасын есептеу келесі кестеде көрсетілген ... ...... СЭҚ ... ... ... ... |
| |коды | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
|  |2 |3 |4 ... ... |80 ... процент немесе одан |600 теңге/ |
| | ... ... ... бар ... |
| | ... этил ... ... |
| | ... және кез ... | |
| | ... ... | |
| | ... де спирт түрлері (алкоголь | |
| | ... ... және ... | |
| | ... өндіру үшін | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... | ... |2207-ден |Денатуратталған отындық этил ... ... |
| | ... ... ... ішкі нарықта|литр |
| | ... үшін ... | ... ... |80 ... ... төмен спирт |100% спирт |
| | ... бар |750 ... |
| | ... этил спирті; |литр |
| | ... ... және өзге де | |
| | ... ішімдіктер (алкоголь | |
| | ... ... және ... | |
| | ... ... үшін | |
| | ... сондай-ақ белгіленген | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... берілетін | |
| | ... ... | ... ... |80 көлемдік процент немесе одан |60 ... |
| | ... ... концентрациясы бар |литр |
| | ... этил ... ... |
| | ... және ... ... ... | |
| | ... ... кез ... | |
| | ... ... | ... ... | ... де ... ... | |
|5 ... |80 ... ... ... ... |100% спирт |
| | ... бар ... ... |
| | ... ... спирт тұнбалары және |литр |
| | ... ... ... үшін | |
| | ... өзге де ... ... |
|6 |2208 ... өнімі (коньяктан, |100% спирт |
| | ... ... ... | 500 ... |
| | ... және сырадан басқа) |литр |
|7 |2208 ... ... ... ... |100% спирт |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... басқа) ... |
|8 |2208 ... ... коньяк спиртінен |100% спирт |
| | ... ... ... |170 теңге/ |
| | | ... |
|9 |2204, 2205, ... |35 ... |
| |2206 ... | ... ... |2204, 2205, ... ... ... ... мен |170 ... |
| |2206 ... |алкоголь өнімін өндіру үшін ... |
| | ... ... | ... |2204, 2205, ... спирті мен алкоголь өнімін |20 теңге/ |
| |2206 ... ... үшін ... ... ... |
| | ... | ... |2203 00 ... |26 ... |
| | | ... ... |2203 ... ... этил ... ... |0 ... |
| | |0,5 ... ... сыра ... ... ... ... ... |1000 ... |
| | | |1000 дана ... ... |Фильтрсіз сигареттер, папиростар |600 теңге/ 1000|
| | | ... ... ... ... |1200 ... |
| | | |1000 дана ... ... ... |95 ... дана |
|18 |2403-тен ... ... бар |1220 ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ыдысына қатталған және соңғы | |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... | |
| | ... және өзге де ... | ... ... |2709 00-ден |Шикі мұнай, табиғи газ |0 ... ... |
| | ... | ... |8702 |микроавтобустарды, автобустар мен |100 |
| |тен |100 ... ... 10 ... |
| | ... одан да көп адам ... |
| | ... ... көлемi 3000 | |
| | ... ... ... ... ... | |
| | ... | |
| |8703 ... ... 3000 ... | |
| |тен ... ... ең ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... және өзге де моторлы | |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... басқарылатын немесе| |
| | ... ... ... бар | |
| | ... ... | |
| |8704 ... ... платформасы және жүк | |
| |тен ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... бар ... автомобиль | |
| | ... ... ... ... | ... № |  |1 ... ... акциз |
| | ... ... ...... ... ... |
| | ... ... СЭҚ ... | ... ... 2710 19 |
| | ... СЭҚ ТН ... 19 |
| | ... 2710 11410 0-|490 0) |
| | |2710 11590 0) | |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... өз |4500 |540 |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... және ... отынын| | |
| ... ... ... | | |
|2 ... және ... ... |0 |0 |
| ... ... ... | | ... ... |қоспағанда) және дизель отынын | | |
| ... ... ... | | |
|3 ... ... |5000 |600 |
| ... ... | | |
| ... және ... отынын | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... қажеттілігіне | | |
| ... | | |
|4 ... және ... ... |500 |60 |
| ... ... бензинді | | |
| ... және ... ... | | |
| ... саудада сатуы, өзінің | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
|5 ... |4500 |540 ... ... ... ЕурАзЭҚ СЭҚ ТН кодымен және (немесе) тауар
атауымен айқындалады.
Қазақстан Республикасының “Салық және ... ... ... ... төлемдер туралы” заңына сәйкес операциялар жасалған күн болып:
- егер осы бапта өзгеше көзделмесе, барлық жағдайларда ... ... тиеп ... ... күні ... жасалған күн болып
табылады.
- өндіруші өзі өндірген акцизделетін ... ... ... желісі арқылы өткізген жағдайда, тауарларды құрылымдық
бөлімшелерге тиеп ... күн ... ... күн болып табылады.
- акцизделуге тиіс ... ... беру ... ... ... (қайта өңдеушіге) берген күн операция ... ... ... ... акцизделетін тауарлар дайындаған кезде
дайындалған ... ... ... ... ... ... көрсеткен тұлғаға берген күн операция жасалған күн болып табылады.
- акцизделетін тауарларды өздерінің өндірістік ... ... ... өзі ... үшін ... ... ... осындай пайдалануға берген күн операция жасалған күн болып
табылады.
- өндіруші жүзеге асыратын акцизделетін ... ... ... кезінде акцизделетін тауарларды лицензияда көрсетілген өндіріс
мекенжайынан ауыстырған күн операция жасалған күн болып табылады.
- ... ... ... маркалары, есепке алу-бақылау ... ... ... ... өнімді (акциз маркаларын, есепке
алу-бақылау маркаларын) есептен шығару туралы акт ... күн ... ... ... одан әрі ... туралы шешім қабылданған күн
операция жасалған күн болып табылады.
Акцизделетін тауарлар, ... ... ... алу-бақылау маркалары
жоғалған жағдайда, акцизделетін тауарлар, акциз маркалары, ... ... ... ... күн операция жасалған күн болып табылады.
Акциз төлеу бойынша арнайы ережелер бар:
- акцизделген өнімді ... ... ... ... мөлшерде:
- ішкі өндіріске алынған ... алым ... ... ... ... ассортимент мөлшерінде;
- өндірілген өнім бойынша акциз сомасына бірқалыпты ... ... ... мен ... айта кету ... ... ... төленуге тиіс сомаларды анықтау бойынша төлеушінің жиынтық
жұмыстарын көрсетеді. Бюджетке төленуге тиіс акциздер ... ... ... ... ... түрлеріне байланысты болады.
Тауарлар бойынша акциздерді есептеу, өздерінде тауардың кедендік
құнынан проценттік ставканы ... ... ... ... ... сомадан өнімдісі таңданылады.
Акцизделетін тауарлардың бүлінуі, жоғалуы төтенше оқиғалар салдарынан
болған жағдайларды қоспағанда, өндірілген акцизделетін тауарлар ... ... ... ... мөлшерде төленеді және сатып алынған бензин
(авиациялық бензинді қоспағанда), дизель отыны бүлінген, ... ... ... ... ... ... ... белгіленген табиғи
кему нормалары шегінде шеккен акцизделетін тауарлардың ысырабы, сондай-ақ
өндіруші нормативтік және техникалық құжаттамамен регламенттейтін нормалар
шегіндегі ... ... ... табылмайды.
 Акциз маркаларының, есепке алу-бақылау маркаларының бүлінуі, жоғалуы
- егер акциз маркалары, есепке алу-бақылау маркалары бүлінген, жоғалған
кезде акциз мәлімделген ассортимент ... ... ... ... ... ... ... жоғалған (оның ішінде ұрланған) есепке
алу-бақылау маркалары бойынша акцизді ... ... ... ... көлеміне қолданылатын белгіленген ставкалар ... ... ... ... ... ... ... жоғалған кезде
мынадай жағдайларда:
• акциз маркалары, есепке алу-бақылау маркалары төтенше жағдайлар
нәтижесінде бүлінсе, жоғалса;
• бүлінген акциз ... ... ... маркаларын салық
органдары жоюға жасалған есептен шығару актісі негізінде қабылдаса,
акциз төленбейді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... бензин
(авиациялық бензинді қоспағанда)  мен дизель отынын көтерме және ... ... ... ... егер сатып алу-сату (айырбастау) шарты
бойынша сатып алушы акцизделетін бензин (авиациялық бензинді қоспағанда)
мен дизель ... ... және ... одан әрі ... үшін ... осы ... ... (айырбастау) шарты бойынша:
• бензин (авиациялық бензинді қоспағанда) мен ... ... ... (авиациялық бензинді қоспағанда) мен дизель отынын одан
әрі өткізу мақсатында сатып алуды не ... ... ... ... ... ... ... табылған жағдайда аталған
тауарларды өткізу көтерме саудада өткізу саласына жатқызылады.
Көтерме саудада өткізу саласына одан әрі ... үшін ... ... ... ... қоспағанда) мен дизель отынын тиеп
жөнелту де жатқызылады.
Бензин (авиациялық бензинді ... мен ... ... бөлшек
саудада өткізу саласына ұсынушылар жүзеге асыратын:
- бензин (авиациялық бензинді қоспағанда) мен ... ... ... (оның ішінде шетелдік заңды тұлғаларға) және дара кәсіпкерлерге
олардың өндірістік мұқтаждары үшін өткізу;
- бензин ... ... ... мен ... ... ... ... өндірілген немесе одан әрі өткізу үшін сатып алынған ... ... ... мен ... отынын өзінің өндірістік
мұқтаждарына пайдалану операциялары жатады.
Акциз төленетін жер болып, акциз төлеушінің тіркелген ... тек ... ... ... қоспаған жағдайда саналады. Ол акцизді
құрылымдық бөлімшелері орналасқан жеріне ... ... ... және ... ... бензинді қоспағанда) мен дизель отынын
көтерме, бөлшек саудада өткізуді жүзеге асыратын акциз төлеушілер ... ... ... ... ... жері ... ... төлеушілердің құрылымдық бөлімшелер, салық салуға байланысты
объектілер үшін акциз  ... мен ... ... ... ... ... салық салуға байланысты объектілер
салық кезеңі ішінде жүргізген акциз салынатын операциялар бойынша акциздің
есеп-қисабы (бұдан әрі ... ... - ... ... ... жеке
жасалады. Акциз бойынша есеп-қисап негізінде құрылымдық бөлімше, сондай-ақ
салық салуға байланысты объектілер үшін ... ... ... сомасы
айқындалады.
- акциз төлеушілер құрылымдық ... ... ... байланысты
объектінің орналасқан жері бойынша салық органына белгіленген мерзімде
табыс етуге міндетті. Бір ... ... ... ... салуға байланысты
бірнеше объектісі бар акциз төлеушілер барлық объектілері үшін ... бір ... ... ... ... ... қоса алғанда, құрылымдық бөлімшелер, салық салуға
байланысты объектілер үшін акциз төлеуді акциз төлеуші заңды ... ... банк ... төлейді немесе ол құрылымдық бөлімшеге жүктеледі.
- дара кәсіпкерлер салық салуға байланысты объектілер үшін ... ... ... ... ... ... байланысты объектілердің
орналасқан жері бойынша табыс ... ... ... ... мерзімі күнтізбелік ай салық кезеңі болып
табылады.
Салық декларациясы
- әрбір салық ... ... соң ... ... өзінің орналасқан
жері бойынша салық органдарына акциз жөніндегі ... ... ... ... ... ... 15-нен кешіктірмей табыс етуге міндетті.
- акциз төлеушілер декларациямен бір мезгілде акциз бойынша есеп-қисапты
табыс етеді.
Декларация Декларацияның ... ... және ... ... ... ... егжей-тегжейлі көрсетуге
арналған оған қосымшалардан (400.01- 400.08 нысандар) тұрады.
Ол акцизденген тауарлардың ... ... ... төленуге
бағытталған. Декларация қағаз түрінде де, электронды турде де ... ... ... ... ... ... керек.
Акциз бойынша декларация акциздерді уақтылы дұрыс төлеуге арналған.
400.00 формасы салық төлеуші туралы жалпы ... ... ... ... ... сомасын көрсетеді.
400.01 формасы спирттің және өз ... ... ... ... бойынша салық салынатын операциялар туралы ақпаратты егжей-
тегжейлі көрсетуге арналған, мынадай салық төлеушілер толтырады:
1) спирт және ... ... ... ... спирттің және (немесе) шарап материалының ... ... ... асыратындар;
3) емдік және фармацевтік құралдар өндіру мен медициналық қызмет
көрсету үшін ... ... ... ... пайдалануды жүзеге
асыратындар, сондай-ақ базалықтан төмен ставка бойынша ... ... ... ... ... ... және оны алкоголь өнімінің өндірісіне
пайдаланбайтындар.
400.02 форма өз өндірісінің алкоголь өнімдері бойынша салық кезеңінің
ішінде ... ... және ... этил ... ... ... ... аспайтын сыра (шарап материалынан басқа) бойынша жасалған ... ... ... ақпаратты көрсетуге арналған.
400,03 формасы бұл нысан құрамында никотині бар ... ... ... ... ... және соңғы тұтынушыға арналған
фильтрлі сигареталарды, фильтрсіз ... ... ... ... ... шайнайтын, соритын, иіскейтін, кальянды
және өзге темекіні (бұдан әрі – темекі) қоса алғанда, өз өндірісінің ... ... ... конкурстық массасын өткізу бойынша салық
кезеңі ішінде ... ... ... ... ... ... ... формасы шикі мұнай (бұдан әрі - мұнай), газ конденсаты 
бойынша, ... ... және ... ... мұралау құқығы
бойынша өткен иесіз және мемлекет ... ... ... ... ... ... ... салық кезеңі ішінде жасалған салық
салынатын операциялар туралы ақпаратты көрсетуге арналған.
400.05 формасы бензин (авиациялықты қоспағанда) және ... ... әрі - ... ... ... сондай-ақ тәркіленген және (немесе)
мемлекетке ... ... ... ... ... және ... меншігіне тегін
берілген мұнай өнімдерінің конкурстық массасын өткізу бойынша ... ... ... жасалған салық салынатын операциялар ... ... ... ... ... кезеңінде акцизделетін өнімдер өндіруге нақты
пайдаланылған шикізатқа төленген және ... ... ... сомасын
есептеуге арналған.
400.07 формасы акциз салуға жатпайтын акцизделетін ... ... ... ... ... ... ... (мүгедектерге арнайы арналған,
қолмен басқарылатын ... ... және ... ... үшін
арналған өзге де ... ... ... ... әрі – ... бойынша, сондай-ақ тәркіленген және (немесе) мемлекетке
мұрагерлік ... ... ... ... және ... меншігіне тегін
берілген жеңіл автомлбильдердің конкурстық массасын өткізу бойынша есепті
салық ... ... ... салық салынатын операциялар туралы
ақпаратты көрсетуге арналған.
Акцизделетін тауарлардың негізгі бір бөлігі - акциз ... ... ... таңбалаудың әртүрлері бар; жүктік, тауарлы, ... ... ... ... дәрежеге жатқызылады. Акциз
жиынының таубасының тарихы ХІХ-ХХ ғасырда басталады. Ол кезде акциздердің
төленгені туралы белгісі ... ... ... ... ... белгілердің жасанды түрін қолданғандарды тіпті 2 ... ... ... Ал одан бері көп ... ... ... ... маркісі қолданылады және жасанды түрін шығарғандары үшін түрмеге
отырғызбайды, тек ... ... ... төленеді.
Молшылық тауарлар арасынан көптеген төменгі сапалы бұйымдар бар және
кей кезде тіпті сақтау ... өтіп ... ... ... ... төменгі сапалы тауарларды жоғары сапалы тауарлардың орнына сатып
жіберуі де мүмкін. Мысалы ... ... ... ... ... деп
сатып жіберуі мүмкін. Осындай жағдайларды азайту мақсатында акцизделетін
өнімдерге акциз жиынының таңбасы енгізілген.
Тауарларды таңбалау ... ... ... ... ... қорғау бойынша ең ... ... ... ... ... ... ... таңбалау жөнінде 1996ж қаулы ... елде де ... ... қарастыруы керек болды. 1999ж. сәуірінде
Қазақстан Республикасының өкіметімен «мемлекет аумағына ... ... ... ... ... туралы» қаулы қабылданды. Бұл құжат сәйкес
ақпараттарынсыз тауарларды сатуға және әкелуге тыйым салғанын көрсетеді.
Ал бұл кәсіпкерлер ... кері ... ... Бұл ... ... ... ... Республикасы өкіметінің «акцизделетін
тауарларға орыс және мемлекеттік тілде ақпараттарды салу ... ... ... ... ... ... ... қабылданған
құжаттармен анықталады. Таңбалауға берілетін негізгі талаптар болып 3 ... ... ... яғни ... ... қанғандық, ол өзгерілген
ақпараттарды сияқты толық емес ақпараттарды да шығарады; ... ... ... ... ... ... қолданылуы тиіс, әрбір
тұтынушы үшін қолайлы; анықтылық, яғни тауар туралы шын және ... ... ... ... жаңа ... міндетті таңбалау
енгізілді, сондай-ақ 1997ж. Акциз жиынының таңбасы сақталынды. ... ... ... ... ... банкінің банктік
фабрикасымен басылады /35/.
Акциз жиынының таңбасының құны және оның шығарылу кәсіпорнын ... ... Бұл ... ... ... тартылады.
Қазақстан Республикасының «акцизделетін тауарлардың бөлек түрлері ... жаңа ... ... ... ... ... келесі тауар
түрлері жатады: Арақ, шарап, коньяк, шампань. Ал темекі бұйымдары жаңа
үлгінің ... ... ... ... тауарлардың жоғалу кезінде акциз толық көлемде
төленеді. Алкогольді өнімдерді ... ... ... ... ... бүлінуі бойынша акциздердің есептелінуі, ... ... ... ... ... ... шыға
отырып, өңдіріледі.
Таңбада сыйымдылық көлемінің белгісі болмаған жағдайда, бүлінген немесе
жоғалған таңбалар бойынша акцизді шығару ең көп сыйымдылық көлемінен ... оған ... ... ... жоғалтулары болатын алдынғы
кезеңде, салық кезеңі аралығында өнімдерді бөліп қүю ... ... ... жоғалған, таңбаланған акциз келесі ... ... ... ... ... ... ... салдарынан болса, жоюға есептен шығаруға актісі ... ... ... акциз жиынының бұзылған таңбалары.
Акцизді салудың ерекшелігінің бірі ... ... ... айналымдағы
акциздерді төлеу тәртібі кедендік процедураларының бірімен тікелей
байланыста болуында. Бұл ... ... ... өз кезегінде тауарлар
қоймаларымен көліктік қаражаттарды белгілі салықтық тәртіпке қою ... ... ... ... ... ... ... органдарының
кедендік қызметтері аймағындағы белгіленген жерлерде жүргізіледі. Бұл құжат
мәліметтер мемлекеттің кедендік шекарасы арқылы акцизделетін тауарлардың
заңды ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
аумағына әкелінетін тауарлар екі принцип бойынша шығарылады: ... - ... ... ел.
Бірінші принцип бойынша акциздерді алудың негізі мемлекет ... ... ... яғни ... ... ... Молдавия, Ресей,
Украина, Қырғызстан және т.б. елдерден экспортталатын ... ... бұл ... ... ... алу тәртібі «келісімдерге
қосымшалармен өзгерістер енгізу туралы» протоколмен анықталады. Қазақстан
Республикасының «салық және ... да ... ... ... ... ... ... акцизделетін тауарларға ... ... ... ... ... ... ... келісім шартына сәйкес,
тауарлардың импорты акцизден босатылытындығы заңмен бекітілген;
- Сыра, ішімдік ... ... ... ... ... ... тауарларды әкелу.
Импорттаушы міндетті түрде ... ... ... көрсету тиіс. Келесі акцизделген тауарлар ... ... ... ... ... ... жанармай.
Келісімшарт бағамымен акциз есептелінеді және ҚР-ң ҰБ бағыты бойынша
шетел бағамымен, сондай-ақ теңгедей төленеді. Шетел бағамымен қайта ... ... ... кеден декларациясы күніне істейтін ҰБ-к ... ... ... тек ҚР-ң ... ... ... ... органдар ай сайын есепті кезеңдегі келесі айдың 25-не дейін
есепті кезең үшін мәліметтерді ... ... ... ... ... мен ... кедендік толтыруларын іске ... ... ол ... ... ... ... ... байланысты салықтарды төлеу бойынша және ерікті
экономикалық зона ... ... ... ... ... және ай ... ... айдан кейінгі айдың 15 күні тапсырылады.
Кедендік органдармен көрсетілген жүк кедендік ... ... ... ... ... органдарымен тігіледі.
Төменде көрсетілген акцизделетін тауарлар ... ... жол бойы ... және аралық аялдама пункттерінде халықаралық
тасымалдарды жүзеге асыратын көлік ... ... үшін ... ... ... ... ... шекарасы арқылы өткізгенге дейін
бүлінуі салдарынан бұйымдар және ... ... ... ... ... ... ... шет елдің дипломатиялық және оларға теңестірілген өкілдіктердің ресми
пайдалануы ... ... осы ... ... және ... ... қатарындағы адамдардың, олармен бірге тұратын отбасы
мүшелерін қоса ... жеке ... үшін ... ... ... ... ... Аталған тауарлар Қазақстан Республикасы
қатысушы болып ... ... ... ... ... төленуден
босатылады;
- Қазақстан Республикасының кеден шекарасы арқылы өткізілетін, «Еркін
айналым үшін тауарлар шығару» режимін қоспағанда, Қазақстан ... ... ... ... ... тауарлар;
- сыйымдылығы 0,1 литрден аспайтын тұтынушы ыдысына құйылған және
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ... ... ... ... ... өнім ... басқа) акциз төлеуден
босатылады.
Ерікті айналым үшін тауарларды ... ... ... ... ... ... ... бойынша мақсатты жеңілдіктер көрсетумен пайдаланады.
Қарыздарды алу кезінде ... ... пеня ... Республикасының
салық туралы заңына сәйкес төленеді,ал жауапкершілік ...... ... ... сәйкес.
Акцизделетін тауарлардың импорты бойынша салық салу объектісі ... ... ... ... ... құны табылады. Таңбалауға жататын
тауарлар бойынша, төленуге тиіс акциз сомасы, әкелінетін тауарлардың көлемі
бойынша ... ... ... құны ... ... ... әкелінетін тауарлардың төлеміне
жататын акциз шығарымдары, кеден декларациясындағы тауарлардың кедендік
құны ... ... ... ... акцизделетін тауарларды топтастыру кезінде кеденді
жүктік ... ... ... ... заңнамасына сай
жүргізіледі. Кедендік органдар үшін акциздердің төленуін растайтын: төлем
құжатын растайтын төлем ... 1 ... ... ... және ... ... ... банктің жазбаша құжаты болуы керек. Әкелінетін
тауарлар ... ... ... ... ... кедендік
органдарының депозиттік шотына түседі және уақытылы бюджетке тапсырылып
отырады.
Егер де ... ... ... ... төленуге тиіс сомадан асып
кетсе, онда ... ... бұл сала ... ... шотына
аударылады.
Төлеушіге акциз сомасын қайтару үшін келесі құжаттар қажет:
- төленген акциздердің қайтарымы туралы төлеушінің өтініші;
- кеден органдарымен толтырылған ... ... ... ... ... ... тиіс ... сомасы туралы төлем құжаттарының көшірмесі;
- кедендік құны ... ... ... ... ... ... Республикасының
салық туралы заңымен сәйкес салық органдары іске асырады.
Әртүрлі ... ... ... ... ... ... Республикасының территориясынан бұрын экспортталған
қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... спирт, алкогольді өнімдер транзиті, кеден органдарының
депозитіне ... ... ... ... іске асады.
Бажсыз тауарлар дүкенінде акциздер алынбайды. ТМД құрамындағы
мемлекеттердің таурлары әкелінген ... ... ... ... ... ... ... депозиттік шотына акциздер аударылады. Арнайы
экономикалық зона территориясында келесі ... ... зона ... ... Республикасынан тыс жерлерден тауарларды
экономикалық зона территориясына әкелінетін тауарлардан акциз ... осы ... ... ... ... акцизде
кедендік заңға сәйкес алынады. ... зона ... ... ... жасалған тауарлардан акцизді жалпы белгіленген тәртіп бойынша
салық органлары алады.
Импортты тауарлар ... ... ... ... бір ... ... 3 кесте.
Кесте.3
Шеттен әкелінетін тауарлар бойынша акциз қойылымдары*.
|Атаулары ... ... ... |
| ... қойылымы ... ... литр ... және шараптық материалдар |0,4 ... литр ... және ... ... |100% ... ... |4 евро /1000 дана ... |31 ... ... ... ... май ... ... ... ... |10%, ... 0,5 ... кем |
| ... ... ... ҚР ... ... ... ... ... ... ... тауарларды нақты
реэксперттеу акциз бойынша төленетін сапасын кедендік ... ... ... ... арқылы іске асады. 6 ай ішінде тауарлардың
нақты реэкспорты іске ... ... ... ... органдарының
төлемдеріне жатады. Реэксперттенетін тауарларды шығарған кезде ... ... ... ... ... жатады, егерде;
-реэксперттелетін тауарлар алып келген кездегі қалпында болса;
-әкелінген уақыттан ... 2 жыл ... ғана ... ... ... ... табу мақсатында қолданбаса.
Төленегн акциздер сомасын қайтарып алу үшін ... ... ... ... болады. Мысалы: соманың қайтарылымы туралы төлеушінің
өтініші; ... ... ... ... және т.б. ... ... акциз алынбайды.
Кеден органдарының депозиттік шотына түскен Қазақсатан Республикасының
заңымен анықталған көлемінде әкелінетін тауарлардың акциз ... ... ...... 8-де ... ... ... – 13 күні бюджетке аударылады;
11-15 дейін – 18 күні ... ... ... – 23 күні ... аударылады;
26-28 дейін – есепті айдың ақырғы күнінде бюджетке аударылады;
29-31 дейін – есепті айдан кейінгі 3 күні бюджетке аударылады.
Сонымен, біз ... ... ... ... ... ... тауарлар импорты кезінде акциз қойылымдарын ... ... ... ... ... екенін көрсеттік. Енді біз, мысал
ретінде Алмалы аудандық салық комитетіндегі акциз ... ... ... ... ... ... түсімдеріне
байланысты болады. Себебі салық жүйесі құндық көрсеткіштер ... ... ... ақы, ... ... ... яғни бюджеттің
қалыптасуында салықтың рөлін анықтау. Осы мақсатқа жету үшін салық ... ... ... ... ... ... рөлін бағалау
бюджетке түсетін барлық салық ... ... ... өзінің
сомасының арасындағы қарым-қатынастарын көрсетуді болжайды.
Бұндай әдіспен алынған салыстырымдылық өз ... ... ... ... рөлі қай ... ... ... мүмкіндік береді. Қазақстандағы салық жүйесіндегі салық рөлін
анықтау мақсатымен бюджет ... ... ... ... ... ... келесі мәліметтерде көрсетілген 4 кесте.
Кесте. 4
Мемлекеттік бюджеттегі акциздің және басқа да салықтардың
рөлі .* (%)
|№ ... ... |
| | |2007 |2008 |2009 |
|1 ... ... |73 |72 |69 |
| ... | | | |
|2 ... ... |111 |127 |134 |
| ... | | | ... |Заңды тұлғалардан |23 |19 |17 |
| ... ... | | | ... |ҚҚС |30 |28 |37 ... ... |6,1 |8,1 |8,7 ... |Жер ... |1,9 |2,4 |2,3 ... көзі - ... ... Қазақстанның статистикалық |
|жылнамасы - 2009 ж. ... ... ... ... ... ... ... жоғарлауда. Бірақ та бұндай жоғарлау теңсіз болып келеді. 2007 ж. -
73%, 2008 ж. - 72%, яғни салық бөлімдерін 1% ... 2009 жылы ... ... 3-4% ... Бұл төмендеу өте тез және
мемлекеттегі өзгерістермен ... және де алық ... ... ... ... ... Бұндай қысқарту белгіленген дәрежеде бюджеттің
кіріс бөлігіне әсер ... ... ... 2009 жылы ... Ең ... 2009 ж. ... ... 18853 млн тг басқа кезеңдермен салыстырғанда ... ... осы ... ... ... ... кәсіпорындардың көбеюі
бюолды. 2008 ж. түсімдер 8,1% немесе 16773 млн тг құрды, яғни 2% ... ... өсіп ... Ең төменгі деңгейі 2007 ж. - 6,1%. Бұндай
төмендеу ... өнім ... ... төмендеуімен байланысты.
Акциздің бюджетте алатын рөлін айтатын болсақ, ол салық түсімдерінде
ақырғы ... ... ... ... Жер ... ... түсімдеріне
келетін болсақ, ол белгілі бір кезеңге дейін жоғарлайды, яғни 2008 ж. - 2,4
% ... ал ... ... 2,3% төмендей бастады.
Сонымен, салық құрылымын талдағаннан кейін, біз барлық салықтар бойынша
түсімдер бірдей еместігін көріп отырмыз, яғни бір ... ... ... ал ... аз ... ... осы кезең аралығында салық бойынша
түсімдер оншалықты жоғары емес.
4 кестенің мәліметтерінде ҚҚС мемлекеттің табысында үлкен рөль алатынын
көреміз. Акциздер ... ... ... рөль ... ... оның
түсімдері көп болмағанымен де ол негізгі салық түріне жатады.
5-кестенің мысалынан ... ... орын ... ... ... ... ... бюджетінің табысында алатын орны.*
|Атаулары |2007 жыл |Үлесі |2008 жыл |Үлесі |2009 жыл ... |
| | |(%) | |(%) | |(%) ... |270,0 |100 |303,5 |100 |242,9 |100 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |16737 |6,24 |18853 |6,21 |18956 |7,81 ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... көзі - ... ... ... Қазақстанның |
|статистикалық жылнама. – Алматы.-2009ж. |
3 ... ... ... ... ж.ж. ... ... түсімдердің қарқынын көреміз. Акциз бойынша түсімдердің шоғарлауда.
2007 ж. олар 16737 млн.тг., ал 2008 ж. 18853 млн. тг. ... 2007 ... ... ол 2116 млн. тг. өсіп ... Осы ... ... үлес
салмағы 18956 млн.тг. құрады, ал үлес ... ... ... түсімінің 7,81 %
құрады.
Сурет 1
Акциздердің бюджет кірістеріндегі орны
Осы мәліметтерге қарап отырып бюджеттің үлес ... жыл ... ... ... қатар жағымды фактор екендігіне нәтиже жасай аламыз.
Мәліметтерді салыстыра отырып, олардың түсімдерінің әр түрлі ... ... ... біз бюджетке акциз бойынша түсімдерді талдадық.
Нәтижесінде акциз бәрі-бір салық түсімдерінде ... роль ... Оның ... жыл ... өсіп отырады.
Монтескье айтқан, тауарға салықтар халық үшін онша білінбейді, себебі
олар төлемнің талап етуімен байланысты. Олар өте ... ... ... ... оны ... жатқанын білмеуі де мүмкін. Ол үшін салық
төлемі ... ... ... ... Әрбір адам өте жақсы біледі, ... ... ... тауарды сатып алғанда акцизді төлейтіні ... ... ... ... кірістеріндегі орны
(Алмалы ауданы мәліметтері бойынша)
Бюджеттің кірістері орталықтанған ақша ... құру ... ... ... ... және ... болатын экономикалық
қатынастарынан тұрады. Бұл экономикалық қатынастардың формасы болып,
мемлекеттік бюджетке түсетін ... ... және ... әр ... ал ... заттай материалдық енуі, бюджеттік қорда жиналатын
ақша қаражаттары. Бюджеттік ... қор ... ... өндіріс процесінің
әр түрлі қатысушылары арасындағы қоғамдық өнім ... бөлу ... ... - ... ... құнды әрі қарай бөлудің обьектісі, яғни аймақтық салалық және
мақсаттық негіздегі ... ... құру үшін ... ... ... ... экономикаға көшуге байланысты, бюджеттің кірістері заңды және
жеке тұлғалардың салықтық және салықтық емес төлемдерінен тұрады. Бюджеттің
кіріс ... ... ... ... ... ... бюджет кіріс орны 6- кестеде көрсетілген.
Кесте.6
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджет кірістерінің құрамы және
өсу қарқыны, 2007-2009 жж.*
мың.теңге
| |2007ж. |2008ж. |2009ж. |2009 жыл |2009 жыл |
| | | | |2007 |2008 |
| | | | ... ... |
| | | | ... | | | ... ... |
| | | | ... | | | |% |% |
| ... көріп отырғанымыздай, 2009 жылдың қорытындысы бойынша
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... кірістері 3 505 344 694 млн. теңгені құрап отыр, бұл 2008 ... ... ... кем және 13,1 ... ... Ал ... салыстырғанда мемлекет бюджетіне 617 506 287 мың. теңгеге ... яғни 17,6 ... ... ... ... ... ... қарастыратын болсақ, 2009 жылы салықтық түсімдер 2 228 681 798
мың теңгеге тең соманы құрап отыр, яғни кірістердің 63,9 ... тең. ... ... ... ... кем болып отыр, яғни 21 ... 2007 ... ... 522 ... кем болып отыр,яғни 5,4 пайызға кем .
Бірақ мемлекет жоспары орындалған 2010 жылғы 1 ... ... ... түсімдер бойынша жоспары 104,8% орындалды немесе 101,4
млрд.теңгеге асыра орындалғаны байқалады. Көріп отырғанымыздай 2007 ... ... ... 2008 жылы ... ... ... ... салықтық түсімдердің кемігені байқалады.
Бұл Жаңа Салық Кодексінде болған өзгерістермен және ... ... ... де ... ... және соның салдарынан салықтық
түсімдердің азайғанымен түсіндіріледі.
Кесте.7
Қазақстан Республикасының 2007-2009 жж.-дағы мемлекеттік ... ... ... |2007ж. |2008ж. |2009ж. |2009 жыл |2009 ... | | | |2007 |2008 |
| | | | ... ... |
| | | | ... | | | ... ... |
| | | | ... |қатынасы|
| | | | | |,% |
| |
7 ... ... ... ... ... ... ... түсімдерінің барысын көре аламыз.
Сурет 2
2007-2009 жж. аралығындағы ... ... ... ... бюджеттің кіріс бөлімін ... ... ... ... ... ... ... табыс салығы – 28,9
пайыз және қосылған құн салығы – 23,1 пайызды ... Бұл ... ... де ... тұлғалардың ең негізгі салықтары. Бұл, біріншіден осы
салықтар бойынша ... ... ... көп бөлігін бюджетке
төлеуімен, ... бұл ... ... да ... ... әсер ... ... Нақтылай айтсақ, корпоративтік
табыс салығы бойынша түсімнің өсіп отырғаны бұл ... ... ... Ал ... құн салығының түсімінің өсіп отыруы
салық ставкасының төмендеуімен түсіндіріледі. Мәселен, 2007 жылы 14 ... жылы 13 ... ал 2009 ... ... 12 ... ... отыр.
Жалпы қалған басқа да салықтар (меншікке салынатын салықтар, ... ... және ... ... бюджетті 40 пайыз мөлшерінде
қаржылық ресурстармен қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік бюджеттегі акциздердің үлесі 2007 жылы 2,5 ... ... 2009 жылы ... бюджетке түскен акциздің үлесі 2,6 пайызды
құрады. 2007 жылды 2008 ... ... ... ... ... 2008 ... ... төмендегенін көреміз. Ал 2009 жылы акциз салығы бойынша
мемлекеттік ... ... ... ... 2,6 пайызды құрады. Бұл 2008 жылмен
салыстырғанда 0,6 пайызға жоғары.
Берілген ауданның акциз бойынша болжамы – 479179 мың тг. ... ... – 536879 мың тг ... 112%-орындалды, соның ішінде алкогольді
өнімдерге акциздер ... ... ... ... ... ... түсімнің 125236 мың тг өскенін көреміз.
Алмалы ауданында 11 алкогольді өнімдерді өндіруші ... оның ... ... ... ... винолар,коньякті өндіруші ЖШС “Гарлинг”
2. шампан өндіруші ЖШС “Ралко”
3. сыра өндіруші ЖШС “Эфес”
4. сыра ... ЖШС ... сыра ... ЖШС “СП ... сыра ... ЖШС “Интерпиво”
7. сыра өндіруші ЖШС “Дербес”
Сонымен, ауданда арақ өндіруші – 1 кәсіпорын, ... – 1 ... ... 2 кәсіпорын, коньяк – 1 кәсіпорын, сыра – 5 ... ... ... 1
кәсіпорын. Алмалы ауданының мәліметтерін 8 кестеден көреміз.
Кесте. 8
Алкогольді өнімдерге акциз ... ... |2007ж. |2008ж. |2009ж. ... | | | |
| ... ... |Үлесі|Сомасы |Үлесі,% |
| | |, % | |,% | | ... ... |236756 |100 |248656 |100 |273377 |100 ... |43153 |18,3 |48743 |19,6 |46053 |16,8 ... |61175 |25,8 |47946 |19,3 |84459 |30,9 ... |40166 |17 |50716 |20,4 |52292 |19,1 ... |19958 |8,4 |28922 |11,6 |15506 |5,7 ... |72304 |30,5 |72329 |29,1 |75067 |27,5 ... көзі – Алмалы ауданы бойынша Салық комитетінің мәліметтері.
Арақ – 2009 жылғы болжам ... 74268 ... ал ... түсімі 46053
мың.тг. немесе 62% құрды. 2008 жылға ... 2690 ... ... 5,8 ... Ал 2007 ... салыстырғанда 2900 мың.тг. немесе 6,3 ... ... ... өсуіне қарамастан, түсімдердің
қысқаруымен болжамның орындалмауы байқалады. Бұл арақ өнімдеріне ... ... ... ... Бұл ... ... арақ өнімінің 60%-дан 40 тг. төмендеуіне байланысты.
Коньяк - 2009 ... ... ... 15710 ... ... ... нақты түскені – 52292 мың.тг. құрды. 2008 жылға қарағанда 1576 мың.тг.,
яғни 3,0 % ... Ал 2007 жылы 12126 ... ... 23,2 % жоғарлаған.
Бұл сұранымның жоғарылауын және ... ... ... ... ... кезде «Гарлинг» ЖШС негізінен осы коньяк өнімдерін
өндіруге бағытталған. Себебі, қалада ол жалғыз коньяк ... ... – 2009 ... болжам кезінде 11539 мың.тг., ал нақты бюджетке
түскені – 84459 мың.тг. және 72,9%. 2008. ... ... ... 43,2 ... 2007 жылы 27,6 ... өсті. Бұл әр жыл бойы едәуір жоғарлауын
байқаймыз, ол тұтынушылардың сұранысының ... ... - ... бойынша екі акциз төлеуші тіркеуде тұр: «Гарлинг» ЖШС
және «Ралко». 2009 жылға болжам бойынша 13000 ... ... ал ... – 15506 ... ... ... ... 2008 жылға түсім – 28922
мың.тг. құрған. ... ... және ... 13416 ...... кезде Алмалы ауданында бес кәсіпорын сыра өндірумен
айналысады: «Ак-нар» ЖШС, «Эфес» ЖШС, «СП ... ЖШС, ... ... ЖШС. Олар ... акциз төлеушілер болып табылады. 2009 ж.
кәсіпорындармен 1292668,4 мың тг сыра ... ... мың ... ... ... 61649 м.тң. ал ... ... 75067 м.тг.
сомасында акциз ... ... 123,8%. 2008 ... ... 3,6
пайызға, ал 2007 жылмен салыстырғанда 3,7 пайызға жоғарлаған.
Бензин және дизель отыны – 01.01.2009 жылдан ... ... ... ... туралы” заңға өндірумен айналысатын кәсіпорындар бензинге
акциз төлеушілер болып табылады. Алмалы ауданында болса салық комитетінің
бақылаунда 24 АЗС бар: ... ... ... ... ... ... “Мунай Интернейшнл”, ЖШС “Икар”, АЗС “Баян Аул”, ЖШС
“Чингиз”, АЗС Шугла, ЖШС Олттэкс, АЗС ... АЗС ... АЗС ... ... ЧП Ауельбеков, АЗС Казахойл, АЗСВ Гелиос, АЗС Касиет, ... ... ... АЗС ... Просистем Петролиум.
Бензиннің және дизель оты бойынша көтерме ... ... ... ... ... ... айналысатын 25 заңды және жеке
тұлғалар тіркелген: Дра ЖШС, ... ЖШС, ... ЖШС және т.б. ... ... ... акциз сомасы – 27868 мың тг, бюджетке түсетіні – 28304
мың тг, болжамның орындалуы – 101,6%. ... ... ... ... – 9380 мың тг ... ... – 14793,4 мың тг, болжамның
орындалуы 157,7% қамсыздандрылған.
Болжамның едәуір артық орындалуы және де ... ... ... түсімдердің көбеюі келесімен түсіндіріледі; яғни “Стандарт ойл” ЖШС
1 жолғы тәртіппен бензинге салынған ... – 6806,8 мың тг ... ... ... – 3167,8 мың тг ... ... ... ауданы бойынша салық комитетінің мәліметтері бойынша
алкогольді өнімдерге ... ... ... ... 131,5% ... ... 273377 мың тг ... болжам кезінде 207911 мың тг, ол 65466
мың тг көп. Егерде 2008ж және 2009ж ... ... онда ... 2009ж ең көп ... сыра және вино ... ... олар 75067 мың тг және 84459 мың тг ... Ал 2008 ж ең көп
түсімдер коньяк пен сырадан ... яғни 50716 мың тг және 72329 мың ... ж ең көп ... сыра мен вино өнімдеріне түскен, яғни 72304 мың тг
және 61175 мың тг. Түсімдегі бұл ... жыл ... сату ... және ... ... ... көбеюімен түсіндіріледі.
Сонымен, бұл бөлімде қарастырылған сұрақтар арқылы іс ... ... ... ... екенін білуге болады, сондай-ақ
Жетісу ауданы бойынша акциздер жиынына жүргізілген зерттеу акциз ... ... ... ... ... пікір айтуға мүмкіндік береді.
Осындай жағымды нәтижелерге қарамастан, әлі де ұнамсыз мәселелер бар.
Акциздер бойынша ... ... ... ... ... ... ... болжанатын табыстар бойынша акциздердің өсім қарқыны ... ол өсіп ... ... ... ... ... ... ынталанады. Сондықтан, акциз өте жақсы үйлесіп тұр, ол ... ... ... ... ... және ... салу ... Қазақстан Респуликасы бойынша акциздік түсімдерді 9-кестеден
көреміз.
Кесте. 9
2007-2009 жж ішінде республикалық ... ... ... ... ... ... ... |Нақты ... ... |
| | | |(%) ... |7804,3 |7189,2 |92,1 ... |10502,5 |10921,7 |104,0 ... |22110,9 |16841,3 |76,2 ... көзі - ҚР ... ... ... ... комитетінің |
|есеп беру ... ... ... ж акциз салығының жоспарланған түсімінің едәуір өскені ... 1999ж ... ... Президентінің “Салық және басқа да
міндетті төлемдердің бюджетке түсуі ... ... ... Ол салық базасын кеңейтті. ... ... ... ... болса және акцизделген тауарлардың 17 түрлері жанама, онда 2009
ж тауарлардың 22 категориясына салынады, және акциз ставкалары үлкен ... ... - ... ... ... ауытқуы жаңа заңнаманың енгізілуімен байланысты –
акцизделетін тауарлардың ... ... ... бұйымдарды алып
тастаған және қайтадан салық салу базасы кеңейтілуде – оған электроэнергия
кіреді.
2008ж және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның өндіру көлемнің төмендеуімен
түсіндіріледі, ол дайын өнімнің бағасының жоғары болуына ... ... ... ... ... ... түсуі
Сонымен бірге, негізгі себептердің бірі – алкогольді өнімдердің импорты
және өндірісінен ... ... ... болып табылады. Мысалы,
статистика бойынша Комитеттің ресми ... ... ... ... ... ... тек алкогольді өнімдерді өндіруден
түсетін акциздер бойынша 3 млрд. сомасын ... ... ... ... ликерлі-арақ және арақ өнімдерінің өндірісте тіркелген
мөлшері үшін қажетті көлемнен 1,5 есе асады. Алматы қаласы ... ... ... ... ... ... ... 10
2007-2009жж Алматы қаласының акциз болжамының орындалуы.*
|Жылдары ... ... ... ... |
| | | |(%) ... |1945,0 |1338,2 |68,8 ... |2282,4 |1648,3 |72,2 ... |2826,6 |2319,2 |82,1 |
|* ... ... Алматы қаласы бойынша салық комитетінің мәліметері бойынша.|
Алматы қаласы бойынша бюджетке түскен ... ... ... ... 2007 жылы – 68,8 %, 2008 жылы – 72,2%, ал ... – 82,1%
құрғанын көрсетеді.
Акциздар бойынша түсімдер түсуі, ... ... ... ... мен ... көлеміне тікелей бағынышты. Өкімет ... да, ... ... ... тізімін де реттеп отырады.
Қорыта айтсақ, бюджет кірісін қалыптастыруда жыл сайын акциздердің рөлі
өсіп отыр. ... ... ... ... ... ... ... үлесінің көбі акциздерден құралады.
Республика табысын қалыптастырады және болжамды орындауда ... ... ... ... 4
2007-2009ж Алматы қаласы бойынша акциз түсуі
Болжамның жоғарлауы фискалды органдардың жұмыс сапасының жақсаруына
әсер етпейді. Болжамның орындалуында ... ... және ... ... рейдтік тексерілуі жүргізіледі.
Алмалы ауданы бойынша жанама салықтардың ... ... ... ... ... ... жж. ... ауданы бойынша акциздердің болжамның
орындалуы.*
|Жылдары ... ... ... орындалу |
| | | ... ... |317136 |321799 |101,4 ... |311928 |348480 |111,7 ... |479179 |536879 |112 |
|* ... көзі- Алмалы ауданының салық комитеті бойынша ... ... ... ... ... қорыта айтқанда, ол жылдан
жылға өсуде. Болжамның орындалуы 2007 жылы - 101,4%, 2008 жылы -1 ... 2009 жылы - 112% ... ... ... ... ... ... түскен түсім
321799 мың теңгені құрады ал ... ... ... 317136 мың теңгені
көрсетті, бұл көрсеткіш бойынша жоспар 101,4 пайызға орындалды.
2008 жылғы ... ... ... ... ... ... ... 348480 мың теңге, жоспарда 311928 мың ... ... 111,7 ... ... ... жылғы жағдайды алатын болсақ, акциздер бойынша түсімдер 479179
мың теңгеге жоспарланды, ... ... 112 ... ... ... көлемі
536879 мың теңгені құрады.
Сурет 5
2007-2009 жж. Алмалы ауданы бойынша акциздің түсуі
Болжамның жоғарылауы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс сапасының жақсаруына әсер ... ... ... ... және ... ... ... тексерілуі жүргізіледі.
ІІІ. АКЦИЗ САЛЫҒЫН САЛУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Акциз салығын салудың шетелдік ... ... үшін ... және ... араласуы тән.
Айырмашылығы тек араласу деңгейінде байқалады. ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл араласуды іске асыру ... ... ... ... ... ... баға ... жету;
- экономикалык өсімнің тұрақтылығын қамтамасыз ету;
- халық табысының минималды деңгейін қамтамасыз ету.
Бұл мақсаттарға ... жету ... ... Сол ... ... құралдардың немесе шарттардың бірі болып ... ... ... ... жүйесі арқылы ықпал ету. Одан басқа экономикалық ықпал
етудің механизмінің қызметін ... ... ... ... экономиканы
реттеп отыруға болады.
Салықтар бюджет кірісінің негізі ... ... ... ... ... ... ... ету мүмкіндігін қамтамасыз етеді. Дамыған
елдердің салық жүйесі әр түрлі ... ... Онда ... ... ... ... де бар. Көп елдерде тікелей артықшылықты салық салу
қолданады. ... ... ... ... біз ... салықтың
экономикаға әсер еткенін көреміз, сондай-ақ осы ... ... ... ... қарастырамыз.
Шет елдерде акциз кең түрде қолданылады, бірақ оның ролі мен тәртібі
барлық жерде ... ... ... ... ... ... салықтар арасында
фискалді мағынасының көлемі жағынан екінші орын алады. ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Сол
кезде федералды акциздер жиыны бюджет кірісінде қарапайым орын ... ... ... ... белгіленген: алкогольді және ... ... ... ... әуе және жол ... қызметінен
жоғары қарқындар көрінеді.
Соңғы 10 жыл ішінде алкогольді өнімдерден алған жиын мүлдем өспеген.
Федералді бюджет кірісінің құрылымында акциздер ... ... ... ... ... құрайды. Бірақ соңғы кездерде акциздер ... 14 млрд ... ол ... ... ... 41,2% ... Соңғы кездері жоғарғы өсім
қарқының сыраға, шарапқа, темекі өнімдеріне салынған акциздер көрсетеді.
Оларға, яғни ... ... ... ... 10% ставкасы бойынша
акциздер енгізілген.
Ал ... ... ... ... ... ... ... негізгі тұтынылатын салық түрі-сатудан салық.
Мейрамханаларда тамақтану, ... үйде тұру ... үшін ... ... ... ... иелеріне салынатын салық бюджеттің
жоғарылауына әкеледі. Кей кезде акциздер қызмет көрсетілетін белгілі бір
сомадан асып ... ... ... ... ТМД. ... мысалы Қырғызстанды жанама салықтағы акциздер
үлесі 32% -ке өсті, ... – 34%-ке ... ... Бұл ... ... салынған акциздердің едәуір түсімдерімен түсіндіріледі. Сонымен
қатар ... ... ... ... ... ... федерация
бюджетіне бағытталған. Мысалы, Германияда жерлер табысына сыраға ... ... ... ... 1994ж. ... ... ... салынған акциздер қамтамасыз етті 31,8 млрд. D.M, темекі ... ... ... да айналыстағы салықтармен қатар акциздерде, яғни қосылған
құнға ... ... ... ... ... кең ... ... /16/.
Аргентина, Бразилия, Мексикада акциздер барлық ... ... ... ... үшін ... ... салынатын тауарлар,яғни тұтынылатын
тауарлар минералды ресурстар молшылық белгісі: Австриядағы ... ... ... 90% ... 3 ... ... ... автокөліктер,
отындар, темекі өнімдері, алкогольді ішімдіктер /21/. Дамыған ... ... ... 5-тен 4 ... ... ... салудан
келеді және алкогольді ішімдіктеріне, темекі өнімдеріне. Олар тек бюджетті
толтырып қоймайды, сонымен қатар әр ... ... ... ... ... экономикасы дамыған елдердің және дамушы
елдердің жанама салықтары болып, тауарларға, қызметтерге салық салу ... ... ... ... ... Бұл салық салу
механизімінің фискалды қызметімен қатар инновациялық процестердің ... ... ... ... ету ... ... көрсетеді. Кейбір елдерде тікелей және жанама ... ... ... бар, олар 3 ... ... Бұл бөлімшелер 1 ұйымның құрамында болатын елдер. Ол АҚШ ... ... ... және ... ... ... әр түрлі ұйымдарға
қатысты елдер. Ол Ұлыбритания.
- Иерархиялық басқарудың әрбір деңгейіне ... ... ... ... ... ... Ол ... акциздермен бай жағдайларды ... ... ... қарастырамыз.
Бұл ел салық салу теориясының отаны болып саналды. Өз кезінде ... ... ... ... ... саясат пен қаржылық
заңнамаларының негізінде жатыр. Ұлыбританияда 01.04.2001 жылынан ... ... ... ... және ... ...... билік
жиыны төленді” деген қолтаңбамен таңбаланған.
Акциздер ғасырлар бойы патшалықтың негізгі ... көзі ... ... ХХ ... басындағы белгілеген жанама салудың
үлесінің төмендеуі, салық ауыртпалығын бөлудегі өзгерістер көрсетеді деген.
Екінші ... ... ... ... ... ... ... 50%
келді, ал жанама салықтарға-31,4%. Акциздермен кедендік төлем мәні ... ... ... үшін бұл ең ... ... егерде ағылшын тауарларын шетел
сатып алушылардан ішкі кірістің орнын толтыруды талап етсе,онда экспорттық
сауда дамымайды /33/.
Ұлыбританияда акцизделетін ... ... ... ... және ... Ставкалардың түрі тауарларға байланысты болады. Акциз
түсінігі үшін базалық баж түсінігі басты роль атқарады. Егерде тауарға бір
уақытта ... де ... баж ... ... баж ... ... ... көздердің қайсына жақын сол табылады.
Жанама салықтар Ұлыбритания бюджетіне едәуір кіріс әкеледі.Олардың
негізгілері болып: қосылған құнға салынатын ... ойын ... ... ... ... өнімдеріне акциз. Акциз ставкасы ... 50% ... ... ... ... 1999 жылы ... 100 ... Фунт
стерлинг құрады. Осы соманың 56% тікелей ... және 43% ... ... ... ... негізгісі болып қосылған
құнға салынатын салық -39%, кедендік жиындар-35%, мұнай ... ... ... ... ... акциз-5,1%, ойын бизнесіне-1,1% /17/.
Қарастырылған елдердегі жанама ... ... ... ... ... ... ... табысының құрамында осы
салықтар түрі көрінеді. Сондықтан әрбір елде тікелей және ... ... ... келелі мәселелері бар. Жалпы жанама салықтарды салу
жүйесін жетілдіру барысында оларды дұрыс ... және ... ... ... ... ... акциз салығын жетілдірудің негізгі мәселелері және шешу
жолдары
Қазақстанның болашақта дамуы салық жүйесі саласындағы шешімдер тікелей
байланысты, ал ... ... ... ... ... ... байланысты екені ешкімге құпия емес.
Акциздер жанама салықтар болып табылады және ... ... әсер ... ... қорытындысында төлеуші акцизделетін
өнімдерді тұтынушы болып табылады. Акцизделетін өнімдердің ... ... ... ... ... ... кіреді. Бюджетке акциздерді
уақытылы төлеу және дұрыс есептеу жауапкершілігі төлеушілерге міндеттеледі.
Қазіргі акциз сомасы ... ... ... салу саласында
олардың іске асырылу әдістері мен шарттарын, міндеттері мен мақсаттарың,
басты ... ... ... Акциз салығын жақсарту
мақсатында біздің елде келесі міндеттер қойылған:
- темекі және алкогольді өнімдердің ... мен ... ... ... ... және ... ... үшін күресті күшейту.
Қазіргі уақытта акциздік саясат ... ... үшін ... ... ... жүктейді, әйтсе деакцизді төлеуден барлық
контрабандалық өнім кетеді. Бюджеттің кіріс бөлігінің ... ... ... ... ... мен оны төлеу тәртібіне жаңа тәсіл қажет.
Акциз салығына ... ... шешу ... атап ... ... бойынша бересіні өтеу;
- алкогольді өнімдердің қозғалысын бақылау;
- спирт контрабандасы мен алкогольді өнімдердің құпия өндірісімен күрес;
- акциздік бекеттердің ... ... ... тексерулер және т.б. өткізу.
2009ж. Салық полициясы жүргізген іс шаралар нәтижесінде, бұқпа сауда
саласында 6514 бұзушылық іс ... және ... ... ... ... сомасы 893,3 млн.тг.
Жасырын емес өндірілген алкогольді өнімдер өз ... ... ... өнімдеріне байланысты жоғалуы ықтимал. Сонымен, 2009ж. салық
органдары спирт және ... ... ... ... 213 ... анықтаған.
Бұл мәселелерді шешуде:
біріншіден, салық қызметімен ескерілмеген алкогольді өнімнің көлемін
қысқарту арқылы салық ... ... ... ... емес ... ... ... өндіріс мәселесін шешу
қажет.
Салық жиналымын жоғарлатуға ... іс ... ... ... іс ... дайындау қажет.
Алкогольді өнімдердің өндірілуін және айналымын бақылауды жақсарту
бойынша бүгінгі күнде іс шаралар ... ... ... ... және ... үшін ... монополияны енгізу қажет.
Қарастырылған мәселені шешу үшін 2009ж. алкогольді өнімнің айналымымен
өндірілуін мемлекеттік бақылау ... ... ... болатын. Оның
мақсаты Қазақстан Республикасының аумағында алкогольді өндіруді ... ... ... ... бақылау.
Комитеттің қызмет ету кезінде жүргізілетін жұмыстардың негізгі тірегі
бақылау функциясына бағытталған болатын. ... ... ... ... көп
ұйымдар бұрынғы лицензиаттармен берілген лицензиялар ... ... ... ... ... ... ... мен
өткізушілерді бақылауға алу, ... ... ... ... ... ... ету, ... жұмыстардың жағдайын
бағалау қажет болды.
Қазіргі кезде басқару қызметін ақпараттар бойынша аналитикалық ... ... ... Бұл жердегі ... ... ... көрсетіледі. Қазақстан Республикасының
нормативтік актілермен заңдарын бұзған заңды және жеке тұлғалар ... ... ... тиіс және де ... қажет.
Жоғары сапалы алкогольді өнімді өндіруді және өткізуді қамсыздандыру
бойынша технологиялық бақылауды іске ... ... ... мен өндірушілердің өзі және сәйкесінше органдар
күресуі керек, әркім өз ... ... ... ... ... бірден айыруға болады. Оны шығару кезінде пластикалық
қалпақшалар, ... ... ... ... ... ... этикеткалар
пайдаланылады. Егерде осы аталғандардың екеуі болмаса, яғни ... ... ... ... құмыраларында бірнеше құпиялар бар,
оларды тек АҚ ... және ... ... ... ... ... ... арақтармен шампандарды шығарғандарын анықтайды.
Тек 2009 жылдағы ... ... ... 40 ... ... акционерлік қоғамының маркасымен өнімдерге химиялық талдау ... ... ... Бұл кезде үкімет араласу қажет.
Қазіргі кезде Алматы ... ... ... бойынша құрамында 12
градустан көп этиль спирті бар алкогольді ішімдіктерді ... ... ... тиым ... ... оқу ... жұмыс уақыты
кезінде тамақтанатын жерлерде алкогольді ішімдіктерді сатуға тиім салынды.
12 градустан жоғары спирттік ішімдіктер тек ... ... ... ... неге 11 ... немесе 13 градус емес ал 12 градус деген
әділ сұрақ туады. Алматы ... ... ... бастығы Виктор
Меркердің ойы бойынша «12%- бұл ең ... ... ... ... ... 12% жоғары этил спирті бар ... ... ... арақтардың көп болуына байланысты олардың барлығын бақылау
мүмкін емес, сондықтан спирттік ішімдіктерді сату ... ... ... ... ... бойы бойы жұмыс істейтін дүкендер ашылуда
онда спирттік ... ... ... басты талап олардың
ауруханалармен бала-бақшаларға жақын орналаспауы керек.»
Нарықтағы жағдайды жақсарту үшін 1996 ... ... ... ... ... ... ассоциациясы «Казалко»-
ның міндетіне жалпы экономикалық және ... ... шешу үшін ... өндірушілерді біріктіру кіреді. Республика үкіметіне алкогольдік
нарықта жақсарту бойынша бір ... ... ... ... ... ... ... Парламентпен қабылданған Азаматтық кодекспен
қылмыстық кодекстегі ерекшеліктер заң бұзушыларға әкімшілік ... қана ... ... ... жауапкершілікке тартуды көздеді.
Салықтардан бас тарту мүмкіншіліктері тек заңнама деңгейінде жүрмей-
сондай-ақ салық ... ... Бұл заң ... ... ... ... ... ретінде, сыртқы сауда операциясына жанама салық салу ... ... ... жалпы қабылданған әлемдегі тәжірибеге
қарамастан,көп елдерде қосымша құнға салынатын ... ... ... ... ... олардың өндірілетін жеріне байланысты болады.
Ұқсас жағдай жанама салықтың басқа түрі бойынша қалыптасты – акциз ТМД
құрамына ... ... ел ... ... бойынша олардың ставкаларын
бекітеді. Кейбір акцизделетін тауарлар, әсіресе бензин және басқа да ... ... ... ... екі рет ... Бірінші өндіруші
елде, екінші тұтынушы елде. Бұндай тәжірибе мемлекеттік салық жоғарылауына
қиындатады. Егерде импорталатын шикізат ... ... та ... ... өндіруші үшін ол тиімсіз, себебі ол салық экспорт кезінде өтілуі тиіс.
Бұның бәрі сәйкес ... ... ... ... ... және ... ... жағынан көптеген қиянаттарға
әкеледі.
Сыртқы саудада қалыптасқан жері ұстанымдарын пайдалану, ... ... ... ... саясатын жүргізуді қарастырады. Кез келген елдің
ішкі нарығында бағаның ауытқуы болмауы үшін, импорт ... және ... ... ... ... ставкада болуы керек. Бірақ, бұны іс жүзіне
асыру қиынға соқты, себебі әр елдің экономикалық ... мен ... ... ... сапасын жоғарылату, қаржы органдарының қызметін
жетілдіру бағдарламасының маңызды бір ... ... ... тауарлар
айналымы мен акциздердің түсімін ... ... ... ... ... ... ... барысында келесі іс шараларды
жүргізу қарастырылған:
- алкогольді өнімдердің айналымы мен ... ... ... ... ... ... ... айналымы мен өндірісін ... ... ... ... ... ... өнімдерінің айналымы мен өндірісін мемлекеттік
реттеуді күшейту бағдарламасын қабылдау және өңдеу;
- акцизделетін өнімдер айналымы мен ... ... ... және ... ... және этил ... айналымы мен өндірісін
мемлекеттік реттеуді ... ... ... ... сапалы өнімдерден
тұтынушыларды қорғауға негізделген.
Берілген бағдарламаның мақсаты, бюджетке ... ... ... бірге отандық алкогольді өнімдердің бәсекелік қабілеттілігін
жоғарылату болып табылады.
Келесі ... шешу ... бұл ... іске ... ... салықтың түсуін,айналымын және өндірістік бақылауды ұйымдастыру;
- заңды өндірушілер үшін экономикалық тиімді шарттардың құрылуы;
- алкогольді ... мен ... ... түрлерін өндіру легализациясы;
- заңсыз айналым мен күресу;
- алкогольді нарықтың реттелуі,
- кеден және салық саясатын жетілдіру;
- нормативтік ... ... ... ... қызметін ақпараттық технологиялық қамсыздандыру,қажетті
инфраструктуралық дамуы.
Көрсетілген ... ... ... ... ... нормативті реализациялау;
2.Шығарылатын өнімдердің көлемі мен сапасын бақылауды бекіту.
3.Бюджеттің кіріс жағын ... ... ... ... ететін және ... ... ... ... ... ... анықтайтын, негізгі
бағытталған іс шаралардың бірі болып, мұнай өнімдер нарығындағы ... ... ... ... түсімін тоқтататын бірқатар себептер бар және
бірінші кезекте салық жүйесінің баланстанбағаны. Ішкі ... ... ... ... ұйымдары салық жүктемесін 25-30% шамасында, ал
мұнай өнімдерін көтерме саудамен ... ... 15-20% ... ... ... ... ... болатын факторлар: өндірушіден соңғы
тұтынушыға бензин және дизель ойының қозғалысының ... ... ... ... ... ... ... өндіру және өткізу
көлемін есепке алудың біртұтас автоматтандырылған жүйесінің болмауы.
Мұнай өнімдерін ... ... мен ... арасындағы қарым-
қатынастың барлық жүйесін реттеу мақсатында және де ... ... ... ... үшін Қазақстан Республикасының мемлекеттік
кірістер ... ... және 2000ж. 2 ... ... ... ... қаулысымен бекітілген.
Бағдарлама өз алдына келесі мақсаттарды қойған:
-мұнай өнімдерін өткізу және өндіру жөнінде баланстар ... ... ... ... ... ... ... көтерме және бөлшек саудасын лицензиялауды енгізу;
-бақылау қызметтерін ... ... ... ... ... ... байланысты келесі экономикалық
нәтижені аламыз;
-бензин нарығын легализациялау;
- мұнай ... ... ... және ... ... ... ... өндіру салаларында айналым мен өндірудегі тусетін түсім арқылы
бюджеттің кіріс жағының орындалуы максимилизациясы.
Қойылған мақсаттарға жету үшін бағдарламада іс ... ... және ... өнімдерінің нарығында салық салу субъектілерінің
ерекшелігі және тағы басқалары.
Республикадағы мұнай өнімдері нарықты ... ... ... ... ... экспорттық-импорттық баждардың ставкалары;
- шикі мұнай экспортқа және мұнай өнімінің импортына жеңілдіктер;
- акциз ставкалары.
Республикада мұнай өнімдері нарығында негізгі ... ... ... ... зауыттар;
- көтерме сауда кәсіпорындары.
Бензин және дизель ... ... ... ... ... ... саясатына міндеттелген, сонымен бірге АЗС ... ... ... ... ... ... төлеуден кеткен.
Акцизді төлеу тәртібіне және есептеленуіне жаңа шараларды пайдалану
қажет болды. Ол мұнай ... ... және ... ... ... арасында акцизді төлеу жауапкершілік тарту және бюджеттің кіріс
жағындағы түсімнің көбеюіне мүмкіндік беруі ... және ... ... ... ... кәсіпкер мен МОЗ
арасындағы ... ... бөлу ... ... ... ... бағдарламада қарастырылады. Бұл қолданылатын шараның нақтылығы
барлық АЗС-те паспорталу жүргізілген және жаңа ... ... ... ... ... ... ресми емес айналымының негізгі бөлігі салық
салуға түседі, ол салық салу базасын ... ... ... кәсіпорындар мен МОЗ қуыс ... ... ... ... ... ... ... ақпан-наурыз айларында ГСМ-мен АЗС-тің
бағалары елеулі төмендеді. Акциз ставкасы ... ... ... ... ... МОЗ мен ... сауда арасында 90 және 10 ... ... ... акциз ставкасының бөлігін бөлшектеу
саласының, 20%-на дейін ауыстыруы қарастырылған.
Бөлшек ... ... ... ... үшін мұнай өнімдері
нарығында әкімшілікті – шешілетін жүйені ... ... ... ... жүргізу керек. Ол Қазақстан Республикасының ... ... және ... да ... ... туралы» заңының 139-2 мақаласында
бекітілген. Онда келесі анықталған дизель және бензин ... ... ... саудада іске асыратын салық төлеушілері,заңды тұлғалардың,
филиалдардың, өкіметтіліктердің тұрған ... ... ... салық
органдарында тіркелуі керек. Сонымен бірге сол заңның 163-1 ... ... ... тіркелуінсіз қызметін іске асырғандағы үшін
салық төлеуші 25 АЕК шамасында айып төленуі қарастырылған.
Біздің көз қарасымызша, ... ... ... ... ... өнімдерін көтермелеп, сондай-ақ бөлшектеп өткізушілерді міндетті
лицензияландыруды енгізу дұрыс болар еді.
Мұнай ... ... ... ... акциздік саясаттың
жетілдірілуі келесіні қамсыздандыруға мүмкіндік береді.
1. Мұнай өнімдерін өткізумен ... ... мен ... ... отындарын өндірушілерден түсетін салық көлемінің өсуін;
2. Заңды түрде бензин және дизель ... ... ... ... ... ... өнімдерінің сапасына бақылау орнату;
4. Мұнай өнімдерін отандық өндірушілер қызметінің ... үшін ... баға ... ... есептен шығару механизмінің кейбір жағдайын анықтау талап
етіледі. Заңнаманы бірігіп пайымдау мақсатында, ... ... және ... ... ... ... ... анық бөліп көрсету қажеттілігі
туындайды.
Бұл мақсатта алкогольді өнімдердің импорты мен ... ... ... республикада кезеңмен теке асыру керек. Экспортқа
бағытталған кәсіпорындардан салықтың толық ... ... ... ... ... ... шараларды қабылдау керек.
Біздің ойымызша салық формалары заңнама нормаларын түсіндіруге ... ... ... жүргізу міндетті. Көлеңкелі нарық бір
орында тұрмайды екенін ... ... Ол ... ... ... ... туу ... болған – ол қаржылық, ... ... ... кешенді факторлары. Көлеңкелі бизнес өнімдерді өткізу
және өндіру ... жаңа ... ... Сол ... ... ... ... шегеді. Мемлекет үшін жалпы көлеңкелі бизнес-
бюджеттің нашар толтырылуы, әлеуметтік ... және тағы ... ... ақша ... ... ... осы ... нарықта айналуда.
Көлеңкелі бизнесті бағындырып, еліміздің салық салу базасын кеңейту керек,
соның нәтижесінде ғана ... ... ... Ол өз ... ... әртүрлі әлеуметтік бағдарламаларды өткізуге және
халықтың тұтыну мүмкіншіліктерін туғызады.
Сондықтан бұзу қылмыстық іс болып қарастырылады. ... ... ... ... комитеті арасында, Қазақстан Республикасының
мемлекеттік табыс ... ... ... ... ... құру ... туындайды. Салық төлеушілерді бақылау
бойынша ... ... ... ... ... ... ... шұғыл өңдеуге ... ... еді. ... қызметкерлерімен жүргізілген тексерістер кәсіпкерлердің салық
төлеуден бас тартуларын қысқартады деген ойдамыз.
Акцизделетін өнімдердің ... мен ... ... ... жүйесін құру барысында, акциздердің бюджетке ... ... ... ... ... бізбен болжанады.
-алкогольді өнімдерді өткізу және өндіру көлемін автоматты түрде есепке
алуды енгізу келісімін ... және ... ... ... ... ... Өндірушілер зауыттарында акцизделетін ... ... ... ... жүйе арқылы декларациядағы мәліметтерді автоматты ... ... ... жағдайында, яғни әртүрлі көздерден алынған мәліметтердің бір-
біріне сай келмеуі кезінде, бақылаушы органдары жағынан ... ... ... ... жүргізуді қарастырады.
- акцизделетін өнімдер қозғалысын есептеуді жетілдіру;
Акцизделетін ... ... ... ... енгізу мақсатында,
акцизделетін өнімдерді көтерме өткізу үшін және өндірушілер үшін міндетті
есеп беру ... ... ... ... бұл ... сыра және ... ... қатысты.
Темекі өнімдерінің қоғалысын бақылау жүйесін жетілдіру мемлекеттік
есепке алуды іске асыруды қамтамасыз етуге ... ... ... ... мен ... өнімдеріне акциз маркасының жаңа
үлгісін енгізу.
Жасанды акциздер ... ... ... тиімді күресуді
жоғарылату мақсатында, акциз таңбаларының жиынын қорғау деңгейін ... ... ... ... ... Алкогольді және темекі өнімдеріне акциз
таңбасының жаңа үлгісін енгізілуінің жиілілігі, акцизделетін өнімдердің
заңсыз айналымын ... және ... ... жоғарылатуға
мүмкіндік береді.
- этил спиртінің құрамының көлеміне ... ... ... ... ... нарығын талдау келесіні көрсетеді: ... 2 он ... ... ... ... ... ... байқалды. 80
жылдары Қазақстан халқы сыраға ... ... Ол ... ... ... ... - 44,8% және 31,7% ... 2005 жылдары ішімдік
сусындары көп тұтыныла бастады. Ол алкогольді тұтыну ... ... ... ... ... ... ... өндірушілерді қолдау
мақсатын да, акциз ставкаларын белгілеу қажет.
Бүгінгі таңда, отандық ... ... ... ... туындады.
Қорыта келгенде республика болашағы осыған тәуелді, себебі ауқымды ішкізаты
бар меншік өндіруші базасыз елдің болашағы жоқ.
ҚОРЫТЫНДЫ
Біздің зерттеулер ... ... салу ... бір регрессивті
мінезге ие екенін тұжырымдауға байланысты.
Жанама ... ... ... айта ... онда салық
төлеушілер үшін ол тиімдірек, себебі ол ... ... ... Ал халық тауар құрамындағы акциз қандай үлесті құрайды екенін
білмейді.
Бұл салықтың ірі кемшілігі болып ... бір ... ... ол ... ... табысын есепке алмайды.
Тарихи тәжірибе бізге көне ... бері ... ... ... ... Осы тәжірибеге сүйене отырып, біз экономикада болуы
мүмкін зардаптарды тоқтатуымызға болады.
Акциз әлем елдерінің салық жүйесінің ажырамас элементі ... ... ... кең ... ... ең ... ... салықтың
фискальді қатынасымен түсіндіріледі. Келесі түрлер ... ... ... ... ... ... салтанатты бұйымдар мен
тауарлар, сондай-ақ минералды ... ... ... ... ... ... ... ұстанымдарға сәйкес
келеді.
Салық жүесінде акциз маңызды роль ... Жыл ... ... ... өсіп ... ... акциз бойынша түсімдер саласы
өскен. Бірақ кездерде бұл ... ... ... ... акциздер
бойынша сомалардың кішкене азайғандығы байқалады. ... ... ... ... мен ... өнімдеріне акциз. Алмалы ауданы
бойынша салық комитетінің мәліметтері арқылы бюджетке түскен ... ... ... ... Осы ... бойынша акциздер жоспары
көп жағдайда орындалған, ал кей кезде ... ... ... өндіру механизміне тоқталсақ, Қазақстан Республикасының
заңнамасына сәйкес жүргізіледі. ... ... ... ... ... акциз ставкасын пайдалану арқылы іске асырылады. Акциз ставкалары
Қазақстан Респуликасының өкіметімен бекітіледі. ... ... ... ... бір бірлігіне евромен белгіленеді, ал ... Евро ... ... алу ... ... ... ... бойынша іске асырылады
Негізгі акциз атрибуты болып акциз жиынының таңбаларын таңбалау
саналады. ... ... ... және орыс ... ... ... ... бар. Қазақстанда 2001 жылы акциз жиыны ... ... үлгі ... ... ... негізгі талаптар болып үш “Д”
саналады. Ол ... ... және ... Жаңа үлгісіне
келесі тауарлар жатады: ... ... ... ... ... өнімдер түрлерін өндіру табысты болғандықтан, сәйкесінше
ставкамен ... ... ... жоғары, соғұрлым кәсіпорын ... бас ... ... Ал ... ... бюджеттің кіріс бөлігіне
кері әсер етеді. ... ... ... көлеңкелі бизнеске кетеді,
сондықтан да бюджет біршама қаражаттарды жоғалтуда. Бұл жағдайлардан басқа,
өкімет жағынан тез ... ... ... ... бар. ... аумағында акциздік күзет орындары құрылған. Сонымен қатар
үйлестірілген ... ... ... ... Оның мақсаты қаржы және
салық салу салаларымен байланысты сұрақтарды шешу ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп
берудің жаңа формасы ... ... Ол ... ... мен ... ... ... мүмкіндік береді және өндіру
кезінде сапалы ... ... ... ... ... Сонымен
бірге, алкогольді өнімдердің импорты қысқарды.
Біздің экономикамыз енді дамып келе жатыр және қиын ... ... ... ... Кейбір мәселелерді шешу үшін дамыған ... ... ... ... ... ... ... механизмін және оның уақытылы
бюджетке төленуін жетілдіру ... ... ... жоғарлату мақсатында
кейбір тауарлар түріне төмендетілген ставкалармен ... ... ... ... ... саясатымызға белсенді үлес қосамыз деген
үміттеміз. Әлем ... еске ала ... ұлы ... ... өз ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Закон Республики Казахстан от 26 июня 2001г. «О ... и ... ... в ... ... акты по ... налогам, страхованию, бухгалтерскому
учету. – Алматы, 2001г. -№ 7, № 12; 2002г. - № ... ... ... ... от 21 июля 2001г. № 846 «О маркировке
марками акцизного сбора».
4. Информационный бюллетень ... ... ... ... ... деятельность Республики ... ... НДС и ... в отношении товаров, ввозимых на территорию
Республики ... ... ... ... «О ... на подакцизные товары» от
2июня 2001г.- № 753
7. Постановление Республики ... «О ... ... на ... ... на территории Республики Казахстан, а также
реализуемые на ... ... ... и ... бизнес» от 28
ноября 2000г. - №137
8. Закон Республики Казахстан «О республиканском бюджете на 2001г.»
9. Об акцизах: ... ... ... Комитета от 7 янв. 1999г. -№ 12-
12-7/49
10. Экономика и право. –2002
11. ... И. ... в ... НЭПа // ... ... – 2001. - № ... Абдукадыр М. Новейшие экономические исследования. – Алматы, 1998.
13. Богачевский М.Б. Финансы США и ... в ... ... ......... Гурьев А.И. Необходимость налогов. – М, 1931. – 11с.
15. Гензель П. Очерки по истории финансов. –М, 1913. ... ... Р.Л. ... ... ... курс / Пер. с ... М, 1997. – 274с.
17. Дробозина Л.А. Финансовая и денежно – ... ... ... ... – 24с.
18. Данильцев А.В. Международная торговля: инструкция регулирования. – М,
1999. – 166с.
19. Жуватханов. Необходимость ... ... за ... и реализации алкогольной продукции в Казахстане.// Налоги и
инвестиции. – 1999. № 1-2. ... ... ... и ... ... ...... Ун – т
экономики и права, 2000. – 159с.
21. Зенгер Е.А., Лябулгайнов А.А. ... ... ... ... – 1998. - № 5. – ... ... К.К., Саткалиева В. Государственный бюджет: Учебное пособие. –
Алматы, 1994. – ... ... К.К., ... Э.К. Налоги развитых стран. – Алматы: ... ... 1997. – 9 – 16 – 20 ... Исаев А.А. Очерк и политика налогов. Ярославль, 1887. – 164с.
25. Карагусова Д.Г. Сущность налогов. – ... 1994. – ... ... Н.Е. ... ... ... ... // Финансы. –
2001. - № 4. – с.67
27. Мухитденова Б. Изъятие подакцизной продукции у хозяйствующнго ... ... ее ... ... М – во. гос. ... РК. –
2002. - № 1. – с.20
28. Моммзен Т. История Рима. – М, 1997. – 4т. – ... ... Ш.Л. О духе ... – М, 1999. – ... ... Е.С. Косвенное обложение в начале 20 – го ... ... ... – 2001. - № 5. – с. ... Нусупова А. Проблемы регулирования внутреннего рынка нефтепродуктов в
Республики Казахстан.// Экономика и статистика. – 2000. - № 1. – ... ... ... ... ... газета. – 2000ю - № 1
33. Налоговая система зарубежных стран /Под. ред. ... Д.Г ... 1997. – ... Оборот нелегальной акцизной продукции.// Вестник М - во гос. Доходов
РК. – 2001. -№ ... О ... ... ... – 2001. - № 9. – ... ... С.М. ... и налогообложения: Учебное пособие. – Караганда,
1998.
37. Оспанов М.Т. Налоговая реформа и гармонизация налоговых ... ... 1997. – ... ... М.Т. Продолжить либерализацию и оптимизацию ... ... ... ... по ... и ... – 1998. -№ 11-
12. –с.7
39. Пушкарева В.М. История финансовой мысли и политика налогов. - М, ... ... ... В. ... о ... и ... – М,1997. – ... Рахметова Н. Опыт работы налоговых органов и таможенных служб РК ... ... ... во ... ... по ... « страна
назначение».// вестник М – во . гос. ... – 2001. - № 6. – ... ... К.И. Податная инспекция в России. –СПб, 1910. –164с.
43. Седова Н.В. Акцизное обложение.// Финансы. – 2001. - № 12. – ... ... ... Казахстана // Агенства по статистике / Под
ред. А.А.Смоиловой
45. Смит А. Исследование о природе и ... ... ... ... ... Ф.С. ... в ... – Алматы, 2002. – 117с.
47. Сейдахметова Ф.С. О косвенных налогах.// Файл бухгалтера. – 2001. - №
23 окт. – ... ... М. ... ... ... ... ... Казахстана. – 1995. - № 11. – с. 23
49. Сарсенбаев М. О ... ... ... ... ... ...
2006. –29 нояб. – с.5
50. Сарсенбаев М. Акциз работает на ... Каз. ... – 2006. ... ... Сперанский М.М. План финансов. –М. – 54с.
52. Сабанти Б.М. Теория финансов. –М. – 138с.
53. ... И.П. ... ... ... с ...... ... 5с.
54. Тургенев Н. Опыт теории налогов. –М, 1937. – ... ... К. ... ... с ... ... ... эксперт. – 2001. - № 9. – с.29
56. ... А.И. , ... Н.Е. ... понятие, элементы, виды.
–Алмата:баспа, 1998.
57. Ходской Л.В. Политическая экономика в связи с ... – М, 1837. ... ... Р.А. ... в ... –1999. – № 10. – ... Шепенко Р.А. Акцизы. М,2001.
-----------------------
2007 2008 ... ... ... ... ауданы бойынша акциздің
2009
2008
2007
7,81
6,21
6,24
орны
Акциздердің ҚР бюджетінің табысында алатын

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жанама салықтар жүйесіндегі қосылған құн салығы28 бет
Салық жүйесіндегі жанама салықтардың мәні мен ролі43 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жанама салықтар29 бет
Салық әкімшілігі37 бет
Қазіргі кезеңдегі ҚР салық жүйесі80 бет
Қазақстан Республикасының салық жүйесі және салық жүйесіндегі жанама салықтың орны34 бет
Қазақстанның салық жүйесін жетілдіру77 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде «қазақ әдебиеті» пәнін оқыту мәселелері5 бет
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция3 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь