Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы

1. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы және дамуы
2. Қаржы нарығын мемлекеттік реттеу
3. Бағалы қағаздардың даму үдерісі
Бағалы қағаздар нарығы – бағалы қағаздардың шығарылымы, айналысы және өтеуі бойынша нарық қатысушылары арасындағы экономикалық қарым-қатынастар жиынтығы болып табылады.
Бағалы қағаздар нарығы, қор нарығы түсініктері әр түрлі және Қазақстанда оларды теориялық, құқықтық жағынан ажырату қажеттілігі бар. Қор нарығы эмиссиялық бағалы қағаздардан тұрады, ал бағалы қағаздар нарығы одан кең – эмиссиялық және туынды бағалы қағаздар нарығынан құралады. Бағалы қағаздар нарығының дамуы бірінші сатысынан немесе қалыптасу сатысынан өтті деп тұжырымдауға болмайды, мұны тек қор нарығының үлесіне тиеді. Өкінішке орай, бағалы қағаздар нарығының басқа элементтері, яғни туынды бағалы қағаздардың даму сипаты жоқ.
Сөйтіп, бағалы қағаздар нарығы екі үлкен топтан тұрады, атап айтсақ қор нарығы және туынды бағалы қағаздар нарығы. Бағалы қағаздар нарығы экономикалық және әлеуметтік сұрақтарды шешуге көмектеседі. ҚР-да бағалы қағаздар нарығының қалыптасуына мемлекеттік меншіктің жеке меншікке көшуі негіз болып табылады.
Бағалы қағаздар нарығына келесідей анықтама береміз. Бағалы қағаздар нарығы – бұл мемлекеттің, нарық субъектілерінің қаржылық ресурстарын шоғырландыруы мен бөлінуі сипат алатын қандай да болмасын мерзімдегі бағалы қағаздардың айналысы қарастырылатын жүйе. Қор нарығы бағалы қағаздар нарығының құрылымына жатқызылады. Оның негізгі айырмашылығы ретінде – капиталдың айналысын қамтитын бағалы қағаздардың жүйесі.
Бағалы қағаздар келесідей ерекшеліктермен сипатталады: ақша қаражатқа айырбастау мүмкіндігі, сату-сатып алуға, эмитентке қайта сатуға, құқықты басқа тұлғаға беру мүмкіндігіне ие. Олар есеп айырысу кезінде қолдануға, кепіл ретінде пайдалануға болады.
ҚР заңнамада бағалы қағаздар түсінігі және «бағалы қағаз» мәртебесіне ие құралдар қарастырылған.
ҚР Азаматтық кодексіне сәйкес, бағалы қағаз - мүлiктiк құқықты куәландыратын белгiлi бiр жазбалар мен басқа да белгiлердiң жиынтығы. Бағалы қағаздарға акциялар, облигациялар және бағалы қағаздардың осы Кодекспен және Қазақстан Республикасының өзге де заң актiлерiмен айқындалған өзге де түрлерi жатады. Заңнамаларды салыстыру негізінде, Азаматық кодекс пен Бағалы қағаздар нарығы заңдарының сәйкессіздігі байқалады. Сонымен қатар, инвестициялық қор туралы ҚР заңында пайды бағалы қағаз түрі деп бекітсе де, өзге құқықтық құжаттарда пай бағалы қағаз мәртебесі ретінде негізделмеген.
«Инфрақұрылым» термині – экономикалық жүйе негізі, фундаменті, ішкі
құрылымын білдіреді. Осыған сәйкес, біз «бағалы қағаздар нарығының инфрақұрылымына» келесідей анықтама береміз. Бағалы қағаздардың инфрақұрылымы – бұл бағалы қағаздарды шығаратын, сататын және сатып алатын субъектілер арасындағы қатынастарда қызмет атқаратын қатысушылар жиынтығы. Бағалы қағаздар нарығының қатысушылары әр мемлекетте әр түрлі жиынтықтардан тұрады. Бағалы қағаздар нарығының инфрақұрылымын кәсіби қатысушылар және сауданы ұйымдастырушылар ретінде қарастырмыз.
1. ҚР бағалы қағаздар нарығындағы пайлық инвестициялық қорлар және олардың қызметін мемлекеттік реттеу ерекшелігі // Қазақстан Республикасы экономикасының бәсекелестік қабілеттілігінің жағдайы мен болашағы: өнеркәсіптік маркетингтің, қаржыландырудың және басқарудың қазіргі әдістемесі: Халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. – Алматы: Қ.Сатпаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті, 2007. - 1 бөлім. - 331-334 бб., 0,3 б.т.

2. Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығы және оның үлгілері // Альфараби экономикалық журналы, 2007, -№ 3-4. - 136-137 бб., 0,2 б.т.

3. "Қаржы, ақша айналысы және несие" оқу құралы (Р.О. Смағұлова, К.А. Мадыханова, Ж.Ш.Сатыбалдиева авторларымен бірлесіп), Алматы: Экономика, 2008. 28,9 б.т. (өз үлесі 3,75 б.т.)

4. Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік реттеу: қажеттілігі, алғышарттары және мәселелері // Қаржы-қаражат журналы, 2008, -№5. - 67-72 бб., 0,44 б.т.

5. Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығының үлгісі: теориясы және мемлекеттік реттеуді қолданудың тәжірибесі // ҚазЭУ Хабаршысы, 2008, -№5. - 72-76 бб., 0,44 б.т.

6. Бағалы қағаздар нарығының халықаралық үлгілері және Қазақстан нарығында мемлекеттік реттеуді жетілдірудің бағыттары // Қазақстан экономикасының бәсекеге қабілеттілігі: ұлттық экономиканы жеделдетілген жаңғырту және корпоративтік құрылымдардың дамуы: Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. Алматы: әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, 2008. - 2 бөлім. – 208-211 бб., 0,3 б.т.
        
        Жоспар
1. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы және
дамуы
2. Қаржы нарығын мемлекеттік реттеу
3. Бағалы қағаздардың даму ... ... ... ... қағаздар нарығының қалыптасуы және
дамуы
Бағалы қағаздар нарығы – бағалы қағаздардың шығарылымы, айналысы және
өтеуі бойынша нарық қатысушылары арасындағы ... ... ... ... ... ... қор нарығы түсініктері әр түрлі және
Қазақстанда ... ... ... ... ажырату қажеттілігі бар. Қор
нарығы эмиссиялық бағалы қағаздардан тұрады, ал ... ... ... ...... және ... бағалы қағаздар нарығынан құралады. Бағалы
қағаздар нарығының дамуы бірінші сатысынан немесе қалыптасу сатысынан ... ... ... мұны тек қор ... ... тиеді. Өкінішке
орай, бағалы қағаздар нарығының басқа элементтері, яғни ... ... даму ... ... ... ... нарығы екі үлкен топтан тұрады, атап айтсақ
қор нарығы және туынды бағалы қағаздар ... ... ... ... және әлеуметтік сұрақтарды шешуге көмектеседі. ҚР-да бағалы
қағаздар нарығының ... ... ... жеке ... ... болып табылады.
Бағалы қағаздар нарығына келесідей анықтама береміз. Бағалы қағаздар
нарығы – бұл мемлекеттің, ... ... ... ... мен ... ... алатын қандай да болмасын мерзімдегі бағалы
қағаздардың айналысы қарастырылатын жүйе. Қор ... ... ... құрылымына жатқызылады. Оның негізгі айырмашылығы ретінде –
капиталдың айналысын қамтитын бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ақша қаражатқа
айырбастау мүмкіндігі, сату-сатып алуға, эмитентке ... ... ... ... беру мүмкіндігіне ие. Олар есеп айырысу кезінде қолдануға,
кепіл ретінде пайдалануға болады.
ҚР заңнамада бағалы ... ... және ... қағаз» мәртебесіне
ие құралдар қарастырылған.
ҚР Азаматтық кодексіне ... ... ... - ... ... белгiлi бiр жазбалар мен ... да ... ... қағаздарға акциялар, облигациялар және бағалы қағаздардың ... және ... ... өзге де заң ... өзге де ... ... Заңнамаларды салыстыру негізінде,
Азаматық кодекс пен Бағалы қағаздар нарығы заңдарының ... ... ... ... қор ... ҚР заңында пайды бағалы
қағаз түрі деп бекітсе де, өзге ... ... пай ... қағаз
мәртебесі ретінде негізделмеген.
«Инфрақұрылым» термині – экономикалық жүйе негізі, фундаменті, ішкі
құрылымын білдіреді. Осыған ... біз ... ... ... ... ... береміз. Бағалы ... – бұл ... ... ... ... және ... ... арасындағы қатынастарда қызмет атқаратын қатысушылар жиынтығы.
Бағалы қағаздар ... ... әр ... әр ... ... Бағалы қағаздар нарығының инфрақұрылымын кәсіби қатысушылар және
сауданы ұйымдастырушылар ретінде қарастырмыз.
Әлемдік және ұлттық бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... жасауға болады:
- «бағалы қағаздар нарық үлгі» ... ... ... ... ... ... ... нақты үлгіге сүйенбеуі;
- ұлттық бағалы қағаз ... ... ... ... ... ... ... қағаз нарығының үлгісі – бұл ... ... ... ... ... ... қоғам
субъектілеріне бағалы қағаз арқылы тиімді жүйесін құру болып ... ... ... ... тек ... институттарға ғана
байланысты емес, сондай-ақ корпоративтік басқару, ... ... ... анықтау қажет. Осыған байланысты, қаржы нарығының
құрылымына байланысты республиканың бағалы ... ...... деп ... ал ... ... ... – немістік үлгі деп
анықтаймыз.
Ішкі инвестициялық ресурстарды тарту стратегиялық маңызы бар ... ... ... секторларына инвестицияны тартуды қамтамасыз
ету үшін, сонымен қатар, қаржы дағдарысын алдын-алу үшін ... ... ... ... ... ... ... қызмет ету механизмін зерттеу;
• бағалы қағаздар нарығының дамуын тежейтін себептерді ... ... ... нарығының тиімді дамуына әсер ететін мемлекеттік әсер
ету шараларын жүргізу.
Осыған орай, бағалы қағаздар нарығын ... ... ... ... болады. Қазақстан Республикасы
мемлекеттік реттеу органдары республиканың даму сатысына қарай өзгерді.
Бағалы қағаздар ... ... мен ... мемлекеттік реттеуді
жүргізуіне байланысты. Бағалы ... ... ... ... және ... таңдау нарыққа ғана емес, ... ... ... әсер ... ... қағаздар нарығын реттеу – ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бағалы қағаздар нарығын реттеу нарықтың барлық
қатысушылары, ресурстары, қызметтері мен ... ... ... ... ... бар: ... және өзін-өзі реттеу.
2. Қаржы нарығын мемлекеттік реттеу
Қаржы нарығын мемлекеттік реттеу тікелей және ... ... ... ... мемлекеттік реттеуге келесілер жатады: ... ... ... ... шығару, нарық
субъектілерін лицензиялау, инвесторларды қорғау шараларын жасау және ... Ал, ... ... ... ... ... ... капиталдары арқылы жүзеге асырылады. Мұндай тұтқалар мен ... ақша ... ... ... ... ... меншік, сыртқы
экономикалық байланыстар жатқызылады.
Қазақстанда бағалы ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығын мемлекеттік
реттеуді ... 4 ... ... Бұл ... ... ... ... реттеуді жүргізетін және қадағалайтын органдарға
байланысты.
1-ші суреттен көріп ... ... ... ҚР ... ... ... негізгі 4 мемлекеттік органдары бар. ҚР Қаржы
министрлігінің бағалы қағаздар нарығындағы негізгі рөлі – бұл ... ... ... және ... қаржылық институттардың
өтімділігін ұстап тұру. ҚР ... банк ... ... ... сақтау арқылы өзінің бағалы ... ... ... ... қағаздар нарығын мемлекеттік реттеудің қазіргі үлгісі
Ескерту – автормен құрастырылған
Ал, Қаржылық қадағалау және АӨҚО қызметін ... ... ... ... ... кеш ... қарамастан, қаржы
нарығындағы, соның ішінде бағалы қағаздар нарығындағы беделі ... ... ... бағалы қағаздар нарығындағы негізгі қызметтері – ... ... ... мен ... ... тәртіпке
келтіру, қаржылық құралдардың шығаруын ынталандыру мен олардың ... ... ... және ... ... ... қаржылық механизмнің
арасындағы қатысушылардың қызметтерін үйлестіру.
3. Бағалы қағаздардың даму үдерісі
Бағалы қағаздардың даму ... ... саны ... ... ... байланысты, бағалы қағаздар нарығының қалыптасу мен даму
кезеңдерін негізінен нарықта реттеу жүргізетін органдарға ... ... ... өсім ... ... 2006 ... 165%-
ға 2007 жылы жоғарлануын және 2008 жылы 41,02% төмендеуін байқаймыз. МБҚ
төмендеу немесе жоғарлау жағдайы ... ... ... ... бюджеттің ағымдық жағдайы және институттардың өтімділігін
сақтау үшін жүргізілген ... ... ... ең ... ... ҚР Қаржы министрлігі шығарған бағалы
қағаздар алады. 2005 жылы және 2007 жылы ... ... 38,73% және ... қалған екі жылда МБҚ құрылымында қомақты бөлігін, яғни 2006 ... ... ... және ... ... ... Ұлттық банктің ноттары мемлекеттің ақша-несие саясатының құралы
бола отырып, ЕДБ-дің өтімді активтеріне жатқызылады. Сонымен ... ... ... ... ... ең ... құралына жатқызады. Олардың
үлесі 2005 жылы және 2007 жылы ... ... ... ... үлесі
59,83%-ды және 67,82%-ды құрайды.
Мемлекеттік бағалы қағаздардың құрылымы жағынан талдау жүргізсек, ҚР
Қаржы министрлігі және Ұлттық банк шығарған ... ... ... ... ... ... 2005 жылдың 1-ші қаңтарына және 2007
жылдың 1-ші қаңтарына көрсетілген мәліметтерге сүйенсек, осы мерзімді ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық банктің
ноттарының шығару көлемі жоғары. Яғни, ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... өзінің ноттарын шығару белсенді
жүргізгенін куәландырады. Алайда, 2005 және 2007 ... ... ... ... ... ... және жинақтаушы
зейнетақы қорлардың өтімділігін қамтамасыз ету ... ҚР ... ... ... ... ... байқалады.
ҚР бағалы қағаздар нарығында мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы ғана
емес, сонымен қатар корпоративтік бағалы ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы сияқты ... да, жыл ... ... ... Ең ... ... ... нарығының акция
нарығына тоқталайық.
Қор биржаның листинг «В» тобына ... ... «А» ... ... ... ... ... Ең алдымен, бұл эмитенттердің
қаржылық тұрақтылығының жоғарлығын куәландырады. Сонымен қатар, ... ... ... бағалы қағаздарды енгізу кезінде ... ... ... ... Себебі, бұл эмитенттің беделіне әсер етеді.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... өсуіне әкеледі.
6-шы суреттен байқағанымыздай, листинг «А» тобындағы шығарылымдар ... «В» ... 3 есе ... ... листинг «А» тобында бағалы
қағаздардың шығарылымы қарқынды өсуі байқалса, листинг «В» ... ... ... өсуі онша ... ... капиталдануы ЖІӨ-нің қатынасы негізінде көрсеткішке талдау
жүргізу кезінде, осы көрсеткіштің ең жоғарғы деңгеңі 2006 жылы ... ... 21,62% ... және 35,02% ... деңгейінде
көрініс тапты. 2007 жылдың 1 қаңтар айында аталған көрсеткіш 87,06%-ын
құраса, ... жылы ... ... ... 2007 жылғы 1 қаңтардағы
жағдай бойынша «А» және «В» ... ... ... тізіміне енгізілген
мемлекеттік емес бағалы қағаздар бойынша ... ... ... 8451466 млн. теңге және 375554 млн. ... ... Бұл ... ... ... 36,12%-ға өсті, акциялар бойынша 5,11
есе өсті. KASE жалпы капиталдандыру 2007 жылдың 1 қаңтар жағдайы ... млн. ... ... ол ... ... ... 2006 ... 1
қаңтардағы жағдай бойынша осындай көрсеткіш 35,02% ... Қор ... ... ... ... қор ... ... өсуі де байқалды.
2005-2008 жылдар аралығындағы кәсіби қатысушылар санының серпінін 8-ші
суреттен көруге болады. Кәсіби қатысушылардың ... ... алу ... ... ... атап ... ... Оның даму серпіні
жыл сайын өсуде. Бұған себеп ретінде – ҚР бағалы қағаздар ... ... ... ... қарастырылады.
Қарастырылған кезеңдерде бағалы қағаздарды ұстаушылар ... ... ... ... ... төмендегенін көреміз. 2005-2006
жылдар аралығында ... саны – 18 ... ... ... ... отыр – 2007 жылы 11%-ға, 2008 жылы (базистік жылмен ... ... ... Аталған қатысушылар санының төмендеуі уәкілетті органның
талаптарына сай болмауы себеп болып отыр.
Листингтік ... яғни өз ... ... ұйымдастырылған нарыққа
енгізетін ұйым, ұйымдастырылған ... ... ... ... өзара байланысы болады. Мұнда, листингтік компанияның ерікті
шешімі емес, ал мемлекет бекіткен міндетті ... сай ... ... ... көріп отырғанымыздай, листингтік компания кем дегенде
төрт қатысушымен өзара ... ... ... Ал, әр ... қызмет
көрсеткіні үшін сыйақы, алым төлеуі керек. Қорыта айтқанда, ... ... ... ... ұйымдастырылған нарықта төмен
белсенділігінің негізгі факторы ретінде – біз ... ... ... ... ... яғни ... қағаздар бойынша шығындардың
жоғарлығын тұжырымдаймыз.
Листингтік компанияның ұйымдастырылған бағалы қағаздар ... ... ... ... ...... ... сәйкес, бағалы қағаздар эмитенттері, әсіресе листингтік
компаниялардың өз бағалы қағаздарын ... ... ... ... ... ... ... Бастапқы кезеңде бағалы
қағаздар ұстаушылар тізімін жүргізетін ұйымдардың пайда ... ... ... ... 1997 жылдың заңнамасына сәйкес, акционерлер саны
500 ден жоғары акционерлік ... ... ... ... ... тек ... ... жүргізілуі бекітілді. Кейіннен, 2001 жылы
«Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР ... ... ... ... ... ... ... тізімін жүргізу уәкілетті органнан
лицензиясы бар ұйым ғана ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарын шығару ... ... ... жасасуға міндеттеді.
Осы бағытты жүзеге асыру ... ... ... ... ретінде – бағалы қағаздар ұстау тізімін ... ... ... ... Бұл ... бағалы қағаздары ұйымдасқан нарықта айналысы
жоқ эмитенттерге қарағанда бәсекелестік артықшылық береді. Аталған шартты
жүзеге ... үшін ... ... ... ... ... тізімін жүргізу жүйесін жетілдірудің қадамдары
Ескерту – автормен құрастырылған
ҚР қаржылық саясат бір-біріне байланысты 2 элементтен ...... мен ... ... ... бағалы қағаздардың заңнамасында
өзгертулер мен толықтырулар енгізген кезде, олардың бір-бірінен шығуы сипат
алуы қажет.
Сондықтан да, бағалы ... ... ... ... ... ... қағидаларға сүйенуін ұсынамыз.
- заңнаманы шығару мен оған толықтыру жүргізу ... ... ... ... сүйенуі;
- заңнаманы шығару мен оған толықтыру жүргізу ... ... ... ... және ... ... ... бағалы қағаздар нарығындағы стратегия мен тактиканы анықтау кезінде
нақты қажеттіліктерді және мүмкіндіктерді ескеруі;
- бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... талаптарды ғана емес, сондай-ақ тиімділік ... ... ... ... ... ... дербес сектор ғана
емес, сонымен қатар қаржы нарығының және ... ... ... есте ... ... ... экономика немесе экономикалық жүйенің басқа
секторларына бағытталған заңнамалардың өзгерісі міндетті ... ... ... әсер ... ... да, ҚР ... ... мен
өзгертулер енгізу барысында одан жоғары мәртебесі бар құжаттардың мазмұнын
ескеру ... Бұл ... ... ... ... және ... ... қатынастарын реттейтін заңнамаларды, стратегияларды дайындайтын
мемлекеттік органдардың өзара байланысын жетілдіру керек деп тұжырымдаймыз.
Екінші қағида бірінші ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар әр түрлі заңнамада сипат алады. Ал,
ҚР Президентінің Жолдауында халықтың ... ... ... ... бірі ретінде бекітілген. Бірақ, реттеуші заңнамалар
мазмұнының әр түрлі сипат алуы, бағалы қағаздар түсінігін ашуға кері ... ... ... ҚР ... ... «ҚР ... қағаздар нарығы
туралы», «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР ... ... ... ... ... кодекске депозиттік серификатты бағалы қағаз мәртебесі бар
құралдардың ішінен ... ... ... қағаздар нарығы бойынша
заңнамадағы ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар,
«Бағалы қағаздар нарығы туралы» ҚР заңына пайды бағалы қағаз мәртебесіндегі
құрал ретінде жағдайды енгізе ... ... ... ... ... қарама-қайшылық жағдайды жоюға болады. Сондай-ақ, елде инвестициялық
қорлардың акционерлік түрлері қалыптасты. ... ... ... ... қоғамдардан айырмашылығы «Акционерлік қоғамдар туралы» ... ... табу ... бар. ... ... тек ... ғана емес, сондай-ақ инвестициялық қорлар шығаруға құқығы ... және бұл ... тек ... ... ... ... ғана
қарастырылмай, бағалы қағаздар нарығын реттейтін басқа заңнамаларды сипат
алады.
Келесі қағида – бұл нақты қажеттіліктерді және ... ... ... сан ... ... бар. ... ... басқа
опциондар, фьючерстер, своптар, депозитарлық қолхаттар, варранттар бар. ҚР-
да тек акция, облигация және пайлар даму серпіні бар. ... ... ... ... үлес ... ... ... мемлекеттерде
негізгі бағалы қағаздармен қатар, туынды ... ... даму ... ... ... ... ... түсіндіреміз:
▪ туынды бағалы қағаздардың дамуы ең алдымен тауар нарығының дамуынан
шығады. ... ... ... немесе опциондық биржаға дейін,
сол орында тауар биржасы қалыптасқан болатын, кейіннен ... ... ... ... ... ... сақтану жолы ретінде туынды бағалы
қағаздардың шығаруына әкелді. Тек 20 ... ... ... ... ... ... негізгі қызметін (тауарды сату мен сатып алу орнын
анықтау және дамыту) ығыстыра отырып, тауар нарығының келеңсіз ... ... ... ... дамыды. Туынды бағалы қағаздар
биржалар дамуының, мемлекеттегі ... ... ... ... ... ... ... қағаздардың дамуы тек негізгі бағалы қағаздардың
дамуынан шығады. Себебі, бір жағынан ... ... ... ... ... білдірсе, екінші жағынан қаржылық ресурстарға деген сұраныс пен
ұсыныстың деңгейін көрсетеді. Туынды ... ... ... ... ... бағалы қағаздарға да тиесілі. Әсіресе, депозитарлық қолхат
тек акцияға негізделеді. Сондықтан да, туынды бағалы қағаздардың дамуы ... ... ... ... ... ... кейін жүргізу
қажеттілігін қарастырамыз.
Келесі қағида – бұл экономикалық ... ... ... ... ... дамыту. Мемлекет инвесторлардың және қатысушылардың
құқықтарын қорғау мақсатында көптеген шаралар жиынтығын ... ... ... ... ... бірнеше балама нұсқаларды дайындау керек.
Агенттіктер міндетті өзара қатынастарды бекіткен кезде, ... ... ... әсер ету мүмкіндігін жан-жақты қарастыруы керек. Бағалы
қағаздар нарығында негізгі қатысушы – бұл ... пен ... ... қажет. Ал, олардың арасындағы институттар мен ұйымдар бағалы
қағаздар нарығының ... ... ... ... ... инвесторлардың міндетті өзара ... ... ... көп болуы, осы негізгі ... ... ... немесе сатып алу ынтасын түсіреді. Осы орайда, ... ... ... ... ... ұйыммен міндетті шартқа
отырудан бас тартуды ұсынамыз. Бағалы қағаздар ұстаушылар ... ... өз ... ... ... Ал, ... ... ұстаушының
тіркелімі екі жақта, яғни эмитент пен Орталық депозитарийде жүргізілуін
анықтаймыз. Сонымен қатар, ... 2 ... ... ... ... ... айырмашылығы – 1-ші санатты ұйым номиналды ұстаушы
ретінде қызмет ... ... ... ... ... құқығы бар. Ал,
2-ші санатты брокер-дилер тек бағалы қағаздардың ... алу мен ... ... ғана ... бар. Осыған орай, 2-ші санатты брокер-
дилерлер санының жыл сайын ... ... ... ... бөлмей, бірдей талаптарды бекіту арқылы бағалы қағаздар
нарығының ... ... ... ... ... ... ... мен белгісіздік түсініктерін айырмайды.
Көбінесе, тәуекелді кездейсоқ жағымсыз оқиғалардың болуы ... ... ... ... объективтік, яғни сыртқы факторлардың
әсерінен болуы мүмкін. Мысалға, ақшаның сатып алу қабілеттілігінің жоғалуы
иеленушінің іс-әрекетіне ... ... ... ... таңдау
кезінде болады, сондықтан да ... ... ... ... ... бірқатар аяларында тәуекел белгілі бір ... ... ... деп ... ... жоғары болған сайын, тәуекел де
жоғары болады.
Тәуекел деңгейі мен ... ... ... арқылы әсер етуге
болады. Мұндай әсер ... ... ... және ерекше стратегия
арқылы жүргізіледі.
Тәуекел тосуға сәйкессіздік ретінде қарастырылады. Әр түрлі баламалар
бола отырып, ... ... ... және ... ... ... ... алмайтын факторлар әсерінен сай болмайтынын
ескеру керек. Күтілетін шамадан әр ... ... ... ... және ... ... ... Сондықтан да әрбір
балама екі критерий бойынша өлшенеді. Біріншісі – ... ... ... ... ... нұсқаның орта шамасы), ал ... ... ... шамасын, яғни тәуекел деңгейін. Нұсқа тәуекелділігінің өсуі
күтілетін нәтижелікпен бірге ... ... ... ... ... ... баруына, сондай-ақ тәуекел мен табыс қатынасының қандай
пропорциясын алатынына тәуелді.
Қаржылық математика қаржы нарығына, ... ... ... ... ... мен ... жүргізеді.
Жиынтық табыстылық екі компоненттің қосындысы ретінде анықталады.
төленген ... ... ... бағасы – ... ... = ... + ... баға ... ... = ... ... ... + ... бағалық
компоненті
Акция активінің тәуекелділігін өлшеудің бірлігі ретінде өзгерістілік,
волатильдік (volatility) кеңінен қолданылады. Өзгерістілік, ... ... ... ... диапазонымен және оларды алу
ықтималдылығымен байланысты. Акция ... ... ... кең болған сайын, сонымен қатар экстремалдық мәндерді алу
ықтималдылығы жоғары ... ... ... ... ... ... болады. Нақты табыстылық болжамдалған көрсеткішінен не жоғары, не
төмен болуы ... ... ... ... ... акцияның әр түрлі
табыстылық деңгейінде алу ықтималдылығын бөлуін қарастырайық. Барлық мүмкін
болар ... ... ... ... ... ала ... ... табыстылық міндетті түрде алынады) дейін сай болады.
Табыстылықтың күтілетін мөлшерлемесі (табыстылықтың орта шамасы)
табыстылықты алу ... ... ... ... ... ... ... болар мөлшерлемелерінің жиынтығы ретінде анықталады:
n
E (r) = P1r1 + P2r2 + …+ Pnrn = Σ ... ... ҚР ... қағаздар нарығындағы пайлық инвестициялық қорлар ... ... ... ... ерекшелігі // Қазақстан Республикасы
экономикасының ... ... ... мен ... маркетингтің, қаржыландырудың және ... ... ... ... ... материалдары. –
Алматы: Қ.Сатпаев атындағы Қазақ ... ... ... 2007. - ... - 331-334 бб., 0,3 ... ... Республикасы бағалы қағаздар нарығы және оның үлгілері
// Альфараби экономикалық журналы, 2007, -№ 3-4. - 136-137 бб., 0,2 ... ... ақша ... және ... оқу ... (Р.О. ... К.А.
Мадыханова, Ж.Ш.Сатыбалдиева авторларымен бірлесіп), Алматы: Экономика,
2008. 28,9 б.т. (өз үлесі 3,75 ... ... ... ... ... ... ... реттеу:
қажеттілігі, алғышарттары және мәселелері // Қаржы-қаражат журналы, 2008,
-№5. - 67-72 бб., 0,44 б.т.
5. Қазақстан Республикасы бағалы ... ... ... ... ... реттеуді қолданудың тәжірибесі // ҚазЭУ Хабаршысы, 2008,
-№5. - 72-76 бб., 0,44 б.т.
6. ... ... ... ... ... және Қазақстан
нарығында мемлекеттік реттеуді жетілдірудің бағыттары // Қазақстан
экономикасының ... ... ... ... жеделдетілген
жаңғырту және корпоративтік құрылымдардың ... ... ... ... Алматы: әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық
университеті, 2008. - 2 бөлім. – 208-211 бб., 0,3 ... ... ... Ұлттық банкі
Қаржылық қадағалау Агенттігі
АӨҚО қызметін реттеу агенттігі
ҚР БҚН-ның механизмін реттеу және ... ... ... ... ... ұйым
Листингтік компания
брокер
Орталық депозитарий
Ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығы
1-ші қадам
ҚРҚҚА бағалы қағаздар ұстаушалыр тізімін жүргізу ... ... ... ... ... ... ... және «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР
заңдарына ... ... ... ... ... ... қағаздармен сауданы ұйымдастырушыларда
листингтік компанияның Орталық депозитариймен өзара ... ... ... ... ... Ереже жиынтығына жаңа талапты енгізу және листингтік
компаниямен өзара байланысты анықтау

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздар нарығы. Қазақстан Республикасындағы даму серпіні65 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы жайлы14 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы жүйесіндегі мәселелерді шешу жолдары13 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы туралы103 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы туралы мәлімет68 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы қызметін талдау30 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығындағы – мемлекеттің қызметі30 бет
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының құрылымы27 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің бағалы қағаздар нарығындағы қызметтің дамуы мен проблемалары28 бет
Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалау34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь