Тіл — адамдар арасындағы қатынас құралы

Тіл — адамдар арасындағы қатынас құралы
Казақ тілі — қазақ халқының ана тілі
Қазақ тілі — мемлекеттік тіл
Қазақ тіл білімінің зерттелу тарихына шолу
жасайды, түсініседі, пікір алысады, ойын жеткізеді. Тіл болмаса адам өз ойын екінші біреуге жеткізе алмас еді, айта алмас еді, біреудін ойын түсініп, біле алмас та еді. Тіл арқылы оқып, білім аламыз, мамандықты игереміз. Өткен тарихымыз, халқымыздың әдет-ғұрыптары, дәстүрлері, т.б. тіл арқылы жетеді, тіл арқылы кейінгі ұрпаққа жалғасады. Мысалы, ұлы Абайдың әсем де әсерлі, мөнді де мағыналы шығармаларын тек тіл арқылы оқып білеміз, үйренеміз, ғибрат аламыз. Сондықтан да халқымыз "Өнер алды — қызыл тіл" деп тегін айтпаған.
Тіл — қоғамдық құбылыс. Тек коғам бар жерде, ұжым бар жерде ғана тіл болады. Қоғамнан тыс жерде тіл болмайды, тіл халықпен байланысты, сол халықтың өкілдері арасындағы қатынас құралы болып табылады. Тіл өзі қызмет етіп отырған халықпен, қоғаммен бірге туады, бірге дамиды, өседі, өркендейді, тіпті бірге құриды, өледі.
Тіл оймен, ойлаумен тікелей байланысты. Адам ойын тіл арқылы жеткізеді, жүзеге асырады. Адам өзінің білген, ойлаған, түсінген, таныған ұғымдарын, ойларын екінші біреуге тіл арқылы баяндайды, хабарлайды. Сондықтан да тіл ойдың тікелей шындығы, көрінісі деп атайды.
Тіл — күрделі құбылыс. Ол бірнеше бөліктен тұрады. Тіл білімінде ол бөліктер тілдік деңгей немесе тілдік қабат деп аталады. Олар — тілдің фонетикалық жүйесі, лексикалық немесе сөздің құрамы және грамматикалық құрылысы. Осыған байланысты тілді зерттейтін ғылым — тіл білімі де бірнеше салаға бөлінеді. Тілдің фонетикалық немесе дыбыстық жүйесін фонетика, лексикалық (сөздік) құрамын лексикология, грамматикалық құрылысын грамматика зерттейді.
        
        Тіл — адамдар арасындағы қатынас құралы
Адамдар қоғамдық өмірде бір-бірімен тіл арқылы қарым-қатынас жасайды,
түсініседі, пікір ... ойын ... Тіл ... адам өз ойын ... жеткізе алмас еді, айта алмас еді, ... ойын ... ... та еді. Тіл ... ... ... аламыз, мамандықты игереміз. Өткен
тарихымыз, халқымыздың әдет-ғұрыптары, дәстүрлері, т.б. тіл арқылы жетеді,
тіл арқылы ... ... ... ... ұлы ... әсем де әсерлі,
мөнді де мағыналы шығармаларын тек тіл арқылы оқып ... ... ... ... да ... ... алды — ... тіл" деп тегін
айтпаған.
Тіл — қоғамдық құбылыс. Тек коғам бар ... ұжым бар ... ғана ... ... тыс ... тіл ... тіл ... байланысты, сол
халықтың өкілдері арасындағы қатынас ... ... ... Тіл өзі ... отырған халықпен, қоғаммен бірге туады, бірге дамиды, өседі,
өркендейді, тіпті ... ... ... ... ... ... байланысты. Адам ойын тіл арқылы жеткізеді,
жүзеге асырады. Адам өзінің білген, ойлаған, түсінген, таныған ұғымдарын,
ойларын екінші біреуге тіл ... ... ... ... да ... тікелей шындығы, көрінісі деп атайды.
Тіл — күрделі құбылыс. Ол ... ... ... Тіл ... ... ... деңгей немесе тілдік қабат деп аталады. Олар — ... ... ... ... сөздің құрамы және грамматикалық
құрылысы. Осыған байланысты тілді зерттейтін ... — тіл ... де ... ... Тілдің фонетикалық немесе дыбыстық жүйесін фонетика,
лексикалық (сөздік) ... ... ... ... ... ... тілде жаңа ұғымдардың келуімен байланысты
оның ... — жаңа ... де ... ... Оны қарастыратын сала
сөзжасам деп аталады. Грамматиканың өзі үлкен екі бөлімнен тұрады: бірі —
морфология, екінші — ... тілі — ... ... ана тілі
Сүйемін туған тілім — ана тілін,
Бесікте жатқанымда-ақ берген білім.
Шыр етіп жерге түскен минутімнен,
Құлағыма сіңірген таныс үнін. (С. ... ... ... ... сәттен бастап айналадағы жаңа ұғымдарды,
табиғат құбылыстарын ана тілінде ұғына бастайды. ... ... ... ... бойы ... ... ... келген қоғамдық, саяси-
әлеуметтік, мәдени, рухани байлықтарды адам ана сүтімен бойына енген туған
тіл арқылы игеріп, ... ... ... көз ... ой ... ... ... қол созып болжайды, ғылым көкжиегіне
шығарып самғатады, келешегіне жол ... тілі ... ... бір-бірімен сөйлесіп, ойын жеткізеді, пікір
алысады. Ана тілі ... ... ... ... өз ортасында тәрбиеленеді. Ана
тілі арқылы халқымыздың өресін көрсететін ұлы-ұлы әдеби, мәдени ... Ана тілі — ... өмір ... ... ... дамып
отыруының әрі көрінісі, әрі кепілі. Өйткені, біріншіден, ана ... ... ... дүниеге келіп, өмір сүруімен ... ... ана ... ... ана ... сөйлемеген, ана
тілінде тәлім-тәрбие бере алмаған халықтың келешегі жоқ, тағдыры мүшкіл
болып, тарих ... ... ана ... ... ... адам әзін дүниеге әкелген, мәпелеп
өсірген анасын да, ел-жұртын да, Отанын да сүйе алмайды, қадірлей алмайды.
Жастайыннан қиялыңды қияға ... ... ... ... ... да ... аңыз-әңгімелер, ерлікті, елдікті ту еткен
батырлар жырлары, шынайы махаббатты ... әсем де ... ... ... ... берекетті мақсат еткен өткір де ... ... ... даналығы мақал-мәтелдер ана тілінде дүниеге келіп,
әрбір адамға сол ана тілінде жетіп отыр. Осындай ана ... ... ... ғибрат аласың, өміріңе өнеге тұтасың, білім ... ... әсер ... ... әлеміне құлаш ұрасың. Абайдың
даналығын, Махамбеттің батылдығын, Бұқардың ақылмандығы мен ... ... ... мен ... ... ... ... азық етесің. Сондықтан да ана тіліннің тағдыры үшін ... ... де, ... да, ... да. Ана тіліңнің келешегі,
тағдыры үшін неге ... да ... ... тілі — ... ... тілі Қазан төңкерісіне дейін тек ... ауыз ... және от ... ... тіл ... кең ... ... мемлекеттік тұрғыдағы қызметі жоқтың қасы болды, баспасөз ... өте тар ... ... 19 ғ. ... мен 20 ғ. ... көркем
әдебиет өкілдерінің аздаған шығармалары болмаса, патшалық Ресейдің
отаршылдық заманында ... заң, ... ... ... ... ... мемлекеттік мәні бар мәселелер ортаазиялық түркі жазба
дәстүріндегі қазақтың ескі ... ... ... ... ... ... тіл" деп ... жазылатын. Бірақ оның қолдану аясы ... тек ... ... ел ... ... ... өкімдерімен жазысқан хаттарында, оларға жазған арыз-хабарламаларында,
19 ғасырдың 2-жартысы мен 20 басындағы баспасөзде, кейбір көркем әдебиет
өкілдерінің ... ... ... ... ... мемлекеттік дәреже беру туралы ... ... ... ... рет ... белгілі. Бірақ бұл мәселе жайында әр
кезеңде ... ... ... 1920 ж. ... АССР-і кеңестерінің бірінші
құрылтай съезінде республикадағы әр ұлт барлық мекемелер мен мектептерде
ана тілін қолдануда тең ... ... ... ... Оның ... ... ... бар еді. 1924 ж. Қазақстанның бірінші Конституциясында қазақ және
орыс тілдері республикада мемлекеттік тіл болып ... 1938 және ... ... ... ... мемлекеттік тіл жайында
ашып еш нәрсе айтылмаған. Тек 1989 ж. қабылданған Қазақ ССР-інің Тіл туралы
Заңында, 1997 ж. ... ... ... Тіл ... ... кейін Қазақстан Республикасының 1993 және 1995 жылдарда қабылданған
жаңа Конституциясында қазақ тілі — ... ... ... ... бекітілді. Сонымен бірге Тіл заңында қазақ тілі мемлекеттік
қамқорлыққа алынатыны атап көрсетілді.
Қазақ тілінің ... ... ие ... және оның іс жүзіне
асуының ең басты кепілі — ... ... ... ... өзіндік тіл саясатын жүргізуіне мүмкіндік алуы болып табылады.
Тіліміздің мемлекеттік мәртебеге ие ...... ... оны ... ... ... әлеуметтік әділеттікті қалпына
келтіру талабына сай ... өзі ... Бұл ... 1990 ... ... ... ... "ССРО-дағы басқа да ... ұлт ... ... тілі ... ондаған жылдар ішінде қазақ халқының тарихи Отаны
болып табылатын республика территориясында іс жүзінде толық ... ... ... Оның ... және бірте-бірте жойылуының, ... ... ... ... ... ... қатері туды.
Жеткіншек ұрпақ, интеллигенция арасында қазақтың ана тілін елемеу
кеңінен ... оны ... ... ... пайдалану жөніндегі
қажеттілік төмендеді, мұның бәрі тілдік ортаның ... ... ... ... ана ... білмейтін, рухани қазыналардан
шеттетілген жаңа ұрпақтардың пайда болуына, қазақ жастарының бір бөлігінің
өзін кемшін ... ... ... ... ... мемлекеттік мәртебеге ие болуы республикада оны
білудің қажеттілігінен туатын объективті жағдайларға ... ... тіл ... ... ... ... қажеттілікті туғызып
отырған себептер мынадай: 1) қазаққардың республикада үлес ... ... және оның ... ... ... өсіп ... Мысалы, 1959 ж. қазақ
халқы республика тұрғындарының 30 пайызы болса, 1992 ж. 42 ... ... ... ... ... 54,9 ... ... отыр;
2) республиканың барлық жерінде азды-көпті ... ... ... 3) көп ... ... ... тең жартысынан астамы
қазақтар ... ... ... ... қатынаста жұмсалуы; 4)
қазақтардың ТМД республикаларында көп екені, ондағы жүзден астам ұлт ... ... ... орын ... (қазақ тілі кіретін түркі тілдері ТМД
республикаларында славян ... ... ... ... 5) қазақ тілі
ғылыми тұрғыда зерттелген, сөйлеушісі көп тілдердің бірі ... ... 5651 тіл ... ... тілі ... ... ... саны
жағынан алғашқы 70 тілдің санатында екені; 6) қазақ ... білу ... ... ... көп ұлтты аймақтарда өзге ұлт өкілдері үшін аса қажет
екендігі; 7) қазақ тілінің ... ... ... ... ... сай
кеңейіп бара жаткандығы.
"Мемлекеттік тіл — мемлекеттің бүкіл аумағындағы қоғамдық қатынастардың
барлық саласыңда қолданылатын мемлекеттік ... заң ... сот ... және іс ... ... ... ... қазақ тілі азды-көпті қолданылатын мынадай салаларды
көрсетуге болады: ... өмір ... ... ... ... т.б.), кәсіподақ, халық ағарту (бала бақша, ... ... ... ... ... мен бөлімдері т.б.), ғылым (қоғамдық
ғылымдар), көркем әдебиет, ... ... ... ... көркемөнер
ұжымдары т.б.), бұқаралық қатынастар (радио, ... т.д.), ... ... ... ... т.б.), ауыл шаруашылығы,
өнеркәсіп, өндіріс орындары, құрылыс, ... ... ... ... ... қызмет ету, дін, тұрмыс және отбасы.
Ал қазақ тілі мына ... ... әлі жете ... ... ... қатынас, табиғи және техникалық ғылымдар, өнеркәсіп, өндіріс
орындарының көптеген салалары, ... ... ... ... т.б. ... ... осы ... бірқатарында оның қолданылу
мүмкіндігі бар екені байқалып отыр. Мысалы, табиғи, техникалық, медициналық
ғылымдарда аударма әдебиеттермен ... төл ... ... бола ... қазақ тілінің қоғамдық қызметінің көлемі әлі де нақтылауды қажет
етеді. Қазақстан үкіметінің 1990 жылы ... ... ... ... кез ... тілдің қалыпты қолданылуы үшін ... ... ... ... тілі іс ... тек 10-ға жуық функцияны ғана
іске асыруда",— деп көрсетілген.
Қазақстанның жаңа Конституциясының 7-бабында мемлекеттік мекемелер мен
өзін-өзі басқаратын жергілікті ... орыс тілі ... ... ... ... ... ... халықтары тілдерін үйрену және
оларды дамыту үшін жағдай жасауға қамқорлық ететіні ашып айтылған.
Тіл туралы Заңның, әсіресе қазақ ... ... ... ... ... ... келтіретін қиындықтар аз емес. Тіл туралы Заңды
күшіне келтіру туралы Қазақстан үкіметінің Мемлекеттік бағдарламасын толық
орындау үшін, 1989 жылы ... ... ... 1993 жылы Қазақстан үкіметі
жанынан Тіл комитеті құрылды.
Қазақ тіл білімінің зерттелу ... ... ... ... ... ... ... тілдерінің зерттелуімен
байланысты. Түркі тілдерінің зерттелуі нәтижесінде түркітану ... ... ... тіл ... түркітану ғылымының бір саласы болып табылады.
Түркітану түркі ... ... ... ... тарихын,
мәдениетін, әдебиетін, этнографиясын зерттейтін гуманитарлық ғылымдардың
жиынтығы болып табылады. Түркі тілдерінің тарихын зерттеудің аса ...... көне ... ... ескерткіштері, ортағасырлық араб,
парсы, түркі ғалымдарының еңбектері және 18 ғасырдан бергі Батыс Еуропа мен
орыс ... ... ... ... 19 ғ. ... ... тілдері даралана зерттелуден гөрі жалпы түркі тілдерімен немесе оның
жеке топтарымен (оғыз, қыпшақ, қарлық т.б.) ... ... ... ... тән ... анықтау, салыстырмалы сөздіктер жасау,
шағын грамматикалық очерктер жазу дәрежесінде ... ... 18 ғ. ... ... ... ... ... салынды. Бұл кезде Мәскеу,
Петербург, Қазан қалаларында оның ірі орталықтары қалыптасып, ... ... ... ... ... ... тілдерін теориялық тұрғыда зерттеуге ден қойды.
19 ғ. 60-жылдарынан бастап түркі тілдерінің қай-қайсысы болсын ... ... ... ... жүйелі түрде салыстырылып отырды.
Көне және орта түркі ... ... ... тілдеріне генетикалық
құрылымдық қатысы анықталып, ... ... ... зор мән ... 19 ғ. ... ... ... жеке ғылым саласы ретінде
қалыптасты. Оған сол ... ... ... көрнекті өкілдері
В.В.Радлов, П.М.Мелиоранский т.б. 20 ғ. ... ... ... ... ... ... А.Н.Самойлович, С.Е.Малов,
Н.Ф.Катанов, Н.И.Ашмарин, В.А.Богородицкий т.б. зор үлес қосты. Олар
бірқатар жалпы ... ... мен ... ... ... — 19 ғғ. Орал-Алтай тіл білімінің дамуына байланысты түркі-танушылық
проблемалар Батыс Еуропа ... ... ... ... ... т.б. ... ... ғасырда бұрынғы КСРО-дағы түркі тілді республикалар мен облыстарда
шығыстану ғылымының озық дәстүрлерін сақтай ... ... ... ... пайда болды. ... ... ... ... ... ... дәуірінде КСРО-дағы түркі халықтары
тілдерінің алғашқы ғылыми грамматикалары, әртүрлі сөздіктері шықты. Барлық
түркі тілдерінің диалектілері мен ... ... ... тілдік
ерекшеліктері сипатталды.
Түркі тілдерінің ... ... ... ... ... ... ... тарихына тікелей қатысы бар. Сол
себепті қазақ тілінің зерттелуі ... үш ... ... Орта ... араб ... ... ... және Батыс Еуропа түркітанушьшарының зерттеулері.
3. Қазақ тіл ... ... ... ...

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тіл – адамдар арасындағы қатынас құралы10 бет
Нарықтың салық жүйесі6 бет
Ойын – психологиялық феномен ретінде7 бет
Педагогикалық қатынастағы ықпал етудің негізгі тәсілдері. (Терминологиялық сөздік құрастыру)7 бет
Педагогикалық қатынастағы ықпал етудің негізгі тәсілдері» бойынша терминологиялық сөздік және жеке практикалық тапсырма6 бет
1925-1933 жылдар арасындағы халықаралық қатынас3 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
«Оңтүстік Қазақстандағы татарлардың арасындағы этнотілдік үрдістер»26 бет
«Қосымша білім беру жүйесінде ересектер арасындағы педагогикалық қарым-қатынасты жетілдіру» (өзгетілді ересектерге қазақ тілін оқытып-үйрету материалдары негізінде)37 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь