Қазақстан аумағындағы алғашқы көшпелілер және тайпалық одақтардың құрылуы

Б.з. бұрынғы бірінші мың жылдықтың басында мал шаруашылығы мен егіншіліктің едәуір дәрежеде қарқынды дамуы, кен өндірісінің жолға қо-йылуы сол қоғамдағы өндіргіш күштің дамуын басып озды. Темірді пайдалануды үйрену, одан әртүрлі еңбек құралдарын жасау да өндіргіш күш-тердің даму қарқынын күшейте түсті. Қазақстан аумағын мекендеген тай-палар санының өсуі мен өндірістің даму деңгейі арасында теңсіздік пайда болды. Мал санының өсуі дәстүрлі шаруашылыққа айналды.
Адамдардың негізгі тұрмыс тіршілігі мен әл-ауқаты мал өнімдеріне байланысты болғандықтан жаңа өндірістік қатынастар қажет болды. Бұл жағ-дайдан шығудың сол кезде екі түрлі жолы бар еді. Біріншісі, егіс көлемін бірнеше есе көбейту және мал басын одан әрі көбейте отырып, малдың қыстық шөбін көбірек дайыңдау. Бірінші жолды таңдауға Қазакстан жерінің табиғаты мен климаты сәйкес келмеді, яғни суармалы егіншілікті дамытуға суландыру жүйелері жеткіліксіз болды және оны дамыту мүмкін болмады. Екіншісі, малды қысы-жазы далада жаятын интенсивті көшпелі мал шаруашылығы еді.
Қазақстанның кең-байтақ аумағы жері мен табиғат ерекшеліктері де көшпелі мал шаруашылығын өркендетуге ыңғайлы болатын. Еуразия да-лаларын мекендеген тұрғындардың тарихи тәжірибесі көрсеткендей, бұл ұлы далада тек көшпелі өмірмен ғана тіршілік етуге болатындығы дәлел-денгенеді.
Қола дәуірінің соңғы кезеңінде басталған көшпелі мал шаруашылығына ауысу ежелгі Қазақстан тайпаларының тарихи дамуының жаңа кезеңімен байланыстырылды. Осылайша шаруашылықтың ұрдісі дамуы нәтижесінде б.з. бұрынғы бірінші мыңжылдыктың басында Қазақстан аума-ғында алғашқы көшпелі тайпалар пайда болды. Көшпелі мал шаруашылығына көшу далалар мен шөлді аймақтарды мекендеген тайпалар өмірінде сол кездегі жағдаймен салыстырғанда ірі экономикалық алға басушылық еді. Б.з. бұрынғы бірінші мыңжылдықтың алғашқы ғасырларында Қазақстанның кең байтақ далалары мен шөлейт жерлерінде жартылай көшпелі мал шаруашылығы шаруашылықтың басым және негізгі түрі болып орнықты.
1. Акишев К.А. Курган Иссык. Алма-ата, 1978.
2. Лкишев К.А., Кумеков Г.А. Древняя культура саков и усуней долины реки Или.
Алма-ата, 1963.
3. Акишев К.А. Искусство и мифология саков. Алма-ата, 1989.
4. Бичурин Н.Я. (Иакинф) Средняя Азия и Восточный Туркестан. Алматы, 1997.
5. Бичурин Н.Я, Средняя Азия и Казахстан. Алматы, 1992.
6. Гумилев Л.Н. Хұндар. Алматы, 1998.
7. Джандарбеков Б. Томирис. Алматы, 1998.
8. Дунху. Гаучи. Құрастырған Салғараұлы Қ. Алматы, 1998.
9. Қоңыратбаев Т. Ертедегі ескерткіштер елесі. Алматы, 1996.
10. Миняев С.С. Сюнну. М, 1988.
11. Мшиев Т. Қызылорда облысының археологиялык ескерткіштері. Алматы, 2000.
12. Смирнов К.Ф. Савроматы. М., 1964.
13. Талстов С.П. По древним дельтам Окса и Яксарта. М., 1962.
14. Куанганов Ш. Ғұн немесе Арғун тарихы туралы. Алматы, 1997.
15. Өтенияз С. Ертедегі хұңдар//Қазак тарихы, 2002, № 1.
16. Су Бэйхай. Сақтар мәдениеті// Қазақ тарихы, 2000, № 1. I
        
        ЕЖЕЛГІ ДӘУІРДЕГІ ТАЙПАЛЫҚ ОДАҚТАР МЕН БІРЛЕСТІКТЕР
Қазақстан аумағындағы алғашқы ... және ... ... ... ... мың ... ... мал шаруашылығы мен
егіншіліктің едәуір дәрежеде қарқынды ... кен ... ... ... ... ... күштің дамуын басып озды. ... ... одан ... ... ... ... да өндіргіш күш-тердің даму
қарқынын күшейте түсті. Қазақстан аумағын ... ... ... ... ... даму ... ... теңсіздік пайда болды. Мал санының
өсуі ... ... ... ... ... ... мен әл-ауқаты мал өнімдеріне
байланысты болғандықтан жаңа өндірістік қатынастар ... ... Бұл ... ... сол ... екі түрлі жолы бар еді. Біріншісі, егіс көлемін
бірнеше есе көбейту және мал басын одан әрі ... ... ... қыстық
шөбін көбірек дайыңдау. Бірінші жолды таңдауға Қазакстан ... ... ... ... ... яғни ... ... дамытуға суландыру
жүйелері жеткіліксіз болды және оны дамыту мүмкін болмады. Екіншісі, малды
қысы-жазы далада ... ... ... мал шаруашылығы еді.
Қазақстанның кең-байтақ аумағы жері мен табиғат ерекшеліктері де
көшпелі мал ... ... ... болатын. Еуразия да-лаларын
мекендеген тұрғындардың тарихи тәжірибесі көрсеткендей, бұл ұлы далада ... ... ғана ... етуге болатындығы дәлел-денгенеді.
Қола дәуірінің соңғы кезеңінде басталған ... ... ... ... ... ... тарихи дамуының жаңа
кезеңімен байланыстырылды. Осылайша шаруашылықтың ұрдісі дамуы нәтижесінде
б.з. бұрынғы бірінші ... ... ... ... ... ... ... болды. Көшпелі мал шаруашылығына көшу далалар мен
шөлді аймақтарды ... ... ... сол ... ... ірі ... алға басушылық еді. Б.з. бұрынғы бірінші
мыңжылдықтың алғашқы ғасырларында ... кең ... ... ... ... жартылай көшпелі мал шаруашылығы шаруашылықтың басым және
негізгі түрі болып ... ... ... ... ... ... мен ... тарихын зерттеуде жазба деректердің елеулі ролі бар. ... ... ... ... тұрған ежелгі тайпалар темірден
заттар жасауды игеріп, қуатты тайпалы одақтар құрған. ... ... ... ... ірі ... бірі ... табылады.
Андрон мәдениетінің Нұра кезеңінен бастау алған мал шаруашылығы Алакөл-
Атасу кезеңіңде малды көшіп жаюға ауыса бастады. Яғни, ... ... мал ... б.з.д. 1 мыңжылдықтың басында қалыптаса бастады
деп айтуға толық ... бар. Бұл ... ... үйретіліп өсірілген малдардың
ішінде жылқы, түйе және қой ... ... жыл ... ... жайылымға
қарай жиі көшу дағдыға айналды. Жоғарыда аталған үш ... ... ... екені белгілі. Ал сиыр малы ұзақ көшке ілесе алмайды
және қыста тебіндеп жайыла алмайды. Сиыр малы ... ... ... өсірілді. Аталған үш түліктің көшпенділер ... одан ... ... ... ... олардың тіршілігінде орасан зор маңызға ие
болғандығы халық ауыз әдебиетінде, тұрмыс-салт жырларында және т.б. ... ... өз ... жақсы көріп еркелеткенде «ботақаным»,
«құлыным», «қошақаным» деп те ... Ал, ... ... деп ... естіледі.
Еуразияның ұлы даласын мекеңдеп қана қоймай, осы даланың ұлан-байтақ
кеңістігін еркін билеген, оның ... ... ... ... ... ... ... білген тайпалар көшпенділердің ұлы
өркениетін де жасай білді. Әсіресе, жылқы малын ... де, ... ... да ... ... көшпелі тайпалар осы түлікке қатысты ұлы
жаңалықтар да ашты. Мысалы, ат ... мен ... ... ... ... ... ... де таралды.
Көшпелілер еркениетінде жерге жеке ... ... ... Жер ... ... ... болып саналды. Көшіп-қону мен жайылымдарды тайпа
басшылары ... ... ... пен ... мал ... ... жылқы
санының көптігімен өлшенді.
Көшпелілер өркениетіне баға беруде көпке дейін ... және ... ... ... ... ... Бұл
көзқарастар бойынша Еуразияның далаларын мекендеген көшпелілерге «жабайы»,
«тағылық» тұрмыста өмір кешті және ... пен ... ... ... ретінде баға берілді. Тіпті «көшпелілер өркениеті» деген
термин қолданылмады да. Бұл ... ... ... ... және ... өркениетті менсінбеушіліктен туған еді. ... ... ... ғана ... ... ... ... соққы
берілуде. Көшпенділер мәдениетінің әлемдік өркениеттін, құрамды бір бөлігі
болғандығы ... ... ... ... ... ... мен мәдениетта-нушыларының еңбектерімен дәлелденуде.
Қолдарына көп мал жинаған бай-шонжарлар өз тайпаларымен бірге жайылым
жерлерді үнемі ауыстырып отырған, олар ... ... ... ... далалық және шөлейт жерлерді интенсивті түрде игере бастаған. Осы
заманда мал және жайылым ... үшін ... ... ... ... Бұл ... ... және тайпа бас-шылары байыды. Әскер
басшыларының беделі ... олар ... ... да халықты билеп отырды.
Маңызды мәселелерді шешу үшін ақсақалдар кеңесі ... ... ... және шаруашылықтың дамуы бірнеше тайпалардың бірігуін
қажет етті. Осылайша экономикалык және саяси себептерге байланысты тайпалық
одақтар құрылды.
Сақтар: саяси құрылысы, ... және ... ... ... ... өмір ... сақ ... туралы
археологиялық материалдармен қатар жазба деректер де кездеседі. ... ... иран және фек ... Авеста діни кітабында және тағы
басқаларында сақтар, ... ... ... ... атты турлар» және т.б.
деп аталды.
Зерттеуші ғалымдардың пікірінше сақ тайпалары үш ... ... ... Теңіздің арғы жағыңдағы сақтар (тарадариандар), 2. Шошақ ... ... 3. ... ... ... сақтар (хаомовар-галар).
Сырдария бойы мен Арал тенізі маңын ... ... ... ... деп ... ... ... жазба деректерде
соңтүстік дохтар (дайлар), батыста ... ... ... ... ... ... ... аумағындағы мал шаруашылығымен айналысқан тайпалар туралы
зороастриялық жинақ Авестада айтылады. Бұнда Ирандағы ... ... және ... ... қазіргі Орта Азия мен Қазақстан аумағын
мекендеген көшпелі тайпалар туралы мәліметтер кездеседі. ... ... ... ... деген жинақталған атпен аталады. Парсы патшасы
Дарийдің Бехистун жазбасында былай ... «мен ... ... ... арғы ... сақтар еліне бардым, бұл ел шошақ ... ... ... ... ... кеме ... қайтадан өз орнына қойдырдым.
Осы көпірмен мен елге өттім, ... мен ... ... талқандадым,
олардың біразын тұткынға алдым, енді біразын байлап-матап маған алып ... ... ... ... деп ... басшысын қолға түсіріп, ... ... Сол ... мен өз ... ... ... олардың басшысы етіп
тағайындадым. Бұдан кейін бұл ел ... ... ... ... Геродот сақтар туралы былай деп жазады: «Бұл
халық өзінің көптігімен және жауынгерлігімен көзге ... ... ... мен ... ... скифтерге ұқсайды. Садақ тартып, найзамен
айқасады. Олардың барлық заттары алтын мен мыстан жасалған. Темір мен ... ... Олар егін ... Үй ... мен ... ... сағасы) өзенінен балық аулайды, ет жейді, сүт ішеді. Құдайлар мен
күнге ғана табынып, құрбандыққа ... ... ... мен скифтер туралы
мәліметтер Страбонның, Үлкен Гай Плинийдің, Птоломейдің, ... және ... ... ... ... ... ... және жартылай көшпелі мал шаруашылығы-мен
айналысты. Олар ... ... қой, түйе ... Өзен ... мен ... ... егін шаруашылығы да дамыды. Көшпелі сақтай-палары жыл бойы
көшіп-қонып жүрді. ... ... ... ... ... ... ... алыс жерлерге көшті. Сақтардың мал
шаруашылығының ... ... қой ... ... ... зерттелген
обалардың көпшілігінен қой суреттерінің, әдет-ғұрыптық ет ... ... ... ... бола алады. Қойдың еті мен сүті ғана
емес, сонымен ... киіз ... ... есу және жіп иіру үшін жүні де
пайдаланылды. Бесшатыр обаларынан ... ... ... ... ... ... киіз үйді ... жерге төсеуге, сәндік бұйымға
арналған ... және т.б. ... ... ... ... мен ... сақтың
тұрмысында жылқы үлкен роль атқарды. Аса ірі, жүйрік аттарды ... ... ... ... Олар ... жеке ... болып есептелді,
иесі елсе моласының басында бауыздалып бірге кемілді. Батыс және Оңтүстік
Қазақстанның далалы, шөлді аймақтарында тұратын ... түйе ... ... Ірі қара малы аз өсірілді.
Сақ заманында доңғалақты көлік те жақсы дамыды. ... ... ... төрт және алты ... ... ... Арба ... орнатылған
көшпелі киіз үйлер де пайдаланылды. Сақ ... ... үй ... еңбек құралдары, қыш ыдыстар және тағы басқалар да жақсы дамыды.
Олар неше түрлі өрнектермен, суреттермен ... ... ... ... ... ... батыл, әрі жауынгер халык ретінде
айтылады. Ер кісілер үнемі ат үстінде болған. Герадоттың ... ... ... ... ... ... мемлекетінің патшасы Кир Лидия
билеушісі Крезбен ... ... ... ... алған. Лидияның
патшасын бағыңдырғаннан кейін Кир патшасы сақтардың жеріне басып ... ... ... ұзаққа созылмайды. Сырдария өзенінен өткен жерде
сақтардың әйел патшасы Томирис ... ... ... ... ... бұрынғы 519-518 жылдары парсы патшасы 1 Дарий сақтар жеріне жорық
жасайды. Олардың әскерін сақ тайпасының ... жас ... ... ... ... алып ... шөлден қырады. Сақ жауынгерлері кейіннен парсылармен
бірігіп грек-парсы (Марафон шайқасы) соғыстарына қатысады. Б.з. бұрынғы ... ... көп ... ... ... әйгілі қолбасшы ... ... б.з. ... ... ... Орта ... ... сақ жауынгерлерін жеңе алмай, Сырдария ... жете бере ... ... ... ... ... ... әскери демократияға негізделді.
Бүкіл елді тайпа мүшелері сайлаған тайпа көсемі-патша басқарды. Ол әрі бас
қолбасшы ... ... ... ... жүргізді, тайпа мен рулар арасындағы
жайылылық өмірге белсенді араласты. Тіпті олардың кейбірі мысалы, Томирис,
Зарина және т.б. ... ... ... ... Сақ ... әлеуметтік
құрылымында адамдардың үш тобы ерекшеленді.
Олар жауынгерлер, ... ... ... ... ... ... заманының қоғамдық құрылыс жүйесін мынадай схема түрінде беруге
болады: ... туыс ... тобы - ... ... ... ... ... қауым; 3) тайпалар; 4) тайпалар одағы.
Сақ тайпаларында металл өндіріп оны өңдеуге байланысты кәсіпшілік пен
қолөнер ... ... ... Сақ ... қоладан әртүрлі қару-лар, ат
әбзелдерін, еңбек ... ... үй ... ... ... ... тамаша үлгідегі қыш ыдыстар жасалды. Сақ тайпалары ... ... ... ... деп ... Оның басты тақырыбы аңдар мен
жануарларды қолөнер ... ... ... Бұл бейнелеу өнері
Сібірге, Қазақстанға, Орта ... ... ... Еуропаға көптеп
тарады. Сақтардың материалдық мәдениеті қазіргі ... ... ... ... жүр. ... ұзын ... шалбарлар, қысқа женді көйлектер,
әшекейлі киімдер осы сақтардан қалған киім үлгілері. Қазақтардың мәсісі мен
киіз қалпақтары және бөріктері де ... сақ ... бері келе ... ... ... ... ... кой, тау барысы, жолбарыс, бүркіт, қасқыр
және тағы ... ... ... ... тек ... ... жоқ, ... өзіндік мән-мағына, мазмұн берді. Мысалы, ... ... ... ... ... жауынгерлерге күш беріп, оған оқ
дарытпайды, ... ... деп ... ... ... өнер ісі де ... ... дамыды.
Алтыннан, күмістен жасалған сәндік бұйымдар өзіндік көркемдігімен адамдарды
әлі күнге дейін таң қалдырады. Сақ тайпаларында қала да ... ... ... ... ... ... 300 шақырым жердегі Шырық-
Рабат қаласы. Бұл қала сақтайпаларының бірі апасиактардың астанасы ... ... ... ... ... мәліметтердің бір ... ... ... ... ... ... ең ... Жетісудағы Бесшатыр обалары мен Есік обасы, ... ... ... деп ... ... ойдымының Шілікті аңғары
мен Бұктырма өзенінің жағасы, ... ... ... мәдениетіне
кіретін «мұртты обалар», Батыс Қазақстандағы Сынтас және Бесоба қорымдары,
Сырдарияның ... ... ... Арал ... Ұйғарақ және Оңтүстік
Түгіскен жерлеу ... ... ... әлем жұртшылығына белгілі
болғаны «Есік» обасынан табылған «Алтын адам».
Алматы облысының Есік қаласы ... ... бұл олжа ... ... ең ... ... бірі болып табылады. ... адам 17—18 ... сақ ... ... ... Сол ... жерлеу
салты бойынша барлық киімі түгел кигізіліп, қару ... ... ... ... жұқа тері киімдері, белбеуі барлығы алтынмен қапталған.
Алтын бөліктерінің ... саны 4 ... ... Оң жақ ... ағаш қыны бар
темір семсер болса, сол ... ... бара ... ... мен ат ... екі ... тілігі жапсырылған, қайыспен қапталған темір ақинақ ... ... екі ... мен екі ... ат өте шеберлікпен және
көркем етіп жасалған. Өлік маңында қойылған ыдыстармен бірге табылған ... ... ... да ... ... қаншалықты жоғары деңгейде
болғандығын дәлелдей түседі.
Сақ заманының осындай құнды ... ... ... ... Атап айтар болсақ, 1999 жылы Атырау облысының, Жылой ауданындағы
Аралтебедегі қазба жұмыстары (бұл жерде үш мәйітхана зерттелді), осы ... ... ... ... археология институты ұйымдастырған қазақ-
француз-итальян біріккен халықаралық экспедициясының, Шығыс ... ... ... ... ... ... құнды дүниелері
және Зайсан ауданы Шілікті елді мекенінен тапқан «шілікті ... ... ... де «аң ... ... ... ... және
аттар, олардың әбзелдері табылды. Археологиялық бұл ... ... ... ... орасан зор кеңістікті сақтардың мекендегенін
және олардың ... мен ... ... ... ... ... тағы
да нақтылай туседі.
Сақ мәдениетінің белді тарихи тұлғасы фәлсафашы Анахарсис б.з. бұ-
рынғы VI ... емір ... Сақ ... дүниеге келіп Ежелгі Гре-цияда
өмір сүрген Анахарсис кұнды фәлсафалық мұралар ... ... ... ... екі ... ... ... Анахарсиске сүйенеді.
Диогеннің «¥лы фәлсафашылардың ... мен ... ... ... ... жеке бір бөлім арналған.
Қытай өзеңдері мен Дунай өзенінің аралығындағы Ұлы дала ... жеке ... ... ... сақ ... ... ... Ұлы дала мәдениеті Нил, Тигр, Евфрат, Хуанхэ, Үнді өзендерінің
бойында қалыптасқан мәдениеттер секілді ... мен ... ... қалыптасты. Келесі бір жағынан, бұл мәдениет ошағы Греция мен Кіші
Азия, Шығыс Жерорта теңізі және Месопотамия мәдениеттері ... Азия ... ... ... Бұл мәдениет ошағының ... ... ... ... ... бар еді, ал ... келе ... өтене араласып кетті.
Сарматтар мен аландар.
Сарматтар сақтар заманында өмір сүрген савроматтармен ... бар ... ... ... көне ... б.з. ... ... бастап кездесе бастайды. Сармат тайпалары Батыс Қазақстанда
өмір ... ... ... ... ... елдермен үнемі қақтығыста
болып, жаулап алған елдердің саяси өміріне ... ... ... Б.з. ... III ғасырдан бастап сарматтар скифтер еліне жиі-жиі
шабуылдап олардың аумағына баса көктеп ене ... ... ... ... ... ... ... бөлігін шажыншылыққа
ұшыратып, жеңілгендердің бірін де ... ... ... ... ... ... ... жебелерді, сабының ұшы орақ тәрізді
немесе ұстайтын жері сақина тәрізді ұзын ... ... және ұзын ... ... ... Бұл ... сарматтарда ауыр қару-жарақты атты
әскерлер де болды.
Б.з. бұрынғы II ғасырда грек-рим ... ... ... ... мен ... ... Каспий бойын
мекендеген сарматтардың бір тайпасы болып табылады. Грек рим ... ... ... ... көп ... ... алумен қатар,
олардың одан әрі Батысқа қарай жылжуы, Боспор ... ... және Рим ... ұзақ ... ... оқиғалары
баяндалады. Сармат тайпалары одағының бірі роксоландар б.з. бұрынғы II
ғасырдың соңында Понтия ... ... ... Диофентпен болған
соғыста скифтермен одақтасады. Бірақ көп ... ... ... ... ... ... ... Б.з. бұрынғы 49-шы жылы
сарматтардың бір тайпасы аорстар римдіктерге көмектесіп сарматтардың екінші
бір тайпасы ... ... ... Бұл кезде сирактар Боспор
патшалығының одақтасы ... ... ... Арал теңізінің шығысы мен солтүстігінде өмір
сүрген аландар да сарматтардың ізін ала батысқа қарай жылжыды. Тарихи жазба
деректерге ... ... ... ... өте ... және
семсерге табынатын халық болған. Батысқа қарай кейінірек ... ... ... солтүстігіне дейін жетеді. Кейіннен ғұндардың батысқа карай
жылжыған топтарына қосылып, Испанияға дейін барады. ... ... ... өз ... ... иран ... ... болған. Ғұндардың келуімен туркіленіп,
түркі тілінің ықпалына көшкен. Сарматтар мен алаңдардың ... ... мал ... ... Негізінен қой мен жылқы өсірді.
Сарматтар туралы деректер археологиялык материалдар ... ... Қара ... ... және ... Дон ... аралығындағы
скиф қорғандарымен қатар сарматтар мәдениеті де едәуір дәрежеде зерттелген.
Археологиялык зерттеулер сарматтар мәдениетін ... ... ... ... ... ... — ертеректегі сарматтар (б.з. бұрынғы VI—II
ғ.ғ.) немесе прохор мәдениеті, екінші кезең — ... ... ... II ... — б.з. I ... ... ... немесе суслов мәдениеті,
үшінші кезең — кейінгі сарматтар (II—IV ғ.ғ.) ... К.А. ... ... ... 1978.
Лкишев К.А., Кумеков Г.А. Древняя культура саков и ... ... реки ... ... К.А. ... и мифология саков. Алма-ата, 1989.
Бичурин Н.Я. (Иакинф) Средняя Азия и Восточный Туркестан. Алматы, 1997.
Бичурин Н.Я, Средняя Азия и ... ... ... Л.Н. ... Алматы, 1998.
Джандарбеков Б. Томирис. Алматы, 1998.
Дунху. Гаучи. Құрастырған Салғараұлы Қ. Алматы, 1998.
Қоңыратбаев Т. ... ... ... Алматы, 1996.
Миняев С.С. Сюнну. М, 1988.
Мшиев Т. Қызылорда облысының археологиялык ескерткіштері. Алматы, 2000.
Смирнов К.Ф. ... М., ... С.П. По ... ... Окса и Яксарта. М., 1962.
Куанганов Ш. Ғұн немесе Арғун тарихы туралы. Алматы, 1997.
Өтенияз С. Ертедегі хұңдар//Қазак тарихы, 2002, № ... ... ... ... ... тарихы, 2000, № 1. I

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сақ тайпалары5 бет
Түркі мәдениеті. Қазақ философиясының және дүниетанымының қалыптасуына түріктердің мифологиялық ағымдарының әсері4 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Тәуелсiз Мемлекеттер Достастығы аймағындағы Қазақстанның саясаты19 бет
"Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы."14 бет
VII-XI ғ Оңтүстік және Батыс славяндар.Ежелгі орыстар мемлекетінің құрылуы. Киевская Русь. Крест жорықтары. Қалалардың дамуы.Крестшілердің мемлекеті8 бет
XV – XVI ғасырлардағы қазақ хандығының құрылуындағы керей – Жәнібектің, Хақназар және Тәуекел хандардың тарихи рөлі және оны нығайту жолындағы ішкі және сыртқы саясаты78 бет
«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы7 бет
«Алтын орда» мемлекетінің құрылуы туралы13 бет
«Үш жүз» партиясының құрылуы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь