Жаза және оның мақсаты туралы

Қылмыскерге тек қылмыстық жазалау шараларын, оның ішінде ауыр, қатал жаза қолдану арқылы ғана қылмыскерлікті біржола жеңе алмайтындығымызды тарих дәлелдеді. Ал, қылмыскерліктің алдын алу, одан сақтандыру шараларының бұл күресте көмегі көп екендігі сөзсіз.
Қылмыскерлікпен күресте мемлекет басқа да шараларды қолданады. Мұндай шаралардың бірі — жаза.
Жаза дегеніміз — соттың үкімі бойынша тағайындалатын мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы. Жаза қылмыс жасауға кінәлі деп танылған адамға қолданылады және адамды құқықтары мен бостандықтарынан /ҚР қылмыстық кодексімен көзделген айыру немесе оларды шектеу болып табылады.
Қылмыстық нормаларын сақтауды мемлекет мәжбүрлеу арқылы қамтамасыз етеді, себебі бұл нормалардың бұзылуы заңның басқа салаларындағы нормалардың бұзылуына қарағанда, қоғам мүддесіне немесе жеке азаматтар мүддесіне үлкен зиян келтіреді.
Жаза қолданудағы мақсат — адам мен азаматтың құқығын, бостандығын, заңды мүдделелерін, бейбіт өмірін және адамзат қауіпсіздігін, меншікті, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, конституциялық құрылысты және Қазақстан Республикасы аумағының тұтастығын, сондай-ақ қоғам мен мемлекеттің заң қорғайтын мүдделерін қара ниет қастандықтан қорғау.
Қазақстан аумағында бұрын күшінде болған Қылмыстық заңда жазаға анықтама бермеген. Сондықтан да жаңа Қылмыстық Кодекс қабылданғанға дейін, қылмыстық заң әдебиеттерінде жазаға берілген әртүрлі анықтамаларды кездестіруге болады. Олардың бір-бірінен онша айырмашылығы жоқ, оларда жаза дегеніміз-қылмыстық заң негізінде қылмыс жасаған адамға қатысты сот қолданған мемлекеттік мәжбүрлеудің ерекше шарасы деген мазмұн бар.
Ал қазіргі Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі жаза түсінігіне келесідей анықтама береді: жаза дегеніміз соттың үкімі бойынша дайындалатын мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы. Жаза қылмыс жасауға кінәлі деп танылған адамға қоладынылады, және адамды құқықтары мен бостандықтарынан ҚР Қылмыстық Кодексімен көзделген айыру немесе оларды шектеу болып табылады.
Бұл анықтамадан жаза белгілерінің жиынтығы шығады. Оны қылмыс жасаған адамға мемлекеттік ерекше орган — сот қана үкім негізінде қолдана алады.
Үкім тек Қазақстан Республикасының атынан шығарылады. Мемлекеттік мәжбүрлеудің басқа шаралары лауазымды адамның атынан немесе қандай да бір мемлекеттік органның атынан қабылданады.
        
        I ЖАЗА ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҚСАТЫ
І.І. Жаза ұғымы
Қылмыскерге тек ... ... ... оның ішінде ауыр, қатал
жаза қолдану арқылы ғана қылмыскерлікті ... жеңе ... ... Ал, ... алдын алу, одан сақтандыру шараларының
бұл күресте көмегі көп ... ... ... ... ... да ... ... Мұндай
шаралардың бірі — жаза.
Жаза дегеніміз — ... ... ... ... ... шарасы. Жаза қылмыс жасауға кінәлі деп ... ... және ... ... мен ... /ҚР ... ... айыру немесе оларды шектеу болып табылады.
Қылмыстық нормаларын сақтауды мемлекет мәжбүрлеу арқылы қамтамасыз
етеді, себебі бұл ... ... ... ... ... ... ... қоғам мүддесіне немесе жеке азаматтар
мүддесіне үлкен зиян ... ... ... — адам мен азаматтың құқығын, бостандығын,
заңды мүдделелерін, бейбіт ... және ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық тәртіп ... ... ... конституциялық құрылысты және Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... мен ... ... ... қара ниет қастандықтан қорғау.
Қазақстан аумағында бұрын күшінде ... ... ... ... ... Сондықтан да жаңа Қылмыстық Кодекс қабылданғанға дейін,
қылмыстық заң әдебиеттерінде жазаға ... ... ... ... Олардың бір-бірінен онша айырмашылығы жоқ, оларда жаза
дегеніміз-қылмыстық заң негізінде қылмыс жасаған адамға ... ... ... ... ... шарасы деген мазмұн бар.
Ал қазіргі Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі жаза түсінігіне
келесідей анықтама береді: жаза ... ... ... ... ... ... ... Жаза қылмыс жасауға кінәлі деп танылған
адамға ... және ... ... мен бостандықтарынан ... ... ... ... немесе оларды шектеу болып табылады.
Бұл анықтамадан жаза белгілерінің жиынтығы шығады. Оны қылмыс жасаған
адамға мемлекеттік ерекше орган — сот қана үкім ... ... ... тек ... ... ... шығарылады. Мемлекеттік
мәжбүрлеудің басқа шаралары лауазымды адамның атынан ... ... да ... органның атынан қабылданады.
Заңды күшіне енген сот үкімі барлық ... ... ... ... үшін ... ... ... ол Қазақстанның барлық аумағында
орындалуға тиісті.1
Жазаның орындалуы ... ... ... асырылады , қоғамдық ықпал
жасау шараларының жазадан айырмашылығы сол — ... ... ... ... қоғамдық пікір тұрады.
Қоғамдық ықпал ету шараларын ... ... ... қоғамдық
ұйымдар қолданады. Жаза — мемлекеттік мәжбүрлеудің заңмен белгіленген
шарасы. Қылмыс жасаған ... сот ... ... басқа түрін қолдана
алмайды.
Қылмыс пен жаза - өзара ... ... ... ... ... ... ... жаза тек қылмыс үшін қолданылады.
Жазаға тән ерекшелік — ... ... ... болуы. Жазалау
дегеніміз жазаның мәжбүрлеу, зорлау сипаты. Олар күш көрсету, моральды
материалдық және ... ... ету ... ... ... жазаға тән ерекшелік бола тұрса да қылмыстық кодекстерде
жазалау жаза ... ... ... ... қылмыстық кодекстерде
жазалау жазаның мақсаты ретінде қарастырылмаған.
Дегенмен, ... ... ... жаза ... ... Атап айтқанда Н.А.Беляев былай деп жазды: “Жазаның мақсаты
жазалау, ол ... ... ... үшін ... күйзелту,
бостандығынан айыру”.1 И.И.Карпец пен ... ... ... ... айтылған.
Мемлекеттік мәжбүрлеудің ерекше шарасы болып табылатын жазада соттылық
сияқты өзіне тән сипат бар, ол ... ... және ... ... ... ... тигізеді. Мысалы, егер адам жаңадан қылмыс жасаса,
оның бұрынғы қылмысы үшін соттылығы ... ... ... жай болып табылады.
Бұрын қасақана қылмыс жасағаны үшін соттылығы бар адамның ... ... ... ... қайталануы деп танылады. ... ... ... түріне және мөлшеріне, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... әсер ... мәжбүрлеу шараларының басқа түрлерінен ... сол - ... ... ... оның ... сот тек құқық
тұрғысынан ғана емес, сонымен қатар моральдық тұрғыдан теріс баға ... да, жаза ... ... ... ... адамға мемлекет
атынан берілген теріс баға. Сонымен қатар, қылмыстық жаза ... ... ... ... шарасы, оны қылмыс жасап айыпты болған
адамға қатысты сот өз ... ... онда ... ... болады және
осы қылмысты жасаған адамның айыбы мемлекет атынан бетке басылады.
1.2. Жазаның мақсаты
Әрбір ... ... ... өз ... ... тән ... ... мақсаты дегеніміз тікелей жаза тағайындау, оны қолдану ... ... ... ... қол ... ... ... нәтиже.
Жазаның нақты мақсаты Қазақстан Республикасының қылмыстық заңдарының
алдында ... ... ... ... ... ... бәрінен бұрын, соттың заң ... ... зор. ... ... қатысты жазаның түрін, мөлшерін анықтай
отырып, сот жазаны басшылыққа алуға тиіс. Бұл талапты ... ... жаза ... ... емес үкім шығаруға әкеп соғуы мүмкін.
Жазаның мақсатына заң ... ... ... ... ... зерттеу үшін де қажет. Мысалы, бірінші рет ... ... ... ... алу ... үшін және ... түзеу
үшін сондай көрсеткіш болады.
Жазаның мақсаты қылмыстық заңдарда былай деп ... ... ... ... ... ... сотталған адамды түзеу
және сотталған адамның да, басқа адамдардың да жаңа ... ... ... ... ... ... ... әділеттілікті қалпына келтіру;
б) сотталғанды түзеу;
в) сотталған тарапынан жаңа қылмыстың ... ... ... арнайы, жеке сақтандырудың мақсаты;
г) басқа адамдар тарапынан қылмысты болдырмау ... ... ... ... ... осы ... бірге қатыстырылуы тиіс.
Сонымен әлеуметтік әділеттілікті қалпына келтіру - жаза мақсаттарының
бірі болып табылады. ... ... ... ... әділетттілікті
қалпына келтіру — жаза мақсаттарының бірі болып ... ... ... ... ... бұзады. Мысалы, күші басым адам әлсіз
адамды соққыға жығады. Ер адам күш көрсетіп, әйел зорлайды. ... ... ... бабын пайдаланып, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделеріне
елеулі нұқсан келтіреді. Осы көрсетілген ... ... ... ... ... ... адамға қатысты әлеуметтік әділеттілік
бұзылған.
Айыпкерге жаза тағайындағанда сот тек жәбiр шеккен адамға ғана емес,
жалпы қоғамға қатысты әлеуметтік ... ... ... да ... әрекет жасауға тиіс. Қылмыскерді бас бостандығынан айыру, оны
күйзелту жәбірленгеннің аз да ... ... ... ... ... өзінің бұзылған құқықтары мен заңды мүдделері қалпына келеді
деп үміттенеді.
Ал, жалпы қоғам көлемінде әлеуметтік әділеттілік қалпына келу үшін ... ... ... ... сот ... ... ашық мәжілістерде
өтеді тағайындайды, сол арқылы көпшілікке қылмыстық ... ... ... жазалайтындығын, жазалай отырып, қоғамдық тәртіпті, қоғамдық
қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, жалпы ... ... ... ... ... ... Қылмыскердің жазаланғанын естіген
адамның көңіл күйі орнына түседі. Мысалы, көп ... ... ... жазасына тартқан болса, онда басқа халық ол қылмыскерді ... ... деп ... ... ... ... заң әлеуметтік1
әділеттілікпен байланыстырады, сондықтан сот тек қана әділ жаза ... өте ... ... ... ... ... әлеуметтік әділеттілікті
қалпына келтірудегі мақсатына қол жеткізу мүмкін емес.
Жаза қолданғанда адамдар әділеттілікті сезінеді, ал кейбір жағдайларда
қылмыскердің жасаған ... ... ... ... ... ... ... болса да әділ жазаны көпшілік қанағаттанғандық сезіммен
қабылдайды. Керісінше, ... ... сай емес жаза ... ... ... ... ... шығарады. Жазаның басқа бір маңызды мақсаты -
сотталғанды түзеу. ... ... ... ... ... ... адамгершлік сипатын көрсетеді.
Қылмыс жасаған адамға заңды қолдана отырып, мемлекет ол ... ... ... қоғамға басқа қылмыс жасалмайтындай болып оралуын көздеуге
тиіс.
Түзеу дегеніміз — адам ... ... ... ... ... ... ... тақырыбымыз өлім жазасына арналғандықтан бұған біз
тоқталмаймыз.
Жазаның өзіндік жеке мақсаты — арнайы (жеке) сақтандыру мақсаты. Оның
мәні де, ... да — ... адам ... жаңа ... болдырмау,
қылмыстан сақтандыру шарасы сол қылмыс жасаған адамға тікелей бағытталады.
Әдебиеттерде ... ... ... ... және оған ... тәсілдері жайында ортақ пікір жоқ. А.И. Марцевтің пікірінше, арнайы
сақтандыру шараларының мәні ... ... ... ... ... ... жол ... және бұл мақсатқа жазалау тәрбиелеу
арқылы қол ... ... ... пікірінше, нақты адамға жаза тағайындалғанда арнайы
сақтандырудағы мақсатқа мына әдістермен қол ... ... ... ... мүмкіндігінен айыру; қылмыскердің көңіл күйіне ықпал жасау;
зәресін алу.
Арнайы сақтандырудағы мақсатқа мына жолдармен қол ... ... ... ... жаңа ... ... ... айырады.
Қылмыстың заңда белгіленген жазалар жүйесінде сотталған ... ... ... ... ... шығаратын көптеген амалдар қарастырылған.
Екіншіден, арнайы сақтандырудағы мақсатқа жазамен қорқыту ... ... ... ... ... сол ... ... да болатындығына
байланысты. Егер де жаңадан жасаған қылмыс үшін ... ... ол ... бас тартуы мүмкін. Сотталған адамның басына ... бір ... ... ол жаңа қылмыс жасаудан бас тартуы мүмкін, себебі
қайталап жасаған қылмыс үшін заңда қатаң жаза ... ... ... ... ... ... ... жаңа қылмыс жасаудан бас тартуға мәжбүр
етеді.1
Үшіншіден, арнайы ... ... ... өтеу ... адамның көңіл-күйіне өзі ықпал ету арқылы қол жеткізуге болады,
ол да ... ... жаңа ... ... ... болады.
Ал, қылмыстан жалпы сақтандырудағы мақсат, қылмысты сотталған адам
тарапынан басқа ... заң ... ... сенімсіздік
танытатын адамдарға жасатпау.
Қылмыстан арнайы сақтандырудан оның айырмашылығы — мұндағы мақсат
қылмыс жасаған жеке ... ... ... ... да нормативтік актілерді
бұзуға икемді, тиянақсыз адамдарға ықпал жасау. Жазамен қорқыту, ... ... оны ... ... ... ... адамдарға тосқауыл
болады, қылмыстық ниеттен қайтарады. Жасалған қылмыс үшін жаза ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру шараларындағы ықпалы бірінішіден, қылмыстық
заңның жарияланып, онда ... ... ... үшін ... ... ... ... жасаған нақты адамға соттың жаза
тағайындауында, үшіншіден, тағайындалған жазаның орындалу процесінде, - деп
жазады М.Д. Шаргоридский.2
С.В. ... ... ... алу ... екі түрге бөледі: жалпы
сақтандыру шаралары, тар мағынада түсінгенде, негізінен ... ... бір шама ... арқылы қылмыс жасауға бейім адамға ықпал жасау; жалпы
сақтандыру шаралары, кең мағынада түсінгенде, ... ... ... ... ... етуі.
Жазаны қолданғанда жазаның барлық мақсаттары бірден қамтылады. Бірақ
бұл, сол мақсаттардың бәріне бірдей қол жеткізу емес. ... ... ... оны оқшаулағанда, ол сол жаза өтеп жатқан кезінде ешқашан
жаңа қылмыс жасай ... ... ... ... мақсатқа қол жетеді,
бірақ бұл жағдайда ... ... ... ... масатына қол жеткізе
алмаймыз.
1.3. Жазалар жүйесі және оның ... ... ...... ... ... бір ретпен
орналасқан, толық берілген және сот үшін ... ... ... ... бекітілген жазалар түрінің тізімі.
Қылмыстық заңның өзінде барлық соттар үшін міндетті болып табылатын
жекелеген жазаларды қолданудың шарты, шегі және ... ... ... ... ... ... карсы күрес саласында біркелкі ... ... ... ... береді. Сотталган адамға келтіретін
айырудың мәніне ... ... ... мынадай топтарға бөлінеді:1
1. Сотталған адамға моральдық жағынан әсер ететін жаза түрлері. Бұған
жататындар: қоғамдық жұмыстарға тарту, арнаулы, ... ... ... ... ... ... ... біліктілік сыныбынан
және мемлекеттік наградадан айыру.
2. Сотталған ... ... шек ... ... жаза ... бір лауазым атқару немесе белгілі бір қызметпен шұғылдану құқығынан
айыру, әскери қызмет бойынша шектелу.
3. Сотталған адамды материалдық жағынан айыруға ... ... ... айыппұл, мүлікті тәркілеу;
4. Сотталған адамның құқығынан немесе бас бостандығынан ... жаза ... өлім ... бас ... ... қамау,
тәртіптік әскери бөлімде ұстау. Жаза ... ... ... басқа
түрлері жалпыға мәлім жаза жүйелеріне кіретін ... жаза ... ... ... ... топты негізгі жазалар құрайды. Негізгі жазалар дегеніміз- заң
бойынша жеке дара жаза ретінде, ... ... ... ... үшін
қолданылатын жаза түрлерін айтамыз.
Жалпы қазіргі қылмыстық заңдарға сәйкес қылмыс жасады деп ... ... ... ... қолданылады:
- айыппұл салу;
- белгілі бір лауазым ... ... ... бір ... ... ... қоғамдық жұмыстарға тарту;
- түзеу жұмыстары;
- әскери қызмет бойынша шектеу;
- бас ... ... ... ... ... бөлімде ұстау
- бас бостандығынан айыру;
- өлім жазасы.
Осы жерде өлім жазасы түрлердің тізіміне ... ол ... жаза деп ... топқа қосымша жазалар жатады. Қосымша жазалар деп- негізгі
жазаға қосылып тағайындалатын, ... ... ... ... оған ... атқаратын жазаларды айтамыз. Қазақстан Республикасы Жоғарғы сот
Пленумының “Жаза тағайындалғанда соттардың ... ... ... ... 1993 №3 ... тармағында “Соттардың қосымша жаза тағайындау
мәселелеріне назар аударғаны жөн, өйткені ... және ... ... ... білу, оны даралай көрсету принципін дәйекті түрде жүзеге
асыруға, жазаның мақсатына жетуге ... - ... ... ... ... баптарының санкцияларында ... ... ... ... мүмкіндігі көрсетілсе, онда соттардың оны тағайындау туралы
мәселені қарап, ... ... ... ... ... ... ... жазаға жататындар:
- арнаулы әскери немесе құрметті атағынан, сыныптық шенінен, дипломатиялық
дәрежесінен, біліктілік сыныбынан және мемлекеттік наградаларынан айыру;
- мүлкін ... ... ... де, ... да жаза ... қолданылатын жазалар
жатады. Оларға жататындар: айыппұл салу, белгілі бір лауазым ... ... бір ... айналысу құқығынан айыру.
Сонымен қатар қолданылып жүрген қылмыстық заңда мазмұны мен мәні әр
түрлі жаза ... ... Бұл ... ... қолдану - қылмыспен
тиімді жүргізудің негізгі шарты болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жалпы ... пен ... ... байланысты практикалық міндеттерді
шешуде мемлекетіміздің қылмыстық жүйенің бір тармағы болып ... ... ролі ... ол — заң ... қылмыс сияқты аса
қауіпті түрімен күресуге бағытталған. Жаза мемлекет қолындағы маңызды
құрал. Ол ... ... ... оның ... ... ... мүддесін,
мемлекетті, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін ... ... ... қоршаған ортаны, конституциялық құрылысты, еліміздің
аумақтық бүтіндігін, қоғам мен ... ... ... ... бейбіт өмірі мен қауіпсіздігін қылмыстық қастандықтан қорғайды.
Осы жерде, қорғауға байланысты шектеулі ... ... ... тағайындау керек пе, әлде жоқ па? - ... ... ... ... болсын қатты ойландырады. Осы жерде менің өлім жазасы бойынша
пікірім, мынадай: “Жалпы ... оның ... ... кез ... ... алып
тастауға болады. Адамның өмірі Қазақстан ... ... ең ... ... ... табылады. Және оны бұл құқығынан
айыруға ешқандай түлғаның және мемлекеттің одан айыруға құқығы ... ... ... Нормативтік құқықтар актілер.
1. ҚР Конституциясы 30 тамыз ... ҚР ... ... 1997ж
3. ҚР Атқару кодексі. 1997 ж
4. Қазақ ССР Қылмыстық кодексі. Алматы. ... ... Сот ... ... Жаза ... соттардың заңдарды
қолдану тәжiрбиесi туралы 24 маусым 1993ж.
II. Арнайы әдебиеттер:
6. Алауханов Е. , Рахмметов С. Жаза ... ... ... А.Р. ... о ... ... ... Против смертной казни. Сб.материалов. М.199ІГ.
9. Смертная казнь за и против. М.1989г.
10. А.Л. Лаврин. 1001 смерть. ... ... Жеті ... ... ... Бабушкин А.В. “Обречение насмерть” Труд. 1999г.
13. Бирюков Е. Против жестокости-жестокостью. Соц.законность. 1990г. №11.
14. Борик А. “Расстрелять ... ... 1998г. 17 ... ... А. ... на ... смертной казни? Вторая попытка”.
Рос. Юстиция. 1998г. №5.
І6. Грибов В. “Просторные ... для ... ... ... №.
17.Карпей И.И. “Высшая мера: за и против”. Сов.государство и право.
1991г.№7.
ІЗ.Катанян К. “Смедэтная казнь временно отменяется” ... ... ... ?ылмысты? ???ы?. Жалпы б?лім. А.Н.А?ыбаев. Алматы, 1998ж. 175 бет.
1 Уголовное право. Часть ... ... ... понятие, виды,
назначение. — 4 том. Екатеринбург, 1994ж. 32 бет.
1 ?Р ?ылмысты? кодексі . ... 1997 ж. 38 ... ... и право 1997ж. №4 52 бет.
1 Е. Алауханов., С.Рахметов. “Жаза” ?ркениет. 1999, 17 бет
2 Преступление и наказание. 1998г. №1, 22 ... ... ???ы?. ... ... ... А.К. 182 б. ... право Наумов
2 “Уголовное право” Наумов
1 ?Р Жо?ар?ы сотыны? жаршысы. 1993ж. № 2, 3 бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаза және оның мақсаты29 бет
Жаза және оның мақсаты жайлы27 бет
Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау28 бет
Қылмыстық құқықтағы жазаның түрлері мен мақсаты6 бет
А.Байтұрсынов және халық педагогикасы7 бет
Азаматтардың қорғанысы туралы және қазіргі жағдайы15 бет
Бiрiккен ұлттар ұйымының трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа қарсы конвенциясы41 бет
Басқару ұйымастыру үкім шығару қызметіне қажет3 бет
Датұлы Сырым5 бет
Жазаның жүйелері және түрлері44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь