Тауар биржалары: мәні және даму жолдары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

I. Tayap биржасының қазіргі нарықтық экономикадағы орны
1.1 Тауар биржасы жайлы түсінік және оның функциялары ... ... ... ... ... ..4
1.2 Биржа мүшелері және биржаны басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.3 Тауар биржасының іс.әрекетін ұйымдастыру және
оның құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8

II. Қазақстандағы тауар биржаларының іс.әрекетін заңдылы реттеу
2.1 Тауар биржалары жайлы жарғының негізгі баптары ... ... ... ... ... ... ..12
2.2 Тауар биржасын құру және іс.әрекетін тоқтату ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.3 Биржалық сауданы ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.4 Тауар биржаларының іс.әрекетін мемлекет тарапынан реттеу ... ... ... ..18

III. Тауар биржасының Қазақстан экономикасындағы орны
3.1 Қазақстандағы тауар биржаларының қалыптасуы және дамуы ... ... ... .20
3.2 Қазақстандағы ірі тауар биржалары және олардың қызметі ... ... ... ... .22
3.3 Қазақстандағы тауар биржаларының проблемалары ... ... ... ... ... ... ..24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Әлемдегі ірі биржалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Менің курстық жұмысымның аты - тауар биржалары: мәні және даму жолдары. Бұл курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімдерден, қорытындыдан, әлемдегі ең ірі биржалардың тізімімен және қолданылған әдебиеттерден тұрады.
Мен осы курстық жұмысымда тауар биржасы, инфроқұрылымның бөліктері, биржаның қалай жұмыс істейтінін және оның функциялары туралы айтқым келеді. Курстық жұмысты жазу барысында мен көптеген әдебиеттерді оқып, зерттеп маңызды деген ақпараттарды теріп алдым. Қазір арнайы биржаларға арналған әдебиеттер тізімі өте көп, бірақ ол кәдімгі адамға түсініксіз болады, өйткені онда биржаға байланысты терминдерге толы. Тауар биржаларының Қазақстандағы орны, оның дамыту жолдары туралы жаздым.
Тауар дегеніміз - айырбастау және сату, тұтыну үшін шығарылатын еңбек өнімі. Ол тауардың айырбасталу, немесе сату үшін өзіндік бір қасиеті болуы шарт. Мысалы, нан, май, сүт адамдардың жеке тұтыну қажетін қанағаттандыратын болса, құрал-жабдықтар өндірістік талғамды қанағаттаңдырады. Олай болса, заттың екі қасиеті болады екен, заттың қандай да болсын адамның бір қажетін өтейтін қасиеті оны тұтыну құны етеді тауардың белгілі бір қажетті өтеу қасиетінің пайдалы да зиянды да болуы әбден мүмкін. Тағы бір ескертетін жәйт, адамның бір қажетін өтейтін заттың бәрін біз тауар деп атай аламыз.
Тауардың екі жақсы касиеті бар: біріншіден, ол адамның қандай да болса бір тұтыну қажетін қанағаттандыратын зат; екіншіден, ол басқа бір затқа айырбасталатын зат; заттың, пайдалылығы оны тұтыну құны етеді.
Тауар өндірісінің тарихи пайда болуына негізгі үш алғы шарт қажет. Тарихта үш түрлі күрделі қоғамдық еңбек бөлінісі болды. Алғашқы күрделі еңбек бөлінісі мал шаруашылығы мен егіншілердің бөлінуі нәтижесінде осы тайпалар арасындағы айырбастың дамуын тездетті. Екінші күрделі еңбек бөлінісі ауыл шаруашылығынан қол өнердің бөлініп шығуы, үшінші күрделі еңбек бөлінісі жоғарыда аталған тайпалар арасынан саудамен ғана шұғылданатын әлеуметтік топтың шығуы.
Тауар өндірісінің екінші алғы шарты тауар өндірушінің жеке меншігі болуы. Басқа сөзбен айтқаңда, тауар өңдіруші өз мүлкін еркін сатуға, басқа жерге апарып өткізуіне ерікті болуы қажет. Меншік қатынасы негізінен бірнеше тарихи сатылардан өтті. Алғашқы адамзат қоғамына белгілі қауымдық, тайпалық меншік болды. Бұл меншіктің пайда болуы алғашқы қауымдағы адамдардың табиғаттың дүлей күштеріне тәуелді болуынан, күн көрудің ауыртпалығынан туған қажеттілік. Қоғамдық қауымның меншігі өндіргіш күштердің нашар дамуының салдары. Алғашқы адамдар аң аулау үшін, жыртқыштардан сақтану үшін, тағы басқа жеке адамның қолынан келмейтін (мысалы ауыр заттарды, үлкен тасты орнынан ауыстыру тәрізді) жұмыстарды атқару үшін өзара бірігіп еңбек еткен де, оның нәтижесін ортаға салып, ол өнімдерді тайпа басшылары бөліп отырған.
1. Экономикалық теория. (Әубәкіров, Байжұмаев, Жақыпова, Табаева) Алматы,1999ж.
2. Шеденов Ө. Қ. Жалпы экономикалық теория. Ақтөбе-Алматы, 2002ж.
3. Нұрғалиев. Қазақстан экономикасы Алматы,1999ж
4. Әубәкіров Я. А. Экономикалық теория. Алматы, 1999ж.
5. Экономикалық теория негіздері (Я. А. Әубәкіров, К. Нәрібаев, М. Есқалиев). – Алматы: Санат, 1998.
6. Экономикалық теория: оқу құралы (Я. Ә. Әубәкіров, Б. Б. Байжумаев, Ф. Н. Жақыпов, Т. П. Табеев). – Алматы: Қазақ ун-ті, 1999.
7. Жалпы экономикалық теория. (Ө. Қ. Шеденов, Б. А. Жүнісов, Ү. С. Байжұмартов, Б. И. Комягин) – Алматы, - Ақтөбе, 2002.
8. Экономикалық теория: (Мәуленова Ж. С., Бекмолдин С. Қ., Құдайбергенов Е. Қ.) – Алматы: Экономика, 2003.
9. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. 1995.
10. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы бөлімі. Алматы, 1995.
11. «Капитал» газет 15,11,07ж. 7 бет. №44 (131)
        
        МАЗМҰНЫ:
Кіріспе---------------------------------------------------------------------
-------------------2
I. Tayap биржасының қазіргі нарықтық экономикадағы орны
1.1 Тауар биржасы жайлы түсінік және оның функциялары----------------------
4
1.2 Биржа мүшелері және биржаны басқару-------------------------------------
-----6
1.3 ... ... ... ... ... ... ... тауар биржаларының іс-әрекетін заңдылы реттеу
2.1 Тауар биржалары жайлы жарғының негізгі баптары--------------------------
12
2.2 Тауар биржасын құру және іс-әрекетін тоқтату ... ... ... ... ... ... биржаларының іс-әрекетін мемлекет тарапынан реттеу--------------
18
III. Тауар биржасының Қазақстан экономикасындағы орны
3.1 Қазақстандағы тауар биржаларының ... және ... ... ірі ... ... және ... ... Қазақстандағы тауар биржаларының проблемалары--------------------------
24
Қорытынды-------------------------------------------------------------------
-------------26
Әлемдегі ірі биржалар -----------------------------------------------------
------------27
Қолданылған әдебиеттер тізімі-----------------------------------------------
--------30
КІРІСПЕ
Менің курстық ... аты - ... ... мәні және ... Бұл ... ... кіріспеден, негізгі бөлімдерден, қорытындыдан,
әлемдегі ең ірі ... ... және ... ... осы ... ... ... биржасы, инфроқұрылымның бөліктері,
биржаның қалай жұмыс істейтінін және оның функциялары туралы айтқым келеді.
Курстық жұмысты жазу ... мен ... ... оқып, зерттеп
маңызды деген ақпараттарды теріп алдым. ... ... ... ... тізімі өте көп, бірақ ол ... ... ... болады,
өйткені онда биржаға байланысты терминдерге толы. Тауар ... ... оның ... ... ... ... дегеніміз - айырбастау және сату, тұтыну үшін шығарылатын еңбек
өнімі. Ол тауардың айырбасталу, немесе сату үшін өзіндік бір ... ... ... нан, май, сүт ... жеке ... ... болса, құрал-жабдықтар өндірістік ... Олай ... ... екі ... ... екен, заттың қандай
да болсын адамның бір қажетін өтейтін қасиеті оны тұтыну құны ... ... бір ... өтеу ... пайдалы да зиянды да болуы
әбден мүмкін. Тағы бір ескертетін жәйт, ... бір ... ... ... біз ... деп атай аламыз.
Тауардың екі жақсы касиеті бар: біріншіден, ол адамның қандай да болса
бір тұтыну ... ... зат; ... ол ... бір ... зат; ... пайдалылығы оны тұтыну құны етеді.
Тауар өндірісінің тарихи пайда болуына негізгі үш алғы шарт ... үш ... ... ... еңбек бөлінісі болды. Алғашқы күрделі
еңбек бөлінісі мал шаруашылығы мен егіншілердің ... ... ... ... ... ... тездетті. Екінші күрделі еңбек
бөлінісі ауыл шаруашылығынан қол өнердің бөлініп ... ... ... ... ... ... ... арасынан саудамен ғана
шұғылданатын әлеуметтік топтың ... ... ... алғы ... ... ... жеке меншігі
болуы. Басқа сөзбен айтқаңда, тауар өңдіруші өз ... ... ... ... ... ... ерікті болуы қажет. Меншік қатынасы негізінен
бірнеше тарихи ... ... ... адамзат қоғамына белгілі қауымдық,
тайпалық ... ... Бұл ... ... ... ... қауымдағы
адамдардың табиғаттың дүлей күштеріне тәуелді болуынан, күн ... ... ... ... қауымның меншігі өндіргіш
күштердің нашар дамуының салдары. ... ... аң ... ... ... ... тағы ... жеке адамның қолынан келмейтін
(мысалы ауыр заттарды, үлкен ... ... ... ... ... үшін ... бірігіп еңбек еткен де, оның нәтижесін ортаға салып, ол
өнімдерді тайпа басшылары бөліп отырған.
Тауар өндірушінің өзі үшін ... ... ... ... — оның
басқа қажетті материалдық игіліктерге айырбасталу сипаты.
Айырбас құны алдымен түрлі тұтыну құндарын ... ... ... ... ... бір пар ... бір қап
бидайға айырбастаса, бір пар ... ... құны бір қап ... ... ... сөз. Етік пен ... түрліше заттар.
Тауарларды теңестіретін, өзара салыстырып өлшейтін негіз — ... ... ... ... ... ... Тауар Курстық
жұмыс еңбектің ғана шығыны ретінде қаралса құн болып ... ... ... құн ...... ... еңбек.
Анықтамасы бойынша тауар биржасы дегеніміз саудалау жолымен тауарларды
нарықта сату-сатып алуға материалды жағдай жасайтын корпорация ... ... емес ... ... ... Алайда, бұл
үғым әлі де болса қарапайым қазақстандықтардың ... ... ... ... даму ... ... экономика құрып отырған
бүгінгі таңдагы барлық ... ... ... тауар биржасы елеулі
рөл атқарып келеді. 17 миллионға жуық халқы бар, энергетикалық ресурстарға
бай, жоғары ... ... ... бар ... ... ... көрсету және капитал нарығы бойынша қыруар потенциалы бар
мемлекет. Сондықтан, ... ... ... ... жуық арада
өзінің лайықты рөлін алатыны сөзсіз.
I. Tayap биржасының қазіргі ... ... ... ... ... ... ... және оның функциялары
Биржа - біріншіден, белгілі бір тауарларды күнделікті саудалау орны,
сатушылар мен сатып алушылар арасындағы шикізат, валюта, ... ... ... ... ... ... делдалы, екіншіден, осы
саудалауды ұйымдастыратын және осы ... ... ... ... жеке және ... ... ... және,
үшіншіден, мемлекеттің экономикалық инфроқұрылымындағы биржаның орнын
анықтайтын, басты ... ... ... бағабелгілейтін механизм.
Берілген анықтамаға байланысты, биржаның көп ... ... ... ... төмендегілер болып табылады:
1. Сату-сатып алу ... ... мен ... ... ... және саудалау орнын ... ... өз ... ... ал ... ... ... берілген шарттармен келісіп, ... ... ... ... да бір ... ... ... ұсыныстар жасайды. Егер алғашқы кезде биржа
сатушылар өз ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде биржа тікелей тауарларды сату-сатып
алу, тауарларды ақшаға айырбастау орны ... ... бір ... ... келу ... ... ... бақылау жүргізу. Келісімдерді ... ... ... ... кез келген сатып алушы
биржада өзіне керекті тауарды ... ала ... ... бақылау жасалынады.
3. Белгілі бір баға корректировкасын білдіретін, жедел құралдар
саудасы арқылы сақтандыру. Осы ... екі жақ ... ... ... ... ... анықтайтын негізгі функциялармен ... ... ... ... Биржалық бағаларды нарықтық ұсыныс пен ... ... және ... ... бір ... бағаны
тұрақтандыру.
2. Биржалық тауарлардың ... ... ... өзін өткізбей, осы тауарларға ... қол ... ... ... көлемі, сапасы жағынан
стандартталған тауарлады сатып алу тиімді.
3. Келісімдерді жасауға ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетіне ... ... ... мен саудалау дәстүрін тұрақтандыру.
5. Уақыты үнемдеу мен айналым ... ... ... ... ... процедураларын
жүргізу. Биржа мүшелері әр ... ... үшін ... олар ... бір сома ... салым жасайды. Кейінірек осы
салымды есеп айырысу палатасы ұтылған және жеңгендердің арасында
бөледі.
6. ... ... ... ... сатылатын
тауарлар мен басқа ... ... ... ... ... ... әрдайым үлғайатын қызметтер спектрін ұсыну.
8. Тауарлар мен ... ... ... механизм арқылы
қалыптастыру.
Осы функциялардың ... ... ... алу ... және ... іске ... әкеледі.
Тауарлы биржалар бүл - стандартталған ... ... ... ... байланысты тауарлы операция бойынша келісімдерге
келетін арнайы тәуелсіз мемлекеттік емес ұйымдар. ... ... ... - оңай ... ... айтқанда биржалық
тауарларларға жататын, шикізаттың барлық түрлері (мұнай, металлдар, ... т.б.), ауыл ... ... және оңай стандартталатын әрдайым
өнеркәсіптің әртүрлі салаларына аралық шикізат болатын тауарлар ... ... ... заттары, мұнай өнімдері) жатады.
Биржалық тауарлар бірнеше топқа бөлінеді:[1]
1. Өнеркәсіптік ... ... және ... ... ... ... - ... өнімдері, т.б.
2. Ауыл шаруашылық өнімдері және оның өңделген өнімдері:
а) Астық өнімдері.
ә) Май ... - ... ... дәндері, соя, т.б.
б) Мал өнімдері мен ет.
в) Текстиль өнімдері - жүн, мақта, жібек.
г) Тағамдар - қант, шәй, кофе, картоп, ағаш ... ... ... Биржа мүшелері және биржаны басқару.
Сатып алу, сату мен ... ... ... ... ... ... фирмалар, банктер, шетелдік, біріккен
және басқа да кәсіпорындар мен ұйымдар, жергілікті деңгейдегі кез ... ... ... мүшелері бола алады. Биржадағы мүшелік биржа залында
саудалауға құқық береді. Биржа мүшелері ... ... ... ... ... биржалық сайлаулар мен жиналыстарда дауыстарын бере алады.
Осындай ... әр ... ... бар. ... мен ... ... сауданы реттеу мен сауда залының комитеттеріне дейін.
Осыдан басқа биржа ... ... ... ... ... ... ... орталықты қолдана алады, оқу және ... ... ... ... кез ... ... квалификацияланған қү-
рылтайшылардың көбісі және биржа ... ие ... мен ... бөлігі дауыс берсе, онда сол ұйым биржа мүшесі бола алады. Сайлау
биржа мүшелігене ие ұйымның ... ... ... ... Биржа мүшелері алғашқы салым өткізуге тиіс, және егер олар
биржа мүшелігінен шығатын ... бұл ... ... ... ... жаңа мүше ... ... мен биржа мүшелерінің ортақ
жиналысында жүзеге асады. ... ... әр жыл ... мүшелік салым
төлейді, бірақ олар биржалық ... ... ... мен ... ... ... ... Биржа мүшелерінің құқықтары:
1.Уставта белгіленген тәртіпке байланысты, биржа басқаруына
қатысу.
2.Саудалаудың ұйымдастырылуын ... үшін жаңа ... ... ... ... Шешуші дауыс құқығын қолданып, ортақ жиналыстарға қатысу.
4. Ақпарат және басқа биржалық қызметтерді қолдану.
Биржаның шаруашылық ... ... ... мүшелері өз
салымдарының көлеміне қарай мүліктік жауапкершілікке ие. Биржа мүшелері ... ... үшін ... жалдауға құқықтары бар. Бүл
жұмысшыларға клерктер мен хатшылар түрінде ... ... ... ... рұқсат етіледі. Биржа басқарушылары арнайы органдарды құрады. Олар ... бір ... ... ... ... құрылатын, басқарушылар
кеңесі мен әртүрлі комитеттер.
Биржа бөлімшелеріне төмендегілер кіреді:
... ... - ... ... іс-әректінің
ревизиясын, құрылтайшылар мен биржа ... ... ... ... ... және ... ... консультация беру міндеттерін іске асырады.
➢ •Арбитраждық ... - ... ... ... ... ... ... дұрыстығын қадағалау, келісімдерге отыру
және ... ... ... ... ... және
клиенттердің арасында пайда болатын даулы сұрақтарды тыңдап,
тергеу жасап, шешеді.
➢ •Котировкалық ... - ... ... ... ... ... мен бағаның айналымын
анализдеуге арналған басты орган.
➢ •Сауда этика комиссиясы - ... ... ... ... ... •Биржа мүшелерін ... ... ... қабылданатын жаңа мүшелердің өтініштерін және мүшелікке
ие ... ... ... анализдейді, қарайды.
➢ •Биржалық тауарлар ... - ... ... ... береді.
➢ •Экономикалық анализдеу ... - ... ... ... ... •Администрациялық-шаруашылық бөлім - ... ... ... ... және таралық
шаруашылық жайында мәселелерді шешеді.
➢ •Ақпараттық орталық.
➢ •Биржалық ... ... ... •Биржалық келісімдерге байланысты есептеулер бөлімі.
➢ •Биржалық мүражай.
➢ •Сауданы ұйымдастыру бөлімі.
... ... ... ... - ... ... "тазалығын" бақылайды.
1.3. Тауар биржаларының іс-әрекетін ұйымдастыру және оның құрылымы
1. Биржалық зал.
Биржалық зал - тауар биржасының жүрегі ... ... Осы ... сатып
алушылар мен сатушылар (өздері немесе брокерлер көмегімен) саудалауды
екіжақты аукцион - ... ... ... ... және ... ... бойынша жүзеге асырады. Биржалық саудалау - бір ... және бір ... ... көп ... ... ... ... істеліп, бір жерде жасалынады. Сауда
бірнеше тауарларға бірақ жүргізілетіндіктен, әр тауар түріне ... ... ... (зал) ... сол ... залының бір секциясы бөлінеді. ... ... зал ... ... ... сондықтан, бұл секциялар
«үңгір» (яма) деп ... Әр ... ... бір түрімен сауда жүргізеді.
Баға айқай салу жолымен тағайындалады. Егер екі адам ... ... ... ... ... даусын қатты көтеріп айтқан сатып алушы
алады. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... Іс-қимыл брокер тілі болып келеді. Брокерлер қанша типтік
контрактілерді сату немесе сатып алу ... ... ... ... ... сату ... ... алу туралы үкім, телефон арқылы саудаласу
залына тікелей биржа мүшелеріне ... ... ... өз ... ... ... ... максималды баға, белгілі бір көлем
арқылы ... ... келу ... белгіленгеннен кейін, брокер-
сатушыға үңгірге жеткізіледі. Үңгірдің өзі, ... бір айға ... қол ... ... ... ... ... қол
қойылғанда. маклер арнайы бланкіге өз контрагентінің кодын, келісмге ... ... ... келу ... тауар бағасын және көлемін белгілеп
жазады. Осы ақпарат әр ... ... мен ... және ... есеп ... ... Баға туралы ақпарат
биржадағы саудалау ... ... және ... ... мен ... ... ... Маклериат және биржалық конторалар.
Тауар биржаларының қызметіне бйланысты негізгі қызмет етуші тұлғалар
-биржалық ... мен ... ... негізгі міндеті - биржалық залда биржалық сауданы
ұйымдастыру. ... - ... ... және тапсырыс бойынша ұсыныс пен
сүранысты анықтап, биржа тарапынан келісім шарттарын келісімдеу, тіркеу
және рәсімдеу ... іске ... ... ... брокерлерге сауда
келісімдерін жасауға мүмкіндік береді.
Маклердің функциялары:
•Келісімдерді рәсімдеу, жасау.
•Екі жақ тарапынан келісім міндеттемелерінің ... ... ... міндеттемелерді бір жақ орындаудан бас тартқан
жағдайда, ... ... мен ... ... ... түрде
орындауға бағытталған шараларды іске асыру.
•Биржалық саудалауға түсетін тауар ... ... ... және биржадан тыс, биржа мүшесінің немесе клиентінің
тарапынан және олардың қаражатынан, делдалдық ... ... ... ... іске ... Олар ... конъюнктурасын, өнімді
сатып алу және өткізу мүмкіндіктерін жанжақты біледі. Олар ... ... ... Брокердің негізгі мақсаты - тауарды ортақ
нарық айналымына енгізуге ... ... ... ... бір күн ... ... тауар биржаларында жұмыс істейтін
брокерлерге тауар сатылымы туралы тапсырыстарын береді. Брокерлер ... ... ... ... ... сатып алған тұлғалар.
Саудалаулар секциялар бойынша жүреді. Әр секцияға ... ... ... ... ... ... олардың қалаулары ... ... үшін сөз ... Келесі үш минут шеңберінде сүранысты
анықтау жүреді, бірақ осы ... ... сату ... ... алмайды. Егер
брокер өз ұсынысының алынып тасталуы туралы жарияламаса, онда бүл ... ... және ... алушы биржалық жиналыс бойы ұсынысты көпшілік
өзгерткенге дейін, брокермен келісімге отыруға құқығы бар. ... ... ... тұлға, биржада өз атынан және өз қаражатынан өзі ... ... - ... ... мен ... конторалар
арқылы келісімге отыруға құқығы бар. Биржа мүшелері брокерлік бөлімшелерді
(контораларды) ұйымдастыруға байланысты ерекше ... ие ... ... ... ... ... қатысушылары мен бір рет қатысатын тұлғалар
атынан, олардың ықыластарын білдіретін биржалық ... мен ... ғана ... ... Ашық ... биржа клинеттері
өздері немесе делдалдар арқылы контрактіге қол қоя ... ... ... ... ... ... тікелей
тәуелді. Брокерлер негізгі табысты биржа мүшелігінен емес, өзі атқаратын
делдалдық іс-әрекетінен алады. ... ... көп ... ... ол ... ... комиссия алады.
3. Биржалық котировка.
Қазіргі кезде тауар биржаларындағы биржалық баға ... ... ие. ... Чикагодағы биржада тамақ өнімдеріне бағаны анықтау
үшін брокерлер оқтын-оқтын жиналады. Және осы бағалар ... ел ... ... - контрактілік бағалардың тұрақтылығын және белгілі
бір уақыт ... ... күн) ... ... ... ... енгізуді айтады. Бұл биржадан тыс келісімдерге қол қою кезіндегі
бағдар болып табылады.
Қазіргі күнгі фьючерстік биржаларда бағалар жәй ... ... Әлі ... ... ... басымдылығы, биржалық жиналыс
болатын күн көрсетілген контрактілерге қол қоюды меңзейді. Және де ... ... ... ... бағдары сату бағасы болып табылады. Мысалы,
қүжаттарда келешек есеп айырысулар Стокгольм ... ... ... ... бағамен жүргізілетіні жайлы алдын-ала
белгіленеді. Бұл ... ... бұл ... он ... рет ... ... жол беруі мүмкін. Алайда, биржалық котировканың негізгі
ролі - ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан, баға котировкасы дегеніміз - биржаның кәсіпкерлерге
ұсынатын нарық конъюнктурасы жайлы басты мәліметі.
Саудалаудың нәтижелеріне сәйкес котировальді ... ... ... Бүл ... баға ең ... баға болып табылады, өйткені оған
кездейсоқ факторлар әсер етпейді. Келісімдер көп ... ... бүл ... ... ... жайылы, және олар осы берілген ... ... ... алып ... ... ... жайылы мәліметтер котировка
үшін бастапқы материал болып табылады. Бүл материалда келісімнің бағасы мен
сатылым көлемі, келісімге келу ... ... ... міндетті түрде
ескеріледі.
4. Биржалық арбитраж.
Арбитраждық комиссия - өзіндік сот болып табылатын, бірақ ... ... ... ... ... Бұл орган біреуге тәуелді болмау
керек, сондықтан оның мүшелері ... ... мен ... ... ... ... комиссия келесімен байланысты даулы сұрақтарды
шешеді:
➢ •Контрактілерді сату.
... ... ... мен ережелердің орындалуы.
➢ •Контрактілердің орындалуы.
Осымен қатар ... ... ... ... ... туралы ақпарат береді.
5. Биржалық баспа.
Биржалық сауда өз ... ... ... ... алмайды. Көптеген
биржалар өзінің ақпараттық басылымын шығарады. Биржалық бюллетендерде
келесі ақпараттар жарияланады:
... ... ... ... ... пен ... бюллетендер биржалар арасында айналысқа түседі. Сондықтан олар
барлық биржалық ... ... ... жүйе ... ... ... ... көмегімен әрбір биржа нарықтың және биржалық
жұмыстардың ... біле ... ... ... ... ... ... атқарады:
➢ Сұраныс пен ұсынысты зерттейді.
➢ Биржада нарыққа жаңа енген тауарлар, оларды қандай көлемде ... ... ... ... ... ... ... өнімнің түлынушылық
қасиеттерін таныстырады.
Биржалық жарнама белгілі бір экономикалық функцияларды жүзеге ... ... ... ... ... алушыларды дайындап,
бейімдейді. Осыған байланысты нарықтық қатынастар жағдайында биржалық
жарнаманың ... ... - ... немесе айырбасталатын тауар туралы
шынайы, объективті ақпарат беру.
7. Тауар биржасындағы базалық операциялар.
Клирингтік операциялар. Биржада ... қол қою ... ... ... ... ... ... пайда болуы
мүмкін. Бүл қарыздық міндеттемелерді өтеу үшін есеп айырысу ... ... ... анализ жасап, әрбір қатысушыға таза ... Бұл ... ... есеп ... болдырмауға себепші
болады.
Фьючерстік және форвардтық контрактілер. Бүл кез-келген ... сату ... ... алу ... ... ... контракт -алдын
ала белгіленген баға бойынша жақтар арасындағы болашақтағы ... ... есеп ... оны ... ... ... Фьючерстік контрактілерді алып сату ... ... ... ... ... ... ... осы тәуекелді
төмендетеді. Клиент бұл жағдайда белгілі бір құқыққа ие болады, және өзіне
тиімді ... ... ... ... ... ... ... Бас
тартқан жағдайда сатушы сатып алушыдан тәуекел ... ... ... - ... ... ... ... және анықталган сыйақы
мөлшері.
Хеджирование. Фьючерстік нарықтың негізгі қызметтерінің бірі тәуекелді
болдырмауға тырысатын тұлғалардан ... ... ... ... тұлғаларға аудару. Бұған нарықтық контрактілерің
стандартталғандығы және ... ... ... ... ... тигізеді. Барлық контрактілер стандартталған болғандықтан, қарама-
қарсы жақтың сенімділігін, беріктігін тексеру ... ... ... ... ... ... тауарды тұрақты бағамен сатуға
мүмкіндік береді.
Спекуляция. Егер ... ... ... ... қызығушылығын
білдірсе, спекулянт керсінше тұрақсыздықты жақтайды. Келісімнен ... онша көп ... ... ... шараларды жасауға
мүмкіндігі бар. ... ... бір ... ... қызығушылығын
танытпайды. Спекуляциямен жоғары мамандандырылған трейдерлермен ... ... ... жеке ... шұғылдана алады.
II. Қазақстандағы тауар биржаларының іс-әрекетін заңдылы реттеу.
2.1 Тауар биржалары жайлы жаргының нсгізгі баптары
Қазақстандагы тауар биржаларының ... ... ең ... ... - 1995 жылы ... ... ... қабылданган
Қазақстан Республикасы Президентінің заңды күші бар № 2170 «Тауар биржалары
жайлы» жарлығы болып табылады, және де бүл ... ... 2000 ... он ... ... қабылданған № 1253 «Қазақстан
республикасындағы ... ... даму ... ... ... ... Жарлығы да биржалық ... ... ... ... бап. ... ... ... Биржалық сауданың белгіленген тәртібі бойынша белгілі бір жерде
және белгілі бір уақытта ұдайы ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі ұйымдастыру және реттеу қызметін
жүзеге асыратын, кез-келген меншік нысандарына ... ... ұйым ... ... ... ... - ... көрсетуден алған табыстары оның шығыстарын
өтеуге, биржа мен ... ... ... және
әлеуметтік дамытуға пайдаланатын субъект.
2-бап. Тауар биржасының аясы
1. ... ... ... ... ... ... ... көтерме сауда жүргізуге тікелей байланысты ү_йымдастыру және
реттеу қызметін жүзеге ... ... ... ... ... ... емес ... сауда-
делдалдық және кез-келген басқадай қызметтерді ... ... ... ... ... ... белгіленген тртіппен биржалық саудаа жіберген, ... ... ... бір ... және ... ... соның ішінде
аталған тауардың әкспортына рұқсаты (квотасы мен ... ... мен ... ... ... болып табылады.
2. Биржа көпшілік саудаға шығаратын биржалық таар ... мен ... ... стандарттардың талаптарына сай келу тиіс.
3. Ашық тауар биржалары арқылы ғана ... ... ... тауар
тауарлар тізбесін және ұсынылатын партиялардың ең аз мөлшері Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... мәміле
131. Биржалық тауарға қатысты биржалық ... ... ... ... ... биржа тіркелген шарт (келісім, контракт) биржалық
мәміле болып табылады. Биржалық мәмілелерді ... және ... ... ... ... ... биржа белгілейді.
2. Белгіленбеген тәртіппен биржада жасалған мәмілелерге биржаның
кепілдігі қолданылмайды.
5-бап. Биржалық мәмілелердің түрлері
Биржалық ... ... ... сауда биржасында:
нақты тауарға қатысты құқықтар мен міндеттерді өзара алысуға;
жеткізу мерзімі кейінге ... ... ... ... ... қүдықтар мен міндеттерді өзара алысуға;
биржалық тауарды болашақта жеткізуге (фьючерлік ... ... ... ... ... мен ... ... алысуға;
биржалық тауарға немесе биржалық тауарды өткізуге арналған контрактіге
(опциондық ... ... ... мен ... ... ... ... құқықтарды беруге;
биржалық саданың ережелерінде белгіленген биржалық ... ... ... ... ... ... Биржалық саудаға қатысушылар
1. Брокерлік ұйымдар, брокерлер, диллеолер және бір жолғы келушілер
биржалық саудаға қатысушылар ... ... ... сауда:
клиенттің атынан және оның есебінен, клиенттің атынан және өз есебінен
немесе өз атынан және ... ... ... ... ... ... ... қайта сату мақсатымен (диллерлік қызмет) өз атынан және
өз есебінен биржалық мәміле жасау:
бір жолғы келушілермен өз ... және өз ... ... ... ... ... ... Тауар биржасының филиалдары мен басқа да бөлімшелері
1. Биржаның ... ... ... ... ... ... және одан тыс жерлерде өз филиалдары
мен ... да ... ... ... бар, олардың қызметіне осы
Жарлықтың және ... ... ... ... күші қолданылады.
2. Биржаға меншікті брокерлік ... ... ... ... ... ... ... саудасына қатысушылар
бола алмайды.
8-бап. Тауар биржаларының биржалық одақтары, ... ... ... өз ... ... ортақ мүдделерін қорғау және бірлескен
бағдарламаларды, соның ішінде бірлескен саудалауды ... ... ... ... үшін заңды ұйым қүқығы бар
биржалық ... ... мен ... да ... ... және өз ... ... немесе олардың жалпы
жиналысының ... ... ... Республикасының заңына сәйкес құра
алады.
9-бап. ... ... ... ... ... ... ... шектеу
Осы жарлықтың 1-ші және 2-ші ... ... ... сай ... заңды тұлғалардың биржалық сауданы жүзеге асыруға,
өз атауында «тауар биржасы» деген сөздерді пайдалануға құқығы жоқ және ... кез ... ... қолданылған атаулармен мемлекеттік тіркеуге
жатпайды.
2.2. ІІ-бөлім. ТАУАР БИРЖАСЫН ҚҰРУ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚЫЗМЕТІН ТОҚТАТУ
10-бап. Биржаны құру
Биржалық құрылтайшылық ... ... ... ... құрылған
болып есептеледі және заңды тұлға мәртебесіне ие болады.
11-бап. Тауар биржаларының түрлері
Көпшілік сауда өткізу дәрежесі ... ... ... тек ... ... ғана ... жабық;
биржалық саудаға келушілер де жіберілетін ашақ болуы мүмкін.
12-бап. Тауар биржасының құрылтайшылары
Биржаны Қазақстан Республикасының аумағында заң ... ... ... ... тыйым салынбаған заңды және жеке ... ... ... ... жарғысы
Биржаның жарғысында:
биржаның атауы, түрі және орналасқан жері;
биржаға мүше қабылдау, мүшелікті кідірте тұру және ... ... ... белгіленуі;
биржаның негізгі міндеттері;
биржа мүшелерінің және биржалық саудаға басқа да қатысушылардың
құқықтары мен ... ... ... ... ... ... қүрайтын қорлардың тізбесі және қалыптастыру тәртібі;
биржаны басқару құрылымы және оны ... ... ... мен ... ... ... тәртібі;
биржалық сауда ережелерін қабылдау тәртібі;
биржалық саудаға қатысушылар арасындагы биржалық мәмілелер, биржаның,
оны, филиалдарының және ... ... ... ... мен ... жөніндегі дауларды шешу тәртібі;
биржа қызметін тоқтатудың тәртібі міндетті түрде көрсетілуі тиіс.
14-бап. Биржалық лицензия
1. ... ... ... ... ... ... ... Биржа лицензиясы биржаға Тауар биржалары жөніндегі республикалық
комиссия, егер мынадай шарттар сақталатын болса:
құрылтайшылық құжаттары мен ... ... ... осы Жарлыққа,
Қазақстан Республиксының басқа заңдарына және өзге де ... ... ... ... ... ... оның ... сомасының кемінде
жетпіс процентін құрса, өтініш берген күннен бір ай ... ... ... ... ... олардың күшін ... ... ... тұру тәртібі Қазақстан Республикасы
Министрлер Кабинеті ... ... ... лицензия беру
туралы ережемен белгіленген.
15-бап. Тауар биржасының мүшелері
1. ... ... ... ... ... және жеке ... ішінде шетелдіктер де биржа мүшелері бола алады.
2. Биржаға мүшелікке қабылдау, мүшелікті тоқтата тұру және ... ... ... ... ... ... биржа кеңесі беретін тиісті куәлікпен
расталады.
3. Келесі тұлғалар биржа ... бола ... ... ... ... ... ... қызметкерлері;
лауазымда адамдар, соның ішінде филиалдары мен басқа да оқшауланған
бөлімшелернің басшылары осы ... ... ... табылатын
ұйымдардың барлық түрлері;
қоғамдық, діни және қайырымдылық бірлестіктері мен қорлары;
қолданылып жүрген заңға сәйкес ... ... ... ... жеке тұлғалар.
4. Биржа мүшелері:
биржаның түріне қарамастан көпшілік саудаға қатысуға;
кеңесші дауыс қүқығымен биржаны басқару ... ... ... ... ... ... ... бір ғана заңды
немесе жеке тұлғаларға тапсыруға ... ... беру ... ... ... ... саудаға қатысу қүқығын өзге түрде қайтара беруге
болмайды.
16-бап. ... ... ... ... ... ... ... жинальюы, биржа кеңесі, тексеру комиссиясы болып
табылады.
Биржа қү-рылтайшыларының жалпы жиналысы биржаның жоғарғы ... ... және ... мен оның мүшелерінің барлық құқықтары мен міндеттерінің
сақталуын қамтамасыз етеді.
Биржа кеңесі биржаның ... ... ... ... ... ... атқаратын ... ... ... ... ... ... биржаның
құрылтай қү_жаттарымен белгіленген.
17-бап. Биржалық сауда ережелері
1. Биржалық ... ... ... ... ... ... ... қатысушыларды алдағы болатын жария көпшілік сауда туралы хабардар
ету тәртібін;
биржада осы ... ... ... ... ... ... мен ... алу тәртібін;
биржалық тауарлар бағасын белгілеу тәртібін;
биржалық саудаға қатысушыларды өткен жария көпшілік ... ... ... оның ... биржалық мәмілелердің бағалары мен биржалық
тауарлардың бағасын белгілеу туралы хабардар ету тәртібі;
биржа мүшелерін және биржалық ... ... да ... тауар
нарықтары мен биржалық тауарлардың нарықтық конъюнктурасы туралы хабардар
ету тәртібін;
биржалық мәмілелер ... ... ... ... мен биржалық саудаға
басқа қатысушылардың өзара есеп айырысу тәртібін;
биржа өткізетін жария көпшілік саудада ... пен ... ... ... ... осы шараларды қолдану тртібі мен
шарттарын;
биржа тауарларының тізбесін;
биржа көрсететін қызмет үшін төлемдердің мөлшерін және ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс ескеріле отырып анықталған тауарларға
белгіленген бағаны бұқаралық ақпарат құралдарында оқтын-оқтын ... ... ... ... үлгі ... ... ... Кабинеті бұған уәкілдік берген ... ... ... комиссия бекітеді.
18-бап. Тауар биржасының қызметін тоқтату
Биржа қызметін тоқтату биржаның жоғарғы органының шешімі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
заңдарында көзделген негіздер бойынша ... ... ІІІ ... ... САУДАНЫ ¥ЙЫМДАСТЫРУ
19-бап. Тауар биржасындағы тауар сараптамасы
Биржалық саудаға қатысушының талап етуі бойынша биржа жария ... ... ... ... ... сапасының қалыпты құжаттама
талаптарына сай келуіне сараптама ұйымдастыруға міндетті.
20-бап. Тауар биржасындағы мәмілелердің нәтижелері ... ... есеп ... ... ... ... ... қатысушылардың айқын позицияларды есептеу және ... ... ... есеп ... ... беру ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... бар ... ... ұйымдастыра ... ... ... ... ... ... бар ... орталықтармен
(палаталармен) шарттар жасаса алады.
Клирингтік орталық есеп айырысу жүргізу үшін жеке шарт ... ... ... ... бола ... ... ... қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және
қадағалау ... ... ... ... ... шектеулі тобын өткізуге арнайы лицензиясын алған
кезде есеп айырысу ... ... ... ... ... ... саудаға ... ... ... ... ... ... есеп айырысуларын орындауына кепілдік беретін түрлерін, мөлшерін
және енгізілу тәртібін белгілеуге қүқылы.
21-бап. Тауар биржасында тарифтерді белгілеу
1. ... мен оның ... ... қызметтеріүшін оның мүшелерінен
және биржалық саудаға басқа да қатысушылардан биржаның пайдасына алынатын
төлемдердің ставкасын;
Биржа жарғысын, биржалық ... ... және ... ... басқа
да ережелерді бұзғаны үшін биржалық шартта көзделген ... ... ... белгілеуге құқылы.
2. Биржаға:
биржалық тауарға бағаның деңгейі мен шегін;
биржалық ... ... ... үшін ... ... ... ... мөлшерін белгілеуге тыйым салынады.
3. Көрсетілетін қызметтер үшін белгіленген тарифтер және биржалық
саудаға қатысушылардан ... ... ... ... ... ... кез келген қатысушының танысуына оңай болуға
тиіс.
22-бап. ... ... ... ... ... ... байланысты даулар
қолданылып жүрген заңдарға сәйкес биржа бекіткен Аралық сот ... ... ... сай ... істейтін төрілік комиссиясында қаралуы
мүмкін.
2. Биржаның төрелік комиссиясының шешіміне белгіленген ... ... ... ... IV ... ... ... ҚЫЗМЕТІН МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ
23-бап. Тауар биржалары жөніндегі республикалық комиссия
1.Тауар биржаларының қызметін мемлекеттік реттеуді Тауар биржалары
жөніндегі республикалық комиссия жүзеге ... ... ... ... республикалық комиссия туралы Ережені
Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті бекітеді.
24-бап. Тауар биржалары жөніндегі республикалық ... ... ... ... ... ... тізімін жүргізу;
биржа туралы заңдардың сақталуын бақылау;
биржа қызметін және биржалық сауданың дамуын зерделеу;
биржалық құжаттарыд дайындау жөніндегі ... ... ... үлгі ... ... болып табылады.
25-бап. Тауар биржалары жөніндегі республикалық комиссияның ... ... ... ... ... ... ... туралы қолданылып жүрген заңдарды жетілдіру жөнінде
ұсыныстар ... және ... ... ... ... ... осы Жарлықты бұзған жағдайда биржалық лицензияны тоқтата тұру
немесе оның күшін жою түрінде ... ... ... ... ... тагайындауға;
биржалар мен биржалық саудалауларға қатысушылардың қаржы-шаруашылық
қызметіне тексерулер ұйымдастыруға;
қолданылып жүрген заңдарды ұзған ... және ... ... ... үшін ... ... ... ал қылмыс белгілері
байқалған жағдайда материалдарды құқық қорғау органдарына беруге құқылы.
2. Республикалық ... оның ... ... ... ... биржаларының, биржа брокерлерінің және биржалық
маудаға қатысушылардың ... ... ... ... бар
ақпаратты, заңдарда көзделген жағдайлардан басқа ретте жария етуге тыйым
салынады.
26-бап. ... ... ... ... ... мемлекеттік инспектор биржаның және ... ... ... ... ... ... ... бақылауды жүзеге
асырады және:
биржа ұйымдастыратын саудалауға қатысуға;
кеңесші дауыс құқығымен биржа ... оның ... ... қатысуға;
биржаны басқару мен бақылау органдары жиналыстары мен мәжілістерінің
барлық хаттамаларын әрі олардың шешімдерін қоса, ... ... ... ... басшылығына ұсыныстар енгізуге және табыстамалар енгізуге;
тауар биржадары жөніндегі республикалық комиссияға ұсыныстар ... ... ... ... ... ... және оның мүшелерінің орындалуына бақылауды жүзеге асыруға құқылы.
27-бап. Тауар биржасының ... ... ... ... және ... ... ... жүрген
заңдарында көзделгеннен басқа жағдайларда, биржа ... ... ... Мемлекеттік басқару органдарының сондай-ақ олардағы лауазымды
адамдардың ... ... ... ... орындамау немесе
мәмілелерге қатысушыларға зиян ... орын ... ... ... ... тәртіппен жауап береді.
28-бап. Тауар биржалары мен биржалық саудаласуға қатысушыларға салық
салу
Биржалар мен биржалық саудаласуға ... ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген зандарында белгіленген тәртіппен
жүзеге асырылады.
29-бап. Тауар биржаларындағы есеп және олардың статистикалық ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес бухгалтерлік
есеп жүргізеді, қаржы және статистикалық есептілікті жасайды.
2. Биржалардың статистикалық есеп беру ... мен оны ... ... ... ... ... ... лауазымды адамдары мемлекеттік статистикалық есеп
беруді бұрмалағаны үшін занда белгіленген тәртіппен жауап береді.
III. ... ... ... ... ... Қазақстандағы тауар биржаларының калыптасуы және дамуы
Қазіргі кезде тауар биржасы сыртқы экономикалық ... ... бірі ... табылады, себебі өзінің ең негізгі – көтерме сауда
биржаларын ... және ... ... ... ... аумақ
тұтынушыларына ресурсты-тауарлы қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, шаруашылық
жүргізуші субъектілердің ... және ... да ... ... ... ... Республикасында тауар биржалары 90 жылдары Қазақстан
тәуелсіз мемлекет және ... ... ... бірі ... ... болды. Ең алғашқы сатыда биржалар пайда болғанда, ... ... бум ... ... 1993 ... 1 қаңтарында республика
аумағында 55 биржа өз жұмыстарын атқарды. Олардың арасында 24 универсалды
биржа ... 11 ... ... 10 ... 3 ... 3 тауарлы
фондты биржа болды. 1992-1993 жж. ... ... ... жылдармен
салыстырғанда өте көп болды. Алайда, олар қалай тез ... ... ... тез ... жойылатын болды. Мысалы, 1992 жылы республика аумағында 7
биржа жойылса, 8 жаңасы пайда болды[2].
Алғашқы кезде тауар ... ... ... ... ... ... биржаларда кең ассортиментті тауарлар сатылды. Мәселен,
батыс тауар ... 160 ... ... ғана ... Бұл ... сапа ... ... бөлек өнім партияларының
алмастырушылық қасиеті, көптік сұраныс және ... ... көп ... ... ... биржаларда жасалды: АО РУТБ "Алма" (5602 млн.
руб), РБ "Қазақстан" (1950,8 млн. руб) , АО ... ... ... (1737,4 млн. руб), ... ... тауар биржасы (1710,7
млн. руб), Қостанай тауар-шикізат ... (1190,3 млн. руб), ... ... ... ... (678,6 млн. ... жылы ... іс-әрекеттің азаюы байқала бастады. Осы азаюдың
басты себебі - сатып алушылар мен ... ... ... ... ... ... ... брокерлердің биржа жұмысына зейіні ... ... ... ... соң олар биржаға қатыспай занды
операцияларды жасай ... ... ... айтқанда пайдасы жоғарырақ
экспорттық-импорттық келісімдермен айналыса бастады. Және де сол мезетте
арнайы мамандандырылған делдалдар, ... ... ... бола ... ... ... өте үлкен бәсекелестікте болды. Бірақ та, ... ... ... аз ... басты себебі
ұсыныс пен сұраныстың сәйкессіздігі болды.
Бұл келесіден білінді:
... ... пен ... ... ... группаларының жеке көлемі
әртүрлі болды;
➢ •тауар группаларының ішінде ... ие ... ... ... түрлері сәкес келмеді;
➢ •сатушылар бағасы мен сатып алушылар ... және ... ... ... бәрі ... ... әсерін тигізді. Бірақ та, ... ... ... ... құрылымдар бірлестікке
ұмтылды. Сондықтан, Регионаралық биржалық одақ құрылды. Ол өзінің құрамына
13 республика кәсіпкерлерлерін және Орта Азия мен ... ... ... ... биржалық қозғалыстың пайда болуы орталықтанған
қамту өзгертілгенде және оның ... ... іс ... ... ... 1991 ... басына сәйкес келді. Тауарлар дефициты
кезінде тауар биржаларында барлығы, тамақ өнімдерінен бастап үй ... ... ... ... ... іс-әрекетінің бұл периоды
қысқа болды. Биржалық қозғалыстың республика аумағында дамуының жаңа сатысы
болып, сыртқы экономикалық іс әрекеттің либерализациясы табылды.
1995 жылы ... 7-де ... ... ... ... күші бар № 2170 ... ... жайлы» жарлығы
көмегімен ашық биржалық саудалауларда ... баға ... ... ... және әртүрлі өнім ... ... ... ... ... ... ... арқылы 6 %-
дық экспорттық квоталарды сатудан ғана ... ... 38 млн. ... ... доллар шамасында) аударылды.
1995 жылдың шілдесінде ҚР Министрлер Кабинетінің «Биржалық тауарлар
тізімі туралы» жарлығы шықты. Бұл ... ... және ішкі ... ... ... ... ... бір тауарлар номенклатурасы
көрсетілген. Олар, негізінен, шикізатты ауыл шаруашылық ... ... ... және ... ... ... ... бағасын есептеу методикасы, әлем нарықтарындағы баға
динамикасына ... ... ... ... ... эксперттік
группалар өз жұмыстарын атқарды. Сондықтан, барлық контрактілер тізімге
алынды.
Өз табыстарын ... ... ... ... ... әрекеті
абсолютті мөлдір болып табылады. Биржа өзінің 0,2% ... ... ... Сонымен қатар, биржа бюджетке салық ретінде аударатын салымдар
көлемі өте маңызды. Мәселен, МКАБ 1996 жылы ... 19 млн. ... ... жылдың күзінде ҚР Үкіметі сыртқы сауда режимін біржолата ... ... ... квотаның барлығы дерлік жойылды.
Лицензиялар тек сегіз ... және ... ... тауарларға -
қарулану, радиоактивті материалдар, психотроптық заттар, ... ... т.б. ғана ... сыртқы сауда ұйымдарының маңызды өнімдердің экспорты мен
импортына монополиялық бақылауы жойылды. Сыртқы сауда ... ... ... ... ... ... бағаларға
бақылау жасау және демпингті болдырмау үшін ... ... ... ... ... ... ... Ол сыртқа сауда
бағалары белгілі бір деңгейден төмен болмауына қадағалау ... Он ... ... ... ... ... ... алу талап етілді.
Сонымен, Қазастанда тауар биржалары 10 жыл бойы өз жұмысын атқаруда.
Бірінші сатыда тауар ... ... және апыр ... ... Осының нәтижесінде тауар биржалары ... ... ... та,
республиканың сыртқы экономикалық іс әрекетін либеризациялаған сайын, құқық
базасын жасап оны тұрақтаған сайын, тауар биржаларының жұмысында ... ... ... ... ... ... тізімге алу кезіндегі
талаптар және биржаның іс әрекетіне бақылау қатал күшейтілді.
3.2 .Қазақстандағы ірі тауар биржалары және ... ... ... ... ... ... атқарады. Осы биржалардың
тікелей жетістігі болып өркениетті астық нарығын құру, тауарлар ұсынысы ... ... ... ... ... ... орта азиялық аумақта
мұнай өнімдері нарығын құру, қара ... ... ... ... ... өндіруші зауыт бағасынан жоғары ... баға ... осы ... қара металдарды әлем бағалары деңгейінде сату.
Республиканың сыртқы экономикалық қызметінде ... ... салу оң ... ... ... ... тауар данасына баға
көтерілді. Шетелге ашық және ... ... ... ... ... ... экономикалық пайда тапты және соның нәтижесінде 1995 жылы
алғашқы рет сыртқы сауда сальдосы оң ... ... ... үшін ... нарығын либеризациялау «жастық
эликсирі» болды. Астық айналымы бойынша бірінші биржа ... ... ... ... (МКАБ) есептеледі. Ол реалды тауарлар
келісімдерімен қатар астық фьючерстерін енгізгісі ... Ірі ... ... ... ... ... осы биржа арқылы
экспорттаған. Бұл негізінен МКАБ-тың 1000 ... ... ... сыртқы сауда келісімдерін тізімге алғандығымен байланысты, ... ... бұл ... атқаруға тыйым салынды. Осыған байланысты
бір жерде ұсыныстар көлемі көп ... ал бұл ... ... ... ... Және ... құрылымдардың, ауыл
шаруашылық Министрлігінің, салық инспекциясының, кеденнің жақындығы тағыда
бір маңызды себеп ... ... ... екі ... бар.
Біріншісі - астық қызметіне мемлекеттің араласуы. Республикалық ... (РЦК) ... ... ... ... астық
конъюнктурасымен әрдайым сәйкес келмейді.
Екінші проблемасы - нарықтың криминализациясы. ... ... ... ... өз ... сатқысы келеді немесе машиналар
мен мүлікке айырбастағысы келеді.
Биржалық бум басылған соң көптеген ... өз ... ... күресте тек қана мықтылар женді. Осындай бір биржа ... ... ... ... Қазақстандық тауар биржасы
табылады. Ол алғашқы кезден ақ классикалық ... ... ... ... ... жанындағы республикалық тауар биржалары бойынша
комиссиясы Қазақстан аумағында тіркелеген барлық ... ... ... екі МКАБ және ... биржасының барлық берілген талаптарға сай
екендігін көрді.
Биржада әрқашан да құрылыс ... ... ... ... ... ... ... айтқанда өнімді өндіруге
және кәсіпкерлік қызметке керекті заттардың кең ауқымы бар. ... ... ... баға ... ... шешеді. Себебі,
Қарағандыда апта сайын ашық саудалаулар жүргізеді. Сол саудалауларда
металл, ... ... ... жүн және ... да ... шығарылады.
Саудалау жолымен әр тауардың оптималды бағасы белгілі болады.
2006 жылы биржа саудалауларында ортақ тауар массасы 5,7 ... ... ... ... ... бойынша екінші. Ішкі нарықта
келісімдердің 60%, ал сыртқа нарықта 40% ... ... ... тауарлар мен олардың тұтынушыларына ... ... ... ... ... ... болады. Қазақстан әлі
де болса ТМД елдерінің ... ірі ... ... ... атқарады.
2005-2006 жж. Қазақстан бидайының әкспорттық потенциалы 5,2 ... ... 2006 ... ... ... ... түлынушылары ТМДелдері (
жалпы бидай әкспортының көлемінің 87% ) ... ( 56%), ... ... ... және ... (5%-дан) болды. Олармен қатар Қазақстан
астығының (қатты сорттарын) Нидерланды, ... ... ... ... ... ... түлынушылары Сауыд Арабиясы - 80%, Ресей - 11 %, ... ... ... табылады. Жүн мен теріні нігізінен Қытайға ( ... Ал ... ... ... 2006 жылы ... ... Корея,
Австралия, Венгрия елдері ... ... ... ... ... ... елдері сатып алды.
Сонымен, Қазақстан территориясында екі ірі тауар биржасы бар - ... ... ... биржасы (МКАБ) және Қарағандыда
орналасқа «Кең-Дала» Орталық ... ... ... Осы екі биржа ғана
мемлекеттік органдардың тауар биржаларының жауап беретін ... Осы екі ... ... ... ... ... ... болды,
орта азиялық аумақта мүнай өнімдерінің нарығы қалыптасты, қара ... ... ... ... ... ... зауыт бағасынан жоғары
көтерме баға бойынша сату, осы мемлекеттерге қара металдарды әлем ... сату ... ... тауар биржаларының проблемалары
Қазақстанда биржалық қозғалыстың пайда болғанына міне, 15 жылдан астам
уақыт болып ... Бұл ... даму ... ... ... бар. ... ... биржаларының инфроқұрылымының әлсіздігі. Бұл - сауда саттық
процессіне мыңдаған кәсіпорындардың, ұйымдардың және ... ... ... кері ... тигізуде. Ал шикізат ресурстарын тікелей өндірушілер ... ... ... ... мен экономикалық институттар керекті
мәліметке зәру, тауар биржасының мақсаты мен ережелерінен ... ... ... ... де ... Дамыған нарықтық экономикасы
бар елдердегі, мысалы Англияда, Германия мен ... ... ... ... емес ұйым ... ... Оның басты міндеті мен
мақсаты - еркін бәсекелестікті бақылауға арналған ... құру ... ... ... пен ... ескере отырып нақты нарықтық
бағаларды анықтау. Сондықтан да тауар ... ... және жеке ... халық шаруашылығындағы рөлін кемітуге
болмайды.
Біздің заңымызда бұл құрылымның биржалық қызметтен басқа еш нәрсемен,
әсіресе ... ... ... ... анық ... Өйткені, егер де тауар биржасы коммерциялық әрекеттермен
шұғылданса, биржа тек ... ... ... ... алуға бағытталып кетуі мүмкін. Алайда, биржа дегеніміз ерекше
құрылым. Жоғарыда айтылғандай, оның басты мақсаты -еркін бәсекелестік баға
құрылымы ... өте ... әрі ... ... өте ... ... биржаларында стратегиялық сипаты бар ... ... бүл ... ... ... ... болып
табылады. Құқықтық базаның кемшіліктері, нақтылы ережелер ... ... ... ... ... ... ... реттелмеуі мен қадағаланбауы, тауар ... ... ... ... ... келеңсіз жағдайлар Қазақстандағы
тауар биржаларының ұлттық экономикадағы өзінше бір ақ дақ ... әкеп ... Бұл ақ ... жою үшін ең ... тауар
биржаларына байланысты, соған әсер ететін құқықтық базаны қайта қарастыру
қажет. Қазіргі кезде, бәріміз ... ... мен ... саттық
Министрлігінің Сауда Комитетінде «Тауар биржалары жайлы» ... ... ... ... ... ... ... қарастырылып жатыр. Бұл -
биржалық ... ... ... ... қайта қарастырып
сәйкестендіруге, оны ... ... ... ... ... ... ... жүйелеуге, және мүмкін осы
тауар биржаларының іс ... ... ... ... ... сөзсіз. Басқа сөзбен айтқанда, биржалық сауда саттық ... ... ... ... ... ... келтіру мүмкіндігі бар.
Қазіргі танда Қазақстандық тауа биржалары едәуір тәжірибе жинақтап алған.
Бұл орайда төмендегілерді атап айтса ... ... ... сату ... ... ... бағыты бар өнімдерге экспортты квоталарды өткзу
(реализациялау);
➢ •стандартты ... ... ... ... ... ... алулар бойынша саудалаулар жүргізу.
Биржалардың ... ... даму ... болып
фьючерстік биржаларды құру болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Тауар биржаларының әлем экономикасы мен ... ... ... аз ... бөліп, аз бағалауға болмайды. Себебі,
тауар биржалары белгілі бір ... ... және ... ... ... ұсынады. Сонымен қатар баға деңгейін мемлекет бойынша белгілейді.
Осы жұмысымды жасай отырып, мен тауар биржаларының ұйымдық ... ... ... тауар биржаларының қызметі сияқты сұрақтарды ашқым
келді. ... ... ... ... тежейтін негізгі
проблемаларды, сонымен қатар осы ... шешу ... ... ... ... брокер мен клиент арасындағы сенімділік;
➢ жүйелілік;
Биржа құрлымының бөлімдері:
➢ есептесу ... ... ... ... ... ішкі ... ... консалтинг бөлімі;
➢ әкімшіл-шаруашылық бөлімі;
➢ арбитражды комиссия;
➢ биржалық сауда ережесі туралы комитет;
Биржаның мүшесі брокерлік фирмалардың өкілдері, дилерлер, банк ... ... ... ... ... ... ... өкілі бола
алады. Биржа мүшелері 2 бөлінеді:
Біріншісі, келісімдерді өз пайдасына және клиент пайдасы үшін ... ... өз ... ... мүшелері міндетті түде жиналысқа қатысып, жарна төлеп ... ... ... шешеді, биржа кеңесі және ... ... ... ... президенті басқарады. Директорлар кеңесі
-биржаның орындаушы комитеті. Әрбір биржа өзіндік ... ... ... әртүрлі бағалы қағазды бірден сауда алатын мекемелер бар. Биржалардың
табысының негізгі ... ... ... және ... төлем;
➢ листинг үшін төлем;
➢ шығындарды жабу үшін төленетін ... ... ... ... ... соң, мен ... бір нәтижеге
келдім - тауар биржаларының әлем экономикасы мен Қазақстанның халық ... ролі өте ... Олар ... ... өте ... болып табылады.
Әлемдегі ірі биржалар
Англия
Baltic Exchange (BaltEx) - Лондон фрахт биржасы
International Petroleum Exchange, IPE - ... ... ... International Financial Futures and Options Exchange, LIFFE – ... және ... ... ... Metal Exchange - ... ... биржасы
Австралия
Australian Wool Exchange, AWEX - Австралия жүн биржасы
Sydney Futures ... SFE - ... ... ... Futures ... ROFEX - Росарио фьючерсиік биржасы
Бразилия
Bolsa de Mercadorias & Futuros, BM&F - Сауда фьючерстік биржасы
Венгрия
Budapest Commodity ... BCE - ... ... ... Cotton Exchange - Бремен мақта биржасы
Warenterminborse Hannover, WTB - ... ... ... ... Exchange, Euronext - Пан-европалық биржа
Үндістан
Bombay Commodity Exchange Ltd, BOOE - Бомбей тауар биржасы
Coffee Futures Exchange India Limited, COFEI - Үнді кофе ... ... Futures ... JFX - ... фьючерстік биржасы
Италия
Associazione Granaria di Milano - Миландық астық ассоциациясы
Borsa Merci di Modena - Модена тауар биржасы
Borsa Merci di Roma - Рим ... ... Wheat Board, CWB - ... ... ... ... ... WCE - Виннипег тауар биржасы
Кения
Kenya Agricultural Commodity Exchange, KACE - Кениялық ауыл ... ... ... ... ... CZCE - Чанчжоу тауар биржасы
Dalian Commodity Exchange - Далиндік тауар биржасы
ShangHai Futures Exchange, SHFE - ... ... ... ... ... BRM - ... таура биржасы
АҚШ
Chicago Board of Trade, CBOT, CBT - Чикаголық жедел тауар биржасы
Chicago Mercantile Exchange, CME - ... ... ... ... Exchange, IMEX - Индустриялық материалдар биржасы
Kansas City Board of Trade, KBT - Канзас-Сити ... ... Grain ... MGEX - ... астық биржасы
New York Board of trade, NYBOT - NYBOT Tayap биржасы
New York Mercantile Exchange, NYMEX\CQMEX - Нью-Йорк сауда биржасы
Түркия
Edirne Trade ... ETB - ... ... ... Grain ... PTB - ... ... биржасы
Франция
Marchea Terme International de France, MATIF - Париждегі ... ... ... African Futures ... Safex - Оңтүстік Африкалық фьючерс биржасы
Жапония
Central Japan Commodity Exchange, C-COM - Орталық Жапониялық ... ... ... Exchange, KANEX - Канзай тауар биржасы
Osaka Mercantile Exchange, OME - ... ... ... Commodity Exchange, TOCOM - Токио тауар биржасы
Tokyo Grain Exchange, TGE - Токио астық биржасы
Yokohama Commodity Exchange, Y-CQM - ... ... ... республикасында биржалық сауда 1992 жылдан бастап пайда болды.
Ақпарат көзі: http://www.kisi.kz/Parts/Economy.html
Биржаны ... ... ... тізімі
1. Экономикалық теория. (Әубәкіров, Байжұмаев, Жақыпова, ... ... Ө. Қ. ... ... ... ... ... Нұрғалиев. Қазақстан экономикасы Алматы,1999ж
4. Әубәкіров Я. А. Экономикалық теория. Алматы, 1999ж.
5. Экономикалық теория ... (Я. А. ... К. ... ...... ... 1998.
6. Экономикалық теория: оқу құралы (Я. Ә. Әубәкіров, Б. Б. Байжумаев, Ф.
Н. Жақыпов, Т. П. ...... ... ... ... ... ... теория. (Ө. Қ. Шеденов, Б. А. ... С. ... Б. И. ...... - ... 2002.
8. Экономикалық теория: (Мәуленова Ж. С., Бекмолдин С. Қ., Құдайбергенов
Е. Қ.) – Алматы: Экономика, 2003.
9. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы. ... ... ... ... ... ... ... Алматы,
1995.
11. «Капитал» газет 15,11,07ж. 7 бет. №44 (131)
-----------------------
-----------------------
Мүшелердің ортақ жиналысы
Мүшелердің ортақ жиналысы
Мүшелердің ортақ жиналысы
Мүшелердің ... ... ... ... ... ... аппарат
Биржалық аппаратты басқарушы
Б/ң 1-ші
орынбасар
Б/ң 2-ші
орынбасар
Б/ң 3-ші
орынбасар
Бас маклер
маклериат
Әкімшілік шаурашыл-ық бөлім
Биржалық мұражай
Ақпараттық орталық
Биржалық сауданы ұйымдастырушы және ... ... ... ... ... ... сауданың іскерлік бөлім
Экономикалық анализ орталығы
Арбитражды келсім-құқықтық ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тауар биржасы және оның нарықтық экономикадағы орны20 бет
Тауар биржасының негізгі және ұйымдастырушылық көрсеткіштері5 бет
Қор биржасы және оның қызметі7 бет
Биржада шетел валютасы, бағалы қағаздар мен тауарлардың бағасын белгілеу7 бет
Тауар биржасының Қазақстан экономикасындағы орны9 бет
1929-1933 жж. Дүниежүзілік экономикалық дағдарыс9 бет
Айналым қаражаттарын қаржыландыру12 бет
Ауыл шаруашылық өнімдерін өткізу нарығындағы мәселелер41 бет
Валюта нарықтарының ерекшеліктері10 бет
Макроэкономикадағы тұрақсыздық және жұмыссыздық7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь