Электр өлшеуіш аспаптар

I. ЭЛЕКТР ӨЛШЕУІШ АСПАПТАР
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.1 Электрлік өлшеу туралы негізгі түсініктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Өлшеу қателіктері. Аспаптардың дәлдік сыныптары ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.3 Магнитоэлектрлік аспаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.4 Цифрлык өлшеуіш аспаптар туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.5 Электромагниттік аспаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.6 Электродинамикалық және ферродинамикалық аспаптар ... ... ... ... ... .12
1.7 Индукциялық аспаптар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
1.8 Жарық.сәулелі және электрон.сәулелі осциллографтар ... ... ... ... ... ... .15
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
Қазіргі кезде электрлік немесе бейэлектрлік шамаларды өлшеу жұмыстарының көпшілігі электр тогын колдануға негізделген. Ал электр тогын пайдалану үшін әр түрлі электрлік кұралжабдықгар керек. Электрлік өлшеу кұрал-жабдыктарына физикалык шамалардын өлшемдіктері, өлшеуіш аспаптар мен өлшеуіштік түрлендіргіштер кіреді.
Өлшемдік деп физикалык шаманың қабылданған мәнін сактайтын, оны қайталайтын немесе оның әрнына колданылатын өлшеу күралын айтады. Мысалы: электрлік кедергініц өлшемдігі, электр сыйымдылығының өлшемдігі, т.с.с. Өлшеу дәлдігіне және колдану аймақтарына карай өлшемдіктер эталондық, үлгілік және жұмыстык өлшемдіктерге бөлінеді. Эталондық өлшемдік деп физикалык шаманың өлшем бірлігін сақтайтып және одам баска өлшемдіктер үшін көшірме алуға арналған құралды айтады. Үлгілік олшемдіктер жұмыстык өлшемдікгер мен өлшеуіш аспаптарын өлшемдеуге және оларды тексеруге, ал жұмыстык олшемдіктер өндіріс әрындарында, ғылыми, т.б. мекемелерде өлшеу жұмыстарын жүргізуге арналған.
Электрлік өлшеуіш аспаптары деп физикалык шамалардың мәндерін адамныц қабылдауына колайлы түсінікті инфәрмация түрінде бере алатын олшеуіш кұралдарын айтады. Мысалы: вольтметр, амперметр, ваттметр, санауыш, т.б.
1. Касаткин А.С. Электротехника: Учебник. – М.: Высшая школа, 2000.
2. Прянишников В.А. Теоретические основы электротехники: Курс лекций. – СПб.: КОРОНА принт, 2000.
3. Опадчий Ю.Ф. Аналоговая и цифровая электроника: Полный курс. – М.: Горячая Линия-Телеком, 2000.
4. Лачин В.И., Савелов Н.С. Электроника: Учебное пособие для студ. втузов. – Ростов-на-Дону: Феникс, 2002.
5. Рекус Г.Г., Белоусов А.И. Сборник задач и упражнений по электротехнике и основам электроники: Учебное пособие. – М.: Высшая школа, 2001
        
        Мазмұны
I. ЭЛЕКТР ӨЛШЕУІШ АСПАПТАР
Кіріспе.....................................................................
............................................3
1.1 Электрлік өлшеу туралы негізгі түсініктер…………………...................4
1.2 Өлшеу қателіктері. Аспаптардың дәлдік
сыныптары...............................5
1.3 ... ... ... ... ... ... ... және ферродинамикалық
аспаптар.....................12
1.7 Индукциялық
аспаптар....................................................................
............15
1.8 Жарық-сәулелі және электрон-сәулелі
осциллографтар.........................15
Қорытынды
............................................................................
..........................21
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
..........22
Кіріспе
Қазіргі кезде электрлік немесе бейэлектрлік ... ... ... ... ... ... ... Ал электр тогын
пайдалану үшін әр түрлі электрлік кұралжабдықгар керек. ... ... ... ... ... өлшеуіш аспаптар мен
өлшеуіштік түрлендіргіштер кіреді.
Өлшемдік деп ... ... ... ... сактайтын, оны
қайталайтын немесе оның әрнына колданылатын өлшеу күралын айтады. Мысалы:
электрлік кедергініц өлшемдігі, ... ... ... ... дәлдігіне және колдану аймақтарына карай өлшемдіктер эталондық,
үлгілік және ... ... ... ... ... деп
физикалык шаманың өлшем бірлігін сақтайтып және одам баска өлшемдіктер үшін
көшірме алуға ... ... ... ... олшемдіктер жұмыстык
өлшемдікгер мен өлшеуіш аспаптарын өлшемдеуге және оларды тексеруге, ал
жұмыстык олшемдіктер ... ... ... т.б. мекемелерде өлшеу
жұмыстарын жүргізуге арналған.
Электрлік өлшеуіш аспаптары деп физикалык шамалардың мәндерін ... ... ... ... түрінде бере алатын олшеуіш
кұралдарын айтады. Мысалы: вольтметр, амперметр, ваттметр, санауыш, т.б.
I. ЭЛЕКТР ӨЛШЕУІШ АСПАПТАР
1. ... ... ... ... ... ... ... немесе бейэлектрлік шамаларды өлшеу
жұмыстарының көпшілігі электр тогын ... ... Ал ... тогын
пайдалану үшін әр түрлі электрлік кұралжабдықгар керек. Электрлік өлшеу
кұрал-жабдыктарына физикалык шамалардын өлшемдіктері, ... ... ... ... ... деп физикалык шаманың қабылданған мәнін сактайтын, ... ... оның ... ... ... ... айтады. Мысалы:
электрлік кедергініц өлшемдігі, электр сыйымдылығының өлшемдігі, т.с.с.
Өлшеу дәлдігіне және ... ... ... ... ... және ... ... бөлінеді. Эталондық өлшемдік деп
физикалык шаманың өлшем бірлігін сақтайтып және одам баска өлшемдіктер үшін
көшірме ... ... ... ... ... олшемдіктер жұмыстык
өлшемдікгер мен өлшеуіш аспаптарын ... және ... ... ... ... ... ... ғылыми, т.б. мекемелерде өлшеу
жұмыстарын жүргізуге арналған.
Электрлік өлшеуіш аспаптары деп ... ... ... ... ... ... инфәрмация түрінде бере алатын олшеуіш
кұралдарын айтады. Мысалы: вольтметр, амперметр, ваттметр, санауыш, т.б.
Өлшеуіштік түрлендіргіштер ... ... ... ... электр сигналдарына түрлендіргенен кейін оны ... ... ... ... айналдыру үшін керек. Әдетте, ... ... ... ... ... шунттар, кернеу
бөлгішгер, өлшеуіштік трансфарматарлар, т.б. ... ал ... ... ... ... үшін ... ... сыйымдылыкты және индуктивті
түрлендіргіштер, т.б. қолданылады.
Өлшеу ... ... және ... ... деп ... I гер
электрлік шаман ың мэні өлиіеу аспапгары аркылы тікслей аныкталатын болса,
онда ... ... ... ... деп атайды. Мысалы, кернеуді
вольтметрмен, қуатты ваттметрмен олшеу. Жанамалап ... ... ... мәні баска бір шаманың тікелей олшенген мәні аркылы, осы ... ... ... ... ... ... аныкталады.
Мысалы, элементтің ксдсргісін оның кернеуі мен тогының өлшенген мәндерін Ом
заңының өрнегіне койып табу. ... ... ... ... ... салыстырып табу да жатады. Мысалы. кедергініц ... ... ... ... ... ... кедергілер аркылы табу.
1.2 Өлшеу қателіктері. Аспаптардың дәлдік сыныптары
Өлшеу кұрал-жабдыктарыныц техникалык сапасының ... және ... ... нәтижесінде шаманың өлшенген мэнінің оның
шынмәнінсн ауытку мөлшері өлшеудің ... ... ... ... жагдайдың (температура, ылгалдық, т.б.) өзгерісі мен ... де әсер ... ... ... ... ... ... және
кездейсок болуы мүмкін. Жүйелі қателік өлшеу тәсіліне және өлшеуіш аспаптың
кемшіліктеріне байланысты туады. Сондыктан өлшеу кезінде ол ... ... ... ... катсліктсрді болдырмау үшін өлшеу тэсілдерін
жетілдіріп, ал өлшеу ... ... ... өткізіп отыру керек.
Кездейсоқ кателіктердің себептері әр түрлі болады және ... ... ... отырады. Бірак, өлшеу саны белгілі бір шамаға жеткен№ де
өлшеу деректері қайсы бір ... ... Ал бұл ... ... ... ... сәйкес келетіндіктен, әрбір өлшеудің кателігін
осы зандылыкты гіайдаланып табуға болады.
Еселеніп көп ... ... шын ... ... мәні үшін ... ... мәнін алуға болады, яғни
мұндағы Ь]9 Ь2, ... Ьп жеке өлшеудің деректері;
п № өлшеу саны.
Шаманың ... ... ... ретінде оның орташа квадраттық
кагелігі алынады:
мұндагы р = bx В0 ... ... ... ... ... кездейсок ауыткуы.
Кездейсок кателіктің таралу заңын пайдаланған ксзде кателіктің
ықтималдығы жататын ... ... табу ... Егер ... саны 3 < п < ... ... ... аралық үшін Стьюденттің коэффициенттерін
пайдаланган колайлы. ... ... ... пен ... ... ... ... табуға болады. Ендеше, қателіктің оң ... ... болу ... ... ... ... дерегін былай жазу керек:
мұндагы tc Стьюденттің коэффициент.
Электр өлшеуіш аспаптары өлшеу ... ... ... ... ... 0;05; 0,1; 0,2; 0,5; 1,0; 1,5; 2.5; 4,0. Мүндағы ... ... мәні ... аспаптың пайызбен алынған келтірілген
қателігіне ... ... ... қателігі деп оның абсолюттік қате№
лігінің өлшеу аралығына пайыздык катынасын ... А ... ... N ... өлшеу аралығы.
Егер шкаланың нөлдік белгісі оның шетінде болса, онда өлшеу аралығы
үшін жогаргы ... шегі ... да, ал ... ... ... ... ... шкаланың шеткі мәндерінің арифметикалык қосындысы алынады.
Өлшеуіш аспаптың кателігін әрдайым қайталанып отыратын жүйелі кателік
деп есептесе, өлшенгсн шаманың мәні
Мысалы, 10 ... ... 4 А ток ... түр екен делік. Дәлдік
сыныбы 2,5, ал нөлдік белгі шкаланың шетінде әрналаскан. Егер ... ... онда ... дерегі томепдегіше жазылады:
Аспаптардың көрсетуіне қәршаған ортаның температурасы мен ылгалдылығы,
электр және магнит ... де эсер ... ... ... ... ... шунт немесе қосымша резистәрлардың кедергілерінің
өзгеруі салдарынан оның көрсетуі де өзгерім отырады. ... ... ... ... ... аспаптың магнит нндукциясы немесе сыйымдылығы
өзгереді. Осы ссбепті оның көрсстуі де баскаша ... ... ... ... ... және ... ... аркылы кәргалган болуы керек, ал сырткы ортанын температурасы ... оның ... ... ... ... ... керек.
1.3 Магнитоэлектрлік аспаптар
Магнитоэлектрлік аспаптардың жұмыс істеу тәртібі ... ... ... ... мен ... ... жақтауша түріндегі әраманың (2) магнит
өрісінің өзара әсерлесуіне негізделген.
1 сурет. Магнитоэлектрлік аспаптыц сүпбалық қурылысы:
I түрақты ... 2 № ... ... 3 өс: 4 ... 5 ... аспатпың mini; 7 № шкала;
8 кәрректәр
Жақтауша әрама өске (3) бекітілген, ал ось ... ... ... (4) әрнатылған. Жактаушаға эсер ететін айналдырушы момент
серіппелердің (5) карсы моментімен ... ... ... (6) шкаланың
(7) нөліне келтіріп кою үшін кәрреісгәр (8) ... ток ... ... оның ... ... әсер ететін ығыстырушы
күш
мұндагы В магнит өрісінің индукциясы;
жактауша сымының активті ұзындығы;
I жактаушаның тогы.
Егер жакдауша әраманын әрам саны w ... онда ... ... ... айналмалы өске әрнатылғандықтан, оның карама-карсы
жаткан сымдарына эсер ететін кос күш ... ... ... һ № ... әраманын ені.
Айналдырушы момент гәризонталь ... ... ... ... ... ... ... сонша кескін пайда болады.
Мұндаіі осциллографтар екі ... уш ... ... кеп ... ... Цифрлык өлшеуіш аспаптар туралы түсінік
Өлшеу нәгнжесін цифр түрінде кәрсегрвтін өлшеуіш аспапгарды ... ... ... дсп ... ... ... ... жиілікті, кернеуді,
кедергіні, уақытты т.б. шамаларды өлшеуде кеңінен қолданылады.
Цифрлық өлшеуіш аспаптардың жүмыс істеу ... ... ... ... ... түрлендіріп, кейін дискретті сан түрінде өрнектеуге
негізделген.
Сұлбаларының және конструкцияларынын әртүрлілігіне қарамастан, цифрлык
өлшеуіш аспаптардын ... ... ... 1 сурет); өлшенетін шама КҚ
кірмелік кұрылгыда масштабты түрлендіріледі
П.ІОсурет. ... ... ... ... ... ... ... озгертіледі және полярлығы анықталады), АЦТ
аналоіты№цифрлық турлендіргіште аналопык (үздіксіз) шама ... ... ... ... Одан ... ... шама ... кұрылғының таблосында сан түрінде көрсетіледі. Осы үш улкен
блоктың жүмысын БҚ баскару кұрылғысы үйлестіріп отырады.
Алалоггы-цифрлык ... ... шама ... ... ... ... ... аркылы түрлендіріледі:
өлшенетін шаманы белгілі шамамен уакытка байланысты салыстырып,
қатарластырып санау;
өлшснстін ... ... ... бойынша өзгеріп отыратын
тұракты шамамен салыстырып, сандык разрядтары бойынша теңдестіріп санау:
өлшенетін шаманың ... бір ... ... ... ... ... ... бел гілі шамалармен салыстырып, сэйкесті
мэнді тандап алу аркылы санау.
1-суретте ... ... ... бір ... ... ... ... тәсіліне негізделген цифрлық вольтметрдің күрылымдык ... ... ... ... ... ... к,, к,, к3
электрондык кілтгері ашык делік.
1.5 Электромагниттік аспаптар
Электромагниттік олшеуіш аспаптар козгалмайтын шарғы (I) мен ... ... ... жұдырыкша өзекшеден (2) тұрады (11.3сурет). Өзекше
мен аспаптың тілі (3) ... өске (4) ... де, ал өс ... ... ... (5) отыргызылған. Бір үшы өске, екінші ұшы
аспаптың козғалмайтын бөлігіне бекітілген ... ... (6) ... ... ... ... ... тұракгы ток жүргенде ферромагнит өзекшені шаргының ішіне
тартатын күш эсер етеді. ... ... ... ішіне кірген са№ йын
шарғынын индуктивтілігі өзгеретіндіктен, онын магнит өрісінін энергиясы да
өзгереді. Осы себепті өзекшені ... ... ... ... ... ... өзгерісінс пропорционал болады
2-сурет. Электромагниттік аспаптың сұлбалық құрылысы: / шареы; 2
ферромагнит өзекше; 3 ... ... 4 өс; 5 ... 6 ... 7 ... W ... ... энергиясы; / шарғыныңтогы (елшенетін ток); L №
шаргының индуктивтілігі. ... і = /msinco/ ... ток ... ... ... момент оның орташа мәнімен анықталады:
мұндагы М' айналдырушы моменттің лездік мәні және өрнектері электромагнитк
аспаппен тұрақты және ... ... ... ... ... момент серіппенің карсы моментімен теңгерілетіндіктен,
өзекшенің (аспап тілінің) бұрылу бұрышы
мұндағы аспаптың токка сезгішлл дегі ... ... ы ... ... ... ... ... шкаласының квадраттық шкала
болатындыгы көрінеді. Бірак. ферромагнит озекшенің геометриялық өлшемдерін
өзгерте отырып, яғни оның ... ... ... шарғының
индуктивтілігін өзгерте отырып, шкаланы бірқалыпты жасауға болады.
Электромагниттік аспаптар, әдетте, тұракты және ... ... мен ... ... үшін ... ... мен амперметрлер
ретінде колданылады.
1.6 Электродинамикалық және ферродинамикалық аспаптар
Электродинамикалық аспап козгалмайтын (1) және айнапып түратын өске
(2) бекітілген ... (3) екі ... ... ... ... айналуына карсы моментті ток жүретін спираль ссріппелер (4)
тудырады. ¥яшықтарға (5) отырғызылған өске ... тілі (6) ... мен ... (7) арқылы аспаптың көрсетуі анықталады.
Шарғылармен ток жүргснде пайда болатын магнит өрісінің ... L]f L, ... және ... шарғыдардың иидуктив
тілігі;
козғалмайтын және козғалмалы шарғылардың тогы;
■Ur_ № шарғылардың өзара индуктивтілігі.
3-сурет. Электродинакалық аспаптың сңлбаның ... ... ... 2 ... ... ... 4 ... 5 ұяшық; 6 аспаптың mini;
7 шкала
Қозғалмайтын және ... ... ... өрістерінің эсерлесуі
нәтижесінде козғалмалы шарғыға түсірілетін айналдырушы момент магнит өрісі
энергиясының ... ... ... ... өзгерісімен анықталады,
ягни
Шаргылардыңтогы мен индуктнвтілігі олардың кеңістіктегі әрнынан
тәуелсіз болатындықтан, айналдырушы ... ... ... қарсы әрекеттік моменті (11.11)
геңгеріп тұратындыктан, бұрылу бұрышы
мұндагы аспаптың сезгіштігі деп ... ... ... ... /, = Іт] sin со/ жоне /2 = Іт2 sin ... синусоидал
токтар жүрсе, онда айналдырушы моменттің орташа мәні
мұндағы айналдырушы моменггін лездік мэні
ал шарғы токтарының ... ... ... пен ... ... ... ... қозғалмалы шарғының (аспап тілінің) бұрылу бұрышы
Егер (11.20) немесе (11.24) өрнектеріндегі токтардың біреуінің әрнына
оның кернеуі мен кедергісі аркылы аныкталған ... ... ... алғанда
(11.20), (11.24) және (11.25) өрнектері электродинамикалық аспаптармен
тұракты және айнымалы токтың кернеуін, күшін жонс қуатьм өлшеуге болатынын
көрсетеді. Осы ... ... ... ... ... және ... ... колданылады.
Егер козгалмайтын шарғының ферромагнитті ... ... ... ... ... аспап дсп атайды. Ферромагнитті
өзек айналдырушы моментті жоғарылатуға және сырткы магнит өрісінің әсерін
жоюға мүмкіндік береді.
1.7 ... ... ... ... істсу паркы екі немесе бірнеше шарғылар
қоздыратын магнит өрістері мен осы магнит өрістері тудыратын ... ... ... негізделген.
Индукциялық аспап қозғалмайтын екі шаргыдан тұрады (11.5сурет): оның
біреуінің өзегінің үш негізгі (1) және бір ... ... (2) ... ал ... (3) өзегі тәрізді. Индукциялык ... ... ... ... және ваттметр ретінде колданылатындықтан. оның
бір шаргысы электр қабылдагышка параллель жалганады, ягни оган ... ... ... ... оны ... ... деп атайды.
Ал екінші шарғы электр қабылдағышка тіркес жалганады да, онымеи ... тогы ... ... әрама деп аталады. Осы ... ... ... ... өске (4) бекітілген диск (5) әрналаскан.
Диск бекітілген өс ... ... ... ұяшыктарға (6) отырғызылган.
Тежеуші және қарсы әрекетті момент тудыру
1.8 Жарық-сәулелі және электрон-сәулелі осциллографтар
Өте тез ... ... ... ... ... ... және олардың өзгеру сипатын зерттеу үшін ... ... ... ... ... ... (ток, кернеу) экранда бақылап капа
қоймай, ... ... ... те ... ... Алынған графиктер
электрлік сигналдың лездік мәндерін, амплитудасын, периодын, жиілігін,
фазалық ... ... т.б. ... ... ... береді.
Жарық-сәулелі осциллографтың (5, а-сурет) басты бөлшсктеріиің ... ... (I) ... саналады. Осциллографтык гальванометр
(2) және оның полюстерінің арасына әрналаскан днаметрі 0,001...0,02 мм ... ... өте ... ... (3) ... Жактауша серіппелер (4)
аркылы тарттырмалар мен (5) керіліп ... ... айна (6) ... оның ... (7) ... ... сигнал беріледі.
Жақтаушаның тогы мен магнит өрісінің әсерлесуі салдарынан ... мен ... бір ... ... ... сигналдың заңдылығы бойынша тербеліп
ту рады. Қазіргі осциллографтык галванометрлердін еркін тербеліс жиілігі 15
кГцке дейін жетеді. ... ... ... айнага жарык көзінен (8)
шоғырландыргыш линза (9) арқылы сәуле түсіріледі. ... ... ... ... (10) ... онда ... ... графигін сызып шығады. Айнадан шагылған сэуленің бір бөлігі
призма (11) ... ... ... ... ... (12) ... ... аркылы сәулені көріп бақылауға арналган экранға (14) түседі.
5-сурет. Жарық сәулелі осциллографтың қүрылысыиың сүлбасы (а) мен
осциллограмма (6):
1. сигналдың ... 2 ... ... 3 ... сызық
Суретке түсірілген сигналдың ки№ сығы (I) осциллограмма деп аталады ... ... ... ... (мм), оны ... (мм/А) белее, кез келген уакыт мезетіндегі өлшеніп отырған
токтың ... ... ... ... ... өсі ... ... уақыт белгілегіш (2) керсетіп отырады да, ал нөлдік ... ... бос ... ... ... ... ... шығады.
Жарык-сәулелі осциллографта бірнеше гальвонометр (6. 8, І2 және одан
да коп) қолдануга ... ... бір ... ... ... және ... түсіруге болады.
Осциллографты к гальвнометрлердің еркін тербеліс жиілігінің 15 кГц тен
аспайтындығынан ... ... ... ... ... ... ... Жогары жиілікті (200 МГцке дсйін) үдерістерді, әдетте,
электрон-сәулелі осциллографтардың көмегімен зертгейді.
6-сурет. Электронсэупелі осциллографтың құрылысыпыц сұлбасы:
1 шыны түтік ... 2 ... 3 ... ... 4, 5 ... 6 гәризонталь электродтар: 7 вертикаль электродтар: 8 люминофәр
экран: КБ қәректендіру блогы; УК вертикаль ыгыстырудың ... ... ... ХК ... ... ... оциллографтардың негізгі бөлігі болып саналатын
ішінде әр ... ... ... және ... сәрылған шыны сауыт
электрон-сәулелі түтік деп аталады ... ... ... (1) ... ... ... тұру үшін кыздырылма (бөлек шоқтану кылымен
кыздырылатын) катод (2) ... ... ... ... түгі ... ... жеңілдету үшін оксидпен жабылған. Баскарушы электрод
(3) ... ... ... бар цилиндр, катодтан шашырап ... ... бір ... ... ... Егер ... катодқа Караганда теріс потенциал берсе, онда катод псн
басқарушы электродтың ... күш ... ... ... ... әрісі пайда болады. Осы өрістің әсерінен катодтың бүйірлерінен
шықкан элеісгрондар оған қайтып әралады да, ал ... ... ... ... ... ... ... шығып кетеді. Басқарушы
электродтың потен циалын реттей отырып, оның ... ... ұшып ... ... ... не ... отыруға болады. Электрондардың
саны көбейгенде экрандагы жарық дактың жарыктылығы ... да, ал ... ... осциллографта потенциалдары он. цилиндр тәрізді екі
анод (4 және 5) болады. Потенциалы оң болғандыктан, ... ... ... ... әсерінен басқарушы электродтан шыккан ... ... ... ... жіп ... шоқталған электрондардың ағыны
анодтың оң ... ... ... ... Шеткі электрондар анодқа
кұлап, бірінші анодтың тогын түзеді де, ал ортацгы бөлігіндегі электрондар
инерциясының салдарынан өтіп ... ... ... (5) ... ... үлкенірск он потенциал берілетіндіктен, электрондардың жылдамдығы
одан сайын артады және осының ... ... шок ... ... ... ... ... реттеу экрандағы сэулені шоқтауға
мүмкіндік береді. Қарастырылган электрон№ сәулслі осциллографта электрондар
агыны бірнеше элсктр өрісі ... ... Ал, ... ... ... ... ... аркылы шоқтау әдісі де қолданылады.
Екінші анодтан шыккан электрондар шоғы гәризонталь (6) және ... ... ... ... ... өтіп, люминофәр жағылған
экранга (8) барып соғылады. Ал ... ... ... ... ... ... Егер ... кернеу берсе. онда олардың
потенциал дары на байланысты ... шогы ... ... багытын
өзгертеді: теріс потенциалды табакшадан оң ... та№ ... ... ауыстырады. Ендеше, гәризонталь табакшалардың кернеуін өзгерте отырып
электрондар шағын вертикаль багытта, ал ... ... ... ... ... бағытта жылжытуға болады.
Егер вертикаль табақшаларга айнымалы кернеу берілсе, онда электрондар
шогы онды-солды жүгіріп, экранда ... ... ... ... ... катар гәризонталь табакшаларға да ... ... ... ... шогы экранда пішіні осы екі ... ... ... ... белгілі бір фигура сызатын болады.
7-сурет. электрон-сәулелі осциллографтың экранында кескіннің пайда
болу сүлбасы
Вертикаль табақшаларга берілетін кернеу Иж ... та№ ... ... жазып көрсстетіндіктен жазба кернеу деп аталады. Жазба
кернсудің пішіні араның тісі тәрізді болғанда экранда тек кана ... ... ... ... ... ... ... ара тісті кернеу /, уақыт ішінде түзу
сызык бойымен өсіп, өте аз /, ... ... ... ... ... Осы
себепті, жарық дақ бір нүктеден екінші нүктеге дейін тұрақты жыл№ дамдыкпен
барады да, екінші нүктеден ... ... оте аз ... қайтып келеді.
Кейін осы үдеріс кай№ таланып отырады да, экранда гәризонталь сызык капа
пайда болады. Енді ... ... ... ... Uy ... ... дак бір уакытта жазба кернеудің әсерінен гәризонталь багытга, ал
зерттелетін ... ... ... ... ... ... ... уакыт бойынша озгеру графигін сы№ зып шыгады. Экранда зерттелетін
кернеудің ... шығу үшін ... ... жиілігі зерггелетін кернеудің
жиілігіне тең болуы керек. Егер олар тең ... ... ... ... он ... ... ... бірнеше периоды болады. Ал жиіліктері тең
емес, әрі еселі болмаса, онда ... ... ... оңға ... жүгіріп түрады.
Электрон-сәулелі осциллографтарда жазба кернеуді олардың құрамына
кіретін арнайы жасалған жазбалык ... ... ... ... ... ... кернеудің жиілігіне ... үшін ... ... ... ... ... Бұл үдерісті синхрондау деп
атайды. Қолмен дәл синхрондау мүмкін еместігінен, ... ... ... ... ... ... жабдықталады.
Көптеген жагдайда бір уакытта ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... осциллографтарда
электрондық коммутатәр ден аталатын блок қолданылады.
Қорытынды
Электрлік өлшеуіш аспаптары деп физикалык шамалардың мәндерін адамныц
қабылдауына колайлы түсінікті ... ... бере ... ... айтады. Мысалы: вольтметр, амперметр, ваттметр, санауыш, т.б.
Өлшеуіштік түрлендіргіштер негізінде электрлік ... ... ... ... ... ... оны электрлік өлшеуіш
аспаптарымен цифрлық мәнге айналдыру үшін ... ... ... ... ... ... ретінде шунттар, ... ... ... т.б. ... ал ... электр сигналдарына түрлендіру үшін ... ... ... және ... т.б. ... ... ... А.С. Электротехника: Учебник. – М.: Высшая школа, 2000.
2. Прянишников В.А. Теоретические основы электротехники: Курс ... ... ... ... ... Опадчий Ю.Ф. Аналоговая и цифровая электроника: Полный курс. – М.:
Горячая Линия-Телеком, 2000.
4. Лачин В.И., ... Н.С. ... ... пособие для студ.
втузов. – Ростов-на-Дону: Феникс, 2002.
5. Рекус Г.Г., Белоусов А.И. ... ... и ... ... и основам электроники: Учебное пособие. – М.: Высшая ...

Пән: Электротехника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Электрлік өлшеулер мен электр өлшеуіш аспаптар12 бет
Электрлік өлшеу туралы негізгі түсініктер11 бет
72 пәтерлі тұрғын үй, дүкені мен офис және шаштараз жобасы60 бет
Органикалық қосылыстардан май өнімін алу25 бет
Электронды құжаталмасу жүйесі53 бет
Қанжуған уран кен орнын жобалау42 бет
Айнымалы токты тұрақты токқа түрлендіру. Түзеткіштер12 бет
GPS құрылғылары және геодезиялық аспаптар мен жабдықтар51 бет
Асханалық ыдыс – аяқтар мен құрал – аспаптар5 бет
Геодезиялық аспаптар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь