Толғаудың жанрлық ерекшеліктері

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім: Толғаудың жанрлық ерекшеліктері.
• Даму ерекшеліктері
• Қалыптасу кезеңдері
• Жанрлық ерекшелігі
3. Қорытынды.
4. Пайдаланылған әдебиеттер.
Ең алдымен, толғау түріндегі туындылардың жанр ретінде туып, қалыптасуы тікелей жыраулар шығармашылығымен байланысты іске асты.
Жыраулар өз шығарылатын көбінесе ауыз әдебиеті дәстүрінде тудырып отырғанымен, бұлар өзінің құрылысы мен көркемдік тәсіл, бейнелеу мүмкіндіктері жағынан бірден-бір дара әдебиеттің өкілдері ретінде көрініп танылды. Мұның өзі әдебиетіміздегі даралықтың ең алғаш тек поэзияда, оның ішінде жыраулық толғауларда туып, дамығанын көрсетеді. Мұны әдебиетіміздің даму жолындағы басты бір ерекшелігі деп ауыз толтырып айтуымызға әбден болады.
1. А.Байтұрсынов «Әдебиет танытқыш» 226-бет.
2. Ә. Дербісәлин: «Әдебиет туралы толғаныстар» А. 1990ж. 104-122 беттер.
3. Ә. Қоңыратбаев «Қазақ әдебиетінің тарихы» А., 1994, 52-55 беттер.
4. Р. Бердібай «Эпос-ел қазынасы»А., 1995.
5. М. Мағауин: «Қазақ хандығы дәуіріндегі әдебиет»А., 1992 21-111 беттер.
6. М. Жармұхамедов: «Көкенің көзі» А., 1996ж. 78-87 беттер.
7. «Бес ғасыр жырлайды». А., 1989ж.
8. М.Әуезов: «Әдебиет тарихы». А., 1991.
9. С.Мұқанов : «Халық мұрасы», А., 1974, 188-беттер.
10. З.Ахметов «Өлең сөздің теориясы». А., 1975, 154-155-беттер.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
АБАЙ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ПЕДАГОГИКА УНИВЕРСИТЕТІ
Реферат
Тақырыбы: Толғаудың жанрлық ... ... ... ... ... ... бөлім: Толғаудың жанрлық ерекшеліктері.
• Даму ... ... ... ... ... Қорытынды.
4. Пайдаланылған әдебиеттер.
Тақырыбы: Толғау жанрының ерекшеліктері.
Кіріспе
Ең алдымен, толғау түріндегі туындылардың жанр ... ... ... ... ... ... іске асты.
Жыраулар өз шығарылатын көбінесе ауыз ... ... ... ... ... ... мен көркемдік ... ... ... ... дара ... ... ... танылды. Мұның өзі әдебиетіміздегі ... ... тек ... оның ішінде жыраулық толғауларда туып,
дамығанын көрсетеді. Мұны ... даму ... ... ... деп ауыз ... ... әбден болады.
Негізгі бөлім.
Толғаудың жанрлық ерекшеліктері.
Толғаудың ... ... ... бармас үшін «толғау
деген не?» деген сұраққа жауап бере ... ... ... ... атты ... ... ... береді: «Толғағанда айталық нәрсенің толғаушы
тысқарғы ғаламнан алмай ... ... ... ... ақын ... ... мүддесін, зарын, күйінішін, ... шер ... үшін ... ... ... ғаламында болған
халдарды нәрселерді тысқа шығарып, басқаларға білдіріп, ... ... ... ... халін түсіндіру мақсатпен ... ... ... қайнаған уақытта шығатын жүректің
лебі, көңіл құсының ... ... ... ... ... алғыз
өз көңілінің күйін толғай білуде емес, ... да ... ... ... ... алуда».
Ал поэзиялық сөздікте: ... ... ... туындының халықтық түрі, ... ... ... ... ... ... ... пішіні»- делінген. Толғау
жанрының ... ... ... ... ... «Толғау...»
шыңдап келгенде ән емес, бірақ әуенмен ... ... ... ... бір ... ... триада-триадаға бөлінуі
әсіресе толғауға тән... толғау халық ... ... ... және ... жарқын афоризмдерге бай... толғау-өлең
түріндегі ой қозғау, ... ... ... атынан көрініп
тұрғандай-ақ, шығарманың ... ... ... ... ... ... поэзиядан айырмашылығы- ... ... ... ... қарағанда біршама кең және
сезімге ... ... ... ... ... ... Ал ... қоғамдық-әлеуметтік өмірден әр-алуан көріністері мен ... ... ... ... ... үн басым болып ... үшін ... ... ... ... болуы шарт емес,
шығарманың ... ... ... ... ... ... арқылы, сондай-ақ кейбір тұрақты композициялы тәсілдерді
қолдану нәтижесінде қамтамасыз ... ... ... ... ... лирикалық, және эпикалық бастаулардың ... өмір ... мол ... ... қасиеттерінің арқасында
толғау жанрдың ... ... ... ... ... ... дидактикалық поэзия дәстүрімен байланысты болса
керек».
Толғау өзінің ұзақ ... ... ... ... барысында
төмендегідей ерекшеліктерімен көрінді:
1. Тирадаларға бөліну:
«Түйдек өлең жолдары, топтаудың ... түрі ... ... ... шұмақтан бұрын түрі ... ... ... оның ... ... рас»-деп көрсетеді. З.Ахметов «Өлең сөздің ... ... ... ... ертерек заманда ... ... ... көреміз. Мысалы: Бұқар
жырауда:
Айналасын жер ... ... ... ішсе ... таусылмас демеңіз.
Құрсағы құшақ ... ... ... ... бітпес құба тән
Құлан ... ... ... ай, бай, тан т.б. ... ... осылар
үзілмей өрбіген тұтас бір ойды ... ... жоқ. ... ... тәсілін қолданып, ... ... ... бір ... ... ... бөлек-бөлек түйік
пікірлерді бір ... ... ... ... ... ... ... ойладың кеңінен өрістеп, ... ... ... ... ... ... толқыны,
синтаксистік құрлысының ... ... ... ... ... ... ... жақындығы. Жыраулар ... ... ... ... келетін дидактикалық өнеге өсиет, ақыл-
нақылды ... мол ... ... ... ... өнеге-өсиеттік бірқатар жолдарында
өмірден түйген ... ... ... мен жаманды салыстыра
отырып суреттейді:
Құсты жисаң, ... ... ... ... етер.
Бір жасымен дос болсаң,
Күндердің күні ... ... ... ... ... азаматтық сарынның басым болуы. Заман талабына
сәйкес жыраулар ... ... ... ... ... мұнын, тұрмыс тіршілігін толғауларында арқау еткен.
Толғау жанрының іштей ... ... ... ... әл күнге дейін қалыпқа тускен ортақ жүйелі ... ... ... ... толғауды ойға, сезімге қатысы жағынан ой ... сыр ... деп ... ... ... ... ой толғаулар
«нақыл, тақпақ, афоризм түрінде ... дей келе оған ... бұлт жай ... «Асқар, асқар, асқар тау» «Ор, ор қоян,
ор қоян». . . Бұқардың «Айналасын жер ... т.б. ... ... сыр ... ... жүкті көтеретін сезім, эмоция.
Бұл топтағы шығармаларда жалпы ... ... тән ... ... ... ... ... Жырау ел басын
түскен ... ... ... белгілі бір оқиғаларға өзінің
реакциясын ... ... Қыз ... ... ... балпаң, балпаң басқан күн т.б. жатқызады.
С.Мұқанов ... ... ... ... ... және ... ... үшке бөлінеді.
І кезең. Толғау жанырының ... ... ... мұны ... ... жыр жырлау өнерін ... ... ... байланысты қарауға болады. Аталмыш екі жыраудың бізге
жеткен ... ... деп айту ... ата ... ... бізге жетпеген, оның орнына аңыз,
әнсаналар ғана сақталған.
Ал Сыпыра ... аты да, ... да «Ер ... «Құбығұл»
ертегілерінде ғана ұшырасады.
ІІ кезең. Толғау жанрының қалыптасып даму ... ... ... ... ... ... ... Доспамбет, Шалкиіз
шығармалары өздерінің бұрыңғы Сыпыра ... ... ... қана ... жоқ, оған ... ... жаңа әуен де
бере білді.
ІІІ кезең. Толғау жанрының толысып, ... ... ... ... ... ... жырау шығармалары
өзінің мазмұндық ... мен ... ... ... Осы ... ... «бұл ... жаңа кезеңде
өмірді шындық күйінде ... соны ... ... деп ... (М. ... ... ... А., 1996ж.
Енді осы аталған ... ... ... ... өмір ... ... ... заман күйін толғап, өз ... баға ... ... туып ... ... үлес ... ұлы
жырау-Асанқайғы Сәбитұлы,. Асан-түркілік ... ... ... ретінде дидактикалық сарынды жаңа қоғамның ... ... ... түсті».
Асанқайғы шығармаларынан мынадай тақырыптық ... ... Өз ... ... оқиғаларын тарихи оқиғаларына ... ... ... ... ... ... ... мәндегі насихат толғаулар.
Біз Асанды көбінесе Жәнібек ханның ... ... Оның ... толғаулары түгел дерлік Жәнібек ханға арнай айтылған.
«Әй, хан, мен ... ... ... ... ... ... ... терлейсің,
Өзіңнен басқа хан жақтан
Елеуреп неге сөйлейсің»-дейді Асан.
Бұл ... ... ... асан ... ... ... өз ... айнасы, ал өз дәуіріндегі қазақ
халқының мұнын, ... ... ... ... ... ... ... үлес. Қосқан
әдебиет өкілдерінің бірі-Қазтуған жырау. Оның ... ... ... лебі есеуі. Асан сөздеріндегі елдік ... ... ... ... қосылып, бірін-бірі толықтыра түсті.
Демек, ерлік толғауларының ... ... ... ... ең ... ... ел болу ... ерлік, батырлық, ... ... ... ... ... кезеңдерде бұл үлкен
ақындық дәстүрге айналып, әркім оған ... ... қоса ... ... ... ... ... ауқымын молайта түсті. ... ... ... жағынан да, ... рухы ... ... ... ... ... бірдей елдік мән-мағынасы ... ... ғана ... өзге ... ... ... ... отырып, жеке адамның сезім ... ... ... ... ... де ... атқармайды. Лирик өз алдына
жанр ретінде ... ... ... ... топтаудың лирика
түгін қоса көтеруі ... ... ... ... қатарында
Доспамбет толғауларын атауға болады.
Доспамбеттің толғаулары Жырау өмірінің ... бір ... ауыр ... басына қиыныс түскен кезін қамтитындықтан бір
жағынан ішкі ... ... ... ... зары ... сияқты
болса екінші жағынан өтіп бара ... ... ... ... рет көз ... ... және ... тәрізді. Сөйтіп оның
толғауларында ... өзег көп ... ... ... да ... ... ... жанрының дамуына өз үлесіңн қосқан ... ... ... ... ... ... Жиенбек толғауларының
ерекшелігі батыр жыраудың қан ... ... ... ... ғана емес ... арасындағы қайшылықтары да
суреттеу болмысында.
Жырау толғауында өз ... тән ... ... ... ... қатысты біраз шындық беті ашылады. Бұдан ... ... ... ... яғни ... ... қоғамдағы
қайшылықтарыдың бейнелене ... ... Оның ... ... ... да ... Ол ... айта кетерләк бір
жай толғау жанрының Жиенбек ... ... ... ие ... ... ... ерекшелігі - батыр жыраудың ... ... ... ... ... ғана емес,
сонымен бірге олардың арасындағы ... ... ... ... ... ... одан әрі ... көркемдік
қаутының арта ... ... ... ... тұсы ... қоғамдық мазмұнының толыға түсуі оның ... ... ... әр ... құбылыстарды жеті бейнелеу
ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... ... автордың өзінше толғап, суреттеу шеберліктеріне
орай мүмкін ... ... ... ... бастағы сюжетсіздік қалпы мен
дидактикалық сипатын ... ... XVIII ... адам
өмрінің мән-мағынасы, оның ... жай күні ... ... ... XVIII ... жаңа даму ... түсіп, өз
бойынан көптеген жанрлардың белшілеріне көрсете ... ... ... туындыдан бастап ... ... ... ... ... келуі.
ІІІ бөлім.
Қортынды.
Қазақ поэзиясы тарихына көз салғанда, толғаудың дербес ... ... ұзақ ... ұласқанын көрдік. Бұған ... әр ... өз ... үлес қосқанын да аңғардық.
Соның ... ... ... ... талабына сәйкес ... ... ... ... суырып салмалық дәстүрдің
жаңаша бір сипатын, арнасын құрайды. Бұл ... ... ... Бұл ... ... ... ... тек поэзияда, соның ... ... ... ... ... жетті.
Жыраулар негізін қоспаған толғау жанры жеке түр ... мен ... ең ... ... өмір, сондағы
әр алуан адамдар қатынасының бәрі дерлік ... ... ... ... әдебиетіміздегі дидактикалық мазмұнды
жырлардың ... ... Бұл ... кейінгі, жаңа ... ... ... ... ... ... ... бағытқа жол салды.
IV-бөлім.
Әдебиеттер тізімі.
1. А.Байтұрсынов «Әдебиет танытқыш» 226-бет.
2. Ә. Дербісәлин: «Әдебиет ... ... А. 1990ж. 104-122 ... Ә. ... ... ... ... А., 1994, 52-55 беттер.
4. Р. Бердібай «Эпос-ел қазынасы»А., 1995.
5. М. ... ... ... ... әдебиет»А., 1992 21-111
беттер.
6. М. ... ... ... А., 1996ж. 78-87 беттер.
7. «Бес ғасыр жырлайды». А., ... ... ... ... А., ... ... : ... мұрасы», А., 1974, 188-беттер.
10. З.Ахметов «Өлең сөздің теориясы». А., 1975, 154-155-беттер.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Толғау жанры және оның XV-XVII ғасырлардағы даму сипаты16 бет
"қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістері"26 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
Абай, Шәкәрім мұрасындағы рухани тұтастық немесе жантану ілімі жайында7 бет
Алаштың бас шығармасы13 бет
Антикалық дәуір музыкасы. қайта өрлеу дәуіріндегі музыкасы. 18-ғасырдағы музыка11 бет
Ахмет Байтұрсынов - әдебиеттанушы12 бет
Ахмет Байтұрсынұлының «Әдебиет танытқыш» еңбегі ХХ ғасыр басындағы әдебиеттану ғылымының контексінде39 бет
Драмадағы тарихи тұлға.Қазіргі қазақ комедиясы6 бет
Драмадағы тарихи тұлға.қазіргі қазақ комедиясы (конспект)8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь