Алматы қаласының экожүйесі

Кіріспе
1.тарау. Алматы қалалық экожүйесінің экологиялық
жағдайы
1.1 Алматы қаласының физика.географиялық
сипаттамасы
1.2 Бақылау бекеттерінің сипаттамасы
2.тарау. Алматы ауасының ластануын зерттеу
2.2 Алматы атмосферасының ластау көздері
2.2 Атмосфералық ауаның ластану деңгейінің сипаттамасы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Алматы қаласы еліміздегі ең ірі мегаполис болып табылады. Тау баурайында орналасқан, жел соқпайтын, климаты ыстық, калада фотохимиялық реакциялар тез жүріп, ауадағы неше түрлі лас компоненттер оңтүстік астана тұрғындарының денсаулығына айтарлықтай зиянын тигізіп отырғаны жасырын емес. Қала әкімшілігі ауа атмосферасын тазарту үшін «Таза ауа - жанға дауа» бағдарламасын жасап, оны бір қатар халықаралық форумдарда қорғап, европалық комиссия осының негізінде «Қала ауа бассейінің ластануы» атты екі жарлық бағдарлама бойынша қайтарымсыз бір миллион евро грант бөлген болатын. Бағдарлама ТАСИС бағдарламасы шеңберінде жүзеге асырылады. Осының нәтижесінде өткен жылдан бастап қалада елімізде ең қатаң экологиялық ереже қолданылып, қалаға этил бензинін экелуге тиым салынды.
Оңтүстік астанамыз Алматыда тұрмыстық қатты қалдықтарды жою үлкен проблемаға айналуда. Қаладағы жалғыз коқыс полигонына (Алматы облысы, Қарасай ауданы) жылына 1млн.м3-тан астам қалдық тасталады. Сонымен қатар, территорияларда стихиялы қоқыстардың құрылғаны байқалады. Одан басқа, Алматыда зиянды қалдықтарды көметін арнайы полигон жоқ. Көгалдар кесіп тастау, отау қаупіне эрқашанда төнуде. Бүгінгі күні қалады ағаштар мен көшеттер отырғызылуда, стихиялы қоқыстар жойылуда. Тұрмыстық қатты қалдықтардың проблемасын шешу үшін қалалық қоқыс өңдеу станциясының реконструкциясы аяқталады, аудандық қоқыс жинақтау станциялары ашылады. Тұрмыстық қатты қалдықтар проектісін басқаруды іске асыру үшін инвестициялар тартылуда. Ерекше қорғауға алынған табиғи аймақтардың жүйесі құрылуда (сонымен қатар «Медеу» және «Баум тоғайы» парктері).
1. Қоршаған орта және еңбек кауіпсіздіпндегі жаңалыктар. IV Халыкаралық ғылыми-техникалык конференциясының материалдары. - А..2000 ж.
2. Жаворонкова И.П. Охрана воздушного бассейна и пути повышения ее эффективности. - М, 1980 г.,-146-164 с.
3. Суляева Н.Г., Попова Т.М., Мусина Ү.Ш., Кезеңбаева Г.Б. Табиғатты корғау қызметін экономикалық бағалау. - Алматы: ҚазҰТУ 2004 ж.
4. Пелящ Б.Д. и др. Оценка ущерба от загрязнения атмосферы. Пром. энергетика. -М., 1979 г., -44-46 с.
5. Великанов Д.П. Автомобильный транспорт и окружающая среда. -М., Энергетика и транспорт, 1979 г., № 6,-98-107 с.
6. Елманов В.И., Тернова Г.Г. Охрана атмосферного воздуха. - М., Юрид. литература. 1984, - 112 с.
7. Израэль Ю.А. Экология и контроль природной среды. - Л.: Гидрометеоиздат, 1984, - 510 с.
8. Денпсов В., Панкратов Н. Как определить размеры за загрязнения атмосферы автомобиьным транспортом. /Автомобильный транспорт/ 1990, №96-34 с.
9. Мухаев С, Амирханова М. Курс - эколого - экономический эффект. Казахстан: Экономика и жизнь. 1994. № 10, -45-47 с.
10.Сауранбаев Б.О. Системность формирования взаимосвязи экологических последствий и технолого - экономических показателей развития производства. Алматы. КазГосИНТИ, ИЛ № 18 - 96. 1996, -5с.
11. Акуальные проблемы охраны окружающей среды. Экономические аспекты. Под. ред. Чумженко Н.Г.. Белашова Л.А. АН СССР. Ин-т экономики промышленности. Ворошилоградский филиал. Киев: Наукова думка, 1979, - 319 с.
12.Меркулова В.П., Определение показателей «антропогенного» загрязнения воздушной среды. Алматы: КазНТУ 1998
        
        Кіріспө
Алматы қаласы еліміздегі ең ірі мегаполис болып табылады. Тау
баурайында ... жел ... ... ... ... ... тез жүріп, ауадағы неше түрлі лас компоненттер ... ... ... ... ... ... ... жасырын
емес. Қала әкімшілігі ауа атмосферасын тазарту үшін «Таза ауа - жанға дауа»
бағдарламасын жасап, оны бір ... ... ... қорғап, европалық
комиссия осының негізінде «Қала ауа бассейінің ластануы» атты екі жарлық
бағдарлама бойынша ... бір ... евро ... бөлген болатын.
Бағдарлама ТАСИС бағдарламасы шеңберінде ... ... ... ... ... ... ... елімізде ең қатаң экологиялық ереже
қолданылып, қалаға этил бензинін экелуге тиым ... ... ... ... қатты қалдықтарды жою үлкен
проблемаға айналуда. Қаладағы жалғыз коқыс полигонына (Алматы ... ... ... ... астам қалдық тасталады. Сонымен қатар,
территорияларда стихиялы қоқыстардың ... ... Одан ... зиянды қалдықтарды көметін арнайы полигон жоқ. Көгалдар кесіп
тастау, отау қаупіне эрқашанда төнуде. Бүгінгі күні ... ... ... отырғызылуда, стихиялы қоқыстар жойылуда. Тұрмыстық қатты
қалдықтардың проблемасын шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... жинақтау станциялары ашылады.
Тұрмыстық қатты ... ... ... іске асыру үшін
инвестициялар тартылуда. Ерекше қорғауға алынған табиғи ... ... ... ... ... және ... ... парктері).
1-тарау. Алматы қалалық экожүйесінің экологиялық
жағдайы
1.1 Алматы қаласының физика-географиялық
сипаттамасы
Қазақстан Республикасының оңтүстік астанасы - Алматы қаласы өзінің
физика-географиялық және ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Алматы Тянь-Шань тау жүйесінің солтүстік тау етегінде, Үлкен Алматы
және Кіші Алматы өзендерінің аралығында ... ... жер ... ... ... орын ... біраз қалаларының біріне жатады. Теңіз
деңгейінен Алматы қаласының ең солтүстік нүктесі 670 метр ... ... ал ең ... ... 970 ... ... Оның табиғи-климаттық
жағдайының әртүрлілігі осындай ғажап қаланың тігінен ... ... ... және ыссы ... ... ... ... қосылған сияқты. Сібір аққайыңы мен Тань-Шань шыршасы, жүзім
сабағы мен шабдал көршілесіп ... ... ... шекарадан асатын шөлейт даладан
оңтүстіктен асатын мүздыққа дейін қалалық картада белгіленген.
Қаланың климаты ... ... ... және ... ... ... ... барлык бағытында кала
«аэродинамикалық көлеңке» атауында болып шығады. жыл бойы ... ... ... ... ... штилдің жазда қайталануы 45%, ал қыста 70%.
Қыс мезгілінде қала үстінде температурасы ... және ... ... ... ... ... ... болуы атмосфералық ауа қабатының
вертикалды араласуын болғызбайды. Қоспаның тарқауына аласа ... ... ... ... ... ... жасайды, зиянды
заттектер атмосфералық жер қыртысының қабатында жиналады.
Күрделі ландшафттық-географиялық ... кала ... ... ... ... белгілі бөлігін тұрғын массивы алып жатыр.
Қаланың орта ... ... ... ... ... ... ... Райымбек көшесінен солтүстігіне карай өнеркәсіп және кіші
этажды ... ... ... Қала жоғары сейсмикалық және қауіпті сел
зонасында орналасқан.
Алматы қаласының қоршаған ортаның экологиялық жағдайы ауаның ластану
деңгейі ... ... ... ... ... ... ... калаларының біріне жатады. Алматы қаласы дүние
жүзіндегі ең лас 10 қалалардың ішіне кіреді. Алматы қаласының атмосфераға
шыгаратын ... ... ... және ... ... құрамындағы
мөлшері Өскемен каласынан кейін ... ... Егер ... жүздеген
өндірістік өнеркәсіптер түтіндесе, қазір олардың ... жүз ... ... ... 60%-ы тиімсіз пайдаланады (бір
жүргізушіні ғана ... ... ... ... ... үшін экологиялық зиян қорғасын қоспаларын
пайдаланады. Жүйелі түрде ... ... мен ... ... ... ... Көп мөлшерде азот диоксиді, фенол,
шаң, күкірт қоспалары және басқа улы заттектер кездеседі. Орта ... қала ... газ және шаң ... 180 мың тонна зиянды
заттектер ... ... бір ... ... 35 кг ... заттектер келеді.
Ауада зиянды заттектердің концентрациясы шекті рүқсат етілген нормалардан
элдеқайда асады. ... ... ... ... азот диоксиді, фенол, күшэн
және формальдегид көп ... Осы ... ... ... шаң рүқсат
етілген нормадан 1,4-1,8 есе, фенол - 1,4-1,8 есе, формальдегид - 1,8 ... ... - 1,1 есе асып ... 1 - ... рауалы концентрациялар, мг/м ... ... ... ... | ... шекті | ... | ... ... | ... | ... | |
| ... бір жолдық|Орта тәуліктік (ШРК0Т.) |
| ... | |
|1 |2 |3 ... |0,5 |0,15 ... ... |0,5 |0,05 ... ... |5 |3 ... диоксиді |0,085 |0,04 ... ... |0,4 |0,06 ... |0,035 |0,003 ... |0,01 |0,003 ... | |0,1 ... ... | |0,3 ... ... | |2,0 ... ... | |1,0 ... ... | |0,3 ... ... | |50,0 ... ... және ... ... газ ... ... - көмір
тотықтарының жоғарылуы Алматы қаласына тэн ... ... ... мен ... ... газ құрамында
азот тотықтарының концентрациялары болады. Былтыр газ және шаң түрінде 170
мың тонна зиянды заттектер қала ... ... ... ... ... ... ... тиеді. Қоспалар ылғалданған жағдайда
одан да уытты заттектер пайда ... Тез ... ... ... ... ... ал одан ары ... күкірт қышқылының пайда болуына дейін
тотығу реакциясы жүреді. Қала ауасының ... көп ... ... ... - ... автокөліктер мен ауа райының өзгеруінен
жүздеген тонна зиянды заттектерді алып келеді (қорғасын, көмір тотықтары)
.
Қаланың ... ... ... ... ... ... сынап, күшэн, берилий, ванадий, кадмий, мыс, мырыш,
молибден және қалайы көп мөлшерде ... ... ... ... ... үшін мына
комплексті көрсеткіштер (топырақ пен қардың ... ... ... ... ... арқылы қаланың бес ауданның эртүрлі
металдармен ластану интенсивтілігі белсенді: ... ... ... ... ... ... және ... бөліктерінде жоғары
және өндіріс зонасында максималды болатынына көз жетті. ... ... бұл ... ... ... мен өндірістік зоналарда
орналасқан өнеркәсіптердің шығарындыларымен байланысты. Қаланың солтүстік
бөлігіндегі аудандар Белинский ... мен ... ... ... ... көшесінің бойыда орналасқан. Қаланың таза аудандары оңтүстік
бөлігінде - Ботаникалық бақ, ... ... ... ... ... ... атмосфералық ауасының экологиялық жағдайы 2005 жылдың
1-ші жартысы бойынша ... ... ... ... ... Шаң - 1,3 ШРК, ... - 7,5 ШРК, азот диоксиді - 1,5
ШРК, ... - 2,0 ШРК, ... ... - 1,0 ШРК. Қалган ингридиенттер бойынша
АЛИ 0,3-0,4 шамасында.
Көп ... ... ... ТЭЦ-1 2,0 ... зауытының маңы - 1,3 ШРК, автомагистраль маңы
(Райымбек ... ... ... ... ... маңында азот диоксидінің мөлшері - 2,5 ШРК.
автомагистраль ... ... ... ... ... -2,6 ... 3» ықшам ауданында және ТЭЦ-1 - 1,5 ШРК. ... ... ... аудандарға ТЭЦ-1 маңындағы автомагистральдар (6,7 ... ... мен ... ... маңы (3,3 ШРК). ... 1,3 ШРК ...... ауданында, ТЭЦ-1 ... - 2,3 ШРК. ... ... ... ... ... ... - 1,8 ШРК, Қаз¥ТУ маңында - 1,0 ШРК. Ауада
күкірт диоксиді мен азот оксидінің мөлшері ... сэл ғана ... 804 -ның ( ТЭЦ, ... ... ) ... 1, ... Алматы маңайында (Медеу жақта), АХБК айналасында, ВАЗ жакта, ал НС03
-тің концентрациялары АХБК, «Асфальтобетон» ұйымының маңында ... ... ... ... 7-12 мк Р/ч ... өсіп, табиғи фоннан
оның деңгейі жоғары болуда.
Атмосфералық ауаның ортажылдык ластану динамикасының деңгейі 1990-2000
жылдары ШРК бойынша 3-ші кестеде көрсетілген, ал ... ... ... ... ... жылдары ШРШ бойынша 1- суретте
көрсетілген.
Сурет 1 1993- 2002 ... ... ... ластану
динамикасының деңгейі
1.2 Бақылау бекеттерінің сипаттамасы
Атмосфералық ауаның ластану деңгейін бақылау ... ... ... ... жылдың кез-келген мезгілінде өткізіледі. Үш
бақылау багдарламасы орнатылады: ... ... ... ... ... ... ... қажетті ақпараттар алу мен ортатәуліктік
концентрацияларды сағат 1,7, 13, 19 жергілікті ... ... ... ... ... ... атмосфералық ауада шаң, күкіртті газ, көмір
тотықтары, азот тотықтары және ... ... ... үшін ... емес бақылау бағдарламасы бойынша зерттеулер сағат 7, 13, ... ... ... ... сағат 7 мен 13 зерттеулер
өткізіледі. ... ... ... -45 С - ден ... ... метеожағдайлар кезінде сынама алу тәулік бойы эр үш сағат
сайын алыну керек.
Өндірістік өнеркәсіптер орналасқан жерлерде бақылауларды ... ... ... ... эрдайым болатын және арнаулы әдістер қолданады. Ауа
сынамасы желдің бағыты ... ... ... 0,2-0,5, 1, 2, 3, 4, 6, ... 15 және 20 км аралықта алынады.
Факел астында сынама алу жер ... 1,5 м ... ... ... аралығында, сынама алу ортасындағы интервал 10 минут болу керек
Алматы қаласының ауасын 10-20 түрақты бекеттер бақылау керек. Ал ... ... ... ... 3 ... ... (№1, №5, № 9, №12, ... бақылайды. Казгидрометтің қаржы мөлшерінің жетпеуінен қалада көп жылғы
бақылау орындары ... ... ... күні қала ... ... аймақты қорғау ұйымымен бірігіп, қаржы табу жоспарын іске асыруда.
Бақылау мәліметтерін талдау нэтижесінде ... ... ... ... шаң, ... ... азот ... және фенол
концентрациялары бар екені анықталды.
Атмосфералық ауада зиянды заттардың шоғырлануына ... ... ... - ... ... және ... ауа- райы, түман. Бөлек
қоспалармен ластанатын атмосфералық ауа ... ... ... ... заттар (шаң). 5 бакылау бекеттерінде шаңның мөлшері ШРК-дан
асады. Ең ... ... №5 ... (плодоконсервный зауытының маңы) -1,3-
5,7 ШРК және №12 бекетте (автомагистраль, ТЭЦ-Г) -1,2-3,2 ШРК-ға тең. Басқа
бекеттерде ШРК 1,1-ден 2,6-ға ... ... ... ... ... орта ... концентрациясы
санитарлық нормадан асқан жоқ.
Азот диоксиді. Ең жоғары орташа ... ... №9 және ... ... Бұл ... азот ... концентрациясы 1,0-
1,7 ШРК шамасында болды. Баска бекеттерде ... тыс ... ... ... ... ... 1,7 ШРК-дан 12,3 ШРК-
ға дейін өсті. №9 және №12 ... ... ... ... Олар 12,3 ШРК және 8,0 ШРК -ға тең ... ... фенолмен ластануында үлкен өзгерістер белгіленген
жоқ 1,7-2,0 ШРК.
Бүрыңғы ... ірі ... ... ... ... үлесі жоғары болса, бүгінгі күні олар тоқтап тұрғанымен шағын
мекемелердің көбеюі салдарынан ауа құрамының ластануы көбеймесе ... ... пеш ... ... ... нан ... ... СТО, АЗС, диірмендер
т.б.
Сурет 2 - 2005 жылдың бірінші жартыжылдықта Алматы қаласының
метеоорталығьгның бақылаулар мәліметі бойынша радиациялық гамма - ... ... ... -фонның мәні, мкЗВ/сағ |
| ... мәні ... мәні ... мәні ... |0,13 |0,16 |0,09 ... |0,13 |0,18 |0,09 ... |0,14 |0,17 |0,11 ... |0,14 |0,17 |0,10 ... |0,15 |0,18 |0,11 ... |0,15 |0,19 |0,12 ... жылдық |0,14 |0,18 |0,10 ... 2- ... ... ... ... орналасуы
Кесте 3 - Алматы қаласының 2005 ... 1 ... ... ... ... ... ... ... ... |ИЗА ... | ... ... |астын | ... | | | ... | ... | | | ... | |
| | | | ... | |
| | | | |о/ | |
| | | | |/0 | |
| | | | ... | |
| | |/ 3 ... |, 3 |ШРК-ң |
| | |мг/м ... |мг/м ... |
| | | ... | ... |
|Шаң |0,89 |0,97 |1,6 |1,16 |1,27 ... ... |0,20 |0,27 |0,38 |0,29 |0,49 ... ... |0,82 |0,78 |1,10 |0,76 |1,02 ... диоксиді |2,31 |2,50 |2,69 |2,67 |1,68 ... ... |0,3 |0,2 |0,5 |0,5 |0,2 ... |0,53 |0,49 |0,63 |0,51 |0,79 ... |8,57 |6,93 |5,69 |9,93 |13,73 ... |13,12 |11,6 |11,27 |15,03 |18,50 ... бойынша өндірістердің нарықтық ... ... бар ... ... ... ... негізгі
қиыншылығы - экологиялық проблемалар. Қазіргі уақытта каланың ... ... ... ... ... ... ... мен әл-ауқатының дамуы методикалық және технологиялық тэсілдерді
реттеу мен жалпы ... және ... ... ... ... ... байланысты.
Дамыған мемлекеттерде ортаның ластануының жыл сайын келтіретін зияны
жалпы ұлттық өнімнің (Ж¥Ө) 3-5% ... ФРГ- да ол 8 % -ға ... ... ... ... қорғау үшін кететін шығындар -2% , Жапонияда - 4% ,
Францияда - 1,2%.
2001 жылы жылжымалы ... ... 1,4 млн. ... ... Тек ... ... ғана 120 млн. м~ ақаба сулары тасталды, ... ... ... ... 60%-ын ... ... темір,
қорғасын, мырыш, селен, марганецтің мөлшерлері белгіленген нормалардан 10
есе артық. Ластаушылардың ... ... ... (19 ... ... күкірт және басқа уытты заттектер.
Сонымен қатар қала бойынша атмосфераны ластайтын зиянды заттектердің 80% -
ын 300 мың автокөліктер ... ... ... ... ... ауруға төтеп
беретін қабілеттері төмендеп, үлкен кісілердің ... 34.5% - ға, ал ... 70% - ға ... ... ... 1,5 ... ... бар еліміздегі ең ірі мегаполисінің
экологиясын қорғаудың оңай еместігі ... да ... Бұл ... ... 1999-2015 жылдарға арналған «Таза ауа - жанға дауа»
кешенді бағдарламасы қабылданған болатын. Осы ... ... ... ... ... ахуалын жақсарту үшін біздің калалық
басқарма көп ... ... ... Оның ... ... ... ... жоспарының атқарылуына мемлекеттік бақылау жасау болып
табылады. Атап айтар болсақ, 1999-2015 жылдарға арналған ... ауа - ... ... ... ... ұйымдастыру мен мониторинг жүргіземіз.
Басқарманың акпарат, мониторинг және жобаны дайындау бөлімі ... ... ... апта ... ... ... есеп ... Осы бағдарламаны жүзеге асыруға тек өткен жылы гана 442 ... ... бұл 1999 ... ... төрт есе көп. ... ... ауаны қорғауға 70,3, қалдықтарды көмуге 11,5, су ... 16,2, ... ... ... жақсартуға 114,7 миллион теңге жүмсалды.
Жер жанатты Жетісуда эсем, сүлу, сымбатты, асқар Алатаудың етегіне бой
түзеген, бір кездегі кербез Алматы ... көк ... ... ... ... ... ... факті деген көлденең қүбылыс, сенсең де сол, сенбесең
де сол калпынан өзгермейді.
Республика ... ... ... - 10%, 80% ... ... ... ішінен су бассейініне, қалғаны катты ... ... Ауа ... ... ... зардап - 50%,
су бассейінінен 30%, қатты қалдықтардан -20%.
Кесте 5 - ... ... ... ... ... ... шығарылған зиянды заттардың жалпы көлемі, т/жыл |
|атауы | |
| ... |Газ ... ... |
| | ... | |
| | | ... ... |
| | | ...... |
| | | | ... | |
| ... ... ған ... ... ыларына түсті |Ұсталып
зиянсыздандырылғ
ан |
|3.3.
мөлше
ріне
тазанба | |
|
|
|
|
|барлығы |Олард
ың
ішінен
кайта
пайдан
ған |

лақтыр
ылған
3.3.
үдемелі
мөлше
Рі | |2004 |РК |21734,0 |1931,3 |19802,7 |18849,7 |3932,8 |2884,3 |8,9 | ... |127,1 |8,1 |119,1 |111,8 |7,6 |15,4 |6,3 | ... |372,6 |38,2 |334,4 |319,2 |10,7 |53,4 |10,3 | ... |182,5 |104,6 |77,9 |74,9 |59,7 |107,5 |57,3 | ... |857,9 |25,1 |832,8 |790,9 |1,8 |67,0 |2,9 | ... |118,0 |117,8 |0,2 |0,2 |0,0 |1 17,8 |99,8 | |
|ВКО |1149,0 |141,8 |1007,4 |964,0 |703,9 |185.3 |12,3 | |
|Жамбылская |86,6 |9,0 |77,5 |71,5 |7,6 |15,1 |10,4 | ... |64,6 |58,5 |6,0 |5,9 |2,6 |58,7 |90,6 | ... |6655,2 |993,2 |5662,0 |5781,6 |372,5 |1373,6 |14,9 | ... |658,7 |146,9 |511,8 |501,7 |188,0 |157,1 |22 3 | ... |20,1 |18,4 |1,7 |1,2 |0,2 |18,8 |93,5 | |
|Мангистаус. |73,8 |73,3 |0,5 |0,4 |0,4 |73,3 |99,3 | |
|Павлодарск. |99,56 |131,2 |9825,5 |9449,8 |2476,7 |506,9 |1,3 | ... |120,4 |24,3 |96,2 |92,7 |88,7 |27,7 |20,2 | |2.2 ... ... ... сипаттамасы
Қала территориясын түр бойынша бөлу шешілетін мэселенің масштабы мен
оның шешілу деңгейіне байланысты. Атмосфераның ластану ... ... ... ... ... ... және шығындардың азаюы оны
ластайтын көздер санының (N) ... ... ... ауаның ластануы
жекелеген автокөліктердің мыңдаған түр есебінен болатынын ескеру керек.
Көздер саны азаюының бір әдісі бұл жекелеген ... ... ... аудандық көздерге ауыстырылуы, яғни бірнеше көздер топтарын бір
шартты көзге бірігуі болып табылады.
Экологиялық ... ... 6 ... белгіленді; топырақ, кар, ауаның
ластануы, шығарындылар ... шаң, ... ... ... ... ... ... Бірінші экологиялық қиын аудан
машина жасау өндірістерінің шығарындыларымен байланысты ... ... ... ... зауыты және төменвольтты аппаратура зауыты).
Олар көп мөлшерде вольфрам, мыс, марганец, хром, жүздеген ... ... ... кадмий (10... 100 фон) шығарады. Шығарындыларға
қарағанда топырақ құрамында көптеген элементтер 10-15 есе кем ... ... ... 50... 100 есе кем). ... ... ... қала ... өндірістік шаңдардың 8...23% -ын
шығарады. Цехтарға жақын территориялар күміс, сынап қалдықтарымен (40 ... ... Бұл ... ... ... - ... зауыты мен АЗТМ есебінен -сынап концентрациялары жоғары. Екінші
экологиялық қиын ... ... КСМК - 3 және ... да ... ... ... территория жатады. Бұл ауданга күмістің
аномалиялары тэн, отындық мазуттың кең пайдалануының есебінен бүкіл ... ... ... ... ... ... ... қиын
аудан Райымбек пен Сейфуллин көшелерінің қиылысынан ... - ... ... Мұнда фондық концентрациялардан 100 есе ... ... пен қар ... кездеседі (табачыый комбинат); 10 есе ... - ... ... мыс ... - ... ... ... «Электроприбор зауыты». Төртінші экологиялық қиын ... ... ... зауыты, аумағындағы территорияларымен ... ... Бұл ... ... концентрациядан 10...30 есе
артық) сынаптың ... ... тэн. ... ... ... ... ... экологиялық қиын аудан Рысқүлов
көшесінен солтүстікке ... ... мен ... ... ... ... ... шығарындылары шөгіліп, топырақ ... және ... ... ... ... қиын ауданға
Алматы-1 теміржол бекетінің территориясы жатады. Мұндағы топырақ құрамында
сынап пен кадмийдің мөлшерлері көп. Бұл ... ... ... ... ... 6 есе ... ... қауіпті экологиялык аудандардың көлемі 17,5 км, бұл
жалпы қала территориясының 10% ... ... ... ... да қиын
экологиялық жағдай орналасқан. Мысалы: Розыбакиев көшесі - ... ... - ... ... ... - ... даңғылы және т.б.
көшелер қиылыстарында.
Атмосфераның автокөліктер шығарындыларымен ластану деңгейінің
тығыздығына байланысты ... ... ... түр бойынша бөлудің
негізіне мыналар кіреді:Жоғарыда айтылғандай қаланы үш ... ... ... ... ... ... ластануының
п=5 деңгейімен қарқандылығы ... ... ... ... ... ... ... аудандар п=6), олардың жағымды және жағымсыз
жақтары мен концептуалды ... ... ... ... ... ... қызмет етуінің деректі
беталысы; практика және әртурлі локалды бақылаулар;
... ... ... анықтаудағы бағалау: Ластанудың
комплексті индексі, жеке экологиялық ерекшеленген объектілер бойынша орташа
статистикалық, фондық және болжаулы шығарындылар;
• Алматы ... жеке ... бөлу үшін ... ... ... метеорологиялық және рельефті факторлар және де
бұл аудандардағы халықтың тығыздығын есепке алғанда атмосфераның
автокөліктер шығарындыларының ластану деңгейімен ерекшеленетін
аудандар).
Қаланың қазіргі ... ... ... ... ... факторлар мен автокөліктердің үлкен ағындары
және карқынды қозғалысының нәтижесінде автокөліктердің орталык
магистральдарында атмосфераны ластаушы концентрациялардың ... ... ... ... ... ауа ... ... болуына
экеледі. Ал бұлар жақын жерде орналасқан кварталдардың кір ауасын сорып,
қыста тұмшаның пайда болуына әсер ... ... қоса ... фактор-
ауаның бір орында түруына экеледі (ауаның тазалану деңгейі). Осыған
байланысты атмосфераның ... ... ... ... ... ... жетеді.
Бірінші экологиялық қолайлы аймаққа қорғалатын аймақтар кіреді.
Олар ... ... ... қорғалатын объектілер: Медео, Баума рошасы,
Алматы өзені, эртүрлі мэдени парктар (М. Горький және т.б.), ... ... ... ... каланың солтүстік бөлігінде 1-ші теміржол
вокзалдан бастап ары ... ... ... бөлігінде -Казахфильм, Таулы
Қырат ықшам аудандары, Каменка; шығыс бөлігінде -Талғар ... ... ... - ... ... ... Аксай және т.б. ықшам аудандары.
Екінші экологиялық орташа ластанған аймақ - ... ... және ... - Алматы, Алматы - Қаскелен трассалардан оңтүстік ... ... ... ... аудандар.
Үшінші экологиялық түрақты емес ... - ... ... ... ... көрсететін, жанармай толтыратын, ... ... ... ... экологиялық орташа ластанған аймақ - ... ... ... - ... және ... ... магистральдар: Аль-
Фараби, Тимирязев, Жандосов, Сайын, Абай және Розыбақиев ... ... ... аймақ қаланың солтүстік бөлігінде
орналасқан. Олар ... ... ... ... ... ... ... Төле би, Қазбек би, Сэтбаев,
Байтұрсынов, Желтоқсан, Наурызбай батыр көшелері.
Қорытынды
Қазіргі заманғы ғылыми-техникалық прогрестің қарыштап алға ... ... ... тікелей игі ықпал етумен катар, коршаған орта-
табиғатқа орны ... ... зор зиян да ... ... ... ... ... бірге оған бағыну керек»,- деген сөзін еске салған
жөн. ... осы ... есте ... ... ... ... мен экология-экономикалық мэселелер ұлттық дэрежеден ... ... аса ... ... ... ... Әлі де ... экология-экономикалық зияны ескерілмей, бірыңғай қоршаған ортаны
қорғау шаралары оң бағытта дамымай отыр. Жалпы ... ... ... ... ... ... мол дүние деп бағалаудың басым
болғандығынан оны экстенсивті түрде ... келе ... ... еліміз үшін де, жеріміз үшін де орны бөлек. Көлік қатынасы
қарқындап, өнеркәсіп оңалған ... - ... ... ... ... жандэрмен
күйін кешуде. Айта берсек, эуресі мол, ... зор ... саны ... үзын арқау, кең түсауға салуды уақыт та, жағдай да ... ... ... ... ... ... табиғаты -кабылданған қүжатка
емес, ең алдымен осы отырған сіздер мен біздің қоян-қолтық іс-эрекетімізге
байланысты», ... ... ... ... ... ... өзінің
жақында сөйлеген сөзінде.
Бүгінде Алматы қаласының экологиясы жылдан-жылға нашарлап бара жатқан
сияқты. Оны қала экімі Иманғали ... те ... ... ... ... ... түрлі дерттермен ауыратын адамдардың саны соңғы
он жылда 1,5 есеге көбейгені, сонымен қатар ... ... ... ... және кан ... ... ... қатерлі ісік ауруларының
өсуі бойынша біздің қаламыздың республикада бірінші орын алатынын ... бола ... Бұл ең ... қала ауа ... ... ... зауал екен. Ал оның ең ... ... - ... ... ... тыс ... болса керек. Шын мәнінде, бүгінгі таңда
бір Алматының ... 420 мың ... ... екен. Оған қоса, күн сайын
қаламызға 30 мыңнан аса ... ... ... қосыңыз. Ал, сол
көліктерден жыл сайын атмосфераға 265 мың тонна адам ... аса ... ... екен. Осы ретте Иманғали Нүрғалиүлы: «Міне, тұрғындардың
автомобиль тығындарын өте жақсы көрмейтін, сол автокөліктер ... ... өте ... ... бірақ өзінің жеке машинасы болғанын өте жақсы
көретін ... ... Осы ... ... қала тұрғындарының өз
автомобильдеріне деген сүйіспеншілігін шектемейтін ... ... ... ... бізге автомобильдерден бөлінетін улы қалдықтардың экологиялык
ахуалға байланыстылығы төмен болуы қажеттілігін және олардың біздің қалаға
шынымен де таза ... ... ... ... бір ... ... ойластыруымыз қажет», -деп айта кетті.
Қала тазалығы ең басты нэрсе. Оның ауасының таза болуы ... ... үшін ... ... ... ... ... Қала
аспанын
түмшалап тастаған зиянды заттарға эрбір үйдің мүржасынан шыққан түтіндер де
себепкер болады ... Оған ... жеке ... ... ... дөңгелектерін, пластикалық бөтелкелерді пайдалана бастауы.
Қазақстанның қазіргі кезеңдегі даму жағдайында ... пен ... ... ... ... ерекше.
Сондықтан да, экологиялық қауіпсіздік тұрғысынан Қазақстанның дамуындағы
экономикалык ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін кешенді іс-шаралар
қолдануымыз қажет.
Қазақстандағы экологиялық дагдарысты жағдай 1997 жылы ... ... ... үшін ... ... ... ... іс-қимыл жоспары" Орталығының құрылып, нәтижелі жұмыс істеуіне қол
жеткізді. Бірақ мұнымен іс бітті екен деп қарап отыруға эсте ... ... ... барысы материалдық ресурстарды
пайдалану тиімділігін басқару ... ... ... алдымызға койып
отыр. Осы жағдайда Қазакстанда табиғатты қорғаудың тиімді жолы қалдықтарды
утилизациялау емес, оларды кезінде қысқарту стратегиясы ... ... даму ... өту біз үшін өте ... тірлік, сондықтан
табиғи-экологиялық түрақтылыкты камтамасыз ету бір науканмен аяқталатын
жұмыс емес екендігін есте сактағанымыз абзал.
Қазақстан ... ... ... оиың адам ... ... деңгейін жоғарылатуда сенімді камтамасыз ету үшін ... ... ... ... республикалық экологиялык корды (тиісінше облыстық, жергілікті)
жасау және оның қызметін жандандыру, қоршаған ортаны қорғауды сақтандыру
қорын, кәсіпорындардың ... ... ... ... ... Республикасында қабылданған "Қоршаған ортаны қорғау туралы"
Заңның негізгі міндеті қоршаған ортаны кррғауда коғам мен табиғаттың қарым-
қатынасын ... ... ... өндіру және тиімді ... және ... ... ... ... ... ... экологиялык проблемаларды мемлекеттік реттеуде осы аса
маңызды Заңдар бұлжытпай басшылыққа алынып, орындалуы тиіс. Бұл
келтірілгендерден төмендегідей төр түжырым шығады. 1) Бәрі ... Яғни ... бір ... аз ғанажылжудың, өзгерудің өзі
алыс жерде немесе алыс болашакта едәуір және ұзақ уақыттық салдарға ... ... Сол ... ... ... ... дегенді қазылған еннің
құнды құрауыштарынтолық бөліп алу тұрғысында ... ... ... ... ... ... ... Бэріде қайта болмасын, эйтеуір көзден таса болуы, бір жаққа жасырылуы
тығылуы, бір жерден өз орнын табу тиіс. Қоршаған ортаның ... ... ... сол - жер қойнынан орасан мөлшерде кен козылып,
жаңа, белсенді заттарға айналдырылады да, олардың ... ... ... ықпалдары ескерілмей эрі оның есебін шығарарлық ақылда
жеғпей, шартарапқа шашылып тасталады.
3) Табиғат бэрінде ... ... ... ... ... ... жасағанын адам асыға үсіге аз уақығға-ақ жасап, соның
салдарынан өмірге ... ... ... түруы тиіс теғіктердің
аса күрделі құрастындыларды алып келіп, мұның бэрі озара толық үйлесе
алмай, шым-шытырық кайшылыққа түсіп ... ... ... ... ... ... болмаған, болуы мүмкін емес органпкалык зағтардың
пайдасынан зияны көп болып түр.
Жәндік жойғышғарда, шөп жоғышғарда өмірге осылай ... ... ... шыгады: 1. пайдалы қазбалардың сапсынан гөрі олардың ... ... ... негізінде ғүғыну технологиясын жетілдіруді
ойлау және шешу ... ... шикі ... ... құрылымы және бедері
дегендер біз өзгерғе алмайтын және өзгерғпеуіміз тиіс ... ... ... Бұл жайларды танып білу оларды түтыну технологиясын игеруге
мүмкіндік береді.2. Айналамызда ғүрғылықты және аса ... орға ... ... және ... шараларды өмірге енгізерде ісғі ғабиғағ
тәжірибесіне қайта-қайта қарай отырып ... ... ... келмейді. акысыз берілмейді. Экономикадағы сияқғы
экоғануда бұл заң мұлтіксіз орындалып ... яғни ... ... да қүны ... Қазақ судың да сүрауы бар деген.
Сондықтан табиғағған алған ... оның өз ... ... емес, жер қойнынан «күшпен», «зорлыгын көрсете»
отырып, қазып алынған, одан «ғарғып» ... ... ... ... ... керек болады. Оның ақысын ғөлемей кеғу
мүмкін емес.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қоршаған орта және ... ... ... IV ... ... материалдары. - А..2000 ж.
2. Жаворонкова И.П. Охрана воздушного бассейна и пути ... ... - М, 1980 ... с.
3. Суляева Н.Г., Попова Т.М., Мусина Ү.Ш., Кезеңбаева Г.Б. Табиғатты корғау
қызметін экономикалық ... - ... ... 2004 ж.
4. Пелящ Б.Д. и др. Оценка ущерба от загрязнения ... ... -М., 1979 г., -44-46 ... ... Д.П. ... ... и ... среда. -М.,
Энергетика и ... 1979 г., № ... ... ... В.И., Тернова Г.Г. Охрана атмосферного ... - М., ... 1984, - 112 ... Израэль Ю.А. Экология и контроль природной среды. - Л.: Гидрометеоиздат,
1984, - 510 с.
8. Денпсов В., Панкратов Н. Как определить ... за ... ... ... ... транспорт/ 1990, №96-34 с.
9. Мухаев С, Амирханова М. Курс - ... - ... ... ... и ... 1994. № 10, -45-47 ... Б.О. ... формирования взаимосвязи экологических
последствий и технолого - ... ... ... ... ... ИЛ № 18 - 96. 1996, ... ... проблемы охраны окружающей среды. Экономические аспекты. Под.
ред. Чумженко Н.Г.. Белашова Л.А. АН СССР. Ин-т экономики промышленности.
Ворошилоградский филиал. Киев: ... ... 1979, - 319 ... В.П., ... ... ... загрязнения
воздушной среды. Алматы: КазНТУ 1998

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық жүйе туралы11 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
Алматы қаласының «Тоспа Су» тазарту аэростанциясы58 бет
Алматы қаласының агломерациясын қалыптастырудың экологиялық ерекшеліктері35 бет
Алматы қаласының ауа басейнінің сапасын бақылауды басқару және ұйымдастыру37 бет
Алматы қаласының аумағындағы археологиялық ескерткіштер4 бет
Алматы қаласының АҚ “Темірбанк” Алматы-2 банктік қызмет көрсету орталығы35 бет
Алматы қаласының географиялық сипаттамасы20 бет
Алматы қаласының Есентай өзені суының химиялық құрамын анықтау53 бет
Алматы қаласының жағдайындағы Drosophila мelanogaster популяциясындағы особьтарға морфологиялық анализ жасай отырып қоршаған ортадағы ластаушы заттардың әсерін бағалау20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь