XX ғ. 50 жж. Қазақстанның саяси-әлеуметтік жағдайы және экономикасы мен мәдениеті

1953 жылғы 5 наурызда Коммунистік партия мен Кеңес Одағының басында 30 жылдан астам отырған И. В. Сталин қайтыс болды. Сталин өлгеннен кейін елде демократиялық қайта кұру процесі қарқынды жүре бастады. Демократиялық өзгерістердің ықпалымен Кеңес өкіметі шамадан тыс орталықтандыруды босаң-сытуға және одақтас республикалардың шаруашылық саяси - мәдени кұрылыс саласындағы құқықтарын кеңейтуге бағытталған кейбір шараларды жүзеге асыруға мәжбүр болды. Бұл кезде Қазақстанның бюджет құқықтары кеңейтіліп, оның көлемі едәуір өсті. Атап айтқанда, 1951-1955 жж. өнеркәсіпке жұмсалған қаржының жалпы көлемі 1941-1950 жж. салыстырғанда 2,3 есе артты. Ал 1956 жылдан бастап табыстың кейбір түрлері бойынша республикалық бюджеттерге қаржы бұрынғыдан да көбірек бөліне бастады. Қазақстан бюджетінің шығыс көлемі 1953-1960 жылдарда 7 еседен аса ұлғайды: 434, 9 млн. сомнан 3 млрд. 53 млн. сомғадейін жетті.
1954-1956 жылдарда одақтық министрліктерден республика қарамағына 144 ірі кәсіпорны, ал 1959 ж. түсті металлургияның барлық 29 кәсіпорындары берілді. Мұның нәтижесінде одақтық-республикалық өнеркәсіптегі өндіріс көлемі 2 еседен артық ұлғайды. Түсті металлургия, қара металлургия мен химия өнеркәсібі кәсіпорындарын салу, байланыс, қала және село кұрылысы, геология және жер қойнауындағы қорларды қорғау министрліктері басқада одақтық министрліктер, одақтық республикалық болып қайта кұрылды. Су шаруашылығы министрлігі қалпына келтірілді. Республикадағы министрліктердін құқтары бұрынғыға қарағанда едәуір өсті. Оларды құру кезінде Қазақстан үкіметі шаруашылықтың ерекшеліктерін, жұмыс көлемін және өркендеу келешегін ескеретін болды. Сонымен бірге одақтас республикалар жалпы одақтық сипаттағы мәселелерді шешуге бұрынғыдан гөрі белсене қатыса бастады. Одақтас республикалардың экономикалық және мәдени өркендеуіне байланысты ұсыныстарын талқылау үшін КСРО Жоғарғы Кеңесінің ұлттар Кеңесі әр республиканың өкілдігі болатын Экономикалық комиссия кұрды.
Жергілікті Кеңестердің шаруашылық және мәдени құрылыс істерінде, оның ішінде халыққа білім беру, сауда, коммуналдық-тұрмыстық қызмет көрсету саласындағы құқықтары кеңейтілді. Кеңестерге жергілікті өнеркәсіп өндірісін жоспарлау және олардың өнімін бөлу, тұрғын үй салуды ұйымдастыру, қаржы-бюджет мәселелерін шешуде үлкен міндеттер жүктелді.
Одақтас республикалар құкықтарының кеңеюіне байланысты Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің заң шығару қызметінің белсенділігі артты, оның республикадағы шаруашылық және әлеуметтік-мәдени құрылыска іс жүзінде басшылық етудегі рөлі әжептәуір өсті. Сессияда қаралатын мәселелердің шеңбері кеңейді.
        
        XX  ғ. 50 жж. Қазақстанның саяси-әлеуметтік жағдайы және ... ... ... 5 ... Коммунистік партия мен Кеңес Одағының басында
30 жылдан астам отырған И. В. ... ... ... ... ... елде ... қайта кұру процесі қарқынды жүре бастады.
Демократиялық ... ... ... ... ... ... ... және одақтас республикалардың шаруашылық
саяси - мәдени кұрылыс саласындағы құқықтарын кеңейтуге ... ... ... ... ... болды. Бұл кезде Қазақстанның
бюджет құқықтары кеңейтіліп, оның көлемі едәуір өсті. Атап айтқанда,
1951-1955 жж. өнеркәсіпке ... ... ... ... ... жж.
салыстырғанда 2,3 есе артты. Ал 1956 жылдан бастап табыстың кейбір
түрлері бойынша ... ... ... ... да ... ... ... бюджетінің шығыс көлемі 1953-1960 жылдарда 7
еседен аса ... 434, 9 млн. ... 3 ... 53 млн. ... жылдарда одақтық министрліктерден республика қарамағына
144 ірі ... ал 1959 ж. ... ... ... ... ... ... нәтижесінде одақтық-республикалық
өнеркәсіптегі өндіріс көлемі 2 ... ... ... ... ... ... мен ... өнеркәсібі кәсіпорындарын салу, байланыс,
қала және село кұрылысы, геология және жер қойнауындағы қорларды қорғау
министрліктері ... ... ... ... ... қайта кұрылды. Су шаруашылығы министрлігі қалпына келтірілді.
Республикадағы министрліктердін құқтары ... ... ... ... құру ... ... ... шаруашылықтың
ерекшеліктерін, жұмыс көлемін және өркендеу келешегін ... ... ... ... ... жалпы одақтық сипаттағы мәселелерді
шешуге бұрынғыдан гөрі белсене қатыса бастады. Одақтас республикалардың
экономикалық және мәдени өркендеуіне байланысты ұсыныстарын ... КСРО ... ... ұлттар Кеңесі әр республиканың өкілдігі
болатын Экономикалық комиссия кұрды.
Жергілікті ... ... және ... ... ... ... халыққа білім беру, сауда, коммуналдық-тұрмыстық қызмет
көрсету саласындағы құқықтары кеңейтілді. Кеңестерге ... ... ... және ... ... ... ... үй
салуды ұйымдастыру, қаржы-бюджет мәселелерін шешуде үлкен ... ... ... кеңеюіне байланысты Қазақ КСР
Жоғарғы Кеңесінің заң шығару ... ... ... ... ... және ... құрылыска іс жүзінде
басшылық етудегі рөлі әжептәуір өсті. Сессияда қаралатын мәселелердің
шеңбері кеңейді.
Жоғарғы Кеңестің тұрақты ... ... ... саны 3-тен 8-ге ... ... ... және транспорт, ауыл
шаруашылығы, денсаулық ... және ... ... сауда және
коғамдық тамақтандыру, халыққа білім беру және мәдениет ... ... ... ... кұрамына енгізілген депутаттардың
саны 35-тен 167-ге дейін өсті. Мұндай өзгерістер мемлекет басына Н. С.
Хрущевтің келуімен байланысты еді. 1953 жылы ... ... ... ... ие ... ол партия органдары мен ұйымдарының шаруашылық
жұмысқа, басқару ісіне араласуына тоқтау салып, олардың ... ... ... ... ... құқықтарын кеңейту, кеңестердің шаруашылық-
ұйымдастыру рөлі мен жауапкершілігін арттыру олардың елдегі әлеуметтік-
экономикалық ахуалды жақсартуға қосатын үлесін ... ... Бұл ... ... басты саласы өнеркәсіпті дамытуға ерекше назар
аударылды. Соның нәтижесінде бесінші бесжылдык /1951- 1955 жж./ ішінде
200-ге жуык жаңа ... ... ... ... ... 3218
млн. сом болатын негізгі қорлар іске қосылды, мұның өзі ... ... 2,5 есе көп еді. Бұл ... ... ... ... мен ... станция-сы, Зыряновск қорғасын комбинатының
байыту фабрикасы, Балқаш шансорғыш фабрикасы ... ... ... ... ... концентратын, ал Балкаш
мыс қорыту зауытында тазартылған мыс өндіру жолға қойылды. Жезқазғанда
5 қуатты шахта және байыту ... іске ... ... ... өндіріс процесі тоқтатылмастан түбегейлі түрде қайта құрылды.
Республика түсті металлургиясынын бесжылдық ішіндегі жалпы ... ... ... ... ең ірі ... ... бірі - Қарағанды
металлургия ... ... ... құрылысы басталды.
Ферросплав өндіру артып, олардың ... ... ... ... алтыншы бесжылдық кезінде республикада ірі ... ... ... байланысты бесжылдық жоспарды ауыр өнеркәсіптің,
әсіресе, электр қуаты мен ... көп ... ... ... үшін
кәсіпорындар жүйесін жасау, қара жөне ... ... ... ... ... салу, өнеркәсіптің басқа салаларын
одан әрі өркендету міңдеті қойылды. Бұл міндеттерді іске ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар салынды. Павлодарда алюминий, ферросплав және
комбайн зауыттарын, прокат жабдықтары машина жасау зауытын, Жамбылда
химия зауытын, Семей мен ... жаңа ... ... салу ... Карағанды металлургия зауыттында 2 домна пеші мен ... ... ... және пайдалану жоспарланды. Міне, осындай игі
істердің ... 1960 ж. ... 1950 ж. 17,3 млн. ... 32,3 млн. ... ... 2,6 ... квт/сағат орнына 10,6 млрд.
квт/сағат электр куаты өңдірілді. Дегенмен осы кезде электр қуатының
желілері мен оны бөлу ... ... күрт ... ... ... өзі
республиканы электрлендірудің тиімділігін едәуір төмендетті.
50-ші жылдардың екінші жартысында Қазақстанда бүкіл еліміздегі
сияқты өнеркәсіпте ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... кешенді механикаландыру және
автоматтандыру, мол өнімді ең жаңа ... ... ... ... ... ... ... жетілдіріп отыру, отын
қуатын бейбіт мақсаттарға қолдану негізінде өнеркәсіптің барлық
салаларында ... ... ... арттыруға айырықша көңіл
бөлінді. Еңбекші бұқараны, әсіресе, ... ... ... ісіне кеңінен тартуға, ... жаңа ... мен ... ... ... маңызды шараларды жүзеге асыру
басталды.
Соның арқасында 50-ші жылдардың екінші ... ... ... ... одан әрі ... дамыған кезі болды. Кен рулалары
кәсіпорындарына өзі ... өзі алып ... ... беретін, елімізде
жасалған жоғары өнімді механикалық ... мен ... ... ... өзі руда өндіруді түгелдей дерлік механикаландыруға
мүмкіндік берді. Түсті металлургияда енді жеке ... мен ... ... технологиялық процестер, тұтас цехтар жүйелі
автоматтандырылды.
Шымкент пресс-автоматтар ... ... ... ... ... ... шындағыш машиналар, қуатты жаныштағыш престер шығыруды игерді.
Алматы ауыр машина жасау зауытының сым созу станы, Өскемен конденсатор
зауытының ... ... жаңа ... елімізден шалғай
жерлерде де белгілі болды. Шахталарға, ... ... ... ... ... ... ... келіп түсті, кен қазатын
комбайндардың саны көбейді, ленталық конвейерлер енгізілді. Қарағанды
көмір алқабы көмір ... ... көп ... ... ... ... елімізде алдыңғы орындардың біріне шықты. Көмір
табу, оны қопару, күреу, шығару, жол вагондарына тиеу ... ... бәрі ... ... шахталарда механизмдерді
шалғайдан автоматты түрде басқару тәсілі қолданылды.
Өндіріс процестерін автоматты түрде басқару мен бақылау ісі ... де ... ... ... ... ... ... ұлғайды. Бір жұмысшыға шаққанда электр куатын ... ... ... ... ... ... ... - 3,6
есе, химияда 13,8 есе артты.
Көлік жүйесіне де да ... ... ... ... ... ... ... жүретін локомотивтар келді. Тұнғыш
тепловоздар 1957 жылы ... ... ... ... ... болды, ал келесі жылы тепловоздар республиканың 3,5 мың км ... ... ... олар ... жүк ... 40,5 пайызын тасыды.
Алтыншы бесжылдықта Қазақстан жұмысшыларының жаңашылдық пен
өнертапқыштыкқа деген ынта-ықыласы артты. 1957 жылы ... 22,7 ... ал 1960 жылы - 50 ... жуық адам ... 1960 ... ... ұсыныстардың саны 74 мыңнан асты. Олардың 50,8 мыңы
өндіріске енгізіліп, 38,8 млн. сом ... ... Сол жылы ... ... /ҚКБ/ курсында мыңдаған адамдар оқыды, олардың
құрамына ... ... ... жаңашылдары кірді.
Республикалық өнеркәсіп орындарында мұндай ... саны 200-ге ... жылы ... елі ... ... ... ... да, бірқатар
шаруашылық-ұйымдастыру шаралары іске асырылды. Өнеркәсіп пен құрылысты
басқару экономикалық ... ... ... территориялық
принцип бойынша ұйымдастырылды. Олардың әрқайсысында халық шаруашылығы
кеңестері құрылды. Өнеркәсіптік министрліктері таратылып, ... ... ... ... ... ... ... Министрлер кеңесіне бағынды. Өнеркәсіп ... ... ... одан әрі ... туралы
Республика Жоғарғы Кеңесі қабылдаған /1957 ж/ ... ... ... 9 ... ауданы ұйымдастырылып, одақтық-
республикалық және республикалық шаруашылық министрліктер таратылды.
Халық шаруашылығы ... ... ... пен ... ... ... 2 ... астам кәсіпорны берілді.
Алайда, өмірдің өзі ... ... ... ... ... ... iсі ... болып шықты.
Өнеркәсіптің жеке салаларына өндірістік-техникалық басшылық ету
экономикалық аудандарға белшектелді, ал ... ... ... ... ... мамандандырылған көп салалы басқармалар
арқылы жүзеге асырылды. Бұл Кеңестер ғылыми-техникалық прогрестің
жеделдетілуіне ... ... ... ... ... алмады, жаңа
техниканы пайдалануға жеткілікті бақылау орнатуға қабілетсіз болды.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция3 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет
«Менеджмент теориясы мен тәжірибесі» пәні бойынша тест cұрақтары13 бет
«Мәдениет» ұғымы4 бет
Алтын адам10 бет
Америка этнологиясындағы психологиялық бағыттар4 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Басатуыш сынып оқушыларын еңбекке баулу негізінде экологиялық мәдениетін қалыптастыру мазмұны және әдістемесі57 бет
Батыс Қазақстандағы туризмнің даму мүмкіндіктері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь