Қазақстан Республикасындағы лизингтік операциялар

Кіріспе 3

1 тарау ҚР екінші деңгейлі банктердің қаржылық қызметтеріндегі лизингтік операциялардың рөлі
1.1 Лизингтің экономикалық мәні және оның түрлері 6
1.2 Қазақстан Республикасындағы лизингтің даму кезеңдері 25
1.3 Коммерциялық банктердегі лизингтік операциялардың кемшіліктері мен артықшылықтары және оларды есептеу әдістері 27
1.4 Дамыған мемлекеттердегі лизингтік операциялар тәжірибесі 31

2 тарау Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің лизингтік операцияларына талдау жүргізу(АҚ «Тұран әлем банкі»тәжірибесінде)
2.1 Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің лизингтік операцияларының қазіргі жағдайына талдау 38
2.2 «Тұран Әлем Банкі» АҚ тәжірибесінде лизинг операцияларын талдау 55

3 тарау Қазақстан Республикасындағы лизингтік қатынастарды дамыту жолдары
3.1 Қазақстан Республикасында лизингтік операциялардың дамуындағы мәселелер 61
3.2 Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесін жетілдіру жолдары 64

Қорытынды 70

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 72
2007 жылғы 27 ақпандағы ҚР Президентінің халыққа жолдауының алтыншы бағытында еліміздің Қаржы жүйесінің ырықтандыру жағдайындағы тұрлаулылығы мен бәсеке қабылеттілігінің жаңа деңгейі туралы мынадай міндеттер белгіленді: біріншіден, банктеріміз жергілікті нарықтағы, сондай-ақ өңірлік әрі халықаралық жобалардағы бәсекелестік күреске әзір болу; екіншіден, Қазақстанның банк жүйесі тарапынан экономиканың келешегі бар секторларына нарықтық тұрғыдан тиімді қолдау көрсетуі үшін жағдай жасау және банктердің өңірлік экономикалық жобаларға соның мемлекеттік жеке меншік серіктестік шеңберінде қатысуын күшейту; үшіншіден, екінші деңгейдегі қуатты банктердің капиталын ұлттық ауқымдағы, әсіресе энегетикалық , инфрақұрылымдық және «ұшқыр» жобалардың іске асырылуына тарту туралы маңызды мәселені шешу;төртіншіден, капиталдың қозғалысы саласындағы негізсіз шектеулерді алып тастау; бесіншіден, электрондық банк қызметінің инфрақұрылымын кеңейту арқылы электрондық сауданы дамыту/1/.
Сонымен қатар, ҚР Президентінің 2008 жылғы 7 ақпандағы халыққа жолдауында банк секторының бәсекелестік қабылеттігі мен тұрақтылығын арттыру міндетін белгілей отырып, банктерге мемлекеттік қолдаудың біржақты бола алмайтындығын, яғни тәуекелдердің өздеріне тиесілі бөлігін алуға тиістігін, сондай-ақ банктердің акционерлері өздерін дамытуы үшін қосымша ресурстар тартқысы келмесе немесе оған қабылетсіз болса, ондай кезде мемлекет қажетті шаралар қолдануға дайын болу керектігін басып айтты/2/.
Бүгінгі күнде, еліміз әлемдік шаруашылықтың толық құқылы мүшесіне айналуы, нарықтық қатынастар орнауынынан кейін біз саяси, әлеуметтік-эконоикалық проблемаларға тап болдық.
Проблемалар саны аз емес, оларды бірден толығымен шешу ешкімнің қолынан келмес. Нарықтық экономикалық қатынастарға өрлеп бара жатқан мемлекет үшін барлық мәселерді мұқият қарастыру керек, өйткені мұнда тым кеткен ауытқулар ертеңгі жағдайға елеулі әсерін тигізуі мүмкін.
Проблемалардың көбісі, біздің ойымызша, мемлекет үшін стратегилық маңызды экономика салаларында шоғырланған. Мемлекеттің қаржы жүйесінің негізгі буыны халық шаруашылық салаларындағы кәсіпорындардың қаржылары болып табылады. Міне осы буында ңақты түрлі экономикалық қатынастар жүргізіледі.Мұндағы физикалық және моралды тозған жабдықтарға ерекше назар аудару қажет деп ойлаймыз.
Сапасы жоғары (әлемдік нарықтағы бәсеке қабілеттік мүмкіндіктерін былай қойғанда) тауарларды тозығы жеткен жабдықтар көмегімен өндіру мүмкін емес екендігін бәріміз де жақсы түсінеміз. Дегенмен бүгінгі таңда кәсіпорындардың бағасы қымбат, оған қоса ғылыми-техникалық даму нәтижесінде тез жаңартылып отыратын жаңа құралдарды сатып алуға мүмкіндіктері жетіспейді. Жабдықтарды несиеге сатып алып, айналыс құралдарына қайтадан инвестиция тарту де проблемаға айналады.
1 ҚР Президентінің халыққа жолдауы// 1.03.2007ж.
2 ҚР Президентінің халыққа жолдауы// 6.02.2008ж.
3 Қазақстан Республикасының «Қаржы лизингі туралы» Заңы, Егемен Қазақстан 12/УП- 00 (10.07.2003 ж. N 483-II; 10.03.2004. ж. N 532-II толықтырулармен).
4 1994 жылдың 28 желтоқсанындағы Қазақстан Республикасының «Шетел инвестициялары туралы» Заңы (толықтырулармен қоса)
5 «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің зандық күші бар Жарлығы // 31.08.1995, N 2444;
6 Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі (ерекше бөлім), Алматы: Жеты Жарғы – 1999 жыл.
7 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банк статистикалық бюллетені;
8 1999-2001 ж.ж ҚР лизинг даму бағдарламасы;
9 Горемыкин В. А. «Лизинг», Москва - 1997
10 Покровская В. В. «Халықаралық коммерциялық операциялар мен олардың регламентациялары», М-ИНФРА, Москва – 1996ж
11 Чекмарева Е.Н. Лизинг новый бизнес, М, 1993;
12 Джуха В.М. Лизинг - Ростов-на-Дону: Феникс 2001ж.
13 Францева Е. Ф. «Лизинг», Москва – 1998 жыл.
14 Сагадиев К. Қазақстандағы лизинг: дамудың проблемалары мен перспективалары. Азия-ЭЖ/2003ж. №13
15 Смағулов А. С. «Лизинг», Алматы – 1996ж.
16 Абдраимов Р. ҚР қаржы лизингінің дамуы: реалдығы мен перспективалары /Аль-Пари 2005ж. № 4-5
17 Айманова Л.; Оралбаева Ж. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты секторы / Аль-Пари 2005ж. № 4
18 Комаров В. Реалды секторға реалды көмек / Лизингтік қатынастардың дамуы // Риск 2003ж. № 2-3
19 Лизинг: Инвестициялайдың тиімді мүмкіндіктері мен өндірісті қайта құру / Бизнес 2005г. № 3-4
20 Мэнсен Т., Цыганов А. Шағын кәсіпкерлік саласындағы лизингтік мәмілелерді сақтандыру / Финансы 2006ж. № 13
21 Анвар Сайденов «Операция Лизинг», «Казахстанская правда» газеті № 209-210 28.09.2003ж, б. 6
22 Қазақстан Республикасының Статистика Агенттігі http://WWW.kazstat.asdc.kz
23 Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі http://WWW.nationalbank.kz
24 «Тұран Әлем Банкі» АҚ http://www.bta.kz, http://www.leasing.kz
25 Екінші деңгейлі банктердің операциялары туралы сайт http://www.bankinfo.kz
26 «Казкоммерцбанк» АҚ http://www.kkb.kz
27 Тлеужанов Е.; Киреева К. Лизинг – инвестициялық қаржыландыру формасы. /Аль-Пари 2004ж. № 4
28 Баишев Б., Бекетов К. Лизинг как форма арендных отношений//Банки Казахстана, 2000ж, N2,5.32-34.
29 Альберт Сабитов «Из истории российского законодательства о лизинге» // «Лизинг-Курьер» № 1 (1) , қаңтар-ақпан, 2004 жыл
30 Юсупова А. Т. «Особенности развития лизинга в странах Западной Европы»// «ЭКО» № 10, 2003 жыл
        
        Мазмұны
| |Кіріспе |3 |
| | | |
|1 ... |ҚР ... ... банктердің қаржылық қызметтеріндегі | |
| ... ... рөлі | ... |Лизингтің экономикалық мәні және оның ... |6 ... ... ... ... даму ... |
|1.3 |Коммерциялық ... ... ... |27 |
| ... мен артықшылықтары және оларды есептеу | |
| ... | ... ... мемлекеттердегі лизингтік операциялар тәжірибесі |31 |
| | | |
|2 ... ... ... ... банктердің | |
| ... ... ... ... ... әлем | |
| ... | ... ... ... ... ... ... |38 |
| ... операцияларының қазіргі жағдайына талдау | ... ... Әлем ... АҚ тәжірибесінде лизинг операцияларын |55 |
| ... | |
| | | |
|3 ... ... ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... лизингтік операциялардың |61 |
| ... ... | ... |Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесін жетілдіру |64 |
| ... | |
| | | |
| ... |70 |
| | | |
| ... ... ... |72 |
| | | |
| | | ... ... 27 ақпандағы ҚР Президентінің халыққа жолдауының алтыншы
бағытында еліміздің Қаржы жүйесінің ырықтандыру ... ... ... ... жаңа ... ... мынадай міндеттер
белгіленді: біріншіден, банктеріміз жергілікті нарықтағы, сондай-ақ өңірлік
әрі халықаралық ... ... ... әзір болу; екіншіден,
Қазақстанның банк жүйесі тарапынан экономиканың келешегі бар ... ... ... ... ... үшін ... ... және банктердің
өңірлік экономикалық жобаларға соның мемлекеттік жеке ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі қуатты банктердің
капиталын ұлттық ауқымдағы, ... ... , ... ... ... іске ... ... туралы маңызды мәселені
шешу;төртіншіден, ... ... ... ... ... ... бесіншіден, электрондық банк қызметінің инфрақұрылымын кеңейту
арқылы электрондық сауданы дамыту/1/.
Сонымен қатар, ҚР Президентінің 2008 ... 7 ... ... банк секторының бәсекелестік қабылеттігі мен ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың біржақты
бола алмайтындығын, яғни ... ... ... ... алуға
тиістігін, сондай-ақ банктердің акционерлері өздерін ... үшін ... ... ... ... оған қабылетсіз болса, ... ... ... ... ... ... болу керектігін басып айтты/2/.
Бүгінгі күнде, еліміз әлемдік шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ... біз саяси, әлеуметтік-
эконоикалық проблемаларға тап болдық.
Проблемалар саны аз емес, ... ... ... шешу ешкімнің
қолынан келмес. Нарықтық экономикалық қатынастарға өрлеп бара ... үшін ... ... ... ... ... өйткені мұнда тым
кеткен ауытқулар ертеңгі жағдайға елеулі әсерін тигізуі мүмкін.
Проблемалардың көбісі, біздің ... ... үшін ... ... ... шоғырланған. Мемлекеттің қаржы жүйесінің
негізгі буыны ... ... ... ... болып табылады. Міне осы буында ңақты түрлі ... ... ... және ... ... ... назар аудару қажет деп ойлаймыз.
Сапасы жоғары (әлемдік нарықтағы бәсеке қабілеттік мүмкіндіктерін
былай ... ... ... ... ... ... ... мүмкін
емес екендігін бәріміз де жақсы түсінеміз. Дегенмен бүгінгі ... ... ... оған қоса ... даму ... ... ... жаңа құралдарды сатып алуға мүмкіндіктері
жетіспейді. Жабдықтарды несиеге сатып алып, ... ... ... тарту де проблемаға айналады.
Бұл тығырықтан шығудың бірден-бір жолы дүние жүзінде 40 ... ... бойы ... келе ... лизинг қатынастарын дамытуда жатыр деп
ойлаймыз. Оның ... ... ... ... ... техникалық жаңартуларға қомақты қаржы ресурстарын бөлу ... ... ... ... дамыту мен меншіктің барлық ... ... кіші және орта ... айналысатын отандық өндіріске қосымша
инвестиция тартуға мүмкіндік беретін лизинг ... ... ... туды. Сонымен қатар, бұл экономиканың барлық ... ... және ... ... ... капиталды толығымен
жаңартудағы күрделі проблеманы шеше отырып, ... ... ... алады. Лизинг бизнесінің құқықтық, салықтық және басқа
да негіздерін құру ... және орта ... ... ... және ... ... қатынастар өндірісті дамытудың перспективті бағыты мен
техникалық қайта жарақтандыру екпіні бола алады.
Қазақстан ... ... ... ... өзекті мәселелерінің
бірі экономиканың базалық және басыңқы салаларындағы негізгі құралдардың
физикалық және ... ... Бұл ... ... ... ... ... инвестициялаудың ерекше түрі ретіндегі – лизингтің
маңызы өте ... ... ... - ... циклінде жойылмайтын кез
келген мүлік бола алады. Іс жүзінде лизингке берілетін мүлікке ... ... ... ... ... ... машиналар, станоктар,
автомобильдер, су көлігі, ауыл ... ... ... ... және т.б. ... ... негізгі қатысушыларына Лизинг беруші, Лизинг
алушы және Жабдықтаушы жатады. ... ... ... мәміле орын алса,
брокерлік лизингтік, трасталық, сақтандыру және ... ... ... ... маклерлер, консигнаторлар, агенттер
сияқты түрлі делдалдар да қатыса алады. Шетелде жасалған ірі мәмілеге ... ... ... жұмысының тақырыбын «Коммерциялық ... ... және ... ... ... ... ... негізгі себептері:
• Қазақстан Республикасында лизинг нарығы әлі де ... ... ... ... ... шағын және орта бизнеске инвестициялаудың ең
қолайлы жолы.
Диплом ... ... ... ... мәнін мағынасын зерттеу
және оның шетел ... ... ... ... ... жолдарын іздеу.
Диплом жұмысының алдындағы міндеттеріне:
• Теорияны зерттеу ... ... ... ... ... мемлекет экономикасы үшін лизингтің артықшылықтарын
анықтау.
• Тәуелсіздік ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы коммерциялық банктердің лизинг қатынастарын
қарастыру.
• Қазақстан Республикасының екі ірі ... ... ... ... ... ... лизинг бизнесін тежеп тұрған проблемаларды анықтау
мен ... шешу ... ... жатады.
Диплом жұмысы кіріспе, үш тарудан және қорытындыдан тұрады.
Бірінші тарауда лизинг қатынастарының теориялық негіздері: анықталуы,
түрлері, субъектілері мен ... ... ... ... ... ... ... лизингтік операциялардың ... ... ... жинақтаған білімімнің негізінде лизингтің
жабдықты сатып алу мен ... ... мен ... ... ... ... ... төлемдерді есептеу әдістері, соған
қоса, лизинг пайда болуының қысқаша тарихы мен ... ... ... және Ресей Федерациясындағы лизинг бизнесінің ... ... ... ... ... ... ... жағдайы,
лизингтік қатынастарды банктік ... ... ... ... ... қатар, алдыңғы қатарлы банктердің бірі
«Тұран Әлем Банкі» АҚ тәжірибесіндегі лиизингтік ... ... ... Қазақстандағы лизинг дамуының проблемалары
талқыланады да, осыдан Қазақстан ... ... ... дамыту
жолдары іздестіріледі.
Қорытындыда жұмыс ... ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы лизинг бизнесінің ілгері дамуына үлес қосады ... ... ... жұмысын жазу барысында біз казақстандық және ... ... мен ... ... Е.Н., ... ... Л. (лизинг төлемдерін есептеудің негізін қалаушы), Кабатова
Е.В. (лизингтік қатынастардың құқықтық ... ... және ... сүйенеміз.
Қазақстандағы лизинг бизнесінің дамуын зерттеумен айналысқалы аз ... ... ... да ҚР ... ... ... ... ғалымдарды атай
аламыз: Смағұлов А.С., Сағадиев К.Ә.
Әрине аты ... ... ... ... да тұлғалар лизинг
бизнесінің ... өз ... ... ... ... ... ... қызмет ететіндіктен ғылыми еңбектері
басылымға шықпайды. ... ... ... ... ... ... ... барлық жақтарын ашып көрсетуге тырыстық.
1 Тарау. ҚР екінші деңгейлі банктердің қаржылық ... ... ... ... ... мәні және оның ... лизингке ұқсас операцияның б.э.д. 2000 жылдай бұрын ертедегі
Вавилонда жасалғандығы белгілі. Ағылшын ... ... ... 1760 ... ... ... ... лизинг туралы бірнеше баптарды
көрсеткен. Рим ... ... ... заң ... ... ... тапқан. Шетелдік зерттеушілер ... ... ... ... ... ... 1877 жылы ... Компани" деген американдық компанияның телефондарды сатудың орнына
жалға бергендігін тілге тиек етеді. "Юнайтед Стейтс ... ... ... ... ... 1952 жылы Сан-Францискода (АҚШ) құрылған.
Европада 1962 жылы "Дойче лизинг" ... ... ... компания
Дюссельдорфта (Германия) пайда болыпты.
"Лизинг" сөзі "lеаsе" деген ағылшын сөзінен шыққан, ... ... ... ... ... ... бізге мынадай сұрақ туындайды: "Лизинг"
сөзі ... ... ... оның жалға беруден айырмашылығы неде?
Айта кетер болсақ ... ... сөзі ол ... ... бір уақытқа,
арнайы төлем талап ете отырып басқа біреуге қолдануға беру. "Жалға ... ... ... ... жеке ... ... керек емес уақытта
пайда көру үшін басқа біреуге береді. Бұл шартта екі ... ... ... ... Ол жалға беруші мен жалға алушы.
Лизинг - бұл ... ... ... ... құрал-жабдықгарды,
машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларды, өндіріске, сауда-саттыққа және
қоймаға арналған кұрылғыларды лизинг ... ... ... ... ... ... ... беруін қарастыратын жалға беру
шартын білдіреді.
Лизингтік мәмілеге келесі ... ... ... ... ... - ... мәмілені іске асыру барысында
меншікті немесе ... ақша ... ... ... ... ... лизинг алушыға белгілі бір төлемге, уақытқа және
шарттар ... ... ... ... меншік құнының
ауысуымен ... ... ... ... беретін жеке
немесе заңды тұлға.
- Лизинг ... - ... ... ... ... ... бір төлемге, уақытқа және шарттар негізінде
уақытша пайдалану үшін ... ... жеке ... ... ... ... ... (жабдықтаушы) - лизинг берушімен сату-сатып ... ... ... берушіге немесе лизинг алушыға белгіленген уақытта
лизинг объектісін сатушы жеке немесе заңды тұлға.
- Банк (немесе басқа да несиелік ... - ... ... ... ... ... ресурстарын беретін заңды тұлға. Сонымен қатар
лизинг нарығындағы арнайы субъектілерді көрсетуге ... ... ... компаниясы - лизинг мәмілесін іске асыру кезінде пайда
болатын әр түрлі тәуекелдерді сақтандыратын ... ... ... ... ... ... Республикасының резидент немесе резидент емес
тұлға болуы мүмкін, сонымен бірге ол ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің субъектісі бола алады.
Банктердің лизингтік операциялары несиелік операцияларымен ұқсас болып
келеді. Алайда, лизингтің ... ... ... ... ... ... аяқталғаннан кейін де лизинг объектісінің лизинг
берушінің меншігінде қала беруінен көруге ... Ал, ... ... объектісі ретінде қарыз алушының берген кепілдігі қалады.
Лизингтік мәміле бұл лизинг беруші, лизинг ... және ... ... лизинг келісім-шартты жүзеге асыру үшін қажетті
келісім-шарттар жиынтығы.
Лизинг объектісі ретінде ғимараттар мен ... ... ... құралдарды, жер учаскелерін және т.б.
тұтынылмайтын заттарды ... ... ... ... мен ... ... ... болып табылмайды.
90-шы жылдардың бірінші жартысында, нарықтық өзгерістер нәтижесінде,
бұрын біздің ... ... ... ... ... ... және жай ғана мекемелерде қолданыла бастады.
Осы сияқты ... ... ... ... ... ... қайнар көзі болып табылатын «қаржылық жалға ... ... ... ... айтсақ жай ғана лизинг.
Осылайша лизинг терминін қолдану жалға берудің жаңа түрін енгізуге
үлкен әсерін тигізді.
Қаржылық ... ... ... ... ... мен оны қолданушының
арасында қаржы жұмысы бойынша делдал (посредник) ... Оның ... ... ... ... - жеке ... ... белгілі бір төлемақыға басқа
біреуге уақытша пайдалануға берудің нәтижесінде шыққан ... ... ... Ал классикалық лизинг бойынша үш ... ... ... ... ... ... алушы және мүлікті сатушы.
Лизинг операциясының мәні ... ... ... жоқ ... ... лизинг мекемесінде шарт жасауға ұсыныс жасайды.
Бұл келісімшарт ... ... ... ... алатын мүлікті жақсы білетін
сатушыны таңдайды, ал лизинг беруші меншігіндегі ... ... ... төлем шарты бойынша ... ... ... ... ... - шарт ... мүлік лизинг берушіге қайтарылады немесе
лизинг алушының жеке ... ... ... ... ... беруші, немесе сатушы не лизинг алушы ... ... онда ... ... саны ... ... ... мүлігі өте қымбат болса шартқа ... саны ... Ол ... берушінің қаржы мөлшеріне байланысты.
Мүліктік қатынас жағынан қараганда лизинг ... екі ... ... Сату-сатып алу құқығы.
2. Мүлікті уақытша пайдалану құқығы.
Бұл ... ... ... шарт ... жасалады.
Егер лизинг келісімшартында мүлікті келісімшарт біткеннен ... деп ... ... онда ... уақытша пайдалану қатынасы
сату-сатып алу қатынасына ауысады да, лизинг ... мен ... тек ... ... ... бір жайт лизинг процесі кезіндегі барлық элементтер бір-
бірімен тығыз байланысты.
Мүлікті уақытша қолдану катынасы ... ... ... ... туралы келісім шарттарға өз күшіне енгеннен кейін ғана күшіне енеді»
яғни бір келісім шартты жасау, ... ... істі ... ... ... ... ... қатысушылар тығыз байланыста бола отырып, әртүрлі
сатыда өзара қызмет атқарады. Бірінші ... ... ... болашақ лизинг беруші сату-сатып алу келісім ... ... ... және ... ... ... ... алады. Осыдан мүлікті пайдаланушы,
сату-сатып алу келісімшартында заңды түрде қатыспаса да, ... ... ... ... қала ... Сату және сатып алу келісімшартының
техникалық сұрақтарын (мәселен, мүлікті қабылдап алу тәртібі) ... ... ... ... ... ал ... ... шартты
каржыландыру міндеті артылады.
Ал екінші сатыда мүлікті сатып алушы, сол мүлікті лизинг беруші ретінде
уакытша колдануға береді. ... ... ... ... ... ... мен лизинг берушінің арасында болмайды. Мүлікті сатушы
лизинг ... ... ... ... ... қатысты
жауапкершілігі пайдаланушының алдында қала береді.
Лизинг қатынасындағы үлкен де маңызды ... мына бір ... ... ... уакытша қолдануға беру катынасы. Ал мүлікті сату және сатып алу
қатынасы екінші ... ... да ... ... ... ... барлығының орындалуына көбірек көңіл бөлген
жөн.
Экономикалық жағынан лизинг несие және инвестициямен ... ... ... ... ... үш ... ... тоқталады.
1. Несие белгілі бір мерзімге ғана беріледі.
2. Белгіленген мерзімнің қайтарылуы (возвратность)
3. ... ... үшін ... бір төлем алынады.
Лизинг бойынша мүлік иесі, затын уақытша басқа біреуге қолдануға береді
де, белгіленген уақытта оны ... ... ал ... ... ... алады. Сырт көзге несие қатынасының элементі сияқты. Бірақ,
қатысушылар ақшамен ... ... ... ... ... ... ол
тауар нссиесіне, ал формасы жағынан инвестициялык, ... ... ... ... ... ... үшін ... берушінің өзінің жеке
қаржысы болуы ... ... ол ... ... қолы жете алуы ... ... қол жеткізу дегеніміз - банк, несие орталықтары, ... ... ... ... ... ... әлем ... ең белгілі түрі қаржы лизингі және
операциялық лизинг. Операциялық лизингті баскаша ... ... ... ... ... түрлерге бөлінуі көбінесе мүлікті қолдану уакыты
және тәуекелге бел буумен лизингке берілген ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мерзімімен
қысқа болады және лизингтік төлемдер мүліктің толық құнын жабады. Сондықтан
да ... ... ... уақытша колдануға бірнеше рет беруге мәжбүр болады
және де оның мүлкіне сұраныс жоқ болса, мүлік ... ... ... ... ... лизингтің құны қаржы лизингінен анағұрлым
жоғары болады.
Қаржы лизингіне жалға беру мерзімінің ұзақ ... ... ... ... ... амортизациясы) үлкен болуы тән. Лизинг шарты уақытында
лизинг беруші лизинг төлемдерінің арасында өзіне ... ... ... ... және ... шартынан өзіне пайда көреді.
Отандық әдебиеттерде көп жағдайда, лизинг деп машиналарды, жабдықтарды,
транспорт түрлерін, ... ... ... жал ... ұзақ мерзімге жалға
алу деп түсінеді. Бірақ "лизинг" ... тар ... ... ... шаруашылық қатынас формасында оның мәнін толығымен ашпайды.
Лизингтің ... ... ... ... бар. ... ... лизинг алушы объектіні тек ұзақ мерзімге қолдануға ғана алмайды.
Оның мойнына жеке ... ... ... ... ... ... ілінеді, олар: мүлік ақысы, кездейсоқ жағдайда мүлік жоғалса
орнына келтіру, оны сақтандыру және ... ... ... ... ... ... ... мүлікке жеке меншілік етеді.
Лизингті келісім объектісінің өлімі мен қолдана ... ... ... ... Лизингті алушының ... ... - ... алушы лизингті берушіге объектіні ... үшін әр ай ... ақша ... оның ... ... төлейді.
Лизингтік келісімде объектінің кейбір ақаулықтары болып калса, ... ... ... ... ... деп ... ал
лизингті алушы барлық талабын ... ... ... ... ... ... ... алушылардың сұрауымен
орындайтындықтан, мұндай тәсіл ... ... ... ... бөлу объектіні күтудің кепілі болып табылады.
Сол сияқты мынаны да есепке алу қажет, егер жалға беру жалға алушы ... ... ... екі ... ... болса, ал лизингтік контракт
үнемі үш жақты немесе көпжақты мінезге ие. Оны келесі ... ... ... - ... ... ... Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы.- Алматы,
2004
1 – Лизинг компаниясы мен құрал-жабдық ... ... ... кәсіпорын
арасында келісімшарт жасалады. Лизинг компаниясының клиенті таңдаған құрал-
жабдыққа тапсырыс береді.
2 – Лизинг компаниясы клиент сұранысы бойынша Жабдықтаушымен ... ... ... ... ... ... алады.
3 – Жабдықтаушы Өндірістік кәсіпорынға құрал-жабдықты жеткізеді.
4 – Құрал-жабдықты пайдаланушы ... ... ... ... ... төлейді.
Кейде лизингтік компанияның лизинг операцияларын жүзеге асыру үшін
қаражаты жетпей қалатын жағдай да болыу мүмкін, онда ол ... ... ... ... ... ... лизингтік операйия деп те атайды.
Көпжақты лизингтік мәміле тәртібін 2 –ші сызбадан көруге болады.
Сызба 2
Көпжақты лизингтік мәміле
Көзі: Мақыш С.Б. Коммерциялық ... ... Оқу ... ... – Банк пен ... компаниясы арасында несиелік келісімшарт жасалып, несие
беріледі.
2 – Лизинг компаниясы алған ... ... үшін ...... ... ... ... сатады.
4 – Лизинг компаниясы мен Лизинг алушы кәсіпорын арасында лизингтік
келсмшарт жасалады.
5 – Жабдықтаушы Өндірістік ... ... ...... ... ... кәсіпорын Лизинг берушіге лизинг
төлемдерін төлейді.
7 – Лизинг компаниясы несие ... ... ... үшін ... ... ... ... белгілі бір тауарды үшінші жақтың
жеке меншік құқығы ... ... және ... қысқа, орта және ұзақ
мерзімді жалға беретін, арнайы ... ... ... негізінде
негізгі қорға қаржы бөлудің спецификалық формасы деп түсіндіреді.
Лизингті қаржыландырудың бір ... деп ... ... ... ... ... ... және оның ақшасын бөліп-бөліп ... ... ... ... былайша айтқанда несиеге береді.
Басқалары лизингтік ... ... алу ... ... ... маңызды каналы толық қамтылған іскерлік қарым-
қатынастағы жаңа формалар деп есептейді. ... ... оның ұзақ ... товарды экспортқа шығаруда несиелеу формасы деп те қарастырады.
Тар және ... ... ... бойынша, жалға беру
-қаржыландыру формасы, несиелеу ... ... ... алу ... -
лизингнтің көп қырлы табиғаты жаңа, күрделі пар-парымен «лизинг – ... - ... ... ... беру – ... «лизинг - сатып алу»,
«жалдау - ... ... ... ... ... алу ... сияқты
конструкция тудырады. Сондықтан бір ... ... ... ... ... деп ... баска жағдайларда -
сату - ... ... ... - ... - ... ... ... деп танылады,
Австрияның атақты бизнесмендерінің бірі Вольфганг Хайер "Европада
бизнес көзін қалай табуға болады" деген ... ... ол не, ... ... ме, әлде ... алу ... ме?" деген сұрақ қояды да, "Тұтастай
алғанда, лизинг жоғарыда ... ... ... ... ерекше түрдегі келісім" деп жауап береді.
Лизинг мәселесімен айналысатын көптеген ресейлік экономистер "лизинг ... мен ... ... ... төлеу несиесін байланыстыратын сфера" деген
ұқсас пікірді ... ... ... ... ... ... бөлуді жүзеге
асыру амалының жаңа формасы деп қарастырылады. Егер ... ... ... және ... ... ... уақытша колдану деп
түсінсек, оны негізгі қорларға ... ... ... бере ... ... алып қарағанда, лизинг машина немесе жабдық сатып алуда несие
алудың бір ... ... ... ... қарыздарға жататын еді,
Кез-келген лизиигтік келісімнің өзекті мәселесі - қаржы, ... ... ... ... иесі қолданушыға өз тарапынан
қаржылық көмек көрсетеді; ол ... ... ... сатып алады,
жекешелендіреді, содан белгілі бір уақыт өткен сайын, ... ... ... ... қояды.
Сондықтан экономикалық мағынада лизинг - лизинг берушінің лизингті
алушыға ... ... ... ... ... ... ... несиелік
қарым-қатынастарда субъект ретінде қарыз беруші - лизинг беруші, ал қарыз
алушы ... ... ... ... ... ... жабдықтар
транспорт түрлері және т.б, негізгі элементтер.
Қарызға берілген лизингтің бағасы сыртқы ... ... ... ... ... ... ... принципиалды айырмашылықтар бар.
Бұл коммерциялық несие және ... жеке ... ... ... ... ... ... товарды уақытша
қолдануға берумен ... ... ... яғни ... жеке ... ... да беріледі. Меншікке товарды пайдалану құны , дәл ... ... жоқ, ... ... ... кіреді.
Лизинг кезінде мүлікті пайдалану құқығы басқару құқығынан ерекшеленеді.
Лизингті беруші қолдануға ... ... ... құқығын сақтап қалады,
ондай болса оны пайдалану ... ... ... ... Осы қолдану
кұқығымен, лизингті берушімен келісіп, ... ... ... ... уақыт мерзімі біткен соң, объект лизинг берушінің жеке меншігінде
болады. ... да ... ... ... ... ... ... бойынша
объектіні қолданудың уақыт мерзімі біткен соң, оны сатып алу құқығы бар,
соған сәйкес объектінің құнын төлеген соң, жеке ... ... ... ... де, ... те де ... және несиелік келісімнің
өзара байланысы көрсетіледі. Коммерциялық кредит кезінде несиелік келісім
сату-сатып алу актісіне ... оның ... ... ... ... ... ... сату-сатып алумен бастала бермейді,
себебі ол лизингтік компанияның жеке меншігі де бола алады, және ... ... ... ... ... ... сатып алумен аяқтала бермейді.
Коммерциялық несие товар түрінде ... де, ... ... де ... ... түрінде беріледі. Экономикалық табиғаты жағынан
лизингтік төлем - несиені мүлік ... ... ... ... кейін, лизинг берушіге, қағида бойынша объект натуралды - заттық
формасында қайтарылады. Лизингтік келісімнін компенсациялық ... ... ... онда ... жабдықты жалға алу ... ... ... ... ... ... ... ретінде жүзеге асуы
мүмкін. Коммерциялық кредит қысқа мерзімді. Классикалық лизингте, ... әрі орта ... және ... мерзімді келісімдермен бірге, ұзақ
мерзімді жалға алу да бар.
Лизинттің ... ... бар, ... ... ... ретінде
жалға алушының мүлігіне жеке меншік құқығы бар. Оның ... ... ... ... ... ... ... Лизингті қарым-қатынастарда жалға
алудың ақшасы ... ... соң, ... ... ... ... В.А. былай дейді: «Лизингтің феномені 70 жылдарға таман
жәй ұзақ ... ... алу ... ғана ... ... алу ... ... алуды қаржыландыру элементтері, ... ... және т.б. ... ... бар жаңа, дәстүрлі емес,
спецификалық, ... ... ... ... бар ... ерекшеліктерге ие болды».
Бұл түсінікке кеңірек берілген ... ... ... білім
негіздері» деген сөздік - анықтамада ... ... - ... ... ұзақ мерзімге жалға алу, жалға берушінің товарға жеке меншік
құқығын сақтап ... ... ... ... және ... салыстырмалы жаңа ... ... ... ... ... ... ... сатып
алып жалға берушілерге өндіріс мақсатында қолдануға береді, сонымен
бірге келісім ... ... ... ... ... ресурстарын қолдануға
альтернативті. Ол өндірістік компанияларға товарды ешқандай шығынсыз алуға,
өнімнің ескірунен пайда болатын шығьннан құтылуға мүмкіндік ... ... ... ... ... – мүлікті уақытша
қолдануға беру ... ... ... ... ... ... алу келісімімен бірге, бұл комплекс сату-сатып ... ... алу ... және т.б. да ... өзінің құрамына
енгізеді. Лизингке осы ... ... ... және ... ... туындайтын сіңісушілік тән.
Лизинг тартымдылығы
Біздің ... ... ... ... ... шарттар
ешқашан да кең ауқымда қолданыла алмайды. Қатысушы тұлғалар үшін лизинг
тартымдылығын ... ... ... түседі:
1. Ақша несиесіне қарағанда мүліктік түрде ... ... қалу ... ... ... лизинг
берушіде мүлікке ... жеке ... ... ... және ол ... қайтарып алуға болатын зат ретінде қаралады.
2. Лизинг 100 пайыздық несиелеуді қарастырады және де алғашқы төлемді
қажет етпейді. ... ... да ... ... түспей, қымбат
мүлікті алу мүмкіндігі болады. Ал жай несиеде, ... ... ... ... ... ... ... алушының атынан өзі төлеуге тиіс болады.
3. Қандай мекемеге болмасын мүлікті лизинг бойынша алуы ... ... ... ... ... ретінде танылады. Шетелдерде
кейбір лизингтік мекемелер лизинг алушыдан ... ... ... ... ... ... екі жаққа да төлемнің ыңғайлы түрін қарастырады.
Қатысушы тұлғалардың өзара келісімімен лизинг ... ... ... ... ... де бере ... Лизинг алушының ішкі жан дүниесіне де денсаулығына да көп зиян
келмейді, себебі ... жеке ... ... Ол тек ... ... Лизинггік мүлік лизинг берушінің балансына кірмейді және ... ... ... ... ... ... беруші үшін салық төлеміне жеңілдіктер жасалады. Ол
үшін ... ... ... ... ... ... ... лизинг
төлемінің құнын түсіреді.
8. Мүлікті өндіруші үшін ... ... арта ... ... шаруашылық жағынан алып қарайтын болсақ, лизинг өнімді
реализацияға беру, өндірудің ... ... ... ... ... ... салу. Сондықтаң да ... ... ... ... жолын қарастыруда.
Лизингке қатысты кейбір кемшіліктерді де атап өту жөн ... ... үшін мына ... ... ... ... және лизинг төлемнің ұзақ болуы.
Ал лизинг алушыға лизингтің ... ... алу мен ... ... ... болады.
Бірақ лизингтің пайдалы жағы пайдасыз ... ... ... ал ... даму ... көптеген мемлекеттерде оның өндірісті
дамытудағы маңызы зор ... ... ... ... салықтық
және амортизациялық жеңілдіктердің кіруімен арта түседі.
Лизинг түрлері және оның ... ... ... мемлекеттердің шаруашылық тәжірибесінде лизингтің
көптеген түрлері көрініс табады. Олардың ішінде негізгілері болып:
- Шұғыл лизинг;
- Қаржы лизингі;
- ... ... ... Үлестік лизинг;
- Тура лизинг;
- Сублизинг;
Шұғыл лизинг
Шұғыл лизинг - ... жал ... ... Әдетге бұл
келісімнің мерзімі активтің толық амортизациялық ... аз ... ... ... жал төлемдері активтің толық құнын
өтемейді, сондықтан ... ... ... рет ... ... ең ... ... - лизинг алушының келісімшартты
уақытынан ... ... ... Сонымнен бірге бұл келісімде лизингке
берілетін объектіге ... ... ... керсету және басқа
қызметтер ... ... ... ... ... ... ... объектілері тез тозатын (моралъді) құралдар
(компьютерлер, көшірме техникасы, оргтехниканың көптеген ... ... ... үнемі қадағалауды қажет ететін техника (жеңіл және жүк
автомобильдері, әуе кемелері және т.с.с.).
Жалпы ... бұл түрі ... ... үшін ... ... уақытынан
бұрын келісімшартты тоқтату ... ... ... ... қабілеттілігі жоғары құрал-жабдықтармен ауыстыруға мүмкіндік
береді. Сонымен қатар егер ... ... бір ... ... ... үшін ... алған болса, оның одан әрі ... және сату ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуі артық персоналды ұстаудағы қажеттілікті
төмендетеді.
Сонымен бірге шұғыл лизингтің келесі кемшіліктері бар:
- басқа лизинг түрлеріне ... ... жал ... болуы;
- аванстар мен алдын-ала төлемдерді салу қажеттілігі;
- уақытынан бұрын өтеу кезінде айып пұлдың төленуі;
- ... ... ... ... ... ... басқа да
шарттары;
Қаржы лизингі
Қаржы лизингі жалға алушының төлемдері ... ... ... толық амортизациялануын қарастыратын келісім. Келісімнің уақытынан
бұрын жалды ... ... бұл ... ... иесінің
құралды сатып алу, оған ... ... ... ... ... орнын толтырып, қажетті табыс ... ... ... бұл түрі ... кұралдарды орнату және ағымдағы қызмет көрсету
бойынша барлық шығыңдар жалға алушы ... ... ... ... бұл ... түрінде келісім уақыты біткен кезде жалға ... ... ... құны бойынша сатып алуға құқылы.
Шұғыл лизингке қарағанда қаржы лизингі ... ... ... ... төмен болады. Былай Қарағанда бұл келісім ... ұзақ ... өте ... ... ... ... ... құнының толық
өтелуін, кезеңдік төлемдердің төленуін және ... ... ... орындамаған жағдайда оны банкрот деп атау ... ... ... ... мүлік (жер, ғимараттар
мен қүрылғылар), сонымен қатар үзақ мерзімді өндіріс құралдары ... ... ... және ... ... ... болып
табылады.
Қайтарылатын лизинг
Қайтарылатын лизингті екі келісімнен тұратын жүйе ... ... Бұл ... ... құралдың иесі оны 3 тұлғаға ... да, ... 3 ... ... ... ұзақ мерзімді жал келісімшартына отырады. Бұл
кезде сатып алушы ретінде әдетте коммерциялық банктер, ... ... ... ... ... ... Яғни ... мүлік иесі ғана ауысады, ал пайдаланушы өзгермейді.
Өз алдына инвестор сатушының ... ... ... кепілдікке ала
отырып, мүлік иесін несиелендіреді деп ... ... ... келісімдер
негізінен іскерлік белсенділіктің төмендеуі ... ... ... ... ... ету ... ... лизинг
Үлестік лизинг - қаржылық лизингтің бір түрі. Лизингтің бұл түрі
3 жақтың ... ... ... ... ... банк, сақтандыру немесе инвестициялық компаниялар жұмыс істейді.
Бұл келісім кезінде лизингтік компания ұзақ ... ... ... ... ... ... ... есебінен
сатып алады. Алынған займның кепілі ретінде әдетте сатып ... ... ... ... болып табылады, тартылған ... ... ... төлемдер есебінен өтеліп отырады, Сонымен қатар
лизингтік компанияның ... және ... өтеу ... жеңілдіктерді
пайдалануға мүмкіншілігі туады.
Тікелей лизинг
Лизингтің бұл түрі кезінде жалға алушы жалға берушімен қажетті құрал-
жабдықтар мен ... ... ... беру ... ... жасасады.
Көп жағдайларда лизинг беруші мен лизинг ... ... бір ... Яғни ... ... өндірушімен жасалынады. Әлемдегі өз
өнімін лизинг негізінде сататын ірі ... ІВМ, ... ... ... ... және ... өндіруші
компаниялар жатады. Мысал үшін, ... және ВМW ... ... ... құрылтайшылары болып табылады және осы
компаниялар арқылы өздерінің автокөліктерін өткізеді.
Сублизинг
Сублизинг - ... ... ... ... объектісін
пайдалану құқығын 3 тұлғаға берумен сипатталатын ерекше қатынастар түрі.
Сублизинг ... ... іске ... ... ... ... берушіден лизинг келісім-шарты негізінде 3 тұлғаға уақытша
пайдалануға береді. № 7В-ІІ ... ж. ... ... ... ... ... алушының лизинг төлемдерін төлеу бойынша ... 3 ... ... тиым ... сублизингке беру кезінде лизинг берушінің жазбаша рұқсаты
міндетт і ... болу ... ... ... ... бір түрі ... ол
да халықаралық лизингтік заңдарға сай жүзеге асырылуы керек. Халықаралық
сублизингтің бір ... ... ... ... ... ... шекарасы арқылы тек сублизинг келісім-щартының
мерзімі аралығында ғана өтуін көрсетуге болады.
Жалпы танылған тәжірибеде ... ... ... ... ... тұлғалардың саны;
­ мүліктің түрі;
­ нарық секторы;
­ лизинг төлемінің формасы;
­ міндет алу көлемі;
­ мүлікті пайдалану ... мен ... ... ... ... тұлғалардың санынан лизингтің мына түрлерін ... ... екі ... ... шарты (немесе тікелей лизинг), бұл шарт бойынша
мүлікті қоюшы мен ... ... бір ... ... ... ... шарты (немесе жанама ... Бұл шарт ... ... ... ... ... ... Қаржылық делдал ретінде
лизинг беруші мекеме танылады. ... бұл ... ... ... ... ... табылады. Қатысушылар: қоюшы - лизинг беруші - лизинг алушы.
Мүліктің түрі арқылы мыналарды айыра аламыз:
- ... ... ... (жұмыс машиналары, көлік құралдары,
өндірістік кұралдар).
- жылжымайтын мүлік лизингі (өндірістік ғимараттар, т.б.).
Лизинг операциясының қай ... ... ... нарық секторына
байланысты бөліп көре алатынымыз;
- ішкі ... бұл ... ... ... тұлғалар бір ғана
мемлекеттің атынан болады;
- сыртқы лизинг (халықаралық), бұл шарт ... ... ... мен
лизинг алушы әртүрлі мемлекеттерден болады. Мүлікті сатушы ... ... ... мүмкін. Халықаралық лизинг импортты және экспортты болады.
Халықаралық лизингте лизинг алушы импортты лизингке қатысады, ал ... ... ... болады.
Лизинг төлемінің формасына байланысты мынадай түрлері бар:
- ақшалы ... ... бұл ... ... ... ... ... лизинг (немесе өтемақылы лизинг), бұл ... ... ... ... ... ... арқылы есептеседі;
- аралас төлемді лизинг, бұл лизинг бойынша төлем жартылай ақша
түрінде, жартылай ... ... ... ... бір ... ... арқылы
төленеді;
Мүлікті қолдану уақыты мен соған байланысты амортизация шарттарының
мынадай түрлері ... ... ... толық болуына байланысты толық төлемді лизинг.
Бұл жерде келісімшарт уакыты ... ... ету ... ... ... ... ... мүліктің толық кұны төленеді.
- Мүлік амортизациясының толық болуының ... ... ... лизинг. Бұл жерде келісімшарт уақыты мүліктің қызмет ... аз ... да, ... ... ... ету ... аз болады
да, лизнигтік мүліктің жарты құны ғана төленеді.
Келісімшарт уақыты мен ... ... ... ... критерийлерінің
бірі ол лизингтің қаржылығы және оперативтілігі.
Оперативті лизинг
Оперативті лизинг бойынша жалға ... ... ... ... ... аз ... ... Осыған байланысты бір ғана келісімшарттағы
лизинг төлемақысы, мүліктің толық ... ... ... ... ... ... оны бірінші рет жалға беруі керек, егер оның мүлкіне ... ... онда ... ... үшін ... ... құнын шығара алмау қаупі
туады.
Оперативті лизингке мынадай белгілер ... ... ... ... еніп ... уақыты мүліктің
қызмет ету уақытынан әлдеқайда аз, сондықтан да ... ... ... ... беруден, өз мүлкінің құнын шығара алмайды;
- Мүлік лизингке бірнеше рет беріледі;
Лизингн берілетін мүлік арнайы ... ... ... лизингтік мекемеде бар мүлік қана беріледі. Басқаша айтқанда
лизиигтік мекеме мүлікті алған ... ... ... ... ... ... ... жағына мамандандырылған лизингтік
мекемелер лизинг мүлкінің нарықтық конъюктурасын жақсы білуі керек.
- лизинг шарты екі жақты ... ... ... алушы);
- техникалық қызмет, жөндеуден өткізу, сақтандыру ... ... ... егер ... ... ... ... немесе белгілі бір ақаулар болса
лизинг алушы шартты бұза алады;
- егер лизинг ... ... ... ... ... қаупі лизинг
берушіге төнеді;
- оперативті лизинг төлемі қаржы ... ... ... ... ... ... ... аз болып қалу қаупін, мүліктің байқаусызда
бүліну каупін бдаіып ... ... ... ... уақыты біткеннен кейін мүлік лизинг ... ... ... ... лизинг алушы келісімшартты ұзартуға
немесе мүлікті өзінің жеке меншігіне алып ... ... ... лизинг көлікте, кұрылыста, ауылшаруашылықта және ... ... ... да ... қолданылады.
Сонымен, қорыта айтқанда оперативті лизинг барлығымызға белгілі "жалға
беру" болып табылады.
Қаржы лизингі
Қаржы лизингі бойьшша уақытша қолдануга ... ... ... ... лизинг алушының жеке меншігіне ауысады. Келісімшарт
уакыты біткенше лизинг беруші лизинг ... ... ... ... ... да, оның үстіне өзіне жеке пайда көреді.
Қаржы лизингіне тән негізгі ... ... ... жаңа субъект пайда болады, ол мүлікті
сатушы;
- лизинг беруші мүлікті өзі ... үшін ... ... ... ... ... мүлік пен оның сатушысын таңдау құқығы мүлікті пайдалаңушыға
беріледі;
- ... ... ... оның тек қана ... ... алынғандығын жақсы біледі;
- мүліктің сапасына байланысты, дұрыс емес ... ... ... лизинг аладьі тікелей мүлікті сатушыға табыстайды;
- мүліктің байкаусызда құртылған жағдайдағы ... ... ... актіге қол қойылғаннан кейіи лизинг алушыға өтеді.
Қаржы лизингінің өзінше жеке сала ... ... ... ... ... ... - бұл түр бойынша шартқа үш тұлға қатысады
және мүліктің ... құны ... ... ... арызы бойынша лизинг
беруші керекті. Мүліктерді алып, оған береді де, осының нәтижесінде өзінің
қаржылық шығынының орнын толтырып ... ... ... ... - ол екі ... ... шартының бір түрі болып
табылады. Құрал-жабдықтары бар мекеме, өз мүлкін ... ... ... ... ... осы ... оған ... лизингке береді. Осылай
айналымға түсіреді. Келісімшарт былай ... ... шарт ... ... ... ... өзіне жеке меншікке қайтадан өз
атьгна ... ... ... ... ... лизингке үлкен мекемелерді де беруге болады, ал
лизинг алушы мен қоюшы бір ғана заңды ... ... ... бұл түрі ... ... ... ... отырған қандай
мекемені болмасын қызықтырады. Мұндай мекемелерге лизингтік мекемелердің
мүлкін сатып, бір уақытта ... ... ... ... ... өте ... ... - бұл лизингтің ең күрделі түрі болып табылады, себебі
ол көп каналды қаржыландырумен байланысты болғандықтан ... ... ... ... Бұл ... ... ... лизинг беруші алатын кезде, өз қалтасынан құрал-жабдықтың
барлық құнын емес, тек бір бөлігін ғана ... Ал ... ... бір
немесе бірнеше несиеге алушылардың қаржысынан төлейді. Сонда да лизингтік
мекеме барлық салықтық жеңілдіктерін ... ... ... ... ... ... есептелген. Бұл лизинг бойынша ... ... ... ... ... инвестициялық қор мен басқа да қаржылық
мекемелерге төленеді. ... ... ... 85 ... ... ... қолданады.
Сату кезіндегі лизингтік көмектер. Бұл лизинг бойынша келісімшартта
мүлікті сатушы мен лизингтік мекеме қатысады. Бұл ... ... бар. Ең ... жайттағы керек болатын анықтамалар: лизинг
компаниясының аты, мекен-жайы, телефон ... және ... ... ... ... материалдарында көрсетіледі, ал лизингке
берілген мүлікті қолдану жайлы сұрақтарды ... ... ... ... ... ... лизинг шартында лизинг мекемесінің атынан көрініс таба
алады. Бұл келісім мынадай шартпен ... егер ... ... ... ... ... ... берілген мүлікті сатып алуға міндетті.
Сублизинг.
Лизинг көбінесе тікелей емес, делдал арқылы жүзеге асады. Ол былай
болады. ... ... ... ... ол ... арқылы құрал-жабдықтарды
лизинг мекемесіне немесе лизинг алушыға береді. Бұл ... ... ... ... Егер ... банкротқа ұшыраса немесе лизинг
төлемін төлеуге шамасы келмесе, төлемді негізгі лизинг ... мен ... ... ... ... қолданылады. Бұл жағдай болған кезде құрал-
жабдықтың дұрыс қолданылуын, төлемдердің ... ... ... ... бақылап отырса жөн болады.
Халықаралық деңгейдегі сублизинггік шарттар "дабл диппинг" деген атпен
салық пайдасын екі немесе одан да көп ... көре ... ... ... ... ... сублизинг арқылы Ұлыбритания арқылы АҚШ-қа ұшақтар
өндірілді. Бұл шарттың ... ... егер ... ... жеке ... ... ... ол жерде салықтық жеңілдіктер көп
беріледі, ал АҚШ-та лизинг беруші ... ... ие ... Осы ... ала ... мынадай сызба жасауға болады.
Лизинг Ұлыбританиядағы лизингтік мекеме жеке ... ұшақ ... да оны ... ... ... лизингке береді, ал ол өз
кезегінде ұшақтарды жергілікті авиа мекемелерге ... ... ... ... ... ... қолдана отырып,
бірнеше филиал ашады.
Лизинг түрлерінің классификациясы
Лизинг түрлерінің классификациясы шетелдік, отандық теорияда ... де ... ... ... бөліп шығару, классификациясының белгілерінен бастау
алады.
Ондай белгілер:
• келісімге қатысушылардың құрамы;
• жалға берілген мүліктің түрі;
• орнын жабу дәрежесі;
• амортизация шарты;
• қамтамасыздандыру көлемі;
... өтіп ... ... ... ... және амортизация жеңілдіктеріне қатынасы;
• лизингті төлем мінездемесі.
Келісімге қатысуышылар құрамына байланысты, ол ... ... ... ... ... иесі өзі ... ... береді.
жанама лизинг, мүлікті делдал арқылы беру.
Лизинг алушының қалауы.
• Лизинг сферасына жаңа ... ... ... ... ... ... жоғары өнімді жабдықты лизингке тезірек алу және
жаңа ... ... ... ... тұрақтылықтың өсуі, келген ... ... ... ... ... ... ... бойынша заттарды үнемдеу
жиынтығы;
• Лизингті алушының экономикалық меншігіндегі лизингтің объектісі үшін
төлем жүйелерінің майысқақтығы;
... ... ... ... жеке ... ... ... төмендеуі;
• Лизинг төлемдерінің шығынға қатынасты салық салу пайдасының азаюы;
• Лизинг ... ... ... мүлікке салынатын салықты
үнемдеу есебінде салық шығындарының төмендеуі;
• Еңбек ... ... ... мүлікті
алу, ликвидациялау және сатуда административті шығындарды азайту;
• Өндірілген ... ... ... ... ... өндірудің көтерілуі;
• Өндірістік-техникалық инфраструктураның жетілуі;
• Продукцияны өндіру масштабының ... ... ... ... ... ... ... жасау
процедураларының жеңілдеуі;
• Өндірістің техникалық қайта жабдықтау және ескірген заттарды тез
жаңарту мүмкіндігінің кеңеюі;
... ... ... және ... ... ... ... ликвидациялық босату есебінде өнімнің кеңеюі негізінде пайда
болатын айналымдағы капиталдың кеңеюі;
... ... ... ... ... ... және шығын
қозғалыстарына параллель жүріп отыратын қаржылық және капиталда
жоспарлау оптимизациясы;
• Лизинг ... ... ... ... ақша ... жоспарлау
оптимизациясы.
Жабдықтаушының қалауы
• қолданушылар шеңберін кеңейту;
• жабдықтардың конструктивті кемшіліктерін тезірек жөндеу;
• шығарушы жабдықтың конкуренция тудыра алушы мүмкіндіктерінің жоғары
болуын ... ... ... ... ... ... қолданушылар мен ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... операцияларын несиелеуден пайда пайызын табу;
• лизинг заттарын және несие ресурстарын тек белгілі бір ... ... ... ... екі ... ... ... гарантия берілгенде, агенттік төлем ақы
төлеу;
• мүлікті лизингке алғанда, лизинг өзі ... ... ... ... ... ... дәрежесінің өсуі;
• гарантия немесе екі ... ... ... ... ... өзінің агенттік функцияларын атқарғаны үшін комиссиялық төлем ақы
төлеу.
Сақтандырушының қалауы
• мүліктік сақтандыруда ... ... ... үшін ... ... алу.
Лизинг операцияларын қатысушылардың ортақ қалауы:
• бәсекелестік туғызу мүмкіншілігін жоғарылату.
Лизингтің жалға беруден ... ... пен ... беру ... көптеген үқсастықтары
бар, бірақ та олардың өзара ... де ... ... ... ... ... ... ... ... мен лизинг алушының арасында
лизингтік мүлікті сатушы тұлға болады, ал жалға беруде ол жоқ.
2. ... ... ... ... ... атқарады, ал жалға беруде біз
оны кездестіре ... ... ... ... пайдалануымзға беріледі,
сонымен қатар лизинг беруші ... ... ... үшін ғана ... ... ... Ал ... беруде сатушы ешқандай рөл
атқармайды.
3. Лизингте лизинг алушыға құқықтар мен ... ... ... ... лизинг алушының тұрғылықты жеріне ... ... Ал ... ... тек ... құнын төлейді және де лизинг
беруші сату-сатып алу ... ... ... Жалға беру келісімшарты бойынша жалға беруші жалға алушының алдында
мүліктің ... ... ... ал лизинг келісімшартында лизинг
беруші қолданушының алдында мүлік ақаулығына жауап бермейді. Лизинг ... егер ... ... мен жабдықтаушы бір адам бір ... ... ... ... ... ... міндетінен босатылады. ... ... бір ... ... онда ... ... оны жөндеу туралы
таланты мүлікті шығарушы ... ғана қоя ... ... шарт ... ... беруші лизинг шартының мүлігін өзінің
ғана иелігіне алса да, лизинг алушыға да жеке ... ... ... ... ... ... болған кезде байқаусызда бүлінсе, онда оның
орнын лизинг алушы өзі ... ... ... ... ... мойнына жүктеледі де, ол ... ... ... ақша ... ... ... Егер ... занраятц-мүлігі
байқаусызда қатысушы ... ... ... ... ... ... одан ары ... төлей беруге тиіс немесе жалпы соманы келісім ... да ... беру ... ... ... ... ... өз мойнына алады.
Егер жалға берілген объект байқаусызда бүлінсе, жалға алушы келісімшартты
бұзуға толық құқылы. ... ... ... ... беру ... ... төлемейді.
6. Лизинг келісімшарты бұзылған жағдайда да лизинг алушы келісімшарт
уақыты біткенше лизинг төлемін төлейді.
Лизингтің түрлерін бөліп ... ... ... белгілеріне байланысты
болады. Оны 3-ші сызбадан көруге болады.
Сызба 3
Лизингтің белгілеріне қарай ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы лизингтің даму кезедері.
Осы лизингтік бизнестің біздің елімізде ... 4 ... ... ... ... ... жж.) ... лизингтік бизнесінің
туындауы. Бұл ... ... рет ... ... ... ... фирмалар мен кейбір коммерциялық
банктер лизингтік операцияларды жеке түрде және ... ... ... ... ... жж.) Ішкі нарықтағы ... ... ... ... бизнестің үдеуінің төмендеуі.
III кезең ... жж.) ... даму ... ... ... үшін мемлекеттік қолдаудың қолға алынуы.
IV кезең (2000-2005 ж.ж.) Қазақстан Республикасының «Қаржы ... заңы ... ... одан әрі ... ... ... ... ішінде Қазақстан мен Ресейде, бұл екі елде ... ... ... ішкі ... лизингтік таланты қалыптастыруы
бірге басталды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... лизингтік компаниялар және
коммерциялық банктер лизингтік ... ... деп ... ... жылы КСРО ... банктер жарты жыл бұрынғы, арнайы банктер
пайда болардан ... ... ... операциялар жүргізе бастады, және
олардың бұл саладағы қызметі белсенді дамыды, 1990 ... ... ... ... ... ал 2-ші жарты жылдан кейін КСРО Агропромбанк және
КСРО Жилсбербанк қосылды.
Бірақта лизингтік операциялар банктерге әлі де дәстүрлі бола алмады, ... ... ... қарағанда өлшемсіз болып келеді.
Орта және қысқа мерзімдегі операциялардың тәуекелі жоғары болғандықтан,
лизингке алынған ... ... ... ... ... ... лизинтік өнеркәсіптер республикамызда коммерциялық банктердің және
қамтамасыз етуші ұйымдардың қатысуымен құрылған. Олар кең ... ... ... ... ... олар сату-сатып алумен қоса,
техникалық құралдарды жалға беру мен лизингпен айналысты.
Сөйтіп алғанда осы ... ... даму ... ... 1 -ші ... ... пайда болды. Олардың қатарына
мыналарды қосуға болады: еліміздегі ... ... ... ... ... ... компаниясы, сонымен қатар "КРАМДС-
снаб", ... ... ... ... жылдары Қазақстандағы жағдай лизингтік ... ... Ішкі ... ... бұл ... жаңа ... лизингтік
компанияларға көптеген кедергілер көрсетті. Көптеген арнайы лизингтік
компаниялардың өз істерін ... ... ... ... кетуіне 1992
жылдың 6 қаңтарынан басталған бағалардың жаппай либерализациялануы,
инфляцияның, ... ... ... ... ... ... бұл кезеңде, жеке экспортты-импортты операцияларды лизинг
негізінде жүргізу жалғаса берді.
Экспортты ... ... ... Әуе Компаниясының АН-2
самолетіне Қытай, БАӘ, Гвини-Бисау, Шри-Ланка елдерімен ... ... ... ... Бұл ... ... ... болатын. Сонымен қатар "Астана-Моторс" компаниясы, лизингтік
негізде ешқандай да банктік кепілсіз Қазақстан ... ... Toyota ... автокөліктер, жабдықтар мен қосалқы бөлшектер әкеле
бастады.
Қазақстандағы лизингтік бизнестің дамуының 3-кезеңінде ... ... ... нормативтік-методикалық базаны дамытуға жол ашылды; лизинга
ынталандыру мен ... ... жаңа ... ... ... айтсақ аймақтық лизингтік компания (ДЛК) "Азия-лизинг" (1995 ж
сәуір), "Кең ... АҚ (1995 ж, ... ... (1995 ж ... қайтадаи лизинтік шаралар жасауға қызығушылықтар туды.
1994 жылы 10 қазанда мемлекеттің қатысуымен "Азия-лизинг" Ұлттық
лизингтік ... құру ... ... қаулысы шығады.
Компанияларға келесідей қызметтер жүктеледі:
- Республикамыздың экономикалық қажеттілігіне сәйкес машина-техникалық
импортпен қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... мүмкіндігін кеңейту арқылы
инвестицияның өсуін ұстап тұру.
- Өндірістік салаға ... ... ... ... лизингті қолдану.
Бірақта көптеген өзгерістерге байланысты 1995 жылдың сәуірінде "Азия-
лизинг" мемлекеттің қатысуынсыз аймақтық компания ... ... ол ... ... ... ... болды, лизинг бойынша өндірістің өңдеу
саласына жабдықтар, кіші-өндірістер және тағы ... ... ... ... ... ... бойынша заңды ... ... ... ... ... ... ... жобалардың бірі,
"Казкоммерцбанк" кепілдігі арқылы ... ... ... 400 мың ... ... ... ... Қазақстанда лизингтің дамуы түрлі канал бойынша келе жатыр:
1 - ... ... ... операциялары.
2 - Қайтадан құрылып жатқан лизингтік компаниялар.
3 - ... ... және ... ... ... экспорттық-импорттық нысанында лизингтің
дамуы.
Оған қосымша ... ... және ... ... жж. ... туралы ... ... 20 ... жарлығынан кейін, Қазақстанға
лизингті ... және оны ... ... ... ... жүргізіле бастады.
Қазіргі кезде Қазақстанда ... ... ... негізінен 4 бағыт орындалады:
1. Мемлекеттік ... ... ...... ... ... ... Муниципиалды лизинг, жергілікті бюджет ... ... ... ... ... ... өз қаржысынан немесе қарызға алған ... ... ... бұл ... ... структуралар мен
мемлекет екеуі аралас жұмыс ... ... ... лизингтік операциялардың кемшіліктері мен
артықшылықтары және оларды есептеу әдістері
Лизингтің кеңінен тарауының басты себебі - оның ... ... ... ... ... ... ... кепілге берілетін мүлкі жоқ, ұсақ кәсіпорындарды
несиелеуге болады. Бұл былай: ... ... ... ... ... ... ... берушінің меншігінде қалады да,
лизинг алушы банкротқа ұшыраған жағдайда несиелік тәуекел деген
болмайды ... ... 100 %-ға ... ... ... яғни кәсіпорынға қысқа
мерзім ішінде өзінің ... ... ... ... пайдалана отырып, өнеркәсіптік өнім шығаруға
және пайда табуға мүмкіндік береді;
• Кәсіпорынға мүлікті ссудаға ... ... ... ... ... себебі, бұл жерде ол кепіл ретінде болады;
... ... ... ... ... өнімнің құнына лизингтік төлемдер ғана қосылып, мүлікке
салынатын салықты жалға беруші өзі ... ... ... ... жеңілдіктер алады;
• Несие берушінің көзқарасымен қарағанда, несиенің ... ... да ... ... операцияларына тән кемшіліктер мыналар:
• Жалға алушы ... ... ... ... ... ... ұтпайды;
• Ұйымдастырудың күрделілігі;
• Лизинг құны ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдің лизинг берушінің
басында болатынын ұмытпау қажет, сондықтан да ол осындай ... ... үшін ... ... алуға тырысады;
Лизингті несиемен салыстыра отырып, оның артықшылықтары ... ... ... ... көрінеді.
Сызба 4
Лизингтік қаржыландыру мен несиелеуді салыстырмалы талдау
Оң жақтары:
1. Лизинг –бұл ұзақ ... ... ... ... алу және оларды пайдалану ұзақ мерзімді
сипатта ... ... – бұл ... ... ... ... ... меншік есептелінеді.
3. Лизинг алушы үшін кәсіпкерлік тәуекел едәуір аз.
Лизинг алушының тек аванстық төлемі тәуекелге ... ... ... ... ... мен ... ... компанияның
қызметкерлері қарыз алушымен бірге жасайды.
5. ... мен ... ... ... ... тек қана лизингтік мәмілелермен айналысатындықтан
барлық процедуралар жеңілдетілген.
6. Лизингтік мәміленің коммерциялық ... бар, ... ... ... ... ... ... жүктеледі.
Лизингтік компания келісімшартта көрсетілген талаптар ... ... ... ... ... ... өзі ... Лизингтік компаниялар едәуір түсінушілік білдіреді.
Банктер, қаржылық компаниялар, коммерциялық құрылымдар инвестициялық
қызметпен айналысады. Мұндағы ... ... ... ... фирмалар едәуір тәуекелге бейім. Лизингтік компания
фирмаға қарағанда едәуір консервативті, ал ... ... ... ... ... ... ... ... банк ... сәйкес Банктер төлемдерге қатаң тәртіп қоюға
мәжбүр, Лизингтік компаниялардың ... ... банк ... Балама қосымша қаржыландыру көзі
Банкте несиесі ... ... ... бар ... ... ... ... негізгі қорларды жаңартуға
бағытталған жабдықтарды ала ... ... ... ... ... ... жұмсауға болады.
Кемшіліктері
1. Едәуір жоғарғы пайыздық қойылым.
Қаржылық компания үшін бұл ұзақ мерзімді қаржыландыру – ... ... ... ... ... пайыздық қойылым.
2. Несие едәуір кең қолданылуда
Лизинг компанияларымен ұсынылатын лизинг кәсіпкерлер үшін жаңа өнім болып
табылады.
3. Меншік иесі ... ... ... оның ... ... ... байланысты.
4. Аванстық төлем қажет.
Лизингтік төлемдерді есептеу әдістері келесі формуламен есептелінеді:
S - жалпы лизинг кезеңіндегі лизингтік төлемдердің жалпы ... - ... ... ... ... қайта қайтару құнының соммасы;
В - лизинг берушіге комиссионды ... - ... ... ... ... ... ... - мүлікті сақтандыруға байланысты лизинг берушіге төлем;
D - келісім шартта көрсетілген лизинг берушінің басқа да шығындары.
Әрі ... ... ... және ... да ... ... алмай
лизингтік төлемдердің соммасын мына формуламен есептейміз:
Лизинг мүлкінің қайта қайтару соммасы лизинг ... ... ... тең ... ... комиссиондык сыйақысы і - кезеңінде мына формуламен
есептеледі.
А - лизинг мүлкінің өтеу соммасы.
Аі - ... ... ... өтеу ... комиссионды сыйақының жылдық пайыздық қойылымы.
- бір жыл ішіндегі ... ... ... "і" ... ... ... ... құнын төлеу формуласы:
К - несие ресурсының шамасы.
Кі - ... ... ... төлем.
Рк - несие бойынша жылдық пайыздық қойылым.
- жыл ішіндегі ... ... ... і – ... ... үлесінің есебін мына
формуламен есептеуге болады:
Лизинг төлемдерінің жалпы соммасы, барлық ... ... ... ... ... ... ... жобасының қанша соммаға
бағаланатындығына мүмкіндік береді.
Гиперинфляция жағдайындағы лизингтік төлемдерді анықтау ... ... ... құрайды: амортизациялық телемдердің соммасы,
несие ресурстарын пайдалану төлемақылар, комиссионды төлемдер, табысқа
салынатын салық.
Р1 - лизингтің ... - ... ... ... - пайдаланылған несие ресурстары бойынша төлем ақылар.
Рі – лизинг берушіге комиссиондық төлемдер.
Рu - лизинг берушінің қосымша шығындары.
Рn - ҚҚС ... ... ... лизингтік операциялар тәжірибесі
Шетел тәжірибесіндегі лизингтік операцияларды жүргізу тәжірибесін
қарастырған кезде, біздің, ең алдымен, Ұлыбритания тәжірибесін ... ... бұл ел ... ... ... алған елдердің бірі болып
саналады. Сонымен қатар, біз ... мен ... ... ... ... лизинг тұтынушы үшін алғашқы рет таныс болды. Лизинг
бизнесінің Қытай ... де біз үшін аса ... ... бұл елде ... ... ... қолданыста болған құрал-жабдықтары лизинг арқылы ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. 1284 жылы Уэльсте лизинг туралы арнайы заң
қабылданды. Сол ... ... ... ... ... аттар болды.
Лизинг бизнесінің бүгінгі түрдегі көрінісінде алғашқы рет 1960 жылы
«Mercantile Credit Company» мен «United States Leasing ... ... ... ... ... ... ... дамуы тек 1970 ... яғни ... ... ... ғана орын тапты. Компаниялардың салық
есептелінетін ... ... ... ... жылы оны ... ... ... туды. Мұндай жеңілдіктер тек табыстылығы жоғары
компаниялар үшін тікелей тиімді болды және жалға алушы үшін жанама ... ... ... салықтық жеңілдіктерді есеп беру жылының соңында
пайдалана алды. Сондықтан инвестицияларды құю жыл ... орын ... ... ... жыл бойы ... еді. Ал егер ... ... компаниясына сатып, оны жалға алатын болса (егер лизинг
компаниясының есеп беру жылы ерте ... онда ... ... ... орын ... еді. Сол ... лизингтік компаниялар филиалдарын ашқан
кезде, есеп беру жылдарын әр түрлі мерзім етіп қойды. ... ... ... ... жоқ, ол жал төлемдері арқылы қайтарылып
отырылды, бірақ мұндай саясат мүлік құнының 52% ... ... ... ... ... 1984 жылы ... ... корпоративтік салықты
52 %-дан 35 %-ға дейін төмендетуді, ал 1986 жылы бір ... 100 – ... ... ... ... ... ... (бірінші жылы
25%, екінші жылы 25%, және т.б.) өзгертуді ұйғарды. ... ... ... ... лизингтік компания 1957 жылы ... ... ... (1962 ... бастап – Locafrance)өндірістік жабдықтар лизингімен
айналысты. Алғашқы келісмшартты компания 1961 жылы ... ал 1966 ... ... туралы бірінші заң қабылданды.
Лизингтік қатынастар Францияда өте тез ... ... ... ... ... ... алу) терминімен атайды. Бүгінгі таңда
елде ұшақтар мен вертолеттер, ... мен ... ... контейнерлер, есептеу техникасы, медициналық жабдықтар, баспа,
ірі өндірістік жабдықтар лизингке беріледі. Қозғалмайтын мүлік ... ... ... ... 1967 жылы ... ... пен ... саласындағы
қозғалмайтын мүлік операцияларымен айналысатын Қоғам (СИКОМИ) пайда болды.
СИКОМИ мүшлеріне капиталы 10 млн. ... кем емес ... ... ... лизингтік компанияларына келесідей салықтық жеңілдіктер
ұсынылады: табыстың 85% салықтан босатылады, тездетілген ... ... ... ... беру ... ... 15-20 жылға
созылады. Оның объектілеріне: жер, ... ... ... ... ... ... т.б.). төлемдер көбінесе тікелей
регрессивті немесе аралас тәсілмен жүзеге асырылады.
Франция – арнайы ... ... бар көп емес ... бірі. Оның
негізгі мағынасы Франция экономикасына неғұрлым ... ... ... және ... ... ... Олрға:
- «несиелік жалға алу» (қаржы лизингінің бір түрі);
- «жай жеткізу» (басқаша ... ... алу ... ... ... келісімшарты);
- «сатып алу опционды жеткізу». Ең алдымен тұрмыстық қолдану аясындағы
операциялармен байланысты; лизингтік ... ... ... жатады;
- қозғалмайтын мүлік лизингі.
Француз лизинг ... ... ... ... ... берудің жаңа көздерін дамытумен, қазба ... ... ... ... ... ерекше қолдау
жатады. Мұндай лизинг берушілер ... және ... ... ... иемденеді (жергілікті салықтарңа байланысты). Бұл
жүйе елге маңыздылығы жоғары салаларға инвестициялардың құйылуын ... ... ... ... ... ең алғашқы компания жарғылық
қоры 1 миллион маркаға тең Бас кеңсесі Дюссельдорфта орналасқан «Locallease
Mietfinanzierung GmbH» болып табылады.
Бүгінгі күнде Германияда лизинг ... ... ... ... ... Лизингтік компаниялардың саны жағынан ... ... ... ал ... ... жағынан едәуір төменде орналасқан
мемлекет. Мұнда да Франциядағыдай тұрмыстық ... ... ... ... ... автомобилдер (35%), компьютерлер мен
кеңселік жабдықтар (25%), көлік құралдары (16%), өндірістік құралдар (15%),
кемелер, ұшақтар, ... жол ... (5%), ... да ... (4%) ... ... ... реттеу лизингті операция түрінде
қарасатыратын Азаматтық Кодекс негізінде жүзеге асырылады.
Лизингтік мәмілелерді ... ... ... және ... қаржы министрінің хаттарында көрсетілген. Талаптарға сай
жасалған контрактілер ... ... ие бола ... ... мен ... ... ... Германиядағы лизингтің
нақты түрлерін анықтайтын құжаттар баспа бетінде үнемі шығарылып тұрады.
Қытайдағы лизингтік қатынастардың дамуы ерекше. Лизингтік ... ... ... бері ... қолдануда. 1978 жылдан бері жүргізіліп
келе жатқан шаруашылық ... ... ... деген сұранысты
қалыптастырды. Лизингтік ... ... ... 30 000 ... ... ... импортталып, капитал салуды ... ... ... 1990 ... ... ... 51 лизинг компаниясы қызмет ететін.
Соның ішінде 25 - ... ... 26 – ... ... ... ... ... шетелдік инвесторларға АҚШ,
Франция, Сингапур, Гонконг банктері жатады. Қытайдың лизинг нарығына ... мен ... ... ... ... ... ... капиталы бірнеше ел мүшелері арасында бөлінеді. Оған ... АҚШ, ... ... және ... да ... ... бағытталған «China International Non Ferrous Metals ... ... ... Саны 300 астам мекеме, соның ішінде банктік
мекемелер де қызметін диверсификациялау мақсатында лизингті қолданады.
Қытай лизингтік компанияларға әдетте, ... ... ... ... Orient ... ... ... жүргізубарысында жеңіл
өнеркәсіп пен тұрмыстық электр құралдарымен байланысты операциялар көбірек
кездеседі.Қытайлықтардың ойы ... ... ... ... ... машиналары мен жабдықтары технологиялық жабдықталу деңгейі
төмендеу кәсіпорындарда тиімді қолдануы ... ең ірі ... ... ... «China Leasing Co. ... табылады, 1985 жылы оның қызметінің көлемі 167 миллион долларды
құрады, ... ... ... ... операциялардың 20 %.
Ресей Федерациясындағы лизинг бизнесі кеңес дәуірінде пайда болды. Ол
тек кемелер мен ұшақтарды ... алу үшін ... ... ... саны көп болған жоқ және онымен тек ірі ішкі ... ... Бұл ... ... ... ... ... мәміле қатысушыларының
құқықтық жаңдайы туралы түсініктің жоқ ... ... ... басында нарықтық реформалардың алуы мен көпдеңгейлі
экономикаға өту ... ... ... коммерциялық банктер тарапынан
ашылған алғашқы лизингтік ... ... ... ... бұл ... заң әлі ... жоқ болатын, сондықтан лизинг бизнесі аренда
туралы заңдар бойынша нормалар негізінде қызмет ... Бұл этап ... ... ... ... үшін аса үлкен тәуекелмен сипаттып,
лизинг қызметінің дамуын тежеуші факторға айналды.
1990 ж. ортасында РФ ... ел ... ... ... және артықшылықтарын бағалай отырып, лизинг секторын қолдауға
бағытталған біршама қаулылар ... 1994 ... 17 ... ... ... ... ... - «Инвестициялық ... ... ... № 1929 Қаулы лизингті бөлек мәміле ретінде қарастыратын,
лизингке және оның объектілеріне ... ... ... ... мамыр айында РФ Өкіметі ... ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асырудың жалпы принциптері;
- лизингтік келісімшарт қатысушыларының құқықтары мен міндеттері;
- лизингтік төлемдердің құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ... өз күшін тоық жойды. //[20-
357б]/
1994 жылы 15 лизинг ... ... топ ... ... ... ... - ... құрылды. Ол бірден «LEASEUROPE»
Европалық лизинг компанияларының ассоциациясың мүшесі болып ... ... ... ... ... ... 42 миллион АҚШ долларына
мәміле жасады. Ал 2000 жылы «Рослизинг» берген мәлімет ... ... ... ... 530 ... АҚШ ... ... Бүгінгі күнде
«Рослизинг» мүшелері ретінде 80 астам лизинг операторлары, ... ... мен ... да ұйымдар тіркелді.
Қаржы лизингі туралы ең маңызды нормативтік актілер - 1995 ... ... ... ... шығындары құрамына кіргізген және 1996 жылғы
№ 752 қаржы ... ... ... ... ... ... механизмін қолдануға мүмкіндік беретін РФ Өкіметінің Қаулылары
қабылданды.
Ресей қаржы секторына қатты ісер тигізген 1998 ... ... ... ... ... ... дамуына қатты әсер тигізді. Ең
біріншіден, ол банктік ұзақ мерзімді несиелеу көлемін қысқаруы нәтижесінде
көптеген ... ... ... етулелерін тоқтатуға мәжбүр болды.
Сонымен қатар біздің есептеуімізше, лизингтік мәмілелер саны 1,4 ... ... 400 млн. АҚШ ... ... ... нәтижесінде лизингтік объектілерді ... ... ... ... ... ... жағдайда өздерне үлкен
валюталық тәуекел жүктеді.
Дегенмен, дағдарыстан кейінгі кезеңде жаңа ... ... ... ... кейінгі бір жыл ішінде 317 компания лизинг
қызметімен айналысуға лицензия алды. Бұл ... ... 51% ... экономикасының өсуі өз кезегінде лизинг қызметі секторына әсерін
тигізді. Тәжірибелі және кәсіби деңгейі жоғары ... ... ... ... ... ... бел ... лизингтік компаниялар тез
дами бастады.
Банктер бұрынғыдай, орта- және ұзақ ... ... ... ... ... лизингтік компаниялар жаңа қаржы көздерін іздей бастады. Несие
базасын кеңейтумен қатар, лизингтік компаниялар ... база ... ... ... кеңейте бастады. Лизингтік компания
қызметінің бастапқы нүктесі ... ... ... ... ... ... ... сайын олар күрделі өндірістік
құрал-жабдыққа көшеді.
Тәуелсіз лизингтік ... ... ... ... бөлігі өсу потенциалы кең ресей экономикасының шағын және орта
кәсіпкелігіне бағытталған. Біздің ойымызша, бұл ... ... ... оңды ... бірі ... табылады.
2002 жылдың басында лизинг қызметі секторының дамуы өз жалғасын тапты.
Оған бірнеше макродеңгейлік факторлар әсерін тигізді: ... ... ... ... ... ... да, экономикалық өсу орын
алды. 2002 ж. ... ... ... ұйымдардің табыстарына
преференциялы салық салу тәртібі көрсетілді. Сонымен қатар, Лизинг ... ... РФ ... және РФ ... ... ... ... кейін лизингтік мәміле кезіндегі заңдық тәуекелдер
көлемі едәуір ... ... ... банктік несиелеу мөлшері артып, лизингтік
компаниялардың қаржыландыру мүмкіндіктері кеңи ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерінің
ауқымын кеңейтуге және жабдықтаушылармен тығыз қарым-қатынас ... ... ... ... ... ... ... Лизинг туралы федералды заң қаржы
лизингінің құқықтық базасын кеңейтті. Лизинг берушінің инвестицияларға
қатысты құқықтарын қорғайтын ... ... бар ... ... құқық қорғауды бақылау ұзақ және қымбат процедураға айналуы мүмкін.
Мәскеу лизинг компаниясының (МЛК) қызметі ... ... ... ... негізінде қарқынды дамыған лизинг бизнесінің жарқын
үлгісі бола алады. Мәскеу ... бұл ... $54 млн. ... ... ... ретінде – конкурс негізінде лизинг алушыны ... ... ... ... ... ... Құрал лизингке 8 жылға дейін
валютада 7 % жылдық сыйақымен есептелген. Бұл жоба ... ... ... ... ... туғызды. Мәскеу лизинг компаниясы
қызметінің алғашқы екі жылы ... 1500 ... ... алушы тіркелді.
Компания сарапшыларының берген бағасы бойынша астаналық шағын ... ... ... ... $2.5 ... ... ж.ж.
Мәскеу лизинг компаниясы жеңілдіктері бар бюджет ... ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын тарту
тәжірибесі аймақтарда да үлкен қызығушылық туғызды. Мәскеулік компанияға
ұқсас компаниялар ... ... ... ... тіркелді. Мәскеу
лизинг компаниясының негізінде лизинг бойынша әдістемелерді құру және
таратумен, шағын бизнес жабдықтаушыларың ... ... ... аймақаралық лизинг орталығын құру көзделуде.
Лизинг қызметін дамытудың келесі ... ... ... ... дамытуды қолдау Қоры жатады. 1997 жылдың үш айында Қор
қаржы лизингі бойынша 13 кәсіпкерлікпен 15 келісімшарт жасасты. Қор ... 3 567 830 000 ... ... ... алынып, лизинг алушыларға
қолдануға берілді. Мәскеу Өкіметі, «Ресей несиесі» Банкі және оның ... ... ... Бас ... қол ... Онда лизинг шартының
негізінде банк ... ... да, олар ... және ... ... ... Мәскеу Өкіметінің
келісімімен «Ресей несиесі» сәйкес ... ... және ... ... ... ... ... Банк лизинг жобаларын өзі
қаржыландырумен қатар, шетел жабдықтаушыларына ... ... ... ... Бұл ... ... нақты мысал ретінде
компанияның Siemens, Schailer (Австрия), Westfalia separator (Германия)
және басқа да ... ... ... ... болады.
Бұл компаниялар "Ресей несиесі" Банкінің кепілдігімен Ресейге құрал-
жабдықтарды лизинг шартымен ... ... ... ... өз кезегінде
банкке қамтамасыз ... ... ... ... шарттарын орындауды
кепілдендіруді ұсынды.
Лизинг қаржыландырудың ... ... ... ... стратегиялық
мақсаттарды орындауда өте маңызды рөлге ие болуы ... ... ... ... қайта құруда, шағын кәсіпкерлікті
дамытуда және т.б. ... ... ... ... көбісі өндірістік кәсіпорындармен, шағын және орта бизнес
секторларымен жұмыс істейтіндері, сонымен қатар ... ... ... ... қол ... тәсілі екендігі анық болды.
2 Тарау. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің
лизингтік операцияларына талдау жүргізу (АҚ ... ... ... ... ... ... ... банктердің лизингтік
операцияларының қазіргі жағдайына талдау
Қазақстандағы лизингтің дамуы көп ... ... ... ... Қазақстандағы алғашқы лизингтік ... ... ... ... ... бар банк ... пайда болды.
Лизингтік компаниялардың негізгі клиенттері даму ... ... ... ... ... күні Қазақстанда жергілікті банк
компанияларының қарамағында 15 лизингтік ... ... ... сонымен
бірге, халық шаруашылығына көмек ... ... ... ... ... ... бар. ... лизингтік компаниялардың
пайда болуы реалды лизингтік ... ... әсер ... ... ауыл ... ... мүмкіндік береді. Бұл
компаниялардың лизингтік қызметінің негізгі ... ... ... ... ... ... шаруашылығы. Құрал-
жабдықтарды жабдықтаушы ... ... ... ... ... ... ... кезде Қазақстанда жаңа лизингтік компаниялардың
қалыптасуына деген қызығушылықтың артуы көрінуде.
Қазақстандық ... ... ... ... 2000 ... ... лизинг жаңадан туылған кездегі қалпында болып келді.
Азаматтық кодексте лизингтік қатынастарды қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... ... етті. Бұл оқиғаны күтуге
2 жыл уақыт керек болды, Қазақстан Республикасында 1999 жылы 1 ... ... ... ... ... ... мүліктік қарыз
келісімінің түрлері секілді, лизингке байанысты көптеген сұрақтары көрініс
тапты. ... ... ... (АК) ... ... айырмашылығы
лизингке жер де берілетін болды, бұл әрине ... ... ... дамуына әсер етеді.
Егер пост-советтік кеңестіктегі басқа елдермен салыстырсақ, ... ... заңы ... ... ... тигізетінін байқай аламыз:
соңғы жылдары нарықта лизинг қызметінің динамикалық дамуына әсер ... ... Оны ... ... ... болады.
Кесте 1
Орта Азия мемлекеттерінің лизингтік операцияны қаржыландыру көлемі
(млн.долл)
|Мемлекет атауы |2006ж |2007ж ... |87 |170 ... |60 |88 ... |4 |2 ... |9 |4 ... Халықаралық Қаржы Корпорациясының 2007 ж. мәліметтері бойынша
Жоғарыда көрсетілген кесте бойынша сурет төменде келтірілген
Көзі: жиналған ... ... ... құрастырылған.
2006 – 2007 ж.ж. Қазақстанда лизинг қатынастарының өсу ... ... өсу ... 51% ... 170 млн. ... ... Өзбекстандағы
лизинг бизнесінің өсу қарқыны 75% өсіп, жыл соңында 88 млн. ... ... Ал ... мен ... ... ... жағдайын талдайтын
болсақ, онда 2006 жылы 2005 жылмен салыстырғанда, бұл ... ... ... ... Бұл ... ... саяси жағдай мен несиелеудегі
жоғары тәуекелділік факторларының әсерінен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету міндетті түрде
керек, бірақ лизинг даму шарты жеткіліксіз. лизингтік сектордың қалыптасуы
- жұмыс ... ... ... ... ... ... және алғашқы
кезекте кіші және орта кәсіпкерлікті ... ... ... үшін ... өсуде соңғы үш жылда жоғары қарқын
көрсетілген, ... құру мен ... ... ... бірі ... болу ... ... оның барлық ... ... ... ... шарты Қазақстанда жергілікті өнеркәсіп пен
инвестиция көлемін лизингтен ортақ дүниежүзілік пропорцияға ... ... ... ... ... өсуі ... күні оның ... келмейді. Оның себебі - қаржы ресурстарына шектеулік, сонымен
бірге лизинг ... ... кіші және орта ... қаржыландыру көп
инвестиция қажет етеді.
Дамыған елдерде ортақ көлемде инвестицияларда лизинг үлесі негізгі
капиталдың 20-30%, ал ... ... 5-15% ... Егер ... ... лизинг 4% дәрежесіне дейін өссе, онда болашақ 3-4 жылда ... ... ... 650 млн АҚШ долларын құрайды. Егер ЕҚКДБ
болжамына ... бұл ... 10 % ... ... 1,4 млрд ... ... ... Лизинг индустриясының даму динамикасын
жақсарту үшін, және үлкен пайдалылығын көру ... ... ... отыратын заң жүйесіне кейбір түзетулер енгізуге тура келеді.
Еліміздегі лизингтің дамуына әсер ... заң ... ... ... ... ... себепті болады, қосымша жұмыс орындары мен бюджетке
түсетін салықтардың көбеюінен ... ... ... ... ... ... ете ... қатынастарды банктік құрылымдар арқылы ... және ... ... ... ... және елдегі
лизингтік қатынастардың даму ... ... ... ... ... ... ... арасындағы лизингтік
қатынастардың ұйымдастыру формаларын анықтау мүмкіндігі ... ... бірі ... ... ... құрылымдар арқылы
ұйымдастыру болып табылады. Мұндай жағдайда лизингтік қатынастар тікелей
банктер немесе ... ... ... компаниялары арқылы
ұйымдастырылады.
Жалпы банктік ... ... ... мен ... ... ... қатынастар әртүрлі формаларда құрылуы мүмкін:
1. Банктер лизингтік компанияларға ... ... ... бойынша клиенттің төлем және ... ... ... ... ... ... несиелер береді және
мұндай несиенің мерзімі әдетте лизингтік келісім-шарттың мерзімімен толық
сәйкес келеді.
2. ... ... ... ... қарыз
алушыларға берілетін сияқты ... ... ... ... байланысты тәжірибеде банктік капиталдың лизингтік бизнеске
қатысуының екі әдісі кездеседі:
1. тікелей әдіс;
2. жанама ... ... ... өз ... іске ... ... ақша қаражаттарын жинақтаудың сыртқы көздеріне, соның ... ... ... көп ... ... ... Мұндай жағдай бүгінгі
таңда шетелдік тәжірибеде толық түрде дәленденген. Мысалы, шетелдердегі
лизингтік компаниялардың ... ... ... банктік несиенің
үлесі 75%- ке дейін жетеді. [1,406]
Лизингтік компаниялардың өз қызметтерін жүзеге ... ... ... ... ... банктік несиені көп мөлшерде пайдалануы ақша
формасында лизингтік компанияға берілетін ... ... мен ... ... алушыға берілетін несиенің ерекше бір формасы болып
табылатын лизингтің арасындағы өзара ... ... ... ... бір ... ... бір ... ауысуы көрінеді.
Сонымен бірге лизингтік фирманың банктік несиені көп ... сол ... ... осы ... ... көп ... Сондықтан банктер мен лизингтік фирмалардың қызметтері бір-біріне
байланысты болады. Міне, осындай жағдайларда лизингтік ... ... ... несие алу мүмкіндігіне, қарыздық өсімақының өзгеру
деңгейіне және ... ... ... тағы ... ... ... болады.
Бүгінгі таңда еліміздегі отандық лизингтік компаниялардың сырттан
қаражаттар тарту мүмкіндігі жылдан-жылға ұлғайып келеді деуге ... ... ... ... ... бөлінген лизингтік
операцияларды қаржыландыруға арналған сомалар көлемінен көруге болады.
Кесте 2
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларды ... |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл ... ... |47,3 |85,1 |170 ... долл | | | ... ... саны |120 |440 |1300 ... ... ... ... 2007 ... ... кесте бойынша мәліметтерді 2-ші суреттен көруге болады.
Көзі: Жиналған мәліметтер негізінде құрастырылған.
Осы суреттен көріп ... 2004 ... ... ... ... ... бөлінген лизингтік қаржыландырудың
өсу динамикасының болуы ... ... ... өсу ... ... ... факторлар ықпал етті деген ойдамыз. Қазіргі
уақытта экономика салаларына банктік ... ... ... орта және
ұзақ мерзімді несиелердің үлес салмағының жоғырлауы ... ... әсер ... ... қорытынды шығаруға болады. Сонымен бірге, лизингтік
операциялардың ұзақ ... ... ... ескерсек, онда
бүгінгі танда лизингтік компаниялардың коммерциялық қызметінде және
отандық лизингтік ... ... мен ... ... ... ... ... Мұндай жағдай лизингтік компанияның
банк алдындағы төлемдік міндеттемелерін өз уақытында ... ... ... ... етуін талап етеді.
Лизингтік компаниялардың несиелік қажеттіліктерін қанағаттандыра
отырып, коммерциялық ... ... ... ... және оның ... ... ... әсер етуге мүмкіндіктер
алады.
Коммерциялық банктер лизингтік фирмалармен несиелік қатынастарды
ұйымдастыру кезінде ... ... ... ... тәртіптерін
пайдалану арқылы жүзеге асырады. Сондықтан да мұндай несиелік операцияларды
клиенттерге несие беру бойынша ... ... ... ... де
қарастыруы мүмкін. Бірақ кейбір ... ... ... үшін
несиені беру және оны өтеудің ерекше механизмін ... да ... ... ... ... ... бойынша баға белгілеудің
және олардың төлем қабілеттілігін анықтаудың ... ... ... ... ... ... ... опреациялардың дамуы лизинг
шартымен пайдалануға беру мақсатында жабдықтарды сату үшін қажетті ақша
қаражаттарын жинақтау ... ... ... Ал, ... ... бос ақша ... жинақтаумен айналысатын мекемелердің бірі
болып табылатындықтан, лизингтік операцияларды банктік операциялардың бірі
ретінде қарастыру ... ... ... үшін ... ... бірі
болып табылады.
Соңғы жылдарда мемлекет банктердің нақты секторды, соның ішінде кіші
бизнес пен ауыл ... ... ... ... ... ... түрлі шаралар қабылдап отыр. Бұл мәселелерді шешудегі
салмақты үлес қаржылық лизингке келеді, лизингтің арқасында кәсіпорындар,
кепілдік ... ... ... да, ... ... қайта
қаруландыру үшін қажетті қаржылық және материалдық көмекті ала алады.
Бірақ, екінші деңгейлі банктер лизингтік мәмілелерді қаржыландыруда әлі
де ... ... ... ... мұны бірнеше жағдайлармен
түсіндіруге ... ... ... ... ... саясатын ескеретін
көп жоспарлы қызметін атқарып отыр, оның құрамына ... ... ... кіре ... ... белгілі бір бөлігі бұрынғыдай ... ... емес ... ... ... ... Ал өндірістің
түрлі салаларындағы лизингті ұйымдастырудың және ... ... ... ... оған ... көрсетудің сәйкес
стандарттарын жасауға және оларда өзінің ... ... ... ... ... мәмілелерді жүргізу әлі де көптеген қосымша
формальдылықтармен түйіндескен. Соладың ішінде, жылжымалы мүліктің қаржылық
лизинг келісімшартын мемлекеттік ... ... ... егер ... ... шетелден әкелінсе, оның сертификаттау және стандарттау
бойынша шарттарын ... ... ... ... ... ... айқындалу
мәселесі жатыр. Лизингтік қатынастардың (тура және жанама) қатысушылар ... ... ... ... және төлем қабілеттіліктерінен міндеттер
тізбегінің орындалуы тәуелді. Бірақ, құжаттарды рәсімдеудегі ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктерінің лизингтік несиелеу белсенділігі
жетерліктей жоғары және тұрақты ұлғаю тенденциясы бар. ... ... ... ... ... ... және сауда ... ... ... ... ... ... жалпы көлеміндегі
үлес салмағы 2006 жылдың аяғына сәйкесінше 33,4% және 29,8% ... ... ... субъектілеріне осы күнге берілген несиелер үлесі 23,5%.
Кәсіпорындардың ... ... ... ... ... үлес
салмағы 2004-2006ж.ж. үшін сәйкесінше 61,5%, 66,4% және 63,5% жоғары.
Сурет 3
Коммерциялық банктердің лизингті қаржыландыру бойынша ... ... ... ... Минисрлігінің мәліметтері
негізінде құрастырылған.
Осы Сурет бойынша лизинг құралдарына берілген ... ... ... ... көретілген. Яғни 2006 ... ... ... 67% ... ... есептеуімізше, оның себебі, ... ... ... ... ... мәмілелері арқылы жаңартылуынан.
Мысалы, Қытай және Венгрия автобустары, Корей Республикасы такси көліктері,
Ресей жеңіл көліктері және ... ... ... ... шағын және орта бизнес
өкілдерінің тапсырысы бойынша өндірістік құрал-жабдыққа бөлінді.
Қаржы Министрлігінің ... ... ... ... ... 800 ... теңгеден (6,5 млрд. АҚШ долл) кем емес
инвестициялар қажет, бұл ... ... ... ... ... екі есе ... ... кәсіпорындарда жабдықтың тозу дәрежесі
40—70 % және одан жоғары мәнді ... Жыл ... ... ... ... ... % ғана ... ал дамыған елдерде бұл
көрсеткіштер 6—8 % құрайды. Негізгі капиталға ... ... ... жеке және ... құралдар есебінен қаржыландырылады.
Қозғалмайтын мүлік, ауыл шаруашылығы құралдары және басқа да шараларға
2 – 5 % ... ... ... ... екінші деңгейлі банктер осы
салаларды қаржыландыруға аса ынта танытып тұрған жоқ.
Еліміздің банк жүйесі ... ... ... ... толығымен қанағаттандыра алмайды. Қалыпты ... ... ... ... жететін банк жүйесінің капиталы ЖІӨ 6—7 % құрауы
тиіс. Басқа да ... бар: ... ... ... айқындылықтың болмауы, олардың менеджментінің төмен деңгейі,
кредиторлар құқығын қорғаудың сенімді жүйесінің болмауы және т.б. ... ... үшін ... тәуекелділігі мүмкін қарыз алушы туралы
оның несие қабілеттілігін дұрыс ... ... ... және ... ... алу ... болмауына байланысты.
Банктердің инвестициялық белсенділігі барлық кәсіпорындардың қаржылық
есеп пен есеп беру ... ... ... ... ... және қаржылық беделін, бұл ұйымдардың меншік иелерін және
менеджерлерін танудың ... ... ... ... бір ... әсер ... мен қарыз алушылардың өзара ашықтылығының шарты мемлекеттің
мүмкін қарыз алушылары туралы шынайы ... ... және ... ұсынатын несиелік бюроның маңызы жоғары.
Банктер лизингтік операциялардың жүргізілуіне тікелей немесе олармен
құрылатын еншілес ... ... ... және ... ... 2006 ... жағдайы бойынша екінші деңгейлі ... ... ... клиенттерге ұсынылған сомалар бойынша баланстық
шоттарындағы қалдықтар 20,7 ... ... ... қаржылық құрал ретінде пайдалану экономиканың және әлеуметтік
саясаттың көртеген даму ... ... ... ... ... лизинг, қаржылық лизингті қоса, Қазақстанда жеткіліксіз
сұраныста қалып отыр. Негізгі себебі – лизингтік қызмет ... ... ... ... және ... ... мәселелері бар. Тежеуші факторларға, бірінші кезекте,
лизингтік мәмілелердің асырудың заң негізінің ... ... ... ... ... ... Заң, Азаматтық, Салық және
Кедендік Кодекстер нақтылануы тиіс. Сонымен қатар, ... ... ... қазіргі заманғы инфрақұрымының болмауы, оның ішінде
қажетті ақпаратты алудың шектеулігі, ... ... ... ... ... ... ... технологиялардың
жетіспеушілігі. Қазақстан «Қаржылық лизинг туралы» 1998 ... ... әлі ... жоқ. ... ... ... бар, жоғары
бастапқы жарна мен ресурс құны кезіндегі қаржыландыру ... ... ... жоба ... ... ... ... Лизингтік компаниялар әр түрлі өндірушілердің және ... ... және ... ... ... ... ... көрсетіп отырғандай, лизингтік операциялар барлық
қатысушыларға құрастырылуы жоғары ... ... ... ... ... әрі ... болады.
Шетелдік тәжіребиені ескерсек, оперативті лизинг келешекте маңызды
рөлге ие болуы тиіс. Бұл жағдайда ... ... ... оның ... ... кейін қайтарып береді, ал лизинг берушіге негізгі кіріс жабдықты
екіншілік нарықта ... ... ... ... ... қағаздардың лизинг келісімшарттары негізінде
эмиссиясы, жеткізушілер ... ... ... ... ... ... жүруі тиіс.
Лизинг қатысушылары арасында тәуекелді ... ... ... ...... банктер арасында
бөлуді, қатысушылар міндеттерін қамтамасыз етудің сақтандыру принциптерін
пайдалану тиімді деп ... ... ... ... ... ... және
іскерлік тәуекелді әртараптандырудың оптималды нұсқаларының бірі лизингтік
операцияларды қиылыстырылған тауарлы-ақша схемасын жүргізу болып табылады.
Мұнда инвестор ретінде ... үш ... ... өндіруші, банк,
лизинг алушы. Мемлекеттің авиациялық салада және ауыл шаруашылығында лизинг
механизмін пайдалану лизингтің ... ... ... беруі мүмкін.
Лизинг қызметіндегі сақтандыру туралы ... ... ... атап ... ... ... ... негізде жүргізіледі және егер
мұндай шарт тиісті келісімшартта қарастырылса, лизинг қатысушылары үшін
сақтандыру міндетті ... ... ... ... ... кезде (немесе
оны қамтамасыз етуде), оны келесі тәуекелдерден ... ... ... ... ... тәуекелдер; қаржылық тәуекелдер;
саяси тәуекелдер; азаматтық және ... ... ... ... ... ... басшылықтың, акционерлердің
өмірімен және денсаулығымен байланысты ... ... ... ... ... маркетингтік стратегиясының
кемшіліктерімен ... ... ... ... немесе
криминалды әрекеттермен байланысты тәуекелдер.
Атап өту керек, сақтандыру ұйымының (сақтандыру нарығы инфрақұрылымының
дамымағандығынан) сақтандырудың осы түрлерін ... ... ... ... де бар. ... ... әрекет ету мерзімінде мониторинг тәуекелін ұйымдастыруға,
оптималды сақтандыру тарифтерін анықтауға және сақтандыру ... ... ... ... ... ... тиесілі тәуекел
факторларын бағалаудағы қиындықтар туралы сөз болып отыр.
Сақтандырудың айтылған түрлерін жүргізуге құқық пен ... ... ... іс ... ... сақтандыру
ұйымдарында және екінші деңгейдегі банктерде бар. Қазақстанның Ұлттық ... ... ... банктер мен сақтандыру компанияларының оперативті,
соның ішінді лизингпен байланысты ... ... ... ... жоқ. ... ... ... оптимизациялау және несиелеу
механизмдерінің әрі қарайғы дамуы мен ... ... ... ... төлем жүйесін жетілдіру мақсатында Ұлттық банк ... ... ... ... уақытта ҚР-да коммерциялық банктердің лизингтік операцияларды
жүргізу үшін ... база ... ... ... банктер және банктік
қызмет туралы" ҚР Президентінің 1995 жылға 31тамыздағы заңдық күші ... ... ... ... ҰБ-ң ... ... негізінде
лизингтік операцияларды жүргізуге құқықтары бар. ... ... ... мекемелер лизингтік қызметке қатысу үшін біліктілік деңгейі
неғұрлым ... ұйым ... ... ... ... ... қосыламыз.
Себебі, кез-келген заңды тұлғалар үшін лизингтік қызметті жүргізу кезіндегі
қаржылық тәуекелділіктің деңгейі өте жоғары екендігі белгілі. Осы ... ... ... банктер және банктік қызмет туралы" Заңның ... ... ... ... және т.б. ... ... банктер ҚР-ның ҰБ-ң қатаң бақылауында болатындықтан,
олар ... ... ... үшін ... ұйым ... ... ... тәжірибеде коммерциялық банктер лизингтік компанияларға
қарыз беруші ретінде емес, тікелей лизинг беруші ... ... ... капиталдың лизингтік бизнеске қатысуының тікелей әдісін қолдануға
болады. Яғни, бұл әдіс лизингтік келісімдерді қаржыландыру үшін бос ... ... ... ... ... ... операцияларындағы лизингтік қызмет
үлесінің ... ... ... еншілес лизингтік компанияларды
бөліп шығару қажеттілігіне алып келеді. Бұл лизингтік қызмет ... әрі ... ... ... ... ... ... үшін
лизингтік қызмет бір ғана қызмет түрі болып ... ... ... ұйымдастыру жеңілдейді, себебі, бірдей типтегі контрактілер
саны көбейеді.
Лизингтік процестердің ұйымдастырылудың мұндай құрылымында коммерциялық
банк өзінің еншілес лизингтік ... ... ... ... үшін тек ... ресурстар ғана береді. Ал, лизингтік келісімді
бекіту үшін ... ... ... ... яғни, тауар өндіруші
зауыттармен сатып ... ... ... сервистік қызмет көрсету
және т.б. сұрақтармен еншілес ... ... ... ... ... ... ... елдердің лизингтік қызметтер
нарығында негізгі роль атқаратын неғұрлым ірі сегмент ... ... ... ... ... жаңа ... ... құрылымының күрделіленуіне әкеліп соғады. Осы жерде
лизингтік компаниялардың ұйымдастырушылық құрылымы нарық ... ... ... ... прогресті қамтамасыз етуге ұмтылуы қажет деген
жалпы қағида көрінеді.
Коммерциялық банктер үшін лизингтік операциялардың тартымдылығы осы
операцияны іске ... ... ... материалдық қамтамасыз етудің бар
екендігімен түсіндіріледі. Сонымен бірге, лизингтік ... ... ... өз ... ... ... ... көрсету сапасын жоғарылатуға, клиенттер санын ... ... ... ... байланыстарын тереңдетуге
және өзара тиімді байланыстар орнатуға мүмкіндіктер береді.
Банктік қызметтер нарығындағы бәсекелестіктің ... ... ... ... ... іске ... лизингтік
нарықтағы банктік әсер ету сферасын ұлғайтудың тиімді әдісі ... ... ... ... сатып алуға өз қаражаттарын сата ... сол ... ... ... ... атқара отырып, еліміздегі негізгі
қорларды жаңарту стратегиясы мен тактикасын қалыптастыруға, ... даму ... ... ... ... ... ... өз үлесін қосады.
Банктер үшін лизингтік операцияның артықшылығы оның жеткілікті
деңгейдегі жоғары ... ... ... лизингтік төлемдер
арқылы банк коммиссиондық ақы түріндегі табыстың жаңа ... ... ... ... ... ... өте жоғары ... ... ... ... негізгі түрлерінің бірі, оперативті
лизинг ... банк ... ... ... бір ... мерзімі аяқталғаннан кейін, сол құрылғыға ... ... ... лизинг объектісінің қалдық құнының өте ... ... ... ... ... ... ... тәуекелділік
тұрғысынан алып қарағанда лизинг беруші-банктің экономикалық қызығушылығына
қаржылық ... ... ... жауап береді.
Сонымен қорыта айтқанда, лизинг берушінің қызметін атқара отырып
коммерциялық банктер лизингтік қатынастардың ... ... ... анықтайды. Осы бағыттарды анықтау кезінде бүгінгі күні, олар ең
алдымен халыққа қызмет көрсету саласын ... және ... өте ... тұтынатын тауарларды шығаруды ... ... ... көп ... ... ... деп ойлаймыз.
Лизингтің операцияларды жүзеге асыратын коммерциялық банктердің тізімі.
«Қаржылық лизинг туралы» ... ... ... ... елдің
жетекші банктері құрған лизингтік компаниялардың саны тез өсті. Осылай,
2000 жылдың тамызынан 2004 жылдың ... ... ... 9 коммерциялық
банктің лизингтік компаниялары құрылды.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасының нарығында 20 ... ... ... ... 15 белсенді жұмыс жасауда. Астана
қаласында 4 ... ... ... ... Астық лизингтік компаниясы,
Қазагрофинанс және Агромашлизинг), Қарағанды қаласында 1 ... ... және ... 10 ... ... Нұр-инвест, Халық
лизинг, Темірлизинг, Казтранслизинг, Альянс лизинг, БТА лизинг, АТФ лизинг
және Медикал лизин групп) ... ... ... ... – ауыл ... ... үшін құрылған
мемлекеттік компания. Қаржыландыру көзі төмен пайыздық ... (2 % - 3
%) және ... 5% - 6% ... ... ... төлемдері жыл сайын
өтелетін мерзімі жеті жылға ... ... ... ... ... табылады. Лизинг алушыларға қойылатын жетерліктей қатаң талаптар мен
Ауыл Шаруашылық Министрлігімен және ... ... ... ... ... ... ... жеткізуде қиындықтарды туғызады.
Қарағандылық Лизингтік Компания облыстың іскерлерін қолдау үшін
негізделген. Берілген ... ... ... ... ... ... Жеке ... құрылған. Компанияның басты мақсаты кіші
және орта бизнесті қолдау болып табылады.
Астықты Лизингтік Компания ... ... ... ... ... жеке ... ... Алдымен бұл компания ҚР ... ... ... ... ... – ауыл ... қаржыландыру.
Мемлекет қолдауынсыз және ауыл шаруашылық техникасының лизингі ғана
үшін емес құрылған бірінші ... ... «БТА ... АҚ ... «Қаржылық лизинг туралы» ҚР Заңы қабылданғаннан кейін 2000 жылдың
шілдесінде Тұран Әлем Банкі лизингтік компанияны құрды.
Бұл банкке АТФ ... Нұр ... ... Банк және ... ... ... ... берілген уақытта коммерциялық банктермен
де-юре және де-факто ашылған 8 ... ... бар. ТАИБ ... ... ... ... іске ... Әдетте лизингтік компаниялар
атауларында банктердің аты ... ... ... және 2002 ... ... Алматыда мүдделі
жақтардың қатысуымен қаржылық лизинг бойынша конференция өткізілді. 2001
жылдың қазанында ... ... ... Лизингтік
Ассоциацияны құру туралы бастама жасалып, қолдау тапты. ... ... ... ... ... ... ... қолдап,
ұлттық ассоциацияға қолдау көрсетуге дайын екенін ... ... ... ... Ассоциация Республикадағы лизингтік нарықтың дамуына
еш әсер етпеді. 2004 жылы ... өз ... ... жылдың қаңтарында Құрылыс ісі бойынша Комитеттің бастамасы бойынша
Қазақстан Республикасының құрылыс ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты оның мүшелерін құрылыс техникасына және
жабдығына қажеттілігін лизинг бойынша ... ... ... ... ... мен ... ... үлкен пайызымен байланысты.
Қазіргі кезде Ассоциация шешуге тырысып отырған басты мәселе техника ... ... ... ... іздестіру болып табылады, бұл үшін техника
қажеттіліктері және құрылыс жабдығын жеткізушілері ... ... ... ... ... бойынша жұмысты жандандыру үшін Тәуелсіз Мемлекеттер
Достастығының Лизингтік ... кіру ... ... жасалды, бұл
конференцияның құрамына толық мүшелері ретінде 76 ... пен ... ... Ресей Федерациясының, Беларус Республикасы мен ... ... ... ... ... ... ... өз күштерін
лизингтің дамуы үшін тиімді қолдау жасауға ... ашық ... ұйым ... құрылды. Ассоциация мүшесі Ассоциацияның жарғылық
құжаттарының талаптарына сай мүшелік жарналарды төлеген, ... ... жеке ... бола ... ... банктердің лизингтік еншілес компаниялар тізімі
|№ |Компанияның аталуы ... ... ... |
|1 ... ... АҚ ... 2002 |«Альянс Банк» АҚ |
|2 ... ... АҚ ... 2000 |«Банк ТуранАлем» АҚ |
|3 ... ... АҚ ... 2000 ... ... Банкі»|
| | | ... ... |
|4 | ... ... ЖШС ... 2002 |«Банк Центр Кредит» АҚ |
|5 |«ЛК «Нур ... ЖШС |2000 ... ... АҚ |
|6 ... ... АҚ ... 2002 ... Банк» АҚ |
|7 |«АТФ ... АҚ ... 2000 ... ... АҚ |
|8 ... ... Компаниясы» |Тамыз, 2004 |Ресейлік Альфа Банк |
| |ЖШС | | ... ... ... ... ... ... ... Ассоциациясының мүшелері болып табылатын, ... ... ... мен ... сатуды іске асыруда ... ... ... «БТА ... АҚ болып табылады.
2004 жыл лизингтік ... ... ... ... ... ... ... компаниялардың және лизингті дамыту бойынша
Топтың қызметінің арқасында ... ... ... ... ... ... ... қатар «Қаржылық лизинг туралы» Заңға ... ... ... ... ... ... (ХҚК) 20 жылдан аса
жұмыс істейді. Осы уақыттың ішінде ауыспалы периодтағы ... ... ... ... бар елдердің жартысы өздерінің лизингтік
компаниялары үшін ХҚК-дан ... ... ХҚК ... ... ... ... іздестіріп, лизингтік заң бойынша ... ... және жаңа ... ... ... ... дамуына қолдау көрсетеді.
Халықаралық даму бойынша АҚШ агенттігі (ЮСАИД) және Халықаралық
қаржылық ... (ХҚК) 2004 ... ... ... ... бағытталған Жобаны жасап шығарды. Жобаның мақсаты ҚР лизинг дамуы
үшін қолайлы құқықтық және ... ... құру ... ... ... ... лизингтік нарығының мониторингін іске асырады,
мемлекеттік мекемелермен және ... ... ... қатысушыларымен
тығыз ынтымақтастықта болады, лизингте ... ... ... ... банктерге жабдық жеткізушілерге техникалық
қолдау көрсетеді және семинарлар өткізеді. 2005 ... 20 ... ... ... ... Лизинг» конференциясы Алматы
қаласының әкімшілігінің кіші және орта ... ... ... ... ... ... мен ... банктің өкілдері өздерінің ... ... ... ... ақпаратты ұсынды және ... – кіші және орта ... ... ... ... ... өкілдерінің сұрақтарына жауап берді.
Халықаралық Қаржылық Корпорациясының (ХҚК) Қазақстандағы лизингті
дамыту Жобасының мәліметтері бойынша лизингтік ... ... ... ... 84 млн. АҚШ долларын құрады, бұл 2002 ... ... төрт есе ... Бұл – ... ... капиталына иевестициялардың
жалпы көлеміне қатынасы бойынша 1% шамасында. Ресейде бұл көрсеткіш 4-5%-
ды, ал дамыған ... – 15-20%, ... ... өзін ... ... ... өсуімен қатар сапалық өзгерістер байқалып
отыр, әсіресе, лизингке берілетін ... ... ... ... Ауыл ... емес ... ... кезекте көлік
құралының үлесі арта бастады.
Лизинг алушылардың ... ... ... ел ... тез дамып отырған салаларды айқындайды. Бұл – құрылыс, көлік, ауыл
шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі мен шикізат өндіру саласы.
Сонымен қатар, ХҚК ... ... ... ... ... ... ... құралдарына (автомобильдер, жүк және жолаушы тасымалдау көлігі,
«доңғалақты» әртүрлі арнайы техника) келеді. Олар мәміленің ... ... ... Көптеген салалық мәмілелердің шегінде де екенін ... ... ... ... АҚ ... Л. Асабаева пікірінше,
бұл тенденцияға келесі объективті факторлар әсер ететінін айтты: ... ... ... көлік құралдары бойынша мамандарға
қойылатын талаптардың қарапайымдылығы және басқа да ... ... ... 3 жыл ... ... ... ... үшін өзекті,
өткені олар көбінесе банк ресурстарымен жұмыс ... ... ... ... ... ... транспорттық мүліктің үлесі
едәуір жоғары.
Дегенмен басқа компаниялар тобы ауыл шаруашылығы техникасы ... ... ... АҚ ... ... басқарушысы
Ж.Ниязбекованың айтуынша, компанияның лизинг портфелінің құрамында 90%
үлесті ауыл ... ... ... 5% - автомобильдер үлесіне, 5%
- жабдықтар үлесіне ... ... ... ... ... Бұл
компания саясатымен және тартылған қаражат құрылымымен байланысты. Мысалы,
компания 2004 жылы ауыл ... ... ... іске ... ... Берлин жалпы сомасы 8,5 млн. евроға тең ... ... ... бойынша).
Сурет 4
Коммерциялық банктердің лизингтік қызметіне есептейтін орташа пайыздық
қойылымдар
Көзі: жиналған мәліметтер негізінде автормен құрастырылған.
"Центрлизинг "
Лизингтік ... ... ... ... шарттың минималды соммасы- 35000 $.
• лизингтің мерзімі- 37 айдан 7 жылға дейін.
• лизингтің ... ... 17 ден 23 %-ға ... ... ... ... ... құнынан.
• Лизинг құралын сақтандыру - міндетті, (лизинг алушының шотынын).
Компания лизингтің жобаларын барлық салада ... ... ... ... ... ... бар: құрал-
жабдықтар, авто және ... ... ... ... (жылдық 12%).
Қаржыландыру Кореяның экспорт - импорт банкісімен жүзеге асырылады.
Лизинг құралы импорт ... да ... ... ... ... 12% ... ... мерзімі 3 айдан 5 айға ... ... ... 300-500 мың $ ... қаржыландырудың базалық жағдайы:
• Қаржыландыру ... 36 ... 60 айға ... Аванстық төлем-30% лизинг құралының құнынан.
... ... ... ... 12 ден 18% ... ... Жобалы қатыстыру мерзімі - 3 аптаға дейін.
• Төлем шотын ашу "Альфа-Банк"АҚ ЕБ.
Компанияда лизингтік келісім шарттар ... ... ... ... ... ... ... байланысты жүзеге асырылады.
• қаржыландыру мерзімі 1 -7 ж. ... ... ... құны ... ... ... төлем -30% лизинг құралының құнынан.
• Жобаны қарастыру мерзімі 2 апта, ал
­ 1 ай - Халықаралық қаржы иниституттардың қатысуымен ... ... ... ... және Қытайдың қаржы ұйымдарымен жұмыс
жасауда.
"Халық лизинг"
Жарғылық қоры 150 млн. теңге.
Лизингті қаржыландырудың базалық ... ... ... 37 ... 6- ... ... ... ставкасы-15-18%.
• Аванстық төлемді қажет етпейді.
• Лизингтік төлемдер: ай сайын, тоқсан сайын және ... жыл ... ... ... ... ... 2-4 апта.
• 50000 АҚШ долл. ... ... ... ... ... ... базалық жағдайы:
• лизинг мерзімі- 1 -5 ж.
• лизинг құрылымының құны- 10000$
• лизинг бойынша ... ... ... 50-300 мың ... ... төлем- 15 %
"Темірлизинг" АҚ ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың базалық жағдайы:
• лизинг мерзімі- 12 айдан 5 ж. ... ... ... 18-25 % ... ... 13% ... ... төлемдер - ай сайын
• аванстық төлем- 20-30%
... ... ... ... - 50000$, егер 50000$ аз ... ... ... аймақтар үшін - 10000$
• лизинг объектісін міндетті сақтандыру
• лизинг келісім шартын міндетті ... 20 ... ... ... ... 2-3 апта
"АТФ лизинг"
Лизингті қаржыландырудың базалық жағдайы:
• Лизинг келісім шарттары бойынша: 3-5 жыл.
­ кіші ... 100000 $ ... 37 ... орта және ірі жобалар - 5 жыл
• сыйақы ставкасы - 18-22% ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың базалық жағдайы:
• Лизинг мерзімі - 5 ... ... ... ставкасы- 23 % (жылдық)
• Орта жылдық ставка- 10%
• Лизингтің төлем – ай ... ... ... ... 5000$
• Лизинг келісім шарты бойынша, ... ... ... ... ... ... ... 1 -2 апта
• Экспертиза өткізген комиссия- 0,3% лизинг құрылымының бағасынан.
Қазіргі жағдайда "Медикал лизинг ... ... ... ... ... ... ... жабдықтарды ұсыну.
• техникалық сервис.
... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктердің
лизингтік операциялар бойынша есептейтін орташа сыйақы мөлшерін келесі
суреттен ... ... ... АҚ нарықта белсенді жұмыс жасауда және экономикалық ... ... ... көлік құралдары
• құрылыс
• ауыл шаруашылығы
• медицина
• тауар өндірісі
• мұнай және газ өндіру
• химия өнеркәсібі
"БТА лизинг" АҚ ... және ... ... ... ... ішінде: "BORUSAN MAKINA", "Caterpillar", "Volvo", "ISKRA" -
Жапония медициналық құралдарды ... ... ... "Audi", ... ... "Pressta"- жол құрылыс жабдықтарды өндіруші,
"Alcon ladorafories," ... ... ... ... ... ... және т.б.
"БТА Лизинг" АҚ-нан лизинг алудың тұтынушы үшін қолайлы жақтары:
• Лизингке жаңа құрал-жабдықтарды ала ... ... ... 100% ... ... ... ... алынатын жабдық құнының 90%-ына дейін қаржыландырады.
• Мүлік "БТА ... ... ... ... келісімшарттың мерзімі 1 жыл және одан жоғары.
• Лизинг сыйақылары.
• Лизинг құралы ҚҚС ... ... егер ҚР ... ... ... ... ... алған жағдайда.
• Лизинг алушының мүлікке құқығы толық қорғалады.
"БТА Лизинг" АҚ лизинг алу үшін алдын-ала қойылатын талаптар:
• Мерзімі – бір ... ... ... ... – 16-23% аралығында.
• Аванстық төлем – 10-50% ... ... ... ... Жобаның минималды сомасы – 10 000 АҚШ долл.
"БТА Лизинг" АҚ-нан лизинг алу үшін қажетті құжаттар ... ... ... ... өтініш беру.
• Лизинг алушының анкетасы.
• Құжаттар.
• Жобаның қысқаша ... ... Әлем ... АҚ ... ... операцияларын талдау
Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... үшін біз ... ... қатарлы банктердің
бірі "Тұран Әлем Банкі" АҚ-ы мысалға алдық. "БТА Лизинг" ... ... ... ... механизмін сызбадан көруге болады:
Лизинг беруші. 2000 ж. "Тұран Әлем Банкі" АҚ-ы өзінің ... ... ... құрады. Қазіргі таңда "БТА Лизинг" компаниясы өзінің
капиталы және ЕҚҚД ... 5млн. АҚШ ... ... бар ... ... Оның ... ... – 2 млн. АҚШ долл. ("Туран Әлем
Банкі" АҚ-ң 45%, Жапондық «Orix» компаниясының 35%, «Orix Пакистан» ... 10% ... ... 2002 ... 24 наурызында мемлекеттік тіркеуден өткен
орта ... ... ... ... ... ... ... Серіктестігі. Жарғылық қоры 110 мың теңге (Садықов
А.Ш. 50%, ... А.Я. 50% ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру механизмі:
1. «ҚазТехТрейд» ЖШС "БТА Лизинг" АҚ қызметімен және лизингтік операция
талаптарымен танысты.
Жабдықтаушы. Қытай ... ... ... ... ... ... су құю ... мәміле кезіндегі құжаттар.
• Қаржы лизингі туралы үшжақты келісімшарт және оған ... ... ... ... ... ... сыйақы мен ҚҚС есептеуге
негіз болады.
• Лизинг объектісіне қатысты шот-фактура мен шығыс накладнойлары;
лизинг ... ... ... ҚҚС ... шығын
накладнойлары негізінде лизинг объектісін баланстағы активтерге
енгізеді ... ... ... ал негізгі қарыз бойынша
лизингтік төлемдерді баланстағы міндеттемелерде көрсетеді.
• Қабылдау-тапсыру акті; Акт арқылы ... ... ... ... ... ... мен құрылымы жайлы ақпарат алады.
Лизинг талаптары: «ҚазТехТрейд» ЖШС құны 6 858,40 АҚШ ... ... ... ... алу ... ... қол қойды. Лизинг
алу мерзімі 3,5 жыл. Сыйақы қойылымы – жылдық 20%.
2. «ҚазТехТрейд» ЖШС және "БТА Лизинг" АҚ ... ... ... ... ... комитетінде талқыланды. Онда қарыз алушы компанияның
қаржылық жағдайы, қызмет ететін ... ... оның ... ... жұмыс істеу тәжірибесінің орын алуы, лизинг объектісінің
өтімділігі, ... ... ... ... ... талқыланды.
Яғни лизинг алушы «ҚазТехТрейд» ЖШС-тің есеп беру формалары №1,№2, №3
арқылы қаржылық жағдайы туралы мәліметтер жинастырылды. Оны келесі ... ... ... ... ... ... ... қабілеттігін бағалау көрсеткіштері
(мың теңге)
|Коэффициенттер ... ... |2006 |2007 ... ... ... |ағымд. активтер-ағымд. |12 151 |25 851 245 |
| ... |396 | ... ... ... ... ... |3,45 |3,24 |
| ... | | ... ... ... |ақша қаражаттары/ ағымд.|0,05 |0,07 |
| ... | | ... ... ... ... ... -ТМЗ/ |3,27 |2,72 |
| ... ... | | ... ... |ағымд. ... / |184 |248 |
| ... ... | | ... ... ... ... коэффициенті |менш. кап |0,01 |0,03 |
| ... | | ... ... ... ағымд. |0,11 |0,18 |
| ... | | ... ... ... ... ... ... құны/ ТМЗ |38,5 |9,1 ... ... ... ... |9 |40 ... ... ... |сауда айналымд./ |3,9 |2,6 |
| ... | | ... ... ... |365 / ... |95 |140 ... ... | | ... ... айналымдылығы |өзіндік құны / кредит.|7,0 |4,8 |
| ... | | ... ... ... |365 / ... |52 |75 ... ... | | ... ... ... |жалпы түсім/ жұмыс кап. |3,1 |2,3 ... | | | ... ... ... ... түсім / жалпы |1,96 |1,36 |
| ... | | ... ... ... ... ... ... ... ... |0,5% |0,3% |
| ... | | ... «ҚазТехТрейд» ЖШС-тің ұсынған мәліметтері негізінде автормен
құрастырылған.
«ҚазТехТрейд» ЖШС-тің қаржылық жағдайы ... оның ... 2002 ... бері ... ... ... қызмет ету тәжірибесі
ескерілді.
Соған қоса, лизинг ... ... ету ... ... ... ... және басқа да факторлар есепке алынды,
мәміле бойынша ... құны мен ... ... баға ... ... компаниясының қатысу үлесі 50% құрағандықтан, тәуекел көлемі
едәуір азайды.
Сөйтіп, "БТА Лизинг" АҚ-ның Несие комитеті Лизинг ... ... ... ... ішінде лизингтік төлемдерді қамтамасыз ... ... ... келіп, лизингтік мәмілені қаржыландыруға ұйғарды.
4. «ҚазТехТрейд» ЖШС, "БТА Лизинг" АҚ және ... ... ... ... ... үш ... ... "БТА Лизинг" АҚ және ... ... ... ... алу ... екі ... қол қойылды. Келісімшарт 2005 жылдың 19 қаңтар күні ... ... ... ... бағамы: 1$=141.36 теңгені құрады). Аталған
келісімшарттар ерекшеліктерін келесі сызбадан ... ... ... ... мен ... алу ... арасындағы
өзгешеліктер
|Қаржы лизингі ... алу ... ... |
|туралы келісімшарты | ... үш |екі ... ... | ... ... ... |құны мен есеп айырысу тәртбі |
|мөлшері | ... ... ... ... ... ... (Incoterms-2000 |
| ... ... ... ... |жабдықты уақытында ... |
| ... ... ... ... ... | ... бойынша міндеттер |
5. «ҚазТехТрейд» ЖШС құрал үшін "БТА ... АҚ ... ... ... 3429,20 ... тең ... лизингтік төлем төледі.
6. "БТА Лизинг" АҚ Жабдықтаушыға сату-сатып алу келісімшартында
көрсетілген көлемі ... ... тең ... ... ... ... ... Қытай мемлекетінен жабдықты Қазақстандағы «ҚазТехТрейд»
ЖШС-не жеткізеді. Жеткізу бойынша шығындарды ... ... ... ... ... ... накладнойлары мен қабылдау-тапсыру
актіне сәйкес 2005 жылдың 5 ақпанында тапсырылды.
Лизинг алушы Лизинг компаниясына лизинг объектісі үшін аннуитетті, ... ... ... ... ... ... Ай сайынғы төлем келесі
формуламен есептелді:
Графикті келесі кестеден көруге ... ... ... ... ... |Төлем |Пайыздарды өтеу |Негізгі |Толық ... ... ... | ... |лизингтік |сомасы |
| | | ... ... | ... ... |0 |3429,2 |3429,2 |3429,2 |
|1 ... |53,34 |121,19 |174,53 |3254,67 |
|2 ... |64,32 |110,21 |174,53 |3080,14 |
|3 ... |49,74 |124,79 |174,53 |2905,61 |
|4 ... |47,8 |126,73 |174,53 |2731,08 |
|5 ... |57,29 |117,24 |174,53 |2556,55 |
|6 ... |44,01 |130,52 |174,53 |2382,02 ... |,,, |,,, |,,, |,,, |,,, ... |,,, |,,, |,,, |,,, |,,, ... |,,, |,,, |,,, |,,, |,,, ... ... ... ... келісімшарт мерзімі ішінде
«ҚазТехТрейд» ЖШС-тің барлық шығындарын есептеуге болады. Ол ... ... 6-шы ... көре ... ... жай, ... ... график бойынша іске асырылмаса,
лизинг беруші жабдықты алып, оны екіншілік нарықта сатуға құқығы бар. Егер
клиент лизингтік төлемдерді ... ... ... жүргізсе және
келісімшартта көрсетілген ... ... ... ... ... ... өтеді. Жабдықты пайдалану кезінде алынған барлық кірістер пен
пайда клиент ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы аумағында алғашқы рет пайдалануға берілген лизинг ... жыл ... екі ... ... амортизацияны есептуге құқылы.
Лизингтік төлемдердің бәрі шегерілімге жатқызылады да, КТС ... салу ... ... ... объектісіне қатысты «ҚазТехТрейд» ЖШС-тің шығындары
(долармен)
|Лизинг объектісінің құны, долл ... (22% ҚҚС қоса |
| ... ... ... |3429,20 ... мерзімі, жыл |3,5 ... ... ... % |20 ... салым сомасы, долл |3429,20 ... ... |50 ... ... |3429,20 ... ... (ай) |42 ... ... ... ... сыйақы сомасы |20 ... ... | ... сайынғы төлем (аннуитет) |174,53 ... ... долл ... ... ішінде %-дық төлемдер, долл | ... |
3 ... ... ... ... қатынастарды дамыту
жолдары
3.1 Қазақстан Республикасында лизингтік ... ... және орта ... ... үшін айналым капиталының көп
бөлігін қымбат жабдықты сатып алуға бөлу мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ... лизинг қатынастарында едәуір
проблемалар бар екенін айта кетуіміз керек. ... ... ... ... деп ... айтуымызға болады, бірақ бәрімізге
белгілі ... шегі жоқ, ... да мына ... көңіл
бөлейік.
Біздің елімізде лизинг даму үстінде ... ... ... ... ... ... бар, бірінші
кезекте көлік 28%. Ауылшаруашылық техниканың үлесі 47% -ды ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық ... ... ... ... ауыл ... ... көмек беріп
отырған лизигпен жұмыс ... білу ... ... жылы ... ... мүлік құрылымы шығарылған заттың
үлесінің өсуіне ... бар. ... ... ... ... ... ... талап етілген жабдық
тізімдердің ... ... ... ... компанияларында лизинке
берілетін мүлік құрамы, Leaseurope ... ... ... ... ... 23 % құрайды. Қазақстанда оның көлемі де ... ... ... ... ... импортталатын құралдың ҚҚС жеңілдіктерін
иемденуі болып табылады. Бірақ бұл жоғарылау бар жоғы 4-5 ... ... ... ... ... ... проблема
болып табылады. Бұл мәселе ... ... ... ... өседі, лизинг алушыға қойылым ... ... 18-22% ... ... ... ... қожалығының сублизингін дамыту.
Айта ... ... ... ... ... заңға өзгеріс енгенде
сублизингті қаржы лизингінің бір түрі ... ... ... заңы ... ... үшін ... және сублизингтің
дамуына тежеу болып қалды.
Халықаралық лизингті дамыту да көзден таса ... ... ... кодексіне енгізілген ... ... ... ... жолдары қарастырылады деген ойдамыз.
Біздің ойымызша, халықаралық лизингті төлем ... ... ... ... оның ... өркендей түспек.
Қаржы лизингтің өзгеше айырмашылығы ... ... ... ... ... ... лизинг берушіде қалады, ал ... тек ... және ... ету ... ғана беріледі.
Көлік құралдарын лизингке ... ... ... ... анықтау
қиындықтар туғызады. Лизинг келісімшарттарының мүлігі ... ... ... лизинг алушының да ... ... ... ... Бұл екі ... да өз ... бар,
лизинг алушының атына ... ... ... ... ... ... тарапынан Қазақстан Республикасында алғаш рет
пайдалануға берілген лизинг объектісіне екі еселенген ... ... ... ... лизинг қатынастары ең алдымен Лизинг алушыны
ынталандыру қажет болғандықтан, ... ... ... ... ... ... ескерген жөн деп ойлаймыз.
Сонымен қатар басқа да ... орын ... ... ... ... қызметінің айқын болмауы, менеджменттің төмен деңгейі,
кредиторлар құқығын қорғауда берік жүйенің жоқтығы.
Осыдан келіп ... шешу ... ... ... ... қатысты салық жеңілдіктерін қолдануға шек
қоюды ... ... ... ... ... ... туралы»
заңына өзгешеліктер енгізу, яғни ... ашу ... ... ретінде қарау;
­ Лизинг алушы үшін негізгі қаражаттарды ... ... ... ... проблемаларды шешу, әсіресе инвестицияны ... ... ... елімізде қордың жаңаруына, қаржы ... ... әсер ... ... өсуі ... ... ... арттырады, ал бұл қызмет ... ... ... – бір ... ... ... ойға ... дамуына факторлардың кейбірі лизингтік бизнестің дамуына
кедергі болса, ал енді бір ... оның ... жол ... ... дамуына жасалған анализ көрсеткендей, 1992-1994
жылдар лизинг дамуындағы қаралы жылдар болса, 1995-1997 ... ... ... ... ... коммерциялық негіздегі транспорттық
лизинг нәтижесінде, бұл мерзім лизинг дамуына үлкен үлес қосты.
Бірақ та лизингтің тез ... ... ... ... ... ... мәселелер кедергі жасады және жасауда. Солардың ішінде
келесідей жалпы экономикалық және салалық ... ... ... ... мен ... бағаларының өсуі, және осу
нәтижесінде машина ... және ... ... арасынадғы барлық
диспериттердің туындауы.
2. Машиналар мен ... ... ... ішкі және
сыртқы инвестицияларды іздеу және тарту.
3. Лизингтік негізде жіберілетін ... мен ... ... ... ... ... ... бойынша қайтарымдардың болмауы.
5. Лизиінгтік бизнесті реттейтін заңдық - ... ... ... ... ... тағы бір ... ол банктік
несиенің ставкасының жоғарылығы мен мерзімінің қысқалығы. ... ... және ... ... Ұлттық Банкінің қайта қаржыландыру
ставкасына байланысты болады. Осындай жағдайларда ... ... ... ... ... ... танытпайды.
Қарыз қайтару мерзімі шетелерде қысқа мерзімді (1 ... ... ... (1-6-10 жыл), ұзақ мерзімді (10 жылдан жоғары) болып бөлінеді.
Ал ТМД елдерінде көбінесе ... ... (1 ... ... орта
мерзімді (1-5 жыл) ұзақ мерзім (5 жылдан жоғары болып) несие ... ... ... ... ... несиелерден гөрі, ұзақ немесе орта
мерзімді несиеден көп қолданылады, ал ... елде ... 1 ... дейінгі
несиелер, барлық несиелердің 95-98% үлесін алады.
Қазіргі кезде біздің еліміздің ... ... ... ... ... ... ... пайдалануда. Оларды жаңарту қажеттілігі
өте жоғары. Бірақ та Республикамызда әр түрлі салада керекті, әр ... ... ... ... ... ... Мамандардың есептеуі
бойынша агроөнеркәсіпке керекті 1500 ... ... 11-і ғана ... ... ең ... ... бірі агроөнеркәсіпке керекті құрал-
жабдық алу үшін конкурстық негізде лизинг беруші компанияны іздеп табу.
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... жылы ... инфрақұрылымды кең көлемде дамытатын жыл болды. Бұл
көптеген нормативтік актілерде ... ... ... ... ... негізі болды деп есептеуге болады,
Осындай құжаттардың бірі №206 1994 ... 12 ... ... туралы" Қазақстан Республикасының Үкіметінің заңы ... Онда ... ... ... ... қолдау және
экономикалық жағдай жасайтындығы көрсетіген. Бірақ ... ... ... ... ... ... факторлар әсер етуде:
- Шетелде "Лизинг" деген ... 3 ... ... ... ... ... ... елімізде
ұзақ мерзімді инвестицияға әлі ... ... ... мерзімді несиелеудегі, тәуекелді жабатын салық ... ... ... ... ... ... ... компанияларда жоғары дәрежелі мамандардың жетіспеушілігі.
- Кепіл жүйесінің ... ... ... үшін ... лизингте (мысалы сақтандыру).
Қазіргі таңда лизингке, оның ішіне қаржылық лизингке ... көп ... жоқ, ... та ... ... ... ... мәселелерді шешуге болады.
Лизиннгтік бизнесті ұстап отырған факторларға еліміздегі заңның
жеткіліксіздігін кіргізуге болады. "Қаржылық ... ... заң, ... ... ... көптеген өзгерістерді талап етеді. Қазақстан әлі 1988 жылы
шыққан "Қаржы лизингі" туралы халықаралық қонвенцияға қосылған жоқ. Нарықта
тәуекел ... ... ... өте ... ... ... ... ресурстардың құны жоғары. Практика көрсеткендей лизингтік операция,
егер де бизнес-жоспарды жақсы жасағанда ғана екі ... ... ... ... ... шешпей еліміздегі лизинггік
компанияларды, дәлірек айтсақ, лизинг нарығының ... ... ... ... ... ... бизнесін жетілдіру жолдары
Кәсіпкер өзіне қажетті жабдықтарды ... алу үшін ... ... ... ... мүмкін: біріншіден, егер жабдықтарды лизингке алу
банктік несие есебінен сатып алуға ... ... ... ... ... ... ... несие алуы үшін ... ... ... Осы ... ... ... жеткілікті түрде несиелік
тарихы жоқ және соған сәйкес банк несие беруден бас ... ... ... бара ... ... істеу мүмкіндіктерінің бар
екендігі көрінеді. Бұл ... ... ... бір ... ... қызметтер нарығында бүгінгі күні қалыптасып
отырған жағдайларды ... ... біз ... ... ... үшін ... перспективті нарықтарды бөліп қарастыруды ұсынамыз.
Қаржыгерлердің III Конгресінде ҚР-ң Елбасы Н.Ә.Назарбаев ҚР-ң Үкіметіне
және ҚР ҰБ -не ... ... ... ... ... бар
салаларды нақты анықтауды және ... ... ... ... белгілі. Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, қоғамдағы
экономикалық, саяси, әлеуметтік сұрақтарды шешуде ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік жалпы экономиканың дамуының
қозғаушы күші бола ... ... ... қамту деңгейін қамтамасыз етеді
және қоғам тұрақтылығының негізі - орта класты қалыптастыру көзі ... осы ... ... ... әсер ... ... ... қаржылық қызметтер секторының дамуы болып табылады. Себебі, көптеген
кәсіпорындар үшін маңызды мәселелердің бірі қосымша ақша ... ... ... ... ... Ал 2005 ... ... айындағы
деректер бойынша банктік сектордан шағын бизнеске бөлініп ... ... ... экономикаға бөлінген несиелердің 22,7% ғана құрап
отыр. Банктерден несие алу үшін ... ... ... ... кәсіпорындардың негізгі өндірісін техникалық жабдықтауға
несие алу мүмкіндіктерін төмендетеді. ... ... күні ... ... ... ... көбі ... та,
моральдық та жағынан тозған.
Осы сегментке тән сипаттық белгілердің бірі - ... ... ... қаржылық салымдардың неғұрлым тәуекелділігі жоғары
түрі болып табылатындығы. Оның ... ... ... ... Шағын кәсіпорындардың барлығының дерлік кепілге қоятын өтімділігі
жоғары мүліктері жоқ;
2. ... ... ... ... ... аздығы немесе
жоқтығы;
3. Қарызға алынған қаражаттардың өз ... ... ... ... ... жоқтығы.
Осы себептерге сәйкес шағын бизнеспен жұмыс істеуге ... ... ... ... проблемаларға кездеседі:
1. Көптеген экономикалық және қаржылық ақпараттарды талдаудағы және
шағын ... ... ... осы ... кәсіби деңгейлерінің төменділігі;
2. Шағын кәсіпорындардың ... ... ... қаржылық инвестициялардың тәуекелділігінің жоғарлылығы шағын
кәсіпорындар үшін банктерден берілетін несиелердің бағасы мен мерзіміне де
әсерін тигізеді.
Ал, ... ... ... ... ... бір жолы болып
табылады, себебі ... ... ... ... беру үшін ... ету ... ... талаптар банктік несиеге қарағанда
салыстырмалы түрде төмен.
ҚР-да лизинг ... даму ... ... ... себебі нарықта
лизингке деген сұраныстың көбеюі.
Үкімет Қазақстанның экономикалық өсуіне ... ... ... ... орта ... және инвестициялық нарық та дамытуда.
Лизинг - шағын ұйымдардың негізгі қорларды ... ... ... және ол ... ... 2007 жылы ... ... лизингктік келісім шарттар қаржыландырылды. Бұл көрсеткіш 2006 жылға
қарағанда 2 есе ұлғайғаны мәлім. Ал 2007 жылы лизингтік ... ... ... ... ... жылы ... -шарттардың жалпы құны 85 млн. АҚШ $ құрады. ... ... 2 есе ... 170 млн. АҚШ ... ... ... бойынша, Қазақстан нарығы жақын арада «лизингтік бум» ... 3-4 жыл ... ... шағын және орта бизнес өкілдерінің лизинг
объектілерін қаржыландыруға 500-600 млн. АҚШ ... ... ... ... ... даму ... келесі суретте
көрсетілген.
Сурет 5
Лизингтік операциялардың даму тенденциясы
(млн.долл)
Көзі: Қазақстан Республикасының статистика ... ... және ... ... ... ... ... бәсекелестіктің артуымен ... ... ... 15-17 % төмендейді деген ойдамыз.
Лизинг нарығының потенциялы негізгі қаржы мен инвестицияның 4-5 %
құрайды деген ... бар. ... ... ... ... үлесінің негізгі капиталы 20-30 % ... ал ... ... 10-20 % ... Егер ... ... ... өсе берсе, онда Біз Ресейге де (5%) жетеміз деп ... ... ... инвестиция көлеміндегі, мемлекеттердегі салыстырмалы
түрдегі лизинг үлесі
|Мемлекет ... ... ... ... инвестиция |
| ... млн. ... ... лизинг |
| | ... % ... ... ... |206, 000 |32 ... |5, 059 |13 ... |4, 952 |11 ... |26, 037 |20 ... |44, 000 |18 ... ... елдер ... |3, 412 |20 ... 7 ... |2, 771 |22 ... |706 |18 ... |992 |17 ... |2, 542 |22 ... |170 |2 ... |3, 000 |5 ... ... ... лизинг компаниясы ақпараты бойынша
құрастырылған
Лизингті дамыту үшін не ... ... ... әсер ... жағдай және жақсы жағынан әсер ететін нормативті
қамтамасыз ету. Бұл екі шарт та ... ... ... лизингті дамыту және оған ... ... ... бар. 2004 жылы күшіне ... ... ... ... заңы ... кодексте, Азаматтық іс жүргізу ... ... бар. ... ... ... ... есептің халықаралық стандарттарына максималды түрде жақын
болды.
Қазіргі ... ... ... ... да, ... ... да қызығушылық танытып отыр деп нық ... ... 2000 -ші жылы ... 5 ... ... ... ... қазір шамамен 20 ... ... бар, ... ... ... ... келеді. Ескерте кететін бір жайт, лизинг
компаниясы түсінігіне біз ... пен ... ... ... динамикалық түрде даму ... 2007 жылы ... 2005 ж. бас ... ... 8 есе ... 170 ... ... құрады.
2007 жылғы еңбек ... ... ... ... ... ... көлемімен, жетекші компаниялар ... ... ... ... ... Финанс, БТА Лизинг,
Халық Лизинг, Центр Лизинг, Вираж Лизинг ... ... ... лизинг портфелінің компания рейтингі ... ... ... БТА ... ... ... Халық Лизинг, Валют
Транзит Банк Лизинг кіші және орта ... үшін қол ... ... ... ... лимиті көрінбей төмендеу үстінде.
Сонымен біздің ойымызша, ... ... ... лизингтік
қатынастар орнатудың міндетті шарттарының бірі ... ... ... ... ... Осы жерде ең алдымен осы механизмнің
міндеттері мен параметрлерін анықтау керек. ... бір ... ... жоқ ... ... арқылы тәуекелділікті жоғарлатуға
жол бермеуді, ал екінші жағынан өте қатаң ... қою ... ... тым ... ... ... ... қажет. Бұл жерде
лизингтік компанияның лизингтік келісімшарттарды бекіту үшін ... ... ... ... ... яғни ... талапты біріктіруге мүмкіндіктері болуы қажет.
Осындай тығырықтан шығудың бір жолы біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... ... құру. Бүгінгі таңда, лизингтік қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... жоғары
жеткізушілерді тартудың өте үлкен потенциалы бар. Себебі, қазіргі кезде
мемлекет экономиканың ... ... ... ... ... ... ... бірге, лизингтік компаниялар жабдықтарды (мүліктерді) тиімді
басқаруды ұйымдастыру ... өз ... ... ... Яғни,
лизингтік компания өз қасиетіне тән емес қызметтерді де өзіне жартылай алуы
мүмкін. Ол үшін лизингтік компания лизингтік ... ... үшін ... ... және қаржылық ақпараттарға талдау жүргізу жұмыстарын
өзі атқаруы қажет. Себебі, біз жоғарыда айтып кеткеніміздей, көптеген ... ... ... беру үшін ... жоғары мамандар
аз немесе мүлдем жоқ. Бірақ осындай схема бойынша әрбір ... ... ... үшін де ... түсетіні белгілі. Сондықтан лизингтік
компания өз шығындарын ... үшін ... ... перспективті
салалары мен бағыттарын үнемі қадағалап отыруы қажет.
Сонымен, лизингтік қызметтер нарығын жоғарыда көрсеткендей белгілі ... ... ... ... ... ... қатынастар
механизмін жетілдіруге мүмкіндіктер ... Осы ... ... сегментте болсын жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... деп ... Лизинг – даму үстіндегі
мемлекеттерде де, дамыған елдерде де ... ұзақ ... ... ... ... көзі болып табылады. Негізгі рөлді ... ... үшін өте ... қаражат ретінде атқарады. ... келе ... ... ... де ... әсер етеді.
Инновацияны енгізуде және ... ... ... үшін
лизинг өте қажет болады. Дәл осы ... ... ... және орта бизнесті қаржыландыру көзі ... ... ... ... ... үшін ... ... түрде қажет. Мемлекеттің осындай көмегі нәтижесінде ... ... ... ... ... лизинг дамиды, ... ... ... Корея және
Түркия сияқты мемлекеттерде бәсекелестік ... ... ... ... ... 1975 жылдардан басталып құрылды, 1994
жылға ... бұл ... ... нарығында 5-ші орынға жетті.
Бұл жағынан Оңтүстік ... ... ... болып отыр, бұл
жағынан ешкімде ешқандай күдік ... ... ... одан әрі ... ... ... лизингті дамыту керек, бұл дегеніміз өз алдына бір өзекті
мәселе.
Қазақстанда ... даму ... ... көзқарасымызша келесідей 3
негізгі бағытқа байланысты.
1. Экономиканың барлық саласындағы ... және ... ... ... тез, әрі түбірімен ауыстыру.
2. Инфляция деңгейін ... ... ... ... ... ... және ... арқылы, Ұлттық
экономикадағы шағын және орта бизнесті дамыту.
Шаруашылық кешендегі ... ... - ол ... ... ... ... ... Оны жүргізу механизмі тек
қана бос қаражатқа тірелмей, сонымен ... ... келе ... және орта ... де арқа арту ... ... лизнгік бизнестің дамуы, Қазақстанда инвестицияны
белсендірудің және негізгі құрал-жабдықтарды ауыстырудың бірден-бірі жолы
болып табылады.
Қортынды
Қазақстан ... ... ... ... экономиканы
көтерудің басыңқы шаралардың бірі инвестицияларды пайдалану деп айтқан. Бұл
орайда экономиканы құрылымды өзгертуде және көпжылдық ... ... ... ... және ... каржыландыру түріне айналуы ... ... ... ... 50 ... қатарына енуі
бағдарламасын жүзеге саыру үшін ... ... өнім ... ... ... ... екенін бәріміз де жақсы түсінеміз.
Дегенмен оны физикалық тозған немесе моральды ескірген ... ... ... мүмкін емес. Ғылыми-техникалық прогресс өмірімізге күн сайын
жаңартулар енгізуде.
Бүгінгі таңда ... ... ... ... дамуы лизинг шартымен
пайдалануға беру мақсатында жабдықтарды сату үшін қажетті ақша қаражаттарын
жинақтау мәселесіне келіп тірелуде. Ал, ... ... ... ақша ... ... айналысатын мекемелердің бірі болып
табылатындықтан, лизингтік операцияларды банктік операциялардың ... ... ... ... ... үшін тиімді әдістердің бірі
болып табылады.
Соңғы жылдарда мемлекет банктердің нақты секторды, соның ішінде ... пен ауыл ... ... бойыша қызметін жандандыруға
бағытталған көптеген түрлі шаралар қабылдап отыр. Бұл мәселелерді шешудегі
салмақты үлес ... ... ... ... ... кәсіпорындар,
кепілдік мүлігі болмаған жағдайда да, өндірісті техникалық ... үшін ... ... және ... ... ала ... деңгейлі банктер лизингтік мәмілелерді қаржыландыруда әлі ... ... ... ... мұны ... ... түсіндіруге
болады. Біріншіден, банктер өзінің несиелік саясатын ескеретін көп жоспарлы
қызметін ... ... оның ... ... лизинг мәселелері әрқашан
кіре бермейді. Екіншіден, банктердің белгілі бір ... ... ... ... емес ... ... ... қалайды. Ал
өндірістің түрлі салаларындағы лизингті ұйымдастырудың және ... ... ... банктерге оған қызмет көрсетудің сәйкес
стандарттарын жасауға және оларда өзінің қатысуының тиімділігін анықтауға
мүмкіндік бермейді.
Біздің көзқарасымыз ... ... ... ... ... жетіспейді деуге болады. Оның құрамында келесідей элементтер
болуы мүмкін:
- Құрамында мамандарды ... ... ... ... болатын лизингтік нарықтың инфрақұрылымын дамыту.
­ Лизигтік келісім-шарттарды несиелеуде банктермен кең ... ... ... ету (3 ... ... Кепіл жүйесін дамыту.
­ Қазіргі кезде қолға ... ... ... ... келісім-шарттарда, ... ... ... ... ... ... тартуды
қадағалау.
Осындай бағдарлама коммерциялық банктердің қысқа мерзімдегі, тәуекелі
жоғары операциялармен қызмет ... ұзақ ... ... ... ... ... ... болар еді. Осындай
тектес бағдарлама ғана, ... ... ... ... еді.
Айтылғанмен қатар, қаржы саласында қызмет етеін ірі ... ... үшін ... ... назар аудару қажет деп ойлаймыз. Қаржы
секторында елеулі орын ... ... ... берушілердің өз сервистік
компанияларының болуы тек лизинг бизнесін ғана емес, барлық операциялардың
сапалы ... ... ... Оның ... ... қызметпен,
сақтандырумен, лизингпен, трейдерлікпен және басқа да ... ... ... ... ... ... операциялары жылдам,
тұтынушы үшін қолайлы, банк және оның клиенті үшін қатынастың ... ... ... ... ... ... міндеттерінттеріне сай біз лизинг туралы теорияны
зерттеу негізінде лизингтік мәмілеге қатысушылар мен ... ... үшін ... ... ... ... ... анықтап шықтық, тәуелсіздік алған жылдардан бастап лизинг
бизнесінің дамуын ... ... ... қатар, Қазақстандағы
коммерциялық банктердің лизинг қатынастарын қарастырып, екі ірі ... ... ... ... ... ... лизинг бизнесін
тежеп тұрған проблемаларды анықтап, оларды шешу жолдарын қарастырдық.
Осы міндеттерді шешу ... ... ... ... ... ... және оның шетел тәжірибесіндегі ерекшеліктерін ескере
отырып, Қазақстандағы даму ... ... ... ... ... ... барысында біз аталған мақсаттарды орындауға мүмкіндігімізше
тырыстық.
Лизинг еліміздің экономикасының мыңды тетігі ретінде қалыптасып келе
жатыр. Инвестиция тартуда, ел ... ... ел ... ... ... капитал әкелуде, шағын бизнеске ... ... ... ... мен ... ... ұзақ және орта
мерзімдік табыс әкелуде көптеген рөл атқарды деген болжаулар бар. ... ... ... ... ... ... ... деген ойға келеміз.
Қорытындыда лизингті несиеге, арзан ... ... айта ... ... негізгі құралдарды жаңартуда несиені пайдаланғаннан
гөрі тиімді болып саналады. Біздің ойымызша, кәсіпорын үшін ... ... ... ал айналымды кеңейтуді қысқа мерзімді, тәуекелі жоғары несие
арқылы қаржыландыру аса қолайлы болып табылады.
Сонымен, ... ... ... ... бағытталған инвестициялық
проектілердің тиімді құралы болды.
Пайдаланған әдебиеттер
1. ҚР Президентінің халыққа жолдауы// 1.03.2007ж.
2. ҚР Президентінің халыққа жолдауы// 6.02.2008ж.
3. Қазақстан ... ... ... ... ... ... 12/УП- 00 (10.07.2003 ж. N 483-II; 10.03.2004. ж. N 532-
II толықтырулармен).
4. 1994 жылдың 28 ... ... ... ... ... Заңы ... қоса)
5. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы»
Қазақстан Республикасы Президентінің ... күші бар ... ... N ... ... ... Азаматтық Кодексі (ерекше бөлім), Алматы:
Жеты Жарғы – 1999 жыл.
7. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банк статистикалық ... ... ж.ж ҚР ... даму ... ... В. А. «Лизинг», Москва - 1997
10. Покровская В. В. ... ... ... мен ... ... ...... Чекмарева Е.Н. Лизинг новый бизнес, М, ... ... В.М. ... - Ростов-на-Дону: Феникс 2001ж.
13. Францева Е. Ф. «Лизинг», Москва – 1998 ... ... К. ... ... ... ... мен
перспективалары. Азия-ЭЖ/2003ж. №13
15. Смағулов А. С. «Лизинг», ...... ... Р. ҚР ... ... ... ... мен
перспективалары /Аль-Пари 2005ж. № 4-5
17. Айманова Л.; Оралбаева Ж. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты
секторы / Аль-Пари 2005ж. № ... ... В. ... ... ... ... / ... дамуы // Риск 2003ж. № 2-3
19. Лизинг: Инвестициялайдың тиімді мүмкіндіктері мен өндірісті қайта
құру / ... 2005г. № ... ... Т., ... А. ... кәсіпкерлік саласындағы лизингтік
мәмілелерді сақтандыру / Финансы 2006ж. № ... ... ... ... Лизинг», «Казахстанская правда» газеті №
209-210 28.09.2003ж, б. 6
22. Қазақстан ... ... ... ... ... ... банкі http://WWW.nationalbank.kz
24. «Тұран Әлем Банкі» АҚ http://www.bta.kz, http://www.leasing.kz
25. ... ... ... ... ... сайт
http://www.bankinfo.kz
26. «Казкоммерцбанк» АҚ http://www.kkb.kz
27. Тлеужанов Е.; Киреева К. ...... ... ... 2004ж. № 4
28. Баишев Б., Бекетов К. Лизинг как форма ... ... 2000ж, ... ... ... «Из ... ... законодательства о лизинге»
// «Лизинг-Курьер» № 1 (1) , қаңтар-ақпан, 2004 жыл
30. Юсупова А. Т. «Особенности развития ... в ... ... ... № 10, 2003 ... ... ... беруші «БТА Лизинг» АҚ
Жабдықтаушы Қытай заводы
Лизинг алушы
«ҚазТехТрейд» ЖШС
100
Тура лизинг
Қаржыландыру түрі бойынша
Бір жолғы лизинг
2007-2009 ж.ж.
Бөлшектік ... ... ... ... ... ... лизинг
Лизинг беруші
(Лизинг компаниясы)
Банк
Лизинг алушы
(Өндірістік кәсіпорын)
Жабдықтаушы
Жалға алынатын мүлікке қатысы бойынша
Жабдықтаушы
Лизинг алушы
(Өндірістік кәсіпорын)
Лизинг беруші
(Лизинг компаниясы)
Айналым қаражаттары ... ... ... ... ... ... компания Фирма
Жеткізуге ... және ... ... ... ... алушы
Несие ... ... ... алушы
Лизинг
Несиелендіруші, Заңгер Несиелік ... ... ... ... ... Қарж-ру
Кепілдендіруші, Қазынашы Комитет
20
0
80
60
40
Лизинг ... ... ... Жоспар, ТЭН
Қарыз алушының тәуекелі
Лизинг 10%-30% ... ... ... ... ... ... ... ету
Лизинг 60 айға ... 12 ... ... ... ... ... АҚШ доллар
Жанама лизинг
Бөлек лизинг
Мүлік түріне байланысты
Сі = Aі + Bі + Кі, і=1,N
Р1 = Ра + Рк + Рi + Pu + ... ... ... ... ... өтелу дәрежесіне байланысты
Толық өтелетін лизинг
A = A + B + Q
S = A +A = A + B + Q
B +Q + R + ... ... ... ... ... = A + B + ... ... лизинг
2005 жыл
Лизингтік операциялар жүргізілетін нарық секторына байланысты
Ішкі лизинг
Сыртқы лизинг
2006 жыл
2007 жыл

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 78 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің лизингтік операциялары95 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет
Лизингтің теориялық негіздері. Қазақстандағы лизинг бизнесі62 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары28 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операциялары туралы81 бет
Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларының теорилық негізі49 бет
Кәсіпкерлік қызметтегі лизинг операциялары49 бет
Кәсіпкерлік қызметтегі лизинг операцияларын дамыту жолдары39 бет
Лизинг операциялары19 бет
Лизинг операциялары жайлы70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь