Теледидардың жастардың пікіріне ықпалы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. І
БҰҚАРАЛЫҚ АҚПАРАТ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1.1
Бұқаралық ақпарат құралдары құбылыс ретінде ... ... ... ... ... ... ... . 1.2
БАҚ.тың құрылымы мен қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 1.3
БАҚ . билік ресурсы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... II
БАҚ.НЫҢ ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАН САЯСИ ӨМІРІНДЕГІ ОРНЫ МЕН РӨЛІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2.1
а. Баспасөз ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
б. Телевидение ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
в. Радио ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.2 БАҚ.тың қазіргі Қазақстандағы өзекті тенденциясы ... ... ... ... .
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Дипломдық жұмысымның кіріспесін күллі Алаштың арыс-ақыны Мағжан Жұмабаевтың «МЕН ЖАСТАРҒА СЕНЕМІН!» атты өлең жолымен бастауды жөн көрдім:

Арыстандай айбатты,
Жолбарыстай қайратты,
Қырандай күшті қанатты
Мен жастарға сенемін!

Көздерінде от ойнар,
Сөздерінде жалын бар.
Жаннан қымбат оларға ар,
Мен жастарға сенемін!

Жас қырандар – балапан,
Жайып қанат, ұмтылған.
Көздегені көк аспан,
Мен жастарға сенемін!

Жұмсақ мінез жібектер,
Сүттей таза жүректер,
Қасиетті тілектер –
Мен жастарга сенемін!

Тау суындай гүрілдер,
Айбынды алаш елім дер,
Алтын Арқа жерім дер,
Мен жастарға сенемін!

Қажу бар ма тұлпарға,
Талу бар ма сұңкарға?!
Иман күшті оларда,
Мен жастарға сенемін!..

Алаш – айбынды ұраны,
Қасиетті Құраны.
Алаштың олар құрбаны,
Мен жастарға сенемін!

Мен сенемін жастарға:
Алаш атын аспанға
Шығарар олар бір таңда,
Мен жастарға сенемін!

Неге екенін білмеймін, осы өлең жолдарын оқығанда, мына жаһандану дәуіріндегі қазақ жастарының шешуін таппай бұлқынып жатқан мәселелері бір сәтке кейінге ысырылып, қазіргі жастарымызға деген сенімім пайда болады. Ылайым, жүрегінде – Иманы, аузында – Аллаһ деген сөзі бар қазақ жастары көбейе берсін деп тілеймін!
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ атындағы ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Журналистика факультеті
Телерадио журналистикасы кафедрасы
А.Б.Жұмағұлова (401 ... ... ... ЫҚПАЛЫ
диплом жұмысы
Мамандығы: теле-радиожурналист
Ғылыми жетекшісі:
саяси ғылымдарының докторы, профессор,
ҚР саяси ғылымдар Академиясының Академигі,
ҚР ЖМ ... ... ... ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
................................................................ 1.1
Бұқаралық ақпарат құралдары құбылыс ретінде
............................. 1.2
БАҚ-тың ... мен ... ...... ... ... ҚАЗАҚСТАН САЯСИ ӨМІРІНДЕГІ ОРНЫ МЕН РӨЛІНІҢ
ҚАЛЫПТАСУЫ
.................................................................... 2.1
а. ... ... ... ... ... ... өзекті тенденциясы .................
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
..............
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
...........................................
КІРІСПЕ
Дипломдық жұмысымның кіріспесін күллі Алаштың арыс-ақыны Мағжан
Жұмабаевтың «МЕН ... ... атты өлең ... ... жөн ... ... ... күшті қанатты
Мен жастарға сенемін!
Көздерінде от ойнар,
Сөздерінде жалын бар.
Жаннан қымбат оларға ар,
Мен жастарға сенемін!
Жас қырандар – балапан,
Жайып қанат, ұмтылған.
Көздегені көк ... ... ... мінез жібектер,
Сүттей таза жүректер,
Қасиетті тілектер –
Мен жастарга сенемін!
Тау ... ... алаш елім ... Арқа ... дер,
Мен жастарға сенемін!
Қажу бар ма тұлпарға,
Талу бар ма сұңкарға?!
Иман күшті оларда,
Мен жастарға ...... ... ... олар ... жастарға сенемін!
Мен сенемін жастарға:
Алаш атын аспанға
Шығарар олар бір ... ... ... ... білмеймін, осы өлең жолдарын оқығанда, мына ... ... ... ... ... бұлқынып жатқан мәселелері бір
сәтке кейінге ысырылып, қазіргі жастарымызға деген сенімім пайда ... ...... ... – Аллаһ деген сөзі бар қазақ ... ... деп ... ... КЕШЕ ЖӘНЕ ... Садуақасовтың «Ауылдағы жастар туралы» мақаласы «Еңбек туы»
газетінде 1920 ... 25 ... ... ... ... ... ... пайдалы жұмысқа тарту, олардың іскерлігін қалыптастыру
мәселесі көтерілген. Осы еңбегінде Смағұл бұрындары құрылған ... айта ... оны ... ... ... ... ... қазақ жастарының ерекшелігіне қарай жұмысты жоспарлауды ұсынады.
«Біздің Қазақстан – ауылдың ... ... 99 ... ... ауыл ... ... жұмыс ең бірінші орында болу керек», ... ... ауыл ... ... ... ... алға
жетектеудің орнына меселін қайтаратындарды: «Қазақтың ұлтшылдары ондай
«төрелерге» тиісті баға берсе де, ... ... ... ... жоқ. ... ... шаһарлы жерде жүрген дұп-дұрыс адам секілді жігіт елге ... ... ... ... ... түгілі, жаман-жәутік
қазақпен де сөйлеспейді» – деп сынайды. Смағұл осы ... «Осы ...... білгеннің заманы. Бірлестің, бірауызды болдың – сен
күн көре ... ... ... ... – өлесің» – деп, ел ... ... ... ... атты ... қаламгер «Қазақтың саяси пікірінің
тарихы – қазақ жастарының тарихы» сөйлемімен бастайды. Бұл ... ... аға ... ... ... ... «көпке бірдей жақсы
аты шыққан қазақтың азаматы аздығын», жастар содан сабақ алу керектігін сөз
ете келіп, жаңа ... жас ... ... және санадағы
сауатсыздықпен күрес қайтсе жеңіске жететінін әңгіме етеді. Жастардың
ұйымдасып отырғанын үлкен ... ... ... ... ... жібермеу
жөнінде ақыл-кеңес береді. Ұлтты қадірлеуді ескертеді.
«Мен – коммунистпін. Маған қазағы да, орысы да бәрі бір» ... ... бұл ... ... ... орысқа да, қазаққа да пайдасыз
адам болып шығады», – дейді Смағұл. ... ... ... ... ...... ... аяқтайды.
Байқап отырғанымыздай, Смағұл осынау үш мақаласында да ұлт ертеңі
жастардың қолында екенін сөз ... ... ... ... публицистикамен
үндес.
«Көтеріл, жастар!» мақаласы «Еңбек туы» газетінің 1920 ... ... ... ... ... саясат пен ұлтшылдарымыздың аражігін ашып
көрсетіп, мәселені ... ... ... Енді не істеу керек? Смағұл
сары уайымшылдыққа салынбайды. Сол ... ... ... ... баз
кешіп кетуді қаламайды. Оқығандар елден ... ... ... ... ... Смағұл түсінеді. Ол: «Енді бізде кім бар?
Алдымыздағы асқар таудай жүкті кім арқалайды? Ұлттың ісін, ... ... ... ... кім ... ... кім оларға жолбасшылық
етеді?» – деп қойған сұрағына өзі: ... ... ... ... ... ... ешкімнен үміт жоқ» – деп жауап береді. Қаламгер аға толқын
өкілі ақын Мағжанның «Мен ... ... ... ... ... ... ... жауапты екендігін қаперінен шығармайды. Мақаладағы «Бүкіл
халықтың тұрмысын ... ... ... ... өзгерту, жаңа
дүние орнату деген жеңіл жұмыс емес. Бұл секілді жұмыс ... ... ... ... ... ақыл керек, білім керек, ақ жүрек, адал ... ... ... ойы ... аса көкейкесті, сындарлы естілгені анық.
(Д. Қамзабекұлы. С. ... ... ... 1996 жыл, 160 ... ... ... кезеңдерде қоғамдағы жастардың проблемалары
ретінде айқындауға болатын ерекше мәселелерін шешу ... тап ... Бұл ... ... мен ... ... ... Қазақстан қоғамы да бұл мәселеден тысқары қалған емес. Соның
айғақты дәлелі – Мемлекет ... ... 2008 ... ... «Нұр
Отан» партиясы Саяси кеңесінің кеңейтілген отырысында сөйлеген сөзі десек
болады.
Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ: «НҰР ОТАННЫҢ» ДАМУЫНДА ЖАҢА ... ... ... ...... жұмыс.
«Нұр Отан» мақсаткер жастарды партия жұмысына қатысуға қазіргіден ... ... ... ... «Нұр ... ... және мемлекеттік қызметте
жұмыс істеуге қабілетті жас гвардияны қалыптастыруға бағдар ұстауы ... ... ... мен шамшылдық жігері партиялық белсенділікке қуатты
серпін беруі тиіс.
Партияның жастар қанатын нығайту қажет. «Жас Отанды» құра ... ... ... ... ... ... ... Бұл жастар
арасында «Нұр Отан» жақтастарының саны нақты артуына мүмкіндік берді.
Енді «Жас Отан» еліміздегі жастар ... ... ... ... жастар қозғалысын жан-жақты қолдау жөніндегі саясат түзу керек.
Көктемде «Жас ... ... ... ... Оған ... ... жас ... мүшелерін жинап, жастар саясаты мәселелерін
тақырыптық тұрғыдан талқылау керек ... ... ... ... ... бойында қазақстандық
патриотизм сезімін тәрбиелеуге бағыттаған жөн. ... ... ... ... ... сенім артып, оларды партия істеріне
тартатындай себеп табу керек.
Партия патриотизмнің ... ... ... Жастарымыз ар-намыс,
парызға сенімділік, парасаттылық, Отанымыздың ... ... ... ... ... жолын ұстанып өсуі тиіс.
Өзіне қатысты талапшылдық, төңірегіндегілерге қатысты адалдық, елге
қатысты сенімділік – өскелең ... ... ... сәттер, міне,
осылар.
Жастарды есірткіқұмарлық, алкоголизм, әлеуметке жат ... ... мен ... ... әлеуметтік қауіпті құбылыстарға
төзімсіздік рухында тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде ауыл жастарының проблемаларын шешуге, патриоттық
жұмыстарды нығайтуға бағытталған өзінің жастар ... ... ... ... ... өкілі өзінің сөзінде кадрлар резерві мен «ой-пікір
фабрикасы» жөнінде жақсы ұсыныс айтты.
Осыған байланысты менде жоғарғы оқу орнын бітірушілерден ... ... ... ... 200-300 ... топ ... ... басшылық
қызметке жылжыту үшін тиянақты оқытумен айналысу ... ... ой ... ... ... басшы кадрлардың жаңа негізі құрылатын болады. Бұл
– маңызды міндет».
Елімізде соңғы ... ... ... олардың сапалы білім
алуларына ерекше көңіл бөле ... Биыл ... 2004 жылы ... ... ... мемлекеттік заңының қайта қаралуы бұл сөзімізге
дәлел бола алады. Ұрпақ тәрбиесінде ... ... ... ... ... рөл ... белгілі. Қоғам дамуы бір орнында тұрмайды.
Бүгінгі ... ... ... ... ... ... өмір сүре білуі үшін біз олардың ... ... зор ... ... Осы ... ... құқықтық сауатын өсіру мәселесінің
орны ... ... ... ... ең ... жаңа тұрпатты адамды,
азаматты қалыптастыру ісіне қызмет ... Осы ... бір ... ... ... келсе – заңмен жүр» дегені еріксіз еске түседі.
Ең бастысы жас жеткіншектеріміздің азаматтық ... ... ... Егер ... ... ... астарында мемлекеттің заңдарын ерікті
де саналы түрде мойындау, қоғам мен ... ... ... ... ... бола ... азамат ретінде өзінің де, ... ... мен ... ... ... ... ... ету
қажеттігі жатқанын ескерсек, бұл бүгінгі күнгі ашық ... ... ... ... үшін өте маңызды тәрбие үлгісі болып табылады.
Бұл мәселеге Елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың Жас ... ... ... ... мән ... ... Әбішұлы жастарға жасалған
қамқорлықтарды айта келе, «жастардың және еліміздің басты капиталы – сапалы
білім» – деп нақты атап ... ... ... қамқорлық нәтижесінде 1999
жылы «Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... заң (2004 ж.) қолданысқа енді. Нұрсұлтан
Әбішұлының бастамасымен «Болашақ» мемлекеттік бағдарламасы ... ... ... осы ... ... ... ... жоғарғы оқу
орындарында білім алған жастарымыздың саны жылдан жылға артып келеді. ... ... ... ... ... ... көрсетілген
құжаттардың мазмұнынан айқын көрінеді деп нық сеніммен айта ... Біз ... ... ... өзі ... толықтырулар мен өзгерістер енгіздік.
Олардың бірқатары қабылданып та жатыр.
ҚР білім беруді дамытуға бағытталған мемлекеттік Бағдарламада ... ... беру ... өте ... ... Бұл білім сапасын
көтеруді қамтамасыз етуге қажетті ... ... ... ... ... құжатта әрбір тәрбиеленушінің шығармашылық белсендігін ашуға, оны
үнемі арттырып отыруға және оның ... ... ... ... ... ... ұстанымдар заң мәтініне енген.
Адам ресурсына мемлекеттік тұрғыдан мән беру дегеніміздің өзі осы емес пе?
Біз қазір ... ... ... ... орта ... және
жоғарғы оқу орындарында жас ... ... ... ... құруларына, олардың қазіргі заманғы технологияларды
пайдалана отырып өзара ақпарат алмасуларына, қажет десеңіз, ... ... ... ... ... ... ... жасау қажет.
Салауатты ойлай білген жас қана ... өмір ... ... ... даяр. Осындай сападағы жастар легі ... ... ... ... жүйе ... ... және ... қазына болып
қалыптасады деген сенімдемін. Бұған Елбасының өз бастамасы арқасында қолға
алынып жатқан ... ұлт – 2020» ... ... жауап беретін
болады.
Жас ұрпақ, оның ішінде «Болашақ» бағдарламасының түлектері ... үшін ... ... ... ... міндетті деп есептеймін. Келешекте
кәсіби білікті мамандар халықтың әл-ауқатын арттыруда шешуші роль атқара
алатындай дәрежеге ... ... ... қоғам үшін жастардың саяси білім
деңгейі жоғары, талғамы биік, ... ... ... болғаны керек.
Бұған тек ақпараттық-мәдениет қана емес, нақты ... ... қол ... ... Сондықтан Елбасының ұсынысы бойынша «Нұр Отан»
ХДП «Жастар қанатының» құрылуы партиялық-идеялық сабақтастықты қамтамасыз
ету шарасынан ... ... деп ... ... ... ... деген шынайы қамқорлығынан
туған, ТМД көлеміндегі бірден-бір жастарға ... және ... жеке ... ... ... ... ... ескерсек,
бұл біздің жастарымызға бұйырған бақыт деп бағалауымыз қажет. Президент
атынан берілетін «Болашақ» ... – бұл ... ... ең биік ... бірі ... ... ... өте жоғары болуы орынды.
Бағдарламаның жүзеге ... ... жаңа буын ... ... ... оқу ... ... дер кезінде қолға алынған және оның
Қазақстанның жарқын болашағына жол ашатын шешуші тарихи қадам болып ... ... ... ... ... жүздеген жас буын өкілдері әлемнің
атақты оқу орындарында білім ... ... ел ... жұмсауда.
Бүгінгі күні ел экономикасы ертеңгі күннің ... ... бере ... қабілетті қалыпта дамып отырған болса, бұл жетістікте ... ... ... ... ... «болашақтықтардың» да үлесі зор.
Аталған бағдарламаның және бір тиімділігі – ... қай елде ... олар сол ... ... ... даму ... тарихы
мен мәдениетінен, ұлттық құндылықтар жүйесінен мол хабардар ... ... ... ... ... өсуі ... ... Н.Ә.Назарбаевтың көпвекторлы сыртқы саясатын біліктілікпен
жүзеге асыруда, ... ... ... ... ... ... болып табылады.
2005 жылдан бастап 4000-нан астам үміткер «Болашақ» стипендиясының
иегері ... ... ... ... ... ... сәйкес ел экономикасының басымдыққа ие салаларына ... ... ... ... ... ауылға тарту үшін ауылдық
жерлерде осы заманғы әлеуметтік ... құра ... ... ... ... ... әлеуметтік жеңілдіктер берілуі қажет. Бұл
жеңілдіктер қатарында қосымша ... ... ... ... ... ету, жалақысын көбейту мәселелері жақында ғана ... ... ... ... ... ... ... мекендердің әлеуметтік сала қызметкерлерін әлеуметтік қолдау және
ынталандыру мәселелері бойынша өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... ... атап өткеніміздей жастар ... ... ... ... ұлт – 2020» ... ... зор. Бұл ретте
Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Жаңа формациядағы ... ... ... ... ең бір әлеуетті, бәсекеге қабілетті адами капиталға ие
елге ... ... отыр деп нық ... айта ... Аталған жобаның
жасампаз идеясын ұсынып, жас ... ... ... ... 50 ... ... ... үлкен сенім артылатынын атап өтті.
Қазақстан соңғы 15 жыл бойы ... ... ... дамып келеді. Сол
себепті болашақтағы басты міндет – қол ... ... ... ... алмау болмақ.
«Жастар болашаққа апаратын алтын көпір», – дейді дана ... ... жеке ... және ... біліміне сай қоғамымызда өз орнын табуы
қажет. ... ... даму ... ... ... ... ұстанымына, олардың ертеңгі күнге деген сенімі мен
белсенділігіне тікелей байланысты. Ендігі кезекте ... ... ... ... ісі ... ... танымын қалыптастыру және ақпараттық-
саяси мәдениетін көтеруге баса ... ... ... ... ... ... әркез қоғам мүддесімен тоғысып, мемлекеттің даму
қарқынына ілесіп ... ... Бұл үшін ... ... ... ... қастерлей білуге үйретуіміз қажет. Сондықтан
келешек ұрпақтың ... да, ... ... ... ... ... жете меңгеріп, әсіресе елжанды азамат, білікті
басқарушы болып қалыптасуы біздің болашағымыздың кепілі.
Дана халқымыз ... ... ... – жас ... игендей» деп айтады.
Патриоттық сезімді ояту үшін баланың санасына жастайынан ... ...... ... де ... ... ... әдет-ғұрпын
білген жас тұлға ұлтын да сүйеді. Өйткені ұлтты ұлт қылып ұйыстырып тұрған
да осы – ... ДЕП ... ... мәліметтерге сүйенетін болсақ, жалпы әлем бойынша жастар
саны өсіп келеді. Егер ... ... 15 пен 24 ... ... саны 1 млрд 15 млн. ... қазір олардың саны 1
млрд 300 млн-нан астам. Демек Жер шары ... 25% ... ... ... ... 2004 ... 7 шілдесінде қабылданған
«Қазақстан ... ... ... ... ... ... жастарға Қазақстан Республикасының 14 жастан 29 жасқа дейiнгi
азаматтарын жатқызамыз. ... ... ... ... ... сәйкес жастардың жалпы саны шамамен 4 млн 360 мың ... ... ... ішінде қала жастарының саны 2 млн 200 мың болса, 2 млн 160
мың адам ауыл жастары ... ... ... ... ... саны 2008
жылы 720-ны құраса, 2009 жылдың қорытындысы бойынша 743 болып отыр.
Қарапайым тілде айтар болсақ, жастар бұл – ... ... ... ... ақтайтын болашағы болуымен қатар, бүгінгі қоғам өмірінің
басты ... ... ... ... ... ... ... жүйесін
бірнеше тармақтарға бөліп қарастыруға болады. Ол негізінен ... мен ... ... ... ... ... ... өз ішінде
олар білім, денсаулық сақтау, жұмыспен қамту, баспана, ... ... ... ... ... ... сияқты мәселелерді қарастырады.
Жастар саясатын жүзеге асырудағы негізгі мақсат – ... ... ... ... мониторинг пен бақылау жасау.
Елімізде жастар мәселесі әрдайым Елбасымыздың назарында әрі ... ... ... ... ... пен Үкімет жанындағы Жастар ісі
жөніндегі кеңес бұл қызметтерді атқаруда. Бүгінгі таңда республика ... ... ... ... ... байқалады. Жастар
ортасында сана-сезімнің артуы байқалып, ... ... ... ... орын ... ... алғанда, жастар ұйымдарын бірнеше
топқа бөлуге болады. Мәселен, біріншіден, ... ... ... ... ... ... жастар қанаттары, олар партия тарапынан
қолдау алып, солардың есебінен ... ... Осы ... ... ... ... белді партиясы болып саналатын «Нұр Отан» ХДП-ның
қолдауымен құрылған «Жас ... ... ... ... ... ... ... айтуға болады. Үшіншісі, өз беттерімен, жеке өздерінің
бастамашылығымен құрылған топтар деп ... ... ... қоғам жастар арқылы биологиялық және сол ... ... ... Қоғамда демографиялық топтың осы санатын айқындаудың ... ... бар. ... ... жақтастары жастарды ұқсас
антропологиялық ерекшелжтері және психологиялық ... бар ... ... ғана ... ... талап етеді. Бұл жерде жастардың ... ... ... ... айқындалған сипатына негізделген
әлеуметтік ерекшеліктері мен белгілерінде болады.
Басқа көзқарастың жақтастары жастар ... ... ол ... ... аса көп ... және де ... қатар үлкендердің ролін
толық құқықты тасымалдаушы болып табылатын ... ... ... ... табылады деп санайды. Жастардың барлық проблемалары кедейшілік
құрылымды «бейтарап аумақтың» мәртебесіндегі үздіксіздік үзілсінде құрылады
деп санайтын американ социологы Г.Сиболд та осы ... ... ... ... ... «жаңа тап» деп айтады, олардың
өмірге деген көзқарасы бірдей, талғамдары, мүдделері және ... ... ... ... ... ... ... социологиялық тұтастықты
білдіреді. Осылайша, бұл жерде жастардың әлеуметтік-психологиялық құрамы
және ... ... және ... ... сипатына қатысты емес ерекшелік
ретінде қарастырылады. Жастардың социологиялық теориясында ... ... ... ... шақ», «жастар», «әлеуметтік жасы келгендік»
«қарттық» деген ұғымдар жоқ.
Демографияда жобамен бірдей уақытта ... ... ... ұрпақ
деп санайды. Антропологтар мен заңгерлер жалпы ата-бабадан шыққан сатылықты
ұрпақ деп айтады. Адам ... ... ... ... ... бірі және
ең бастысы мен ауыр болып келетіні – ересектік кезеңі. Бұл ... адам ... жас ... болады. Енді ол бала емес, бірақ әлі ересек адам да
болмайды. Бұл жас «қоғамдық ... ...... ... адамдарға
ерекше әсерлі болып келеді. Бұл адамға есеюге мүмкіндік береді.
Социологиялық түсінікте жастық шақ қашан басталады?
Әртүрлі авторлар, жастарды ерекше ... топ ... ... бұл ... біржақты қолданады. Мысалы, австриялық социолог
Л.Розенмайер жастық кезең 13 жастан басталып 24 ... ... ... ... осы ... ішкі жас ерекшелігін және ... баса айта ... ... да ... ... ... 13 пен 18 жыл аралығындағы жас «жасөспірім шақ» ұғымымен
біріктіріледі және ... ... жаңа ... және әлеуметтік
тәртіптің нысандарына әкелетін биопсихологиялық дамумен сипатталады. Бірақ
адамды балалық шақтан ... ... ... 18 ... өтеді. Бұл жас
көптеген елдерде құқықтық дербестіктің басталуымен сипатталады, ... ... ... және занды құқықтарды алумен: еңбек үшін
тең ақы төлеу, әскерде қызмет ету, некеге отыру, сайлауға қатысу.
Соңғы ... ... ... 14-19 жас ... 4 миллион 569 885
жас бар. Демек жастар жалпы халық ... 29 ... ... ... ... ... біріктіріп отыр. 2011 жылы кәсіби техникалық білім игеру
жүйесіне қамтылған жастардың саны 24%-ға ... 750 мың ... ... ... ... ... ... игеру процесі болады.
Олардың саны олар бәсең игерілетін немесе тоқтатылатын белгілі бір «толығу»
шегіне жылдам ... ... В.Н. ... ... шегі ... шақ деп
түсінуге болатын жас ерекшелік кезеңдерінің шеңберіне жатады деп есептейді.
Ал одан әрі – ... есею ... ... В.Н. ... жастар санатын
айқындауға арналған аса кең ... ... ол осы ... 14-33 ... ... ... Көптеген социологгар адам жасы ... өмір ... ... ... ... ғана ... ... туралы көзқарасты жақтайды. Оның жеке ... даму ... ... ... ... бар. ... құрам, қажеттілік пен
мүдде, мақсаттар мен өмір сүру жоспарлары, ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан зерттеушілер
жеке тұлғаны бүкіл өмір бойындағы тұтастықта ... ... ... ... функциялармен байланыс идеясы ғылымда ... рет ... Ол ... өмір ... ... ... ... жатты.
Адамның барлық өмір циклін біртұтас етіп байланыстыруға ... ... ... ... ... еңбегінде нақты көрсетілген, онда
ғалым өмір жолын екі қатарлы ... ... ал ... ... ... және белгілері бар.
Қазіргі қоғам жүз, екі жүз жыл бұрынғыдай жастарға, оның ... ... ... киім ... бір ... қарамайды. Үлкен
ұрпақ жастардың пікіріне, оның өзіне және оның ... ... Ал олар ... мүлдем қарапайым емес.
Экономикалық белсенді тұрғындардың халықтың жалпы құрамындағы үлесінің
төмендеуі неғұрлым қарқынды бөлігі – жастар есебінен болады. Бүгін жұмыспен
қамту ... ... ... ... екіншісі жастардың өкілі.
Олардың жартысынан азы ғана жұмыспен қамтылады. ... ... ... үлесі халық шаруашылығында жұмыс істейтіндердің
жалпы санының 24 процентін ғана ... ... ... саны 1993
жылдың басында жұмыссыздардың жалпы санының 54 процентін құрады.
Проблеманы зерттеушілер 1990 ... ... ... ... атап ... Мысалы, бүгінгі күні Ресейде қылмыскерлердің
жартысы – 14 пен 30 жас арасындағы жастар, барлық ... ... ... 14-18 жастағы кәмелетке толмағандар құрайды. Қазақстанда бұл
көрсеткіштер ... – 50,9 және 6,9 ... 1999 жылы ҚР ... 148 ... жуық кәмелетке толмаған қылмыскерлерді ұстаған, бұл
1998 жылға қарағанда 10 ... көп. ... оқу ... ... ... 40 процентке жуық, ал ... ... және ... – 23 ... ... және ... жасаған қылмыстың айрықша ерекшелігі соңғы
жылдары жеке бас мақсатында болып ... ... ... ... кету,
тонау, ұрып кету, бұзақылық – бұлар кәмелетке толмағандар жасаған қылмыстың
өзіндік «жиынтығы». Ең ... ... өте ... ... ... ... ... бұқаралық ақпарат құралдарына тиесілі,
олардың арналары бойынша жауыздық пен қатыгездік жаппай ... ... ... батырдың» жүйелі түрде гүлденуі өмірдің жетістіктеріне күшпен
ғана қол жеткізетін жастардың ... ... ... ... қарау біршама дәрежеде ... және ... ... ... ... ... қылмыскерлерде өзіне жаза қолданылмайтыны туралы түсінікті
қалыптастыруға жиі әкеп соғады және бұл ... ... ... ... табылады. Рецидивтер ықтималдығы өсуде. ... ... ... ... ... ба?» ... сүрақтың жауабы да қарапайым:
«Жоқ» – деп ... тек 45% ғана ... ... ... ... – деп ... толмаған қылмыскерлердің 32% жауап берді.
Нашақорлықпен күресті күшейту мақсатында 2000 жылғы 17 ... ... ... және ... бизнесімен күрес жөніндегі агенттік
құру туралы жарлыққа қол қойды. Сонымен қатар мектепке ... ... өсіп ... 1998 ... ... ҚР ... денсаулық сақтау және
мәдениет министрлігі мектеп жасындағы 17 мың баланың ... ... ... ... ... және ... ... ай Қоғамы халықаралық ұйымы 400
мың баланың ... қол ... ... ... қазіргі жастарының үлкен бөлігінде қандай ... олар ... ... ... ... ... ... зерттеушілер мынадай жауап
береді: сұралғандардың үштен екісі банктік ірі шот, ... ... ... казино және жағажай, сондай-ақ білім алу, инфляцияға ... да ... ... капитал туралы армандайды. Олардың өз
елінде осы ... ие ... ... ... тұтас алғанда
жастардың субмәдениетінің өзінің ... аға ... ... ... ... әрекетімен сипатталатынын атап
көрсетеді. Жастар субмәдениеті мінез-құлықтың өзіндік үлгісін, ... ... ... шаш қою үлгісін ұсынады.
Жастардың сәні – бұл жеке әңгіме, себебі ол жастардың әлеуметтенуіне,
оның әсерін біржақты ... ... ... Осы ... ... ... тарихта дәлелденген мынадай дефиницияларын табуға
болады: сән – бұл құрдастарға «эксаумақтық» сипаты бар ... – бұл ... ... және ... ... сән – бұл жақын арадағы
өткенмен ажырасу мүмкіндігі және жақын арадағы болашаққа ... ... ... ... ... ... мысалы,
рок-мәдениет.
Жастық шақ кезеңі – балалық шақтан ересектікке бірден өтетін, үнемі
қиын, критикалық қақтығыстық деп сипатталатын адам ... ... ... саналады. Өзіндік жеке тұлғасына деген қызығушылықтың ... ...... ... ерте ... ... ... олар мәнді өзгерістерге ұшырап, саналы түрде бейнеленеді. Ең ... ... ... ... ... болады. Оның айрықша ерекшелігі,
өзіндік ... ... ... ... ... ... ... жастарға эмоционалдық тұрғыдан, яғни бірде қатты қуануына,
енді бірде ... ... ... ... әсер ете ... қоса ... ... бес жылдың көлемінде еліміздің ақпарат кеңістігінде
әртүрлі шетелдік телеарналардың көбейіп кеткені тағы бар. ... ... ... өрісі кеңейе түсті. Өз кезегінде олар жастарды өз
идеологиясы шеңберінде «арбап» ... ... ... кейінгі кезде
Ресейде де көптеп шығарылып жатқан ... толы ... ... ... толы музыка жастар санасына, денсаулығына, тәрбиесіне
теріс әсер ететіні сөзсіз. ... ... ... жастарды теледидар
хабарлары мен әртүрлі бағдарламалар тәрбиелеуде.
Осыған ... ... ... ... ... ... (2006 жыл ... жарияланған мақаласына назар аударсақ:
«...Бүгінде экран – әсіресе, телеэкран адамзаттың негізгі ... ... ... ... ... ... ... шаршап-шалдығып жатса, заманауи
экран құлашы кең, ол ондаған, жүздеген миллионды бір-ақ қармайды. Демек,
қазіргі ұлт ... ... ... ... ... ... бере алмақ емес.
Тілден бастау алатын ұлттық санаға ие ... ... ... ... ... Кино мен ... ие болыңыз», дейді. Бұл ... ... ой – ... күні ... кейбір бағдарламалар жастардың
тәрбиесіне кері әсерін тигізіп отырғандығы.
Қазіргі кезде қандай ... ... ... ... ... бар. ... ... сырттан келіп жатқан ақпараттарға ешбір
тосқауыл қойылып отырған жоқ. Ал ... өзі ... БАҚ ... ... ... ... отыр. Педагогика ғылымдарының ... бұл ... ... деп ... Шын ... оң мен солын
әлі танып үлгермеген жастардың қалыптасуына кері әсері бар ... ... ... ... мүмкіндік туғызу – үлкен қиянат.
Ал агрессия мен жаман қылық ... ... ... ... ... ... соң пайда болады.
Жоғарыда айтылған мәселелердің қай-қайсы да енді ғана ... келе ... ... үшін ... ... ... ... жетпіс жылдан кейін тәуелсіздіктің арқасында ана тілімізге, ұлттық
дәстүріміз бен салт-санамызға жан-жақты мән бере ... ... ... ... балаларға уақытында дұрыс бағыт бермеуден оны қайта
жоғалтып алу қаупі бар.
Тәуелсіздігімізді нығайту мақсатында Отанға деген сүйіспеншілік, ... ... ... ... ... ... Жас ұрпақты отаншылдыққа
тәрбиелеу мемлекеттік маңызды мәселе екенін тағы бір еске сала ... ... ... ... ... ... жастардың өмірінде бұқаралық
ақпарат құралдары рөлінің ... ... келе ... ... ... ... ... ақпарат құралдары, әсіресе оның ішінде
теледидар ересектерден гөрі жастардың өмірінде елеулі орын ... ... ... ... сенетіндігі, яғни журналистердің
бұрыс ақпарат беруіне негіз жоқ деп ... ... ... ... ... ... ... барысында бұқаралық ақпарат
құралдары белсенді ... ... ... ... ... бар. ... осы саламен
айналысатын түрлі ғылымдар бұл әрекеттің кейбір жағдайда кері ... де ... ... ... ... Ресейде жүргізілген
сауалдаманың нәтижелеріне ... ... 67 ... ... ... балалар мен жасөспірімдерге кері әсер етеді деп
есептейді. Тек 14 пайызы теледидар жастарға оң ... ... яғни ... ... еркін де бастамашыл адамдарды тәрбиелейді деген пікірде.
Ал сауалдамаға қатысқандардың 13 ... ... ... ... ... кері әсер етіп ... сезінбейтінін айтады.
Яғни, теледидардың ықпалы біреулер үшін оң болса, енді біреулер үшін ... бар. Бұл ... ... ... ... келе ... белгілі. Сол
себепті теледидардың жастарға ықпалы ең ... ... оның ... қажетті бағытта пайдалануға болатынын
ескерген ... ... ... ... жолы – өсіп келе ... ... қорғау, оның ішінде теріс әсері бар әртүрлі ақпараттардан қорғау
керек. ... ... ... қай ... алғанда да өте ... ... ... ... ... ... болған сайын олардың
қызығушылық әрекеті де ұлғая түсуде. Дәл осы ... ... ... атап айтқанда мектеп тарапынан берілетін тәрбие алдыңғы қатарға
шығуы қажет. Мектеп маңызды әлеуметтендіруші институт ... ... ... ... ... ... тиіс ... аталған проблеманы
шешу жаңа заманның мұғалімдеріне жүктеледі. Бірақ, бір ... ... де, ... ... да ... өз ... ... ақпаратты
«қажет», «қажетсіз» деп ажырата білуге үйрету міндетін ешқашан мақсат етіп
қойған емес. Соған қарамастан, бұл ... ... ... ... рөл
атқарады.
Себебі, басқа әлеуметтендіруші институттармен салыстырғанда, мектептің
тәрбиелеушілік ықпалы ... және ... зор. ... ... ... ... дұрыс таңдай білуге үйрету үшін ... ... ... ... ... ... ... 60-70 жылдары Ресейдің
бірнеше мектептерінде, көңілге қонарлық жұмыстар ... ... ... ... оның ... ... ... ықпалын пайдалануға негізделген арнайы жоспар жасалып, сол
жоспардың аясында әртүрлі шаралар ұйымдастырылған. Ол жоспарда төмендегідей
бірнеше ... ... ... ... ... ... ... саналы сұранысқа
тәрбиелеу;
– қоғамдық-саяси және танымдық маңызы бар материалдарға қызығушылығын
қалыптастыру;
– оқушылардың бойына басылымдармен жұмыс істей білу ... ... ... ... ... шеше ... мектеп мұғалімдері оқушылардың
идеологиялық-саяси, еңбек, эстетикалық, адамгершілік тәрбиесін жолға қоюдың
тиімді құралы ретінде ... ... ... кең ... ... деп көрсетілген.
Мұндай тәжірибені 90-жылдары Алматы қаласының мектептерінде де жүзеге
асырғаны белгілі. Атап айтқанда, №2 ... ... ... атындағы №145 мектепте де мерзімді баспасөздегі материалдармен ... ... ... ұйымдастырылған. №2 мектеп-интернатта бұл
факультатив сабақ түрінде ... Бұл ... оқу ... ... пікір тудыратын күшті қарудың ... ... ... ... ... ... өмірге көзқарасын қалыптастыруға тиімді
жол табылды. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... жарық
көрген мақалаларға, теледидар хабарларына талдау ... өз ... ... ... ... ... қалыптасып үлгерген жоғары сынып
оқушыларымен жүргізілетін. Онда тек ... ... ғана ... ... ... ... ... факультетінің ғалымдары дәріс
оқыған-ды. Осындай игі ... ... де ... ... ... болар еді.
Күніне жүздеген мың қазақстандық жастар рухани тәрбие алып жатқан
киноэкран жас ұрпақ санасына қай ... ... ... ... ... Қай
елдің идеологиясын сіңіріп жатыр? Экранына ие бола алмаған жұрт ұрпағына ие
бола ала ма? Күмәніміз бар. «Ұрпақ тәрбиесі – ... ... деп ... тәрбиелеу мәселесінде ақпарат құралдарын дұрыс бағытта
пайдалану керектігін айтады.
Ендеше, ... ... ... ... ... ... оның тәрбиелік ықпалына көбірек көңіл бөліп, керісінше зиянды деп
табылатын бағдарламаларға тосқауыл қоюдың уақыты ... ... ... ... тәжірибесінен де кездестіруге болады. Мәселен, ... ... ... ... балаларға қатысты бағдарламаларды
сараптаудан өткізу, олардың дамуына кері ... ... ... ... ... алынады. Сонымен қатар жастардың тұлға ретінде дамуына
сәйкестігі мақсатында ... ... ... ... ... ... жағы да ... Ондай қарым-қатынасты жүзеге
асыру саясаты тікелей мемлекеттік дәрежеде жүргізіледі. Ол үшін ... ... ... ... ... ... елдердегі бұл
шаралар теледидардың қызметіне қол сұғу деп ... ... ... ... ... ... көзқарас аталған елдердің ұрпақтың
болашағына деген сергектігін ... ... ... ... жағдай толығымен өзгерді. Ол
өзгерістер елдің демократиялық бағытымен, соған ... ... ... ... Сөз ... мен БАҚ ... ... қоғамда ақпараттың қажеттісін алу мен оны пайдаланудың
өзіндік қиындықтары да бар. ... ол ... үшін ... қиындық тудырады.
Бұл өз кезегінде жастар тәрбиесіне, яғни оның ... ... ... Сол ... ... ... тасқыны мол кезеңде, оның зиянды
ықпалынан қорғай ... ... ... ... ... тұстарын
пайдалануға ұмтылу тәрбие беруші мекемелердің басты мақсаттарының бірі
болуы ... Осы ... ... ... пікіріне назар аударар болсақ,
қазіргі қалыптасып отырған ақпараттық қоғамға олар ... ... бұл ... және ... ... дамытуға
негізделген қоғам;
– жастарға және мемлекетке ... ... ... ... алу ... қол ... ... және онымен жұмыс істей алатын
шарты бар білім қоғамы;
– бір жағынан әлем мәдениетін қабылдай отырып, ... ... ... ... жол ашатын қоғам. Ал мұның өзі жаһандану ... ... ... ... ... ... орнауы заңдылық деп есептелсе,
екінші жағынан жастарды ақпарат тасқынында ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық тұрғыдағы
көкейкесті проблема дегенге әкеледі.
Жастарды өзіне қажетті ... ... ... ... ... да жан-жақты қарастырылады, оларда, ақпарат құралдарымен дұрыс
жұмыс істей алмаған ... ... ... кететіні дәлелденген. Бұқаралық
ақпарат құралдарының өнімін дұрыс пайдалана алмаған жас тұлға:
– ақпараттың белгілі бір бөлігін, әсіресе ... ... ... ... , ... оны қабылдауға әзір емес;
– бірнеше мағынасы болуы мүмкін теле хабарламалардың мағынасын толық
түсінбейді немесе ... ... ... ... ... ... ... әлсіз болады, олардың
ықпалынан қалай сақтануды және көп жағдайда ... ... ... ... ... қатысты отандық бұқаралық ақпарат құралдарына да
үлкен жауапкершілік жүктелетіні сөзсіз. Өйткені, ... ... ... шетелдік арналардан өз еліміздің ... ... ... ... асыру оңайға соқпайды. Ол үшін ... ... ... ... ... тағы бір қарастырып,
олардың қызығушылығын тудыратын дүниелерді жасауды ... ... ... ...... сондықтан қазіргі қоғамға деген көзқарасын дұрыс
қалыптастыру үшін оларға ... ... ... мен ... және оның тұрақты жолға қойылуын қадағалау қажет.
Жастардың бойында ... ... ... ... ... мінез-құлық
дағдыларын, әдеттер мен пікірлерді қалыптастыруда бұқаралық ақпарат
құралдарының рөлін ескеру шарт. Бұл ... ... ... ғана ... ... радио бағдарламаларының да рөлі туралы болып отыр.
Ал жастардың тәрбиесіне жауапты ата-ана мен оқытушылар, ... ... ... ... ... мен ... ... телеарна жастардың бойына
адамгершілік мінез нормалары мен ережелерін дарытуда үлкен насихатшы ... ... ... ... тәрбиесіндегі дәйектілігін көтереді.
Сондай-ақ, теледидардан тек қажеттіні ала білуді үйрету қазіргі ... ... бірі ... ... ... ... тыйым салу арқылы
одан теледидарды көрмеуді талап ету оң нәтиже бермейтіні тағы мәлім. Тыйым
салу ... ... жолы ... ... бұл ... ... ең ... ата-аналарға тікелей байланысты. Жастарды бала кезінен
теледидар көру мәдениетіне үйрету маңызды шаралардың бірі. Жас ... ... ... нені ... тыңдап, оқып жүргенін қадағалап
отыру, олардың белгілі бір уақытта ғана теледидарды көруін тәртіпке ... өз ... ... ... ... әртүрлі жолдармен алған
ақпараттарымен бөлісуіне мүмкіндік жасау ата-ана үшін жас ... ... ... ... ... ... тағы бір ... болып
табылады. Ата-аналар осы мәселелерді жолға қойған кезде өз ... ... ... ... бар ... ... мүмкіндігі артады.
ТЕЛЕДИДАР НЕГІЗГІ «ТӘРБИЕШІГЕ» АЙНАЛДЫ МА?
Жастар – елдiң болашағы. Ел ... көре ... ... ... ... шығару – бүгiнгi қоғам алдындағы ең басты мiндет.
Қашан да ... ... ... тыс ... ... Ал бүгiн қандай? Отбасы
қамы деп жұмысы басынан асып ... ... ... мектепке, қала берді
жоғары оқу орнына мiндеттесе, ... ... пен ... оқу орны ... ... ... ... келер болсақ, тәрбие iсiнде алдына
жан ... өз iсiн ... ... ... ... – теледидар мен
компьютер екенi даусыз. Бұл «тәрбиешiлер» ... бала ... ... ... ... ... те, ... сыңай танытамыз. Озығын алып,
тозығын тастайық деген саясат ... ... ... не ... соның
бәрiн өмiрiмiз бен тұрмысымызға ... ... ... жатырмыз.
Бүгiнде дамыған елдердiң бәрi жастар тәрбиесiн ... ... ... ... ... ... ... жатқанын көрiп те, естiп те
жүрмiз. Мемлекеттiк маңызды осынау мәселеге бас ... ... ... ... ... көру қиынға соғып тұр. Себебi, елiмiздегi әрбiр
алтыншы қылмыс жастарға тиесiлi ... ... ... ... ... өткен
жылы жастардың қатысуымен тiркелген ... ... үш ... ... ... ... жыл деңгейiнде жастар арасында ауыр қылмыс,
жүйкесi жұқарып, психологиялық ауруға шалдығып жатқан жастардың ... ... ... ... Әсiресе, жастардың өзiне-өзi қол жұмсап, түрлi
секталарға кiрiп кетуiнiң ... ...... бала ... кеткен кемшiлiктерден болса керек.
Сонымен қатар жастардың санасын қатiгездiкпен ... ... ... «басты рөл» атқарып отырған нәрсе – жан-жақтан ағылып келiп жатқан
адамды қорлау, қан ... атыс ... толы ... ... ... ықпалы басым. Адам баласы орта есеппен ... кем ... ... ... ... ... Ендi өзiңiз есептеп қараңыз, бала ес
бiлген жастан ер жеткенге дейiн зорлық-зомбылыққа толы эпизодтың сан ... ... ... Әлi де ... ... ... баланың қанға
малынған көрiнiске көзi әбден үйренiп өседi, тiптi ... ... ... ... ... Бұрындары баласы үйден бiр ... ... ... ... ... ... ... едi, бүгiнгi ата-
аналарда ондай ... ... ба, ... өзi? Тiптi, баланың теледидардың
алдында ұзақ отырғанынан еш қорқыныш жоқ, керiсiнше, көштен қалмайды деген
жаңсақ ... неге ... ... келемiз.
Ғалымдардың айтуынша, жастайынан көгiлдiр экраннан әр түрлi ... ... ... өскен баланың санасының дамуы тежелiп, мiнез
құлқында қатiгездiк, ауытқушылық пайда ... ... ... ... ... бiлмеген қылмыс атаулының өршiп кетуiнiң бiр ұшы ... ... ... ... берер тәрбиенiң сиқы мiне – осындай.
«АЗАМАТ» ЖАСТАР ПАРЛАМЕНТІНІҢ БАҒДАРЛАМАСЫ
Осыдан біраз ... ... ... ... пікірсайыс орталығы жұмыс
істеген. Кейін олардың ... ... ... ... ... ...... пікірсайысшыларын интеллектуалды деңгейде
біріктірген ірі жоба. Бұл жоба ... ... ... ... бірі әрі бірегейі болып отыр. Клуб пен телевизиялық жоба
бойынша өткен 10 жылда көптеген ... ... Оның ... ... – бұл жоба қазақ жастарының бойында ұлтжандылық ... ... ... ... арттырып, парасатты жастарды
тәрбиелеп шығарды деуге негіз бар. Сонымен ... бұл ... ... өз ... халыққа жеткізуге мүмкіндік беріп, азаматтық
қоғамның қалыптасуына көп үлес ... ... ... ... ... ... ... легін қалыптастырды. Мәселен, кезінде «Азамат»
бағдарламасынан ... ... ... Кенжеханұлы, Нартай Әшім сияқты
ағаларымыз түлеп шықты. ... ... ... ... бұл ... қазір
Қазақстан дамуына өз үлесін қосып келеді. Бұл тележобаның негізгі мақсаты –
азаматтық қоғамды қалыптастыруға үлес қосу, жастардың ... ... ... ел ағаларына жеткізу.
Кезінде Президентіміз Н.Ә.Назарбаев «Ел арнаның» жастар телеарнасына
айналу қажеттігін екшеп айтқан еді. «Ел ... ... ... күні ... басқаруымен біраз реформаланып жатыр. Байқап қарасақ, қазіргі
таңда жастарға бағытталған отандық телеарналар өте аз. Бұл өте ауыр ... де біз бар ... ... ... ... үлес қосып
жатырмыз деп ойлаймыз. Бағдарламадан бөлек, клуб та жақсы жұмыс ... ... клуб ... ... ... жиі ... көмегін көрсетеді.
Әсіресе Құрбан айт кезінде жетімдерге барынша қол ұшын ... ... ... әрқилы оқиғаларға да үн қосып отырады. Кезінде біздің ұйым
«Мемлекеттік тіл туралы» заң жобасын ... ... еді. ... ... ... әлеуметтік мәселелерге араласып ... ... біз ... ... ... ... жіберіп
отырамыз. Жыл сайын 10-15 шақты студент депутаттармен кездесіп, заңнамалық
тұрғыдан біраз іс-тәжірибеден өтеді.
«Азамат» бағдарламасының негізгі ...... ... ... ... боп отырған мәселелерд көтеріледі. Оның ... ... ... ... ... ... ... бағытындағы тақырыптар да көтеріліп, сол саланың ... ... ... ... ой ... «Азамат»
бағдарламасының бір ерекшелігі, егер де Қазақстанда көптеген ... ... ... ... ... айтып бере алса, «Азамат»
бағдарламасындағы қыз-жігіттер сол мәселені шешу ... ... ... ... ... ойымша, инновациялық, тың идеялар айтумен қатар, оны
жүзеге ... ... ... ... аса қажет.
«Азамат» бағдарламасы жастар арасындағы белсенділікті арттырып,
ұлтжанды азаматтарды тәрбиелеумен қатар, ... ойын ... ... Біз ... ... тым ... бара ... білеміз.
Сондықтан біз ел аманатын жастар ұғына білсе екен ... ... осы ... ... ... Дәл осындай тележоба қазіргі таңда
Қазақстан нарығында жоқ деп айта ... ... бір ... ... «Болашақ – жастардың қолында» – дейді. Шын ... ... ... ... неге ... ойын тыңдамасқа, оларды қолдамасқа?!
Елбасы да: «Болашақ та, инновация да жастардың қолында» – ... еді. ... ... ... бағдарламалардың көп болуы заңдылыққа айналуы тиіс
деп ойлаймын.
Жалпы, аға ұрпақ өкілдері де жастарға ... ... ... тиіс.
Қазіргі таңда қазақ ұлтының болу-болмау қаупі бар. Ал тәуелсіздік мығым
болу үшін жастар қоғамға ... ... ... ... Әл-Фараби бабамыздың:
«Жастарға ең әуелі білімнен гөрі тәрбие керек» деген бір сөзі бар. ... ... ... ... ... бұл ... апатқа алып келеді.
Сондықтан бізге ... ... ... ... ұлттық тұрғыдан
тәрбиелеу керек. Өкінішке қарай, біздегі көптеген жастар ұйымдары, ... тек қана ... үшін ... ... шынымен де жастар мәселесін
шешумен айналысса, тағы бірі жеке ... ... боп ... ... «қазақ жастары ұлтшыл» деп көпшілік қорқады. ... ... ... ... жоқ. ... ... – өз ... адам. «Олармен билік санасып отыр ма?» деген сұраққа ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір
деңгейде ұлтшыл жастардың пікірін тыңдап, ескеріп отырғанын ... ... ... ... әсіресе ұлтшыл жастарға жеке бағдарламамен
жұмыс істеуге ... ... Бұл – ... ... ... екінші
жағынан, проблемалар да жоқ емес. Қазақстан Республикасының «Жастар саясаты
туралы» ... да ... бар ... білеміз. Оны орындау механизмі
де – бөлек әңгіме. Оның ... ... ... да ... көп санаса
бермейді, тек «жастар – біздің болашағымыз» деп ... ... ... Ал ... ... ... жерлерде олардың бізді қолдамайтыны да
анық.
Бірақ, менің ойымша, Елбасы жастармен санасады. Себебі біздер оның ... ... ... ... ... ... ... тыңдайтын
болсақ, Президентіміздің жастарға мол үміт артатыны ... ... ... ... Президент тапсырмасын кейде ары қарай орындамайтыны
анық көрініп отыр.
Жастар ... ... ... ... ... ... Өйткені,
қоғамдағы проблемалардың бәрі ондағы әлеуметтік топтардың барлығына ортақ
деуге негіз бар. Десек те, ... ... ... ...... ... ең ... әрі бірегейі. Жастардың бүгінгі
келбеті ғана елдің ертеңін ... ... ... ... НЕ ... БАРА ... бұл ... жұмысты жалаң фактілерді алға тартып, жылтыр
сөздермен зырылдатып жазып шығуға да болар еді. ... ... ... ... өмір ... ... ... болған соң қобалжытатын жайлар да көп. Ең
бастысы миллиондаған адамдардың өмірі тоғысқан – өмір өзеннің буырқанып бір-
бірімен соғысқан тағдырлары да ... бір ... ... дәл ... ... алыс бір ... орын алып ... Ол туралы барын бар қалпында ойып
алып, ортаға тастамаса бұл ... ... ... ... ... оймен, қазіргі
жастарымыздың ой-өрістері мен пікірлері жөнінде ... ... елі» ... «О, ... ... ... жастар не
болып бара жатыр?» деген сұрақ қойылған болатын. 3-тамыз 2007 жылы осы
тақырыпқа ... ... ... ... таластарын айна-қатесіз беріп,
өзімізше түйін жасап көрелік. Әлқисса, әңгіменің басын Әсем деген құрбымыз:
«Жастарымыздың бірәзі ... ... ... ... ... ... ... қол жұмсайды. Содан қалай құтылуымызға ... ... ... ... құрбымыз: «Қазіргі жастар шылымға, есірткіге және
алькаголге қалай қарайды» деп тағы бір ... ... ... ... құрбымыз бұл екі сұраққа: «Ең бастысы бұл дүниеде адам қандай жаман
болса да, бес уақыт ... оқуы ... ... ... ... деп өз ... деген құрбымыз: «Мен Сәбиттің айтканына толықтай келісемін,
жастардың бәрі иманды, жүрегі таза ... тура ... ... еді. ... де ... еді» деп өз пікірін білдіреді. Бағдагүл деген құрбым:
«Бізге қажетті жаны да қаны да қазақы халықтың тілі мен ... ... ... ... ана ... ... сіңірген, біліммен қаруланған ақыл
мен ... ... ... ... еңсесін көтеруді мақсат ететін
келешек ұрпақ алдында ... ... ... ... ... ... әр жасаған қадымдарын ойлап басса деймін» деп тілегін ... ... ... жігіт: «Мен тек жастар жауапкершіліктен қашудың
жолы ретінде осы жолда ғана жүреді деп ойлаймын. Өлсем бәрі ... ... де ... деп ... ал оларды о дүниеде не күтіп тұрғаны бір
Аллаһқа ғана аян» деп өз тұжырымын айтады. Наз ... ... ... ... ... шаша ... «Бір ғана ... – бір қарын майды
шірітеді». Сондықтан бұл жерде «Жастарымыз» деп жар салудың қажеті шамалы.
Көзі ... ... ояу ... ... жолды ойлау түгілі, түстеріне де
кіріп шықпайды. Өзінің туған баласын тастап кету деген не сұмдық! ... ... суда ... ... ... ... құста, өрісте жүрген
сиырда да инстинкт бар. Оның ... адам – ... да ... болып тұр
ғой! Мұны жастардың ақылының таяздығынан көруге болады. Сонымен қатар осыны
қадағалайтын ... ... ... деп ... ... жолға
қатал заң және тиісті жаза (бас бостандығынан өмір бойы айыру әйелдерге
қолданылмайды) керек. Соны енгізу ... Әлі ... ... өмір ... ... жасауға қалай дәті барады? Бұл ... үшін алып ... ... деп күрсінісін білдіреді.
Бердібек атты жігіт: «Осы сұрақтың жауабын өзім де ... ... ... деп ... күрсінеді. Берекет атты құрдасымыз: ... ... ... бара ... ... бе? Өзің ... ойлайсың? Қазіргі
жастардың кетіп бара жатқан жолы жаман емес сияқты» деп тоқтау айтады.
Лаура деген құрбымыз: «Тарихшы Мақсат! ... мен ... бері ... ... ... бірі деп айтамын, неге екенін ... ... ... ... ұнайды. Сіздің үйіңіздегі қарындастырыңыз ең
бақытты жандар деп ойлаймын, ... ... ... ... ... ... ... көп болса деп тілеймін. Бізге әрдайым өзіңіздің
ойыңызды бөлгеніңізге көп рахмет! ... ... ... ... ... Сізге алғысымды білдіремін. Сіздің осы ... бас ... деп де ... болады. Мен шын жүректен Сізге өмірде
сәттілік ... ... ... деп ... ... ... өз кезегінде Лаураға: «Сәлем, Лаура құрбым! Мен ... ... ... ... ... ... Қабағымызға кірбің түспесін!
Тек шаттықта өмір сүруді Аллаһ жазсын!» деп өз ... ... ... ... «Тарихшы Мақсат! Сәлем! Маған көп ренжіп жүрген сияқты
көрінесің, сөзімді ойыңа алмай-ақ қой, кешір, сенің ... ... ... ... ... ... Сен әрине дұрыс айтасың, теледидарда
артық нәрсе бар, бірақ адам оны ... ... ... ... ғой. Әр ... ... дейді. Бірақ, адамға ақыл не үшін берілген? ... ... ... мен ... ... білу үшін берілген. Мысалға, өзімнің
қатардағы ... ... ... ... көңіл аудармайды, бәріміз тек
өмірге мәзбіз, басқа не ... ... тек ... өмір сүру. Ал жаман жағдай
көретін, нашар отбасылар деп ойлаймын. Сондықтан, ең бастысы отбасы құруда,
өзіме лайықты жігіт ... Сол ... бәрі ... ... ... де ... ... деп ағынан жарылады.
Тарихшы Мақсат Лаураға арнаған ... ... ... ... неге алып ... ... бе? ... сен порно, ужастик, т.с.с.
адамдар ... ... деп ... сеніммен айта аласың ба? Бәрі жақсы
болса, қиын балалар ... ... ... ... ... түрмеге
қамалғандар, нашақорлар жөнінен басқасын есепке алмағанда «өте бәсекеге
қабілетті». Әрине, Лаура, сенің ... ... ... ... өмірге анда-санда қарап қоюдың да артықшылығы болмайды. Егер ... ... ... тиіп ... ... ... Дос ... бетке
жылатып айтады ғой! Мен бұны халыққа жанкүйер адам ... ... ... ... ... жоқ, болғаннан Алла сақтасын!» деп құрбысын өмірге
кеңірек қарауға шақырады. Лаура өз жауабында: «Салем!
Жас ... ... ... ... теледидарға қарап билейді, жаңа
мультфильмдердегі персонаждарды жатқа біледі, үлкен адам ... ... ... бала ... ... ... да бар. ... жақсы
салады. 5 сыныпта оқитын тағы бір жас бала, теледидардағы табиғат, әлем
жөнінде теледидарды ... Ал сіз ... ... теледидардағы
көргенсіздікті мүлде қарамайды, себебі одан да ... ... бар. ... ... сай қарайтын нәрселері бар. Бәрі жақсы» деп өз пікірін
білдіреді.
Тарихшы Мақсат ... ... өз ... «Сен әр адамның психикасы
болады» деп дұрыс жазыпсың. Бірақ теледидардан көрсетілетін нәрсенің ... ... ... ... ол ... ... да бір еліктеушілік
сезімге байланысты болады. Зиянды әдет-мынау, зиянсызы-анау деп сен саралай
алатын ... ... ол ... өмір дегеннің шын мәнінде не ... ... ... ... ... де ... жаңалық
емес. Ал сол бүлдіршіндердің ойын ойнау кездегі мінез-құлықтарын сәл ... ... ... бе? Сол ... ... қандай қылық көрсетеді?
Қазіргі жастар қасында түк те емес, барлығы әлі алда... Мынадай жақсы сөз
бар: ... ... ... ... ... деген. Таяқтың екі ұшы
бар, сол сияқты ... ... ... де бар, ... ... деп өз ... ... Лаура өз жауабында: «Ең ... ... ... мен сол ... ... ... ... неге менде
қиын жағдай болған кезде, өзіме қол жұмсаймаймын, неге мен өмірде ... ... неге мен арақ ... неге қасымдағы адамдар
адамды өлтірмейді, мен неге ... ... ... жоғарыда айтылғандардың бәрін мен білемін, бірақ оны мен
істемеймін. Оның жауабы ... мен ... ... ... ... ... маған жаман бола берсін, бірақ қасымдағы ... ... Мен ... ... ... ... ... шегеді. Бірақ
қасымдағы адамдарға бірдене болса, ол маған да ... ... ... ... ... жамандауға болмайды. Адамның ... ... ең ... ... болу керек, ақылы, басы дұрыс жұмыс істеуі
керек. Теледидарда көрсеткен нәрсенің бәрін істеу ... деп кім ... ... ... ... адам, білген адам, мұндай қателікті жасамайды.
Адамды туғаннан бастап үйретсе, ондай қателіктер болмайды. Оған ... ... да, ... де, ... достары да, жақсы ортада болу керек.
Ең біріншіде отбасы бүтін болса, әкесі де, шешесі де ... ... ... жоқ ... бір ... жоқ адам деп ойлаймын.
Сондықтан, жастар болашақ жанұя құрғыларың келсе, денсаулықтарын ... ... ... болып, жақсы нәрселерді үйреніп, қателікті өзімізден
бастап түзетіп, болашақтағы ... аман болу ... ... ... ... ... Дені ... жаны сау!» деп келелі ... ... ... әке ... ақыл-жарлық,
Дос-жаран табылмаса ой саларлық,
Еш ойлаусыз өткізген қайран жастық,
Ақыры бір күн тартқызбай ма ол бір зарлық...
Абай.
Бұдан артық ештеме айта ... деп өлең ... ... ... ... өз ... одан әрі ... баяндайды: «Халайық,
сәлем! «Жастардың неге шалыс басатындығы?» жайлы ойталқыға кішкене де болса
өз пікірімді ... ... ... «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны
ілесің» деген керемет ... бар, ал ұяда біз ... ... Ал
теледидарда не көрсетіледі? Теледидарда өңкей Батыстық сана-сезімге ... ... неше ... ... ... қан ... зорлық, ретсіз
жыныстық көріністер, ұрлық, қарақшылық, т.с.с... Кез келген прокатка
берілетін бейнетаспа ... «16 ... ... адамдарға көруге тиым
салынады» деген айға ... ... ... жазып қоятынын білеміз. Енді
кейбір фильмдердегі көріністер бала түгіл, ақыл тоқтатқан, өмір ... ... ... кері әсер ... ... үрей ... неғұрлым шектен
шыққан қатігездікке итермелейді. Көпшілік фильмдер бүкіл Батыс ... ... тиым ... Бұл бізге ақпараттық-идеологиялық
шабуыл, өзара іштей ірісін, шірісін, қырылыссын деген пиғылда. Ол ... жоқ, ... көп әсер ... ... бұл ... де ... ... мәні бар: Қылмыскерлер дәурені жүре-жүре бір күні ... ... ... нашақорлар есірткіні шектен тыс пайдаланып олар да ақырын
табады; Жезөкшелер, ... ... мен ... да түрлі
жыныстық жолмен ауыратын дауасыз дерттерге ұшырайтынын көрсетеді;
Сондықтан, достар, фильмнің басынан емес, соңынан қорытынды ... өте ... ... ... ... деген құрбымыз аса салмақтықпен:
«Әркім өз өміріне өзі кінәлі. Баланы тумай жатып ойлану керек еді. ... ... ... ешнәрсесі кетпейді» деп жазса, ілі-шала «Кz» деген
лақап атпен шыққан құрдасымыз: «Салем.
Бұл сұрактың ...... деп ... ... деген құрдасымыз қапалықпен: «Бәріне дінсіз және тілсіз өскен,
бізден жоғарғы буын кінәлі. Бізді тәрбиелеген солар» деп ауыр пікір ... ... ... ... ... ... «Ондай жағдайдан аулақ болу үшін
достар қажет, ... ... ... үшін өз ... ... ... керек. Бұрынғы кезде ондай ... ... ғой, ... ұят қой деп айтпай келді. Содан қазір көбі қор ... жүр. ... ... болу керек. Менде де өмірімде ... ... ... ... Ең ... ... ... де, ол сенімімді ақтаған жоқ. Одан
кейін қалай сенемін. Менде де осы ... ... ... ... ... ... ... достарым көмектеседі. Менде де өз достарыма көмектесемін.
Және де өлім арқылы өз қателіктеріңнен ешқашан қаша алмайсың» деп ... ... ... ... ... ... Дон, бірақ жастар ... ... ... ... сенің досың арақтан мас болып жерде жатса,
сенің ... бар ма? Бар! ... ... ... ... бар ма? Менін
ойымша бір-бірімізді түзетіп, имандылыққа тартуымыз керек» дейді.
Жастардың осы айтылған пікірлеріне ой жүгіртіп көрелікші:
Біріншіден, осы ... ... ... пікірлерінен
шыңғырған шындықтың «жан дауысы» шығып естіліп тұрғаны айғақ. Бұл айтылған
пікірлер ... ... мың ... ... ... «жып-жылтыр»
құрғақ пәлсапа емес, нағыз өмірдің өзі ретінде көрініп тұр емес пе!
Екіншіден, жастарымыздың осылайша бір ... ... ... отыруының
өзі қазіргі дамыған технологияның жемісі екені мәлім. Дәл осы арада бір
сөзімізбен қазіргі ... ... ... ... бір дерлікте оны пайдаланып
отырғанымыздың өзі, мүлде бір-біріне кереғар екі арнаны ... ... ... ... пайда болды ма, әлде тауық пайда болды
ма?» деген шешуі жоқ жұмбақ пайда болады.
Үшіншіден, ... ... ... оқып ... түңілетіндей ешнәрсе жоқ екеніне көзің жетіп шүкіршілік ... де, ... да әу ... ... ... ... өз ... баяу ағып
жатыр. Мұндай мәселелер бұған дейін де басқаша түрде болған, қазір ... ... ... ... болашақта да басқаша түрмен осылай жалғаса
беретініне көзің жеткендей болады...
ТЕЛЕДИДАРДЫ ИНТЕРНЕТ ЫҒЫСТЫРЫП ШЫҒАРА АЛА ... ... ... ... ... жаулап алды» деп жүрген
көрші ел азаматтарының алаңдауына негіз жоқ екен. Себебі соңғы ... ... ... «көк ... көз ... азайтыпты. Мұны РФ
әлеуметтанушылары өз зерттеулерінде анықтап ... 2000 ... ... ... ... жастардың, әсіресе 24 жасқа
дейінгілердің көрсеткіші төмендепті. Есесіне, интернетке үңілгендердің
үлесі артқан. Қазіргі ... ... ... – орта жас ... ... және үй ... әйелдер. Ал жастар аудиториясы неге
азайды? Оны ... ... ... Бірі ... «күн
деректер» жастарды қызықтырмайды десе, бірі ойын-сауық орталықтары мен өзге
де көңіл көтерер ... ... алға ... ... бойынша, 90-шы жылдардан бері теледидардың тұрақты көрермендері
жылдан-жылға толыға түскен. ... ... ... түрлі жанрда «жаңаланып»
отырған бағдарламалардың көрермендері азаяды деп ... ... ... ... ... ... мен танымдық бағдарламалардың авторлары
өз аудиториясының бос қалғанын аңғармаған.
Енді ресейлік ТВ орталықтары жас буынның назарынан тыс ... ... ... ... ... ... амал-тәсілдерін қарастыруда.
Әлеуметтанушылардың айтуынша, бағдарламалардың жанры әртүрлі болғанымен,
базалық моделі бірдей. Сондықтан ... ... ... Әр ... ... ресми және саяси жаңалықтар, батыстан көшірілген ток-шоулар,
сериалдар мен ... ... ... айтқанда, жастар аудиториясын ТВ-
дан алшақтатып жіберген. Сол себепті олар өз қажеттіліктерін интернет
көзінен ... ... деп ... ... Әлеуметтік-саяси зерттеу орталығы
«Левада-центр» жетекшісі Борис Дубин де осы ... ... ... ... мемлекеттік үгіт-насихаттарды, діни деректерді, саяси
ақпараттарды, отандық және ескі сериалдар мен фильмдерді көргісі ... ... ... ... ... спорт туралы бағдарламаларды,
жаңадан тұсауын кескен шетелдік экшн-фильмдер ... ... ... ... олардың барлық керегін интернет жүйесі емін-еркін атқарып ... ... ... ... ... өтейтін ТВ-дан да қуатты әрі
жылдам «көк жәшік» жетіліп келеді. Ол – интернет!

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Adobe Photoshop 7. 041 бет
Балалар бағдарламасы қандай болуы керек?5 бет
Би-Би-Сидің телевидениедегі қызметі13 бет
Сандық теледидар жүйелері12 бет
Қазақ елі қазақша сөйлеуі тиіс3 бет
Сәбилік кезеңде балалардың үлкендермен қарым-қатынас рөлі25 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
Алматы қаласының техникалық жөндеу орталықтарының қоршаған ортаға ықпалы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь