Алтын Орда

Алтын Орда – Жошы ұлысының орнына құрылған алғашқы ірі мемлекеттердің бірі. Жошы ханның баласы Батый /Бату/ ханның кезінде Орда Алтай тауынан Дунай өзеніне дейінгі ұлан-ғайыр жерді алып жатқан үлкен мемлекет болды. Орталығы алғашында Еділ бойындағы Сарай-Батуда болса, кейін Сарай-Берекеге көшірілген. Алғашқы кезде Алтын орда мемлекеті деген ұғым болмаған. Орыс деректерінде бұл атау тек XVI ғасырдың аяғында пайда болған. Шыңғысхан және оның ұрпақтары туралы жазылған «Шыңғыснама» шежіресі сақталған. Осы шежіреде мынадай аңыз бар. Шыңғысхан Жошы ханнан туған өзінің Батый, Ежен, Шайбан деген үш немересіне алтын босағалы «Ақ орда», күміс босағалы «Көк орда», болат босағалы «Боз орда» тіккізген. Алтын босағалы ордаға батыйды кіргізіп, Жошының орнына хан сайласа керек. «Алтын Орда» деген атау осыдан шыққан тәрізді. Сөйтіп Жошы ұлысының орнына алтын босағалы Ақ Ордаға кіріп, таққа отырған Батыйдың басқаруымен Алтын Орда мемлекеті құрылған.
Жазылған деректерде басқада да түсініктер бар. Бір деректерде Жошы ұлысының қарамағындағы жерлер ғана «Алтын Орда» деп аталса, ал екінші бір деректерде Батый хан мен оның мирасқоры Беркенің иелігіндегі Еділ бойы мен Кавказдың терістік жағын «Алтын Орда» деп атаған. Жалпы «Алтын Орда» болып аталғанымен, оның өзі жеке-жеке ұлыстарға бөлініп жатқан. Олардың арасында байланыс өте нашар болған.
Батый хан – Алтын Орданы құрушы монғол ханы. 1227-1255 жылдары Алтын Орданы билеген.
Мұсылман деректерінде Батый хан әділ адам болғандығы туралы айтылады. Ол мұсылман елдеріне әрқашан қамқорлық жасап, оларға мешіт салдырып, діни әдет-ғұрыптарды жүргізуге көмектесіп отырған. Сондықтан да ол мұсылмандардың ең жақын қамқоршысы деп есептелген. Парсы тарихшысы Жувейни Батый ханның әділдігі туралы былай деп жазған: «Оның ордасына саудагерлер барлық жерлерден келіп жатты. Олар түрлі тауарларды әкеледі. Ол (Батый хан) тауарлардың барлыған алғызып, оның үстіне бағаны артығымен төлетіп отырған».
        
        Алтын Орда – Жошы ұлысының орнына құрылған алғашқы ірі ... Жошы ... ... ... /Бату/ ханның кезінде Орда Алтай тауынан
Дунай өзеніне дейінгі ұлан-ғайыр жерді алып жатқан үлкен мемлекет болды.
Орталығы алғашында Еділ бойындағы ... ... ... ... Алғашқы кезде Алтын орда мемлекеті деген ұғым болмаған. Орыс
деректерінде бұл атау тек XVI ғасырдың ... ... ... ... ... ұрпақтары туралы жазылған «Шыңғыснама» шежіресі сақталған. Осы
шежіреде мынадай аңыз бар. Шыңғысхан Жошы ... ... ... ... Ежен,
Шайбан деген үш немересіне алтын босағалы «Ақ орда», күміс босағалы «Көк
орда», болат босағалы «Боз ... ... ... ... ордаға батыйды
кіргізіп, Жошының орнына хан сайласа керек. «Алтын Орда» ... атау ... ... ... Жошы ... орнына алтын босағалы Ақ Ордаға кіріп,
таққа отырған Батыйдың басқаруымен Алтын Орда мемлекеті ... ... ... да ... бар. Бір ... Жошы
ұлысының қарамағындағы жерлер ғана «Алтын Орда» деп аталса, ал екінші бір
деректерде Батый хан мен оның мирасқоры Беркенің иелігіндегі Еділ бойы ... ... ... ... ... деп атаған. Жалпы «Алтын Орда» болып
аталғанымен, оның өзі жеке-жеке ұлыстарға бөлініп жатқан. Олардың арасында
байланыс өте ... ... хан – ... ... ... монғол ханы. 1227-1255 жылдары
Алтын Орданы билеген.
Мұсылман деректерінде Батый хан әділ адам ... ... Ол ... ... ... қамқорлық жасап, оларға мешіт
салдырып, діни әдет-ғұрыптарды жүргізуге көмектесіп отырған. ... ... ... ең ... ... деп ... ... тарихшысы
Жувейни Батый ханның әділдігі туралы былай деп жазған: «Оның ордасына
саудагерлер барлық ... ... ... Олар ... ... ... Ол
(Батый хан) тауарлардың барлыған алғызып, оның үстіне бағаны артығымен
төлетіп отырған».
Ал орыс ... ... ... ... орданы экономикалық
қуатын арттырып, қалалық өмірдің жандануына ерекше көңіл бөлгені айтылады.
Алтын орданың ... ... ... ... ... Алтын Ордаға
хандық еткен алғашқы жылдары туралы мағлұмат жоқ. 1235 ... ... ... ... ... ... шешім қабылданған кезден бастап
Батыйдың есімі тарихи деректерде айтыла ... ... ... жорық
жеті жылға (1236-1242) созылған. Осы жорықтар нәтижесінде Батыс елдері
жаулап алынып, Алтын Орданың шекарасы ... ... ... ... түскен.
Осыдан кейін Солтүстік Кавказ, Қырым бойы, Орыс ... ... ... ... ... ... ... алым салық төлеп отыруға
мәжбүр болған.
Алтын Орда саяси және экономикалық жағынан ... мен ... ... ... дамыған. Әсіресе Беркенің кезінде Алтын Орда мен
Египет сұлтаны Бейбарыс арасындағы байланыс ... ... ... ... ... ... сатылып барған Бейбарыстың
Мәмлүк мемлекетінің төртінші сұлтаны болғаны белгілі.. Бейбарыс өзін әскери
өнердің ... ... ... ... білді. Мемлекеттік билік басына
келгеннен кейін ислам дінінің өркендеуіне атсалысты. 1262 жылы ... ... ... ... ... ... ... үшін өз елшісін жіберді.
Мұнан кейін екі ел арасында әскері, сауда, ... ... ... беделінің өскендігін көтсететінбір жағдай – Берке ханның
Монғол империясына ... ... ... ... ... бас тартуы. Бұл жағдай ұлы хан Мөңке қаза болғаннан кейін Алтын
Орданың өз алдына тәуелсіз, ... ... ... айқындай түседі.
Берке хан Алтын Орданы одан әрі күшейте түсу үшін мұсылман ... ... ... ... ... Орта Азияда мұсылман
дінінің ортылығы болған Үргеніш, ... ... ... ... ... бір жағдай, Берке исламды қарапайым халық арасында
таратуға құлшынбаған. Ол ... ... ... ... ... ... Берке хан Кавказ жеріне жорықта (1266 ж.) қаза
тапқаннан кейін оның ... ... ... хан ... отырады. Бұл
кезде айтарлықтай саяси жаңалық бола қоймаған. Дегенмен Меңгу – Темір хан
өзінің Мысырмен ... ... ... ... отырған екі елдің
арасындағы Византияға қарсы 1271 жылы жорыққа шығады. Бірақ ... ... бас ... бейбіт келісімге келген. Бұл келісім Алтын
Орданың Жерорта теңізі бойындағы қалалармен сауда ... ... ... ... ... орналасқан түрік тілдес халықтармен байланыиың
дамуына жол ашты. Әсіресе Ноғай сияқты қолбасшылардың беделі көтерілген.
Бұл келешектегі Ноғай ... ... ... ... ... ... саяси жағынан мемлекеттік беделінің көтерілуіне зор
үлесін қосқан Тохты хан (1290-1312) болды. Ол Иран, ... ... ... ... ... мәмлүктерімен тығыс қарым- қатынаста болған.
Әсіресе Алтын Орданың гүлденген кезі Өзбек хан (1312-1342) мен оның баласы
Жәнибек ханның (1342-1357) билік ... ... ... Өзбек хан қалалық
өмірдің дамуына қатты көңіл ... Ол ... жаңа ... мен
мешіттер салдырып, қаланы көркейткен. Қалаларда медресе салдырып, мұсылман
дінінің таралуына себін тигізген. Ол өзінің Мысыр сұлтанына ... ... ... дінсіздердің азайғанын хабарлаған. Сөйтіп Өзбек ханның кезінде
мұсылман діні мемлекеттік дін ... ... ... ... XIV ... ... жартысында Алтын Орда
ішінде алауыздық күшейеді. Хандық билік үшін тартыста ... ... ... астам адам хан болып, тақ үшін таласта ... ... ішкі ... ... ... ... Мамай
қолбасшылық еткен әскері 1380 жылы Куликово даласында Дмитрий Донской
бастаған орыс ... ... Осы ... ... Алтын Орда мүлде
әлсірейді. Бұл әлсіздікті пайдаланған Жошы ханның екінші бір ... Әмір ... ... ... Орданың билігін өз қолына алған.
Билігін нығайту үшін Тоқтамыс 1382 жылы Мәскеуге ... ... ... ... ... мен Кавказ елдеріне бірнеше рет жорық жасайды. ... ... ... ... ... үшін, Алтын Ордаға бірнеше рет
шабуыл жасап, өзі әлсіреп тұрған мемлекетті бас ... ... ... Орда XV ... ... Ақ ... ... Ордасы, Сібір,
Қазан, Қырым, Астрахан хандықтары болып бөлініп кетеді. Ол ... ... Орда ... орда Ноғай ... ... ... ... ... ... ... билеушісі Шейх-Ахмед 1402 жылы өлгеннен кейін Алтын Орда мемлекет
ретінде жойылды.
Алтын Орда хандары:
*1227-1255 жж. – ... ... жж. – ... ... жж. – ... жж. – ... жж. – ... жж. – Тоқты хан
*1312-1341 жж. - Өзбек хан
*1341-1357 жж. – Жәнібек хан
*1380-1395 жж. – ... ... жж. – Шейх ... ... ... құрылысы.
Шыңғысхан ұрпақтары ұлыстарының басқару жүйелерібір-біріне ұқсас болды.
Хандық өкімет хан мұрпақтарының иелігі болып табылды. Егер хан ... ... не ... ... хан ... ... ... жүріп тұрған хан
тұқымының әрбір ... ... бір ... ... алым ... ие ... . Ол пайданы өзәнәң сарай тұрмысына және ... ... Орда ... ислам дінін қабылдағаннан кейін іс жүргізу
жұмыстарын түрік жазуымен , ... ... орта ... ... ... ... ... жазушыларды «Білікшілер», яғни
хатшылар деп атаған. Ұлыстың аумақтық бөліктерін билеушілер ... ... ал ... беклер бекке бағынған. Ал азаматтық істерге
уәзір билік жүргізілген. Жалпы Алтын Ордада Жошы ұлысының ... ... ... ... ... ұлыстарға, ал ұлыстар ұсақ
үлестерге бөлініп ... ... ... ... ... ... ... деп аталған жергілікті әкімдер арқылы жүзеге асырылған.
Даруғалар салық жинаумен шұғылданды. Сонымен қатар халық ... ... ... байланыс қатынасын ұйымдастыру сияқты жұмыстарды атқарған.
Әскери істерді беклер бек басқарса, ал азаматтық билік уәзірлердің ... Орда ... ... ... басқақтар маңызды орын
алды. Олар басқару қызметін атқарумен қатар, жергілікті ... ... ... ... жерлерде салық жинаумен де айналысты. Алтын Орда
орасан зор аймақты алып жатқандықтан, іс тәжірибесі бар, ... және ... ... мол ... құрылған орасан үлкен әкімшілік аппарат
қажет болған. Ол ... ... ... мен ... ... ... көп жағдайда түріктердің ықпалына түсіп,
түркіленіп, түрік тіліне көшіп, ислам дінін ... ... ... Орда мемлекеті XIV ғасырдың өзінде мұсылмандық ... ... ... ... ... көп ... ... сәулет өнерін,
моншаны, изразецтер, өрнекті безендіру, әшекейлі ыдыс, парсы өлеңдерін,
араб геометриясы мен ... ... ... ... ... мінез-құлық пен талғам алып, үйренді. Ол Алтын Орданың XIIІ
ғасырдың екінші жартысы мен XIV ... ... ... ... және Мысырмен кең әрі тығыс байланыс жасауы себепші болды.
Алтын Орданың ... ... мен оның ... ... ... қалалардың өкілдері тұрды. Сарай да бәрі де дамып, қалыптасу үстінде
болатын, онда әр түрлі діндер мен ... ... ... Орда
сарайында түрлі нанымдағы миссионерлер арасында пікірсайыстар өткізіліп,
оларға Мұхаммед, Христос, Будда ... ... ... қатысты.
Ордалықтар өздері жаулап алған елдерден тұтқын етіп айдап әкелген ... өнер ... ... ... ... Орда қалаларын салуға және
Алтын Орданың синкретикалық мәдениетін жасауға қатысты.
«Алтын Орда» термині кейіннен шыққан. Орыс ... ... ... ... ... ... «татарлардан» «Батыйға» деген
сөздерді қолданады. XV-XVI ғасырлардағы ... ... ... ... ... ... орнына «Орда» термині ... ... ... ... ат орыс ... алғаш рет тек XVI
ғасырдың аяғында ғана кездеседі, оның алғаш пайдалану жағдайы Сарй ... ... ... ... ... ... «Алтын Орды» ұғымының
шығуы, зерттеушілердің пікірі бойынша, ұлы моңғол ханының хан ордасына, сән-
салтанатты киіз ... ... бұл ... ... ... ... келтірілген. Онда яғни Қарақорым маңында ... ... ... үй ... Оның ... ... ішіне айнала мата
ұсталған. Оны «Алтын ... ... деп ... ... ... ад-Дин
жылнамасынан.)

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Алтын орда."6 бет
«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы7 бет
«Алтын орда» мемлекетінің құрылуы туралы13 бет
Алтын Орда дәуірі әдеби мұраларының зерттелуі92 бет
Алтын Орда дәуіріндегі 6 бет
Алтын Орда мекендеген территориясы5 бет
Алтын орда мемлекеті10 бет
Алтын орда мемлекеті. Ақ Орда. Ноғай ордасы27 бет
Алтын орда тарихы2 бет
Алтын орда туралы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь