Әлихан Бөкейхан туралы

1. Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің

2. Қазақ интеллигенциясының көшбасшысы
А) Тума талант
Ә) Тарихшы.ғалым
Б) Қазақ және орыс тілдерінде қатар жазған публицист

3. Сөнбес шырақ

4. Пайдаланылған әдебиеттер
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының, қоғам мен мемлекет қайраткерлері арасындағы аса ерекше тұлға-Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан. Оның есімі ұзақ жылдар бойы бөлек аталып, «буржуазиялық ұлтшылдықтың» синонимі ретінде қаралып келсе, кейінгі ұрпаққа қалдырған орасан мол аманат-мұрасы бір кісінің ғұмырындай уақыт шаң басып жатты. Көрнекті қоғам қайраткері – Ресейдің жергілікті және қалалық қоғам қайраткерлері съезінің депутаты, Ресейдің I Мемлекеттік думасының және мұсылман қазақтаы съезінің депутаты, IV Мемлекеттік думаның мұсылман фракцияысының бюро мүшесі, Питер масоны, қазақтың XX ғасырдың басындағы ұлт-азаттық қозғалысының негізін салушы, әрі халқымыздың тұңғыш саяси Алаш партиясының ұйымдастырушысы және ұлттық Алашорда автаномиялы үкіметінің төрағасы, ғұлама ғалым – жантанушы, экономист, тарихшы, этнограф, әдебиеттанушы, аудармашы әрі дарынды публицист, міне, ардақты азаматымыздың халқы үшін, халқының жарқын болашағы үшін соңғы демі біткенше атқарып өткен сан-қилы қызметінің бұл болар-болмас көрінісі ғана.
Ә.Н.Бөкейхан 1870 жылы Семей облысы, Қарқаралы уезі, Тоқырауын болысы, Тоқырауын өзені бойынды №7 ауылда дүниеге келді(Жезқазған облысы, Ақтоғай ауданына қараған Қаратал совхозының жері).
Әлихан ата-тегі Шыңғыс ханнан бері келе жатқан төре тұқымына, Бөкейханнан тарайды. Көкжал Барақханның баласы Бөкейхан қазақтың таққа отырған соңғы хандарының бірі.
Бөкейханның бес әйелінен он бір ұл болған. Он бір ұлдың бірі - Әлиханның арғы бабасы Батыр. Батырдан Рүстем, Әшімтай, Мырзатай туады. Мырзатайдан Нұрмұхамед(Әлиханның әкесі, елдегі аты Мұқан), Қоске, Шолақ, Әбдіхан; Нұрмұхамедтен Әлихан, Смахан, Базылхан, Әзіхан, Батырхан деген бес ұл мен Нұрбек атты бір қыз туады.Әлихан тұңғышы.
Жасынан зерек, алғыр өскен Әлиханды әкесі 1879 жылы Қарқаралыға алыпе барып, жергілікті молданың қолына оқуға береді.
1. Әлихан Бөкейхан «Таңдамалы» Алматы,1995
2.
3. «Қазақстан тарихы. Очерктер»
        
        Әлихан Бөкейхан
Жоспар:
1. Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің
2. Қазақ интеллигенциясының көшбасшысы
А) Тума талант
Ә) Тарихшы-ғалым
Б) Қазақ және орыс ... ... ... ... ... шырақ
4. Пайдаланылған әдебиеттер
Заманда басқан аяқ кейін кеткен,
Жасымай Алашына қызмет еткен;
Болса да қалың тұман, қараңғы түн,
Туатын ббақ жұлдызына көзі жеткен;
Түймеге жарқылдаған ... бір басы үшін ... Алаш ... ... ойдан,
басқа ойды өмірінде малданбаған.
С.
Торайғырұлы.
XIX ғасырдың соңы мен XX ... ... ... қоғам мен мемлекет қайраткерлері арасындағы аса ерекше тұлға-
Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан. Оның есімі ұзақ ... бойы ... ... ... ... ретінде қаралып келсе, кейінгі ұрпаққа
қалдырған орасан мол аманат-мұрасы бір ... ... ... шаң ... Көрнекті қоғам қайраткері – Ресейдің жергілікті және қалалық қоғам
қайраткерлері съезінің ... ... I ... ... ... қазақтаы съезінің депутаты, IV ... ... ... бюро ... Питер масоны, қазақтың XX ғасырдың басындағы ұлт-
азаттық қозғалысының негізін салушы, әрі халқымыздың тұңғыш ... ... ... және ... Алашорда автаномиялы үкіметінің
төрағасы, ғұлама ғалым – жантанушы, экономист, ... ... ... әрі ... ... ... ... азаматымыздың
халқы үшін, халқының жарқын болашағы үшін соңғы демі біткенше атқарып өткен
сан-қилы қызметінің бұл болар-болмас көрінісі ғана.
Ә.Н.Бөкейхан 1870 жылы ... ... ... ... ... Тоқырауын өзені бойынды №7 ауылда дүниеге келді(Жезқазған облысы,
Ақтоғай ауданына ... ... ... жері).
Әлихан ата-тегі Шыңғыс ханнан бері келе жатқан төре тұқымына,
Бөкейханнан тарайды. Көкжал Барақханның баласы Бөкейхан қазақтың ... ... ... ... бес әйелінен он бір ұл болған. Он бір ұлдың бірі -
Әлиханның арғы бабасы Батыр. Батырдан Рүстем, Әшімтай, Мырзатай ... ... ... елдегі аты Мұқан), Қоске, Шолақ,
Әбдіхан; Нұрмұхамедтен Әлихан, Смахан, Базылхан, Әзіхан, Батырхан деген бес
ұл мен Нұрбек атты бір қыз ... ... ... ... ... Әлиханды әкесі 1879 жылы Қарқаралыға алыпе
барып, жергілікті молданың қолына оқуға береді.
Көзі ашық, көкірегі ояу Әлихан молданың оқуын қанағат тұтпай ... ... ... мектепке өз еркімен ауысып кетеді.
Бастауыш мектепті бітіргеннен кейін ол Қарқаралы қаласының үш жылдық
училищесіне ... ... ... ... жылы ол ... келіп, жергілікті 4 жылдық техникалық училищеге
«пансионер» ... ... ... ... бітіріп шығады. Жалпы
Әлихан Бөкейханның лауазым аттары көп болған. Көп зерттеу, ... ... «Сын ... «V», ... «Туземец», «Арысұлы»,
«А.Б.», «Қ.Б.», «Ғ.Б.» деп қол қойып отырған.
1890 жылы шілденің 30 күні ... ... ... ... ... ... ат басын түзейді. Әлихан күнделікті
сабақтарына қоса, студенттерді саяси, ... ... және т.б. ... ... қызу ... ... ... қатысады. Осы
жылдары Әлиханның саяси көзқарасы қалыптаса бастайды, екі ғасырға ... ... қол ... ... ескі ... ... ... қоймаған, рулық, феодалдық күрес-тартыстан көзін аша алмаған туған
халқының тағдыры оны қатты толғандыра бастайды. ... пен ... ... ... отырған халқына, ең алдымен, білім мен мәдениет
керек екендігін анық ... ... ... ... ... ... қосуды арман қылып, елдің тұрмысын, мәдениетін, білімін көтеруді
өзінің алдына мақсат қылып қояды. ... ... ... ... ... ... де, ... Бөкейхан 1894 жылы Омбы қаласына қайта
оралады. Келген ... ... ... ... ... мектебіне
қабылданып, екі жылдай өз мамандығы бойынша дәріс оқиды. 1896 жылдан ... ... ... ... ... ... Омбыдағы жылдары оның
көрнекті қоғам, саяси қайраткер ретінде де, ... ... ... ... ашып ... Ол ... халқының тұрмыс-
тіршілігін, мәдениетін, шаруашылығын, төрт ... ... ... ... жағдайын жан- жақты зерттеген санаулы ғалымдардың
бірі. Сонымен қатар, ол ... ... ... ... ... екі рет ... абақтыда да отырды.
Әлихан Бөкейхан – тарихшы-ғалым.
1877 жылы Дала өлкесінің білім ордасы, мәдени орталығы ... ... ... императорлық жағрафия қоғамы өзінің Батыс Сібір бөлімінің
есігін айқара ашады. ... орыс пен ... ... ... ... мен ... қайраткерлерін жинаған бұл қоғам кейінгі жылдары қазақ
даласын ағарту ... ... ... ... зерттеу жолында алдыңғы
қатарда болды. Алғашқы күндерінен-ақ белсенділігімен танылған ... ... ... ... ... ... мүшелігіне қабылданады да, ал
1901 жылы бөлімнің басқару комитетіне мүше болып сайланады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... ашуға ат
салысты.Өзі сол Семей бөлімшесінің және Абаймен қатар Семейдің статистика
комитетіне мүше ... ... ... ... ... көп ... ... тарих
саласындағы жазып қалдырған елеулі мұралары – ... ... края и ... его ... «Киргизы» атты монографиялары.
Бірінші ұжымдық ... 1903 жылы ... ... ... нашего отечества» атты көптомдық альманахтың «Киргизкий край»
деген XVII ... ... ... ... ... Шығармада Қазақ өлкесінің
сонау тас, қола дәуірінен бергі ... ... ... ... ... ... кең көрініс тапқан. Автор Дала
өлкесінің соңғы ғасырлардағы өмір-тарихын сипаттайды, ... ... ... ... ... да батыл суреттеген. Екінші еңбегі
алғаш ... ... ... в ... ... ... 1910 жылы ... бысылып шықты. Бұл еңбегінде қазақ ... ... ... етіп ... алған. Қазақ халқының
отаршылдық, переселендік саясатқа деген көзқарасын, кең далаға көлдей
ағылған ... ... ... ... ұлт-азаттық
күресінің бағытын, ... ашып ... ... Шығармада
халқымыздың көкейкесті мәселелері – тілб сөз бостандығы, дін мәселесі де
қозғалады.
Әлихан қазақ ... ... ... ... кезеңдерін, даму
заңдылықтарын да терең зерттеді. ... Кіші ... ... Орта ... Ұлы жүз ... ... қол астына ену себеп-салдарына көп көңіл
бөлді. Бұған оның жағрафия ... ... ... ... Семей
бөлімшесінің басылымдарында жарияланған «Из переписки ... ... и пр. пр.», «И ... хана ... Киргизской орды Букея и его
потомков» және «Из ... ... ... ... орды Сюк ... ... жарияланымдары куә бола алады.
XX ғасыр басындағы қазақтың ұлт-азаттық қозғалысының көсемі - ... ... ... ... де тыс ... Хан Кене
қозғалысына ол алғаш рет ... ... ... ... ... ... ... ғана тоқталып өтеді. Бірақ, көтерілістің түпкі
мақсат-мүддесін, қозғалыстың ... ... ... ашып ... Сондықтан болса керек, Әлекең бұл тақырыпқа ... ... ... 1923 жылы ... ... ... «Материалы к историй
султана Кенесары Касымова» кітабында қайта оралған.
Кенесары қозғалысының ... ... ... ... таба ... жеңіліске ұшырауы оны теңдікке, ұлттық тәуелсіздікке ...... ... ... ... ... ... Ресей
империясының отаршылдық саясатына қарсы ашық қарулы көтерілістің әлі де
болса ... ... ол ... түсінді. Теңдік пен ... төте жолы деп ... ... ... ... ... сөйтіп халықтың ұлттық мәдениетін өркендету, өнер-білімін көтеру,
ұлттық сана-сезімді оятуды ұлт-азаттық қозғалыстың жаңа стратегиялық ... ... ... ... ... қарсы болғанмен, тарихшы-ғалым
Әлихан халқының 1916 жылғы қарулы көтерілісінің орасан зор маңызын ... ... жылы ол ... ... ... Шестаковпен бірігіп,
көтерілістің 10-жылдық мерейтойына арнап, «1916-1926» кітабын жазып
шығарды. Кітапта ... ... ... ... қол ... башқұрт,
өзбек, қырғыз сияқты халықтардың да бас көтеруіне үлкен себеп болғандығына
назар аударады,көтерілістің 1917 жылы ... ... ... ... ... ... ... қазақ көтерілісінің қаналушының қанаушыға қарсы
«таптық» сипатта емес, отаршылдарға қарсы ... ... ... ... ... ... ... шаңырағын ортаға түсіріп, қора-
қопсысын ... ... ... ... ... ... ... іс-
әрекеттерін сынайды…
Әлихан Бөкейхан халқының өзіндік ерекшеліктері мен ... ... ... әдет-ғұрпын, сенім-нанымын, өнерін зерттеп,
жазып, ... мұра ... Ол ... ... ... ... зеттеген, қазақтың шежіресін жазған тұңғыш ғалымдардың бірі.
Мәселен, оның Павлодар мен Қарқаралы ... ... ... ... мен ... ... ... Ф.А.Щербина экспедициясы
«Материалдарының»IV(1903жыл)және VI(1905жыл) томдарында жариялаған.
Әлекеңнің этнография саласына ... ... ... елге – ... ... «О киргизских поминках»атты екі тілде қатар жарияланған
мақаласы назар ... «Би Һәм ... ... ... заң мен ... қарастырылады. Кезінде Әлихан Орыстың Жағрафия қоғамының Батыс-
Сібір бөлімі мүшесі ретінде, ... ... ... ... ... ... баяндамалар жасап, дәрістер
оқып тұрған. Сондай-ақ, ол ... ... ... ... ... ... ... саймандарын жинасып, Том қаласында қазақтың
өлкетану музейін ашуға қол ұшын берген.
Әлихан Бөкейхан қазақ және орыс ... ... ... ... Питердің «Сибирские вопросы», «Биржевые ведомости», « Новая
жизнь» газет-журналынан бастап, қудалауда жүргенде ... ... ... ... ... ... басылымдарында жиі көрініп тұрды.
Қазақша тұңғыш мақаласы 1900 жылы «Дала уалаяты газетінен» көрінеді. ... ... ... ... ... «Қазақстан» газеттері мен ,
«Айқап»журналынан мақалалары ұштастырылды. Ал ... ... ... уалаяты газеті» жабылған соң, қазақша газет басуды ... ... ... Орынбор, Семейдегі патша ... ... ... ... ... ... беделді саяси-қоғам
қайраткерлерін салып, аяғында ... ... ... ақпатында тұңғыш
саны жарыққа шыққан ... ... ... ... еді. Бұл ... ... ... зиялыларын
басын біріктіріп, халық үшін атқарған қызметін ерекше ... ... ... 1905-07 ... ... ... ... қатарына
өтеді. өзі осы партияның қазақ зиялылары мен саяси белсенділерінің арасында
шағын тобын ұйымдастырады. Омбының ... ... ... край», «Степной вестник», «Степной пионер» газеттерінде және
Питерлік «Сибирские вопросы», ... ... ... ... ... ... ... Әлиханның көзқарасының пісіп жетілуіне,
кейін белгілі саяси, ... ... ... әрі ... ... ... және ... ретінде танылуына, саяси ... ... осы Омбы ... орны ... ... ... 1910 ... дәуір мемлекеттеріндегі ұлттық қозғалыстың түрлері»жинағына енген
«Қазақтар»еңбегінде көрсеткендей, қазақ даласында екі саяси ағым ... Бірі – ... мен ... бет ұстаған дәстүршіл, панисламшыл
ағым. Бұл ағымды татар, Түркістан медреселерін бітірген исламның ... ... ... ... оған ... жаңа, пантүркілік ыңғайда
болып негізінен Батыс өркениетін үлгі тұтты. Орыс ... ... ... ... ... ... ... Ж.Ақпайұлы,
М.Дулатұлы, Х. және Ж.Досмұхамедұлдары бастаған тобы осы ағымға жатты. Бұл
топ саяси ұстамдылық танытып, патша үкіметіне сақтана қарады және ... ... ... ашық күрестің әлі ерте екендігін анық түсінді.
Сондықтан, ең алдымен ... ... ... ... ... ... деп ... сол мақсатта күш-қуаттарын аямады. Орыстың либералды
шамадағы солшыл саяси партияларымен ымыраға келуге болыады деп ... ... 15 ... ол Ресейдің I Мемлекеттік думасына ... ... бір ... ... ... сайланады. Ресейдің I
Мемлекеттік думасыжұмысын 27 ... ... ... Әлиханның
депутаттыққа сайлануынан қорыққан Дала генерал-губернаторы Галкин өзі
тікелей бұйрық беріп, 1906 ... 9 ... ... ... мәселесімен
үгіт-насихат жүргізіп жүрген Әлекеңді ... ... бір ... ... ... ... ... бес айдай , яғни
Мемлекеттік думаға тікелей сайлау науқаны басталғанша ұстайды. Осыдан ... I ... ... кеш ... көп ... жетеді.
Мемлекеттік дума күштеп таратылғаннан кейін, наразы 200-дей депутат
жасырын Выборгқа жиналады. Нәтижесінде ... ... 180 ... ... ... да қолын қояды. Сол үшін жазаға тартылып, 3 ... ... ... ... 18 желтоқсанында шыққан бұл шешім 1908
жылдың 21 қаңтарында күшіне енеді. Сөйтіп, Әлекең II ... ... ... ... Ал түрмеден босатылған соң 1908 ... жер ... ... ... ... ... ... Әлихан
Бөкейхан Самарада 1908-15 жылдары тұрып, түрлі жұмыстарымен қатар, саяси
күресін тоқтатпайды…
1937 жылдың 27 қыркүйегінде КСРО ... ... ... ... ... борьбу против Советской власти, … устанавил
связи с руководителями террористического центра в ... и в ... ... ... ... қазақтың ұлт-азаттық қозғалысының негізін қалаған аса
көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ғұлама ғалым Әлихан ... ... тыс ...... өлім ... ... ... үкім
шығарды. Үкім сол күні-ақ – 1937 жылдың 27 қыркүйегінде жүзеге асырылды.
Сөйтіп жаңа ... Алты ... ... ... өлімге кесе отырып, қазақ
халқының ұлттық, ұлт-азаттық қозғалысының күре тамырын шауып, тұншықтырмақ
болды, қазақтың ұлттық ... ... ... ... ... ... 1937 ... қыркүйегінде өшкендей болған бұл үн 1986 жылдың
желтоқсанында бүкіл әлемді дүр ... ... ... бытырап
тарауына бірден-бір себеп, түрткі болды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Әлихан Бөкейхан ... ... ... тарихы. Очерктер»

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алихан Бөкейхан6 бет
Алихан Бөкейханов өмірбаяны9 бет
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы6 бет
Бөкейханов Әлихан Нұрмұхамедұлы жайлы27 бет
ХХ ғасырдың ұлы жаршысы - Әлихан Бөкейханов49 бет
Әлихан Бөкейханов3 бет
Әлихан Бөкейханов – публицист4 бет
Әлихан Бөкейханов. Алаш Орда5 бет
Әлихан Бөкейхановтың саяси-әлеуметтік философиясы60 бет
Әлихан Бөкейхановтың қоғамдық саяси көзқарасы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь