VI-VIII ғасырдағы ұлы ғұламалар

Қорқыт (IX)
Әбу Насыр әл.Фараби (870.950жж.)
Жүсіп Баласағұн (1017.1075жж.)
Махмұд Қашқари (1029.1101жж.)
Ахмет Қожа Йассауи (1093.1166жж.)
Қобыз атасы,композитор жыршы, ақын, музыкант, бақсылардын қамқоршысы. «Қорқыт ата кітабы» әдеби ескерткіштеріне IX-X ғасырларда билік құрған оғыз тайпасынан шыққандығын білуге болады.Қорқыт жайындағы аңыз әңгімелер Ә.Науаи арқылы белгілі болып, түрік халықтары, әсіресе қазақтар арасында кең тарады.
Аңыздарда Қорқыт Қырмаш пен “жарлық жүзді сұлудан”тағылған делінеді.Оның есімінің өзінде магиялық мән бар.
Аңыздарда Қорқыт қобыз жасаған. Ол қобыздың музыкалық дыбысталуынан үшкіру, ауа, сиқыр өткізген.
Қорқыттың пайымдауынша, адамдар адамилық қасиеттерін сақтап қалу керек. Адам үшін ең қауіптісі-адамилық жоғалту. “Қорқыт ата кітабы”-кейіннен түркіхалқының құрамына қосылға оғыз тайпасының эпитикалық жазба ескерткіші.Кітап оғыздардың өмірі жайлы баяндайды. Оғыз – қыпышақ тайпаларына ортақ тілде жазылған.Кітаптың араб әрпімен жазылған екі нұсқасы сақталған (Дрезден, Ватикан ). Әр жырдың өзіндік сюжет бар.Олардың әрбірінде көріпкел, тайпа көсемі, ақылгөй Қорқыт ата бейнесі берілген. Әр бір жырдын соңы Қорқыт атаны мақтаумен аяқталады. Кітап ақыл-өсиет, мақал-мәтел, нақыл, шешендік сөздерге толы.
Ондағы оқиғалар Сыр бойында, Орта Азия, Кавказжерлерінде өтеді. Одан кең даланы мекендеген рулардын құралутарихы аңғарылады.Қорқыт ата жайындағы аңыздар қазақ, қырғыз және т.б. түрік халықтарының арасында сақталған.
Кітапта қазіргі қазақ тілінде кездесетін географиялық атаулары көптеп кездеседі. Қазақстан жерімен тығыз байлынысты екенін дәлелдейді. «Қорқыт ата кітабы» түрік халықтарының тарихи ескерткіші болып табылады.
Мұраның орыс тілінде толық аудармасын В.В.Бартольд 1922 жылы жасады, ол 1962 жылы жарық көрді. Ал қазақ тіліне аудармасын Ә.Марғұлан, Н.Келімбетов, Ә.Қоңратбаев сынды қазақ ғұламалары 1986 жылы басып шығарды.
        
        VI-VIII ғасырдағы ұлы ғұламалар
Қорқыт (IX)
Қобыз атасы,композитор жыршы, ақын, музыкант, бақсылардын қамқоршысы.
«Қорқыт ата кітабы» әдеби ... IX-X ... ... ... ... ... білуге болады.Қорқыт жайындағы аңыз әңгімелер
Ә.Науаи ... ... ... түрік халықтары, әсіресе қазақтар арасында
кең тарады.
Аңыздарда Қорқыт Қырмаш пен ... ... ... ... ... ... мән ... Қорқыт қобыз жасаған. Ол қобыздың музыкалық дыбысталуынан
үшкіру, ауа, сиқыр өткізген.
Қорқыттың ... ... ... ... ... ... Адам үшін ең қауіптісі-адамилық жоғалту. “Қорқыт ата ... ... ... қосылға оғыз тайпасының эпитикалық жазба
ескерткіші.Кітап оғыздардың ... ... ... Оғыз – ... ... ... жазылған.Кітаптың араб әрпімен жазылған екі
нұсқасы сақталған ... ... ). Әр ... өзіндік сюжет бар.Олардың
әрбірінде көріпкел, тайпа көсемі, ақылгөй Қорқыт ата бейнесі берілген. ... ... соңы ... атаны мақтаумен аяқталады. Кітап ақыл-өсиет, мақал-
мәтел, нақыл, шешендік сөздерге толы.
Ондағы оқиғалар Сыр бойында, Орта ... ... ... ... ... ... ... құралутарихы аңғарылады.Қорқыт ата жайындағы
аңыздар қазақ, қырғыз және т.б. түрік халықтарының арасында сақталған.
Кітапта ... ... ... кездесетін географиялық атаулары көптеп
кездеседі. Қазақстан жерімен тығыз байлынысты екенін дәлелдейді. «Қорқыт
ата кітабы» түрік халықтарының ... ... ... табылады.
Мұраның орыс тілінде толық аудармасын В.В.Бартольд 1922 жылы жасады,
ол 1962 жылы ... ... Ал ... ... аудармасын Ә.Марғұлан,
Н.Келімбетов, Ә.Қоңратбаев сынды қазақ ғұламалары 1986 жылы ... ... ... ... 1980 ... ... ... 18 км жерде, Қорқыт разъезінің түбінде архитектуралық
ескерткіш орнатылды. ... - Б.А. ... ... С.И.Исатаев.
Ескерткіш темір бетоннан жасалған 4 тік ... ... ... 8 ... ... аузы кең түтіктен орнатылған. Аузы кең ... ... ... 40 ... ... жел ... ... қобыз сарынымен үндес
дыбыс шығарады.
Әбу Насыр әл-Фараби (870-950жж.)
Әл-Фараби 870 жылы Арыс ... ... ... ... ... ... қаласында дүниеге келген. Толық аты – жөні Әл-Фараби ... ... ибн ... ибн ... ибн Тархан, яғни әкесінің аты –
Ұзлағ, ал арғы атасының аты - ... Оның ... жері – ... ... Отрарды арабтар Барфа, Фараб деп атаған, есімі ... ... ... Әбу ... болып аударылады. Қазіргі орны Оңтүстік Қазақстан
облысы, Шәуілдір ауданының ... ... ... ... теориясы, математика, этика, медицина,
психология, құқық қызықтарды. ... ... ... қамтитын 160
трактат жазған.
Исламмен, араб халифатымен байланысты ... ... ... ... ... алыс өмір ... жөн ... ғұмырының соңғы
жылдарын Сайф ад-Дауль Хамиданың қамқорлығымен Алепо мен ... ... Ол 80 ... Шам ... ... ... ... кіші
қақпалардың ар жағына қойылады.Фараби өз шығармашылығында ... ... ... ... ... жетістіктерін талдап, жақындастыра білді.
Мұны «Үлкен музыка кітабы» атты еңбегіне байқауға болады. Ол өз ... ... ... этика мен философияның арқасында ... ... ... Фараби ізделікті қала мен ... ... ... ... ... ... ... жол адам, табиғатты зиялы және этикалық кемелділік
нағыз әмірші жайындағы талдаулар әлі ... ... ... ... афоризмдері», «Азаматтық саясат» атты еңбектерінде өрбиді.
Фарабише бақыт абсолюдтік игілік.
Фарабидің этикалық тұжырымдамасында негізгі орынды ... ... ... ... трактатында»: «Жақсылық негізін атрибуты
бола тұра, материалға кіреді, жақсылықтан жамандық болмысының ... деп ... ... ... ... тән ... құбылыстардың шындығын көрсете білуде екенін дәлелдейді.
Фараби адамзат құрметі үшін ... өте ... деп ... ... арасындағы тартыстың (Соғыстардың) мағынасыздығын көрсетеді. Содан
олар «ең биік» игілікке, яғни жер ... ... пен ... ... ... ... тура ... деп жазған.
Фараби «Ғылымды жүктеу және анықтау туралы кітап» деген ... ... ... ... ашып ... Бұл ... ... өзіндік жүкке бөлінумен ерекшеленеді.
Жүсіп Баласағұн (1017-1075жж.)
Жүсіп Баласағұн өмірі жайында мәлімет мардымсыз. Ол 1017 жылы ... ... ... ... ... Бұл ... орналасқан жері
жөнінде түрлі пікір бар. Біріншісі, Жетісудан Шу ... ... алыс емес ... ... ... ... ... аумағынан алыс
емес жерде деседі. Ақтөбенің жоғарғы жағы дейді.
Білімді ... ... ... ... қалаларынан алады. Араб, парсы
тілдерінде ... ... ... ... ... ... ... дастанын Қарахан әулетінен шыққан Табғаш Қара Боғраханға
арнады. Бұл үшін ақынға Хас Хаджиб ... ... ... ... ... ... түрік тілінде энциклопедиялық шығарма болып
табылады. Оны жазуда автор саяси әуенді басшылыққа ... ... ... Бұл жайында А.Н.Романов пен С.Н.Иванов: «Жүсіп ... ... ... – ең ... ең ... ... жалғыз мұсылман идеолониясының
негізінде, осы идеологияны уағыздаушы ретінде, түріік тілінде жазылған
шығарма», - деп баға ... ... пен ... ... айтқан мына бір ойын
келтіре кетпесек болмайды: «Егер ол мейірімділер күшті, ал қатыгездік әлсіз
болса, біз ауыр ... ... ... Егер ... ... заң ... қатыгездігіне назар болмас еді».
Кітапқа көшпенділер тұрмысы мен аңшылық өнерін ... ... ... тұрақты сөз тіркестері енген.
Махмұд Қашқари (1029-1101жж.)
Махмұд Қашқаридың ... ... ... ибн ... ибн ... – ХІ ... Қашқарда туып, Баласағұн қаласында өмір сүрген ғалым.
Қархандар ... ... ... ... ... Мұхаммед Мәуреннахрды
жаулаушы Боғраханның немересі екен. Барыс ... ... ... ... ... ... ... Қашқарға қоныс аударады, сол жерде білім
алып, әрі ... ... мен ... ... Осы ... ... ... тіл, фольклор, этнография, география, жаңа жерге орнығу,
түріік халқының ... ... ... Онда өте ... кейбір
жағдайларда таптырмайтын, ХІ ғасырда өмір сүрген көптеген тайпалар жайында
мәліметтер енгізілген. Жинақтаған мол ... ... ол ... ... - ... ... ат-Түрікте» зерделейді.
Әр түрлі тайпалардың арасындағы тарихи-мәдени байланыстар, Қзақастан
мен Орта Азия болған кейбір тарихи ... ... ... ... ... туралы) құнды мәліметтер бар. ... ... ...... ... ... картасы. Кітапта 400
мақал-мәтел бар. М.Қашқари оны 1072-74 жылдары Халиф ... ... 8 ... ... ... тайпаның тілінен сөз жасауға
болатын түбір сөздерін ғана алдым.
Түркі халықтарының ... бәйіт ... мен ... ... ... ... бұл кітаптар ұрпақтан-ұрпаққа халықтық мұраны
қаз қалпында жеткізу мақсатымен ... ... ... ... әлем – ... біржола олдама алды», - деп жазған М:Қашқари.
Ахмет Қожа Йассауи (1093-1166жж.)
Қожа Ахмет Йассауи - сопылық поэзияның негізін ... ... ... ... рухани ұстазы болған ұлы ойшыл. Діни қайраткер,
тұлға. Ахмет Йасы (Түркістан) қаласында лүниеге келген. ... ... ... жеті ... әкесі дүние салады. Бала Ахметтің басты ұстазы, тәрбиешісі
аталас туыс болып келетін Арыстан Баб екен. Ол ... ... ... ... ... ... Оны ... соң сопылық жолдың ...... ... ... ... ... туған шахары Түркістанға
қайтып оралады да, Арыстан Баб қалап кеткен дәстүрді жалғастырады. ... ... ... кең ... ... ... Ал 63 жасынан бастап
қалған өмірін жер астында, яғни ... ... Бір ... 73 жыл,
келесінде 75 жас деп берілген. Ж.Аймаутов ақынның 149 – ... ... 125 жас ... ... ... 1041 жылы ... болады).
Исламның сопылық бұтағы 7-8 ғасырларды пайда болады. Ал «Диуани
Хикмет» мұсылмандық ... ... ... мен ... ... Шариғат – ислам дінінің заңдар, дәстүр-салттары. Тарихат – сопылық
ілім. Хақиқат – құдайға жақындау, қосылу. Мағрибат – ... ... ... ... ХІ ... ... Сұлтан рухына арналып
Түркістанда архитектуралық ескерткіш орнатылды. Ол ... ... ... аңыз бар: ... ... ... мазарын тұрғыза бастағанда
қара дауыл қабырғаларын ұшырып әкетті. Осыдан кейін темірдің ... ... ... ол ең ... ... ... ... Бабқа мазар тұрғызу
жөнінде аян береді. Темір шалдың айтқанын екі ... ... одан ... қана өзі ойлаған жұмысына кіріседі. Қажылыққа келгендер алдымен
Арыстан Бабтың басына түнеп, содан кейін ... тәу ... 1982 ... ... мемлекет қарауында. Керемет ғибадаттың ұзындығы – 65,5 м, ені –
45,5 м, ... – 37,5 м. ... ... бар. ... 30ға жуық ... зал бар.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ әдебиетінің ежелгі дәуірі көне Түркі ескерткіштері13 бет
Әдеп пен әдемілік дағдыларын үйрету4 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
18 ғасырдағы қазақ әдебиетінің даму жөніндегі сипаты18 бет
19 ғасырдағы реформалар13 бет
19-20 ғасырдағы Қазақстан баспасөзі81 бет
19-ғасырдағы қазақ музыкасы. 20-ғасырдағы қазақ музыкасы8 бет
21 ғасырдағы жаңа принцптердегі негізделген егіншілік жүйесін құру6 бет
21 – ғасырдағы туристік фирмалардың қызметі23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь