Бағалы қағаздардың түрлері

Мазмұны

Кіріспе.............................................................................................................................5-6

Негізгі бөлім

1.Бағалы қағаздар нарығының кәсіптік қатысушылар.......................................7-14
2.Бағалы қағаздардың түрлері................................................................................15-18
3.Бағалы қағаздарды шығару және оның элементтері,бағалы қағаздар
нарығының қызметі және оның маңызы..........................................................19-23
4.Бағалы қағаздар операцияларын жетілдіру бағыты.....................................24-26
5.Қ.Р-да бағалы қағаздар нарығын реттеу. Қор биржалары...........................27-29

Қорытынды………………………………………………………………………...30-31

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі……………………………………….……….32
Кіріспе.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы бағалы қағаздардың бастапқы рыногінде жүзете асырылады. Онда бағалы қағаздарды шығару және бастапқы орналастыру процестерінде, бір жағынан, эмитенттердің немесе олардың тапсыруы бойынша бағалы қағаздар рыногінің кәсіпқой қатысушысының және, екінші жағынан, инвесторлар арасындағы қатынастар қалыптасады. Мемлекеттік бағалы қағаздар эмиссиясын жүзеге асыру тәртібі және эмиссия көлемі арнаулы заңдармен реттеледі.
Қазақстанның орталықтанған - жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуі қоғамдық өндірістің сипатын өзгертуде. Олар - меншік қатынастары; шаруашылық субъектілерінің құрылымы мен оның қызмет көрсету механизмі; олардың өзара қаржылық байланыстарының формалары; қоғамның барлық топтарының шаруашылық нәтижесіне мүдделілігінің дәрежесі. Қоғамдағы соңғы 6-7 жылда болған өзгерістер -Қазақстан Республикасының нарық қатынастары арқылы демокр-атиялық ел болуға бет алғандағы өтпелі дәуір кезеңдерінің өзгерістері. Нарық қатынастары өркениетті елдерде ежелден дамып, соңғы 70-жылда "социализм" мен "капитализм" деген екі жүйенің бәсекесінде өзінің өміршендігін, экономикалық және әлеуметтік тиімділігін дәлелдеді. Сол "капитализм" экономиканың жеке және мемлекеттік секторларын қолайлы үйлесттеу арқылы уақыт талабына сай әлеуметтік бейімделген нарықтық шаруашылық құра білді. Қаржы-несие институттары демоқратиялық негізде құрылған қазіргі нарық - адамзат дамуының ең жоғарғы жетістігі. Одан әрі даму және өркендеу кезінде оның институттары мен салалық құрылымдары, басқару әдістері мен қызмет ететін субъектілері және т.с.с. нарықка қатысушылары өзгеруі мүмкін. Бірақ ол өзгерістер нарықтың түп негіздеріне әсер ете алмайтын жеке тұрғыдағы өзгерістер. Кәсіпқой қатысушылар ұйымдасқан бағалы қағаздар рыногінде мәмілелерді өз атынан немесе клиенттің атынан, өз есебінен немесе клиенттің есебінен бағалы қағаздарды сатып алу немесе сату арқылы жасайды. Бағаны қағаздардың ұйымдаспаған рыногінде жасалатын мәмілелерді инвесторлардың өздері де, бағалы қағаздар рыногінің кәсіпқой қатысушыларының қызметін пайдалана отырып та жүзеге асыруы мүмкін.
Кәсіпқой қатысушының бағалы қағаздармен мәміле жасауға өкілеттігі оның клиентпен жасасқан мәмілелерді жасау және орындау үшін қажетті талаптарды айқындайтын шартымен расталады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Артыкова Б., Назыкеева Б. «Саяси экономия» жоғарғы оқу орындарына арналған оқулық. Алматы, 1990 жыл.
2. Әубәкіров, Я.Ә., Абдуллаев А.А. «Саяси экономия» Алматы 1991 жыл.
3.Әубәкіров «Экономика теория негіздері» Алматы, 1999жыл.
4.Әубәкіров Я.Ә., Байжұмаев Б.б., Жақыпова Ф.Н., Т.П. Табаев «Экономикалық теория» Алматы, 1999жыл.
5.Дүйсенбаев К. Ш., Э.Т. Төлегенов., Ж.Г. Жұмағалиева
«Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы, 2001ж.
6. «Заң» Республикалық құқықтық, ғылыми практикалық журнал Астана 2000ж №9
7. Мельников В.Д., Ілиясов Қ. «Қаржы» Алматы, 1994ж.
8. Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. Кәсіпорын экономикасы. А, 2003ж.
9. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы
мен дамуының стратегиясы. Алматы, 1992ж.
10. Қазақстан Республиксының еңбек туралы заңы. Алматы 2000ж.
11.Үмбеталиев А., Ғ. Керімбек «Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік» Алматы, 2002ж.
12. Ілиясов Қ.Қ., Құлпабаева С. Қаржы. Алматы, Алматы 2003ж.
13. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» Алматы, 2001ж.
14. Сәбден О., Тоқсанова А. Шағын кәсіпкерлікті басқару.А,2002ж.
15. Экономика зарубежных стран. Москва, 1990г.
16. История экономических учений Москва, 1994г.
17. Реуэль А.Л. «Экономических учений» Москва 1972г.
18. Ядгаров Я.С. «История экономических учений» Москва 1998г.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
........................................................5-6
Негізгі бөлім
1.Бағалы қағаздар нарығының кәсіптік
қатысушылар.......................................7-14
2.Бағалы ... ... ... және оның ... ... ... және ... қағаздар ... ... ... қағаздар нарығын реттеу. Қор
биржалары...........................27-29
Қорытынды………………………………………………………………………...30-31
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі……………………………………….……….32
Кіріспе.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы бағалы қағаздардың бастапқы рыногінде
жүзете асырылады. Онда ... ... ... және ... ... бір жағынан, эмитенттердің немесе олардың тапсыруы бойынша
бағалы қағаздар рыногінің кәсіпқой қатысушысының және, ... ... ... қатынастар қалыптасады. Мемлекеттік бағалы қағаздар
эмиссиясын жүзеге асыру тәртібі және ... ... ... ... ... - ... экономикадан нарықтық экономикаға
өтуі қоғамдық өндірістің ... ... Олар - ... қатынастары;
шаруашылық субъектілерінің құрылымы мен оның қызмет көрсету механизмі;
олардың өзара ... ... ... ... ... шаруашылық нәтижесіне мүдделілігінің дәрежесі. Қоғамдағы соңғы
6-7 жылда болған ... ... ... ... ... ... ел ... бет ... ... дәуір
кезеңдерінің өзгерістері. Нарық қатынастары өркениетті елдерде ежелден
дамып, соңғы ... ... мен ... ... екі ... өзінің өміршендігін, экономикалық және әлеуметтік тиімділігін
дәлелдеді. Сол "капитализм" экономиканың жеке және мемлекеттік секторларын
қолайлы үйлесттеу арқылы ... ... сай ... ... ... құра білді. Қаржы-несие институттары ... ... ... нарық - адамзат дамуының ең жоғарғы жетістігі. Одан әрі
даму және өркендеу кезінде оның ... мен ... ... әдістері мен қызмет ететін субъектілері және ... ... ... ... ... ол ... нарықтың түп негіздеріне
әсер ете алмайтын жеке тұрғыдағы ... ... ... ... ... ... ... өз атынан немесе клиенттің
атынан, өз есебінен немесе клиенттің есебінен ... ... ... ... сату ... ... Бағаны қағаздардың ұйымдаспаған рыногінде
жасалатын мәмілелерді инвесторлардың өздері де, бағалы қағаздар рыногінің
кәсіпқой ... ... ... ... та ... ... ... қатысушының бағалы қағаздармен мәміле жасауға өкілеттігі оның
клиентпен ... ... ... және орындау үшін қажетті талаптарды
айқындайтын шартымен расталады.
Акциялар, облигациялар және уәкілетті органдар бағалы ... деп ... ... да түрлері, туынды бағалы қағаздар, ... ... ... ... ... ... тәртіппен рұқсат
етілген шетел эмитенттерінің бағалы қағаздары, ипотекалық ... және ... ... құжаттардың басқа да түрлері Қазақстаңда
бағалы қағаздар рыногінің объектілері болып табылады.
Бағалы қағаздар рыногінің ... ... ... ... ... ... ... қатысушылары, өзін-өзі
реттейтін ұйымдар болып табылады.
Инвесторлар — өз қаражаттарын бағалы қағаздарға салуды жүзеге асыратын ... ... ... ... құрамында бағалы қағаздар қоржынын
қалыптастыру үшін өздері тартқан қаржыны ... ... ... ... ...... қорларға,
инвестициялық банктерге, мемлекеттік емес зейнетақы қорларына, сақтаңдыру
компанияларына және қызметінің сипатына қарай айтарлықтай ақша ... ... ... ... ... ... орын ... Ұлттық банк немесе Қаржы ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
Эмитенттер — қолданылып жүрген заңдарға сәйкес бағалы қағаздар рыногінде
кәсіпқой қызметтің бір ... ... ... жүзеге асыруға лицензиясы бар
занды ... ... ... де, ... қажеттілікті де және
өкімді тең бөлуді де, жалпы коғамдық экономиканы жоспарлы ... ... тек ... ... ... ... қарап, халықтың
қажеттілігін өтей алмады. Нарық - күрделі, әрі жан-жақты қызмет атқаратын
қоғамдық қатынастар ... Ол бір ... ... және көрсетілген қызмет
нарығын қамтыса, екінші жағынан қор жинау нарығын қамтиды. Соңғысы, ... ... ... мен ... ... ... ... Осы
аталған нарықтардың өзара байланысы ұлттық экономикалық механизмді құрайды.
Ал бұл механизм несиеге негізделген.
Басқаша айтқанда, нарыққа қатысушылардың басым көпшілігі ... ... ... ... ... ... ... міндеттеме алады. Кәсіпкерлердің
өзара жасаған дәл осы ... - ... ... ... Бағалы қағаз нарығы субъектілерінің ... ... ... Бұл ... ... түрі ... оның маңызын дәлелдейді. Бірақ бағалы ... ... ... ... қағаздар нарығының кәсіптік қатысушылар.
Бағалы қағаздарды айналысқа шығару — эмиссия — бұл ... ... ... ...... яғни заңды тұлғаларға және
азаматтарға сату.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы:
акционерлік қоғам құрған кезде және ... ... ... ... ... ... жолымен акционерлік қоғамның бастапқы жарғылық капиталының
мөлшерін көбейткен кезде;
облигациялар және басқа ... ... ... ... ... ... ... билік оргаңдары қарыз қаражаттарын тартқан кезде
жүзеге асырылады.
Эмиссиялық бағалы қағаздар — бұл ... ... ... ... ... ие болатын, осы эмиссияға арналған ... ... ... және ... ... ... қағаздар.
Эмиссиялық бағалы қағаздарды (акцияларды, ... ... ... ... құру және өзінің қызметін жүзеге асыру үшін
қаражат тарту мақсатында эмитент жүргізеді.
Бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... ... Оңда ... қағаздарды шығару және ... ... бір ... эмитенттердің немесе олардың тапсыруы бойынша
бағалы қағаздар рыногінің кәсіпқой ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағалы қағаздар
эмиссиясын жүзеге ... ... және ... ... ... ... емес ... багалы қағаздар эмиссиясы бағалы қағаздар
шығару ... ... ... ... уәкілетті органда бағалы
қағаздар эмиссиясын ... ... үшін ... проспектісінде
болатын ақпараттарды ашуды; бағалы қағаздарды шығаруды және орналастыруды;
бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... етуді
қамтиды.
Ашық орналастыруды жүзеге асыратын ашық акционерлік қоғамдардың акциялары
эмиссияланатын мемлекеттік ... ... ... ... және
орналастыру қорытындысы туралы есеп беру рәсімі мен тәртібін уәкілетті
орган белгілейді.
Акционерлік қоғамдардың — ... және банк ... ... жүзеге асыратын ұйымдардың, сақтаңдыру ұйымдарының, ... ... ... ... ... ... саудасын
ұйымдастырушылардың, инвестициялық қорлардың, жинақтаушы ... ... ... басқару жөніндегі компаниялардың және
орталық депозитарийдің акцияларының барлық ... ... ... ... бағалы қағаздар құжаттандырылған ... ... ... ... мүмкін. Бағалы қағаздар шығарудың
құжаттандырылған нысаны — бағалы қағаздарда мүліктік ... ... ... ... ... шығару нысаны. Эмиссиялық
бағалы ... ... ... мемлекеттік тіркеуге табыс етілген
құжаттарға тиісті ... ... ... эмитенттің жоғарғы басқару
органының шешімі бойынша эмитент өзгертуі мүмкін.
Құжаттандырылған нысанда шығарылған бағалы қағаздар иелерінің құқықтары осы
бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... бағалы қағаздар меншік иелерінің құқықтарын тіркеушілер немесе
нақты ұстаушылар растайды. Бағалы қағаздарды ... ... етуі ... ... ... ... ... бағалы қағаздарға өздерінің
құқықтарын растайтын құжаттар беруге міндетті.
Бағалы қағаздармен ... ... және ... ... ... — қайталама рынокте жасалады. Бағалы қағаздарды сатып алу-сату
шарты тараптардың бірінің талап етуі бойынша нотариаддық куәландыруға ... ... ... ... қағаздар рыногінде мәмілелерді өз
атынан немесе клиенттің атынан, өз ... ... ... ... қағаздарды сатып алу немесе сату арқылы жасайды. Бағаны ... ... ... ... инвесторлардың өздері де,
бағалы қағаздар ... ... ... ... ... та жүзеге асыруы мүмкін.
Кәсіпқой қатысушының бағалы қағаздармен мәміле ... ... ... ... мәмілелерді жасау және орындау үшін қажетті талаптарды
айқыңдайтын шартымен расталады.
Акциялар, облигациялар және уәкілетті органдар бағалы қағаздар деп ... ... да ... ... бағалы қағаздар, Қазақстан Республикасының
аумағындағы айналысында ... ... ... ... ... шетел эмитенттерінің бағалы қағаздары, ипотекалық куәліктер,
коносаменттер және заңдарға сәйкес құжаттардың басқа да ... ... ... ... объектілері болып табылады.
Бағалы қағаздар рыногінің ... ... ... ... ... рыногінің кәсіпқой қатысушылары, өзін-өзі
реттейтін ұйымдар болып ... — өз ... ... ... ... жүзеге асыратын жеке
немесе заңды тұлғалар; инвесторлар ... ... ... ... үшін ... ... ... пайдаланушы субъектілер болып
табылатын институционалдық инвесторларға — ... ... ... ... емес ... ... ... және қызметінің сипатына қарай айтарлықтай ақша ... ... ... ... ... маңызды орын беріледі.
Мемлекет Ұлттық банк немесе Қаржы ... ... ... ... инвестор ретіңце іс-қимыл жасайды.
Эмитенттер — қолданылып жүрген заңдарға сәйкес ... ... ... ... бір ... ... ... жүзеге асыруға лицензиясы бар
занды тұлғалар.
Багалы қағаздар рыногінің қатысушылары — бағалы қағаздар рыногінде ... бір ... ... ... жүзеге асыруға лицензиясы бар ... ... ... ... ... ... реттейтін ұйымы —
бағалы қағаздар рыногінің кәсіпқой қатысушылары ... ... ... білдіру және қорғау, ... ... ... ... неғұрлым тиімді жүмысы үшін жағдайлар жасау мақсатымен,
олардың ерікті қатысуы негізінде әрекет ететін ұйым.
Бағалы ... ... ... ... ... дилерлер,
кастодиан, депозитарийлер, андеррайтерлер және басқалары жатады.
Брокер — сыйақы үшін шарт ... ... ... ... ... және ... ... бағалы қағаздармен жасалатын
мәмілелерді жүзеге асырушы делдал. Ол өз клиенттерінің бағалы қағаздарымен
жасалатын ... ... ... ... жүргізеді. Брокер
клиенттердің бағалы қағазда-рының нақты үстаушысы ретінде болуы мүмкін.
Дилер — ... ... ... ... сату ... олармен өзге де мәмілелер
жасау нәтижесінде пайда табу мақсатымен өз атынан және өз есебінен ... ... ... ... ... — клиенттердің сеніп тапсырған бағалы қағаздары мен ақшасын
сақтау және есепке алу ... ... ... ... ... қатысушы
болып табылады. Ол клиенттердің бағалы қағаздарымен жасалатын мәмілелердің
орьшдалуын ... және осы ... ... ... ... орындау, бағалы қағаздардың нақтылы үстаушысы ретіндегі
қызметті және басқа қызметтер көрсету ... ... ... ... депозитарийі — бағалы қағаздармен жасалатын мәмілелерді
есепке алу және ... ... ... ... ... жөніндегі қызметті жүзеге асыратын мамандандырылған ұйым.
Орталық депозитарий — коммерциялық емес ұйым ... ... ... ... ... ... Орталық депозитарий алатын пайда оған
қатысушылар арасыңда бөлініске салынбайды, ол оның ... ... ... ... ... ... мен
кастодиандар болып табылады.
Андеррайтер — бағалы қағаздар ... ... және ... ... бар және эмитенттің бағалы қағаздарын ... ... сай ... жүзеге асыратын заңды тұлға. Компанияларның
басшылығымен ... ... жаңа ... тіркеуге әзірлік
жүргізеці және құнды қағаздар рыногінде ... ... ... ... ... ... реттейтін ұйымдар коммерциялық емес ұйымдар болып табылады және
оларды бағалы қағаздар рыногінің ... ... ... ... Олардың негізгі міндеттері бағалы қағаздар ... ... ... ... ету ... ... ету және
бұл рыноктегі қызмет ету әдісін сақтау, бағалы ... ... ... ... ... ... ... ба-ғалы қағаздармен
операциялар жүргізу ережелері мен стаңдарттарын ... және ... ... болып табылады.
Еліміздің қаржы рыногінде орныға бастаған қатынастарды реттеудің ... ... ... ... ... ... қажеттігіне
байланысты Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Ресггубликасының
Қаржы рыногін мемлекетгік реттеудің бірыңғай ... ... ... ... (2002 ... 17 мамыр, № 872) қабыдданды. Осы
Жарлыққа сәйкес Еңбек және халықты ... ... ... ... ... қызметін реттеу женіңдегі комитетінің
функциялары мен ... ... ... ... ... ... ... неғүрлым тиімді қалыптас-тыру, ... ... ... мен ... ... үшін ... ... жаңа
бөлімшелері — Толем балансы мен ва-люталық реттеу департаментін және ... ... ... ... ету ... басқарма құрьглған.
Қазақстан Республикасындағы қаржы қызметін мемлекеттік ... ... ... ... ... көшу қамтамасыз етілуі тиіс.
Бағалы қағаздар кез-келген мемлекеттің төлем ... ... ... ... олар арқылы мемлекеттің инвестициялық қызметі жүзеге
асырылады. Дәлірек айтқанда, бұл ... ... ... ... ... тиімді сапасына жіберіледі, яғни оларды нарық жүйесіндегі ең өміршең
субъектілер ғана ... ... және ... ... орай ... ... қаржы
инстигуттары, Қаржы нарықтары және оларды реттейтін құқықтары ережелер мен
қатар ... ... ... ... бір ... ... ... жүйе
біздің мемлекетіміз нарық қатынастарын қалпына келтіру қажегллігі туындаған
кезде, яғни 90-шы жылдардың басында құрыла бастады.Бағалы ... ... ... ... ... да меншік құқын бекітіп, тек бағалы
қағаздар арқылы ғана ... ... ... ... ... иелері- халықтың меншігіне айналдыруы мүмкін.
Бағалы қағаздар нарығында өзіне тән ... ... ... ... экономикалық өрістеудің қаржы көздері шоғырланып және
инвестициялық қорларды бөлу ... ... ... Қазіргі өндірістің
жалпы құлдырап, қысқаруы кезінде ... ... ... ... ... ... арттыру бағалы ... ... ... ... іске асуы ... емес.
Қазақстан Республикасының мемлекеті бағалы қағаздар нарығын құру және оны
одан әрі өрістету мақсатында қажетті ... ... ... ... ... алу және ... ... Ұлттық
бағдарламасы бағалы қағаздар нарығының негізгі ... құру ... ... ... ... ... ... қайта
қүру олардың инвестиция тартудың ең бір тиімді механизмдерінің бірі - ... ... ... ... Бағалы қағаздар нарығының механизмі
экономиканың барлық субъектілеріне инвестиция көздерін алуға мүмкіндік
жасайды. ... ... осы ... шектеусіз алуға мүмкіндік туғызса,
ал облигация шығару ақша ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Мемлекет бюджет ... ... да ақша ... ... мемлекеттік бағалы
қағаздар шығарумен шұғылданады.
Өркениетті мемлекеттерде экономикалық ... ... ... бағалы қағаздар нарығы болып табылады. Бағалы қағаздар нарығының
күрделі ... ... ... ... ... тұрады: эмитенттер, яғни әртүрлі бағалы қағаздар
шығаратын шаруашылық субъектілері;
-инвесторлар, яғни уақытша бос ақша иелері — заңды жене жеке ... ... ... кәсіби мамандары: брокерлер, дилерлер,
инвестициялық басқарушылар және т.б.;
-инвестициялық компаниялары, сақтандыру ... ... ... т.б. ... ... ... клирингтік және басқа бағалы ... ... ... күрделі құрылымдардың қызметін ұйымдастыратын, басқаратын және
реттейтін заңдар мен ережелер және ... ... ... мәселелердің барлығы мемлекетіміздің экономикалық дамуының бүгінгі
кездегі сатысында Қазақстан халқының жас буыны алдында жаңа, ... ... яғни ... ... ... және сол қағаздар нарығындағы
операцияларды меңгеру міндеті пайда болғанын ... Бұл өте ... және ... ... ... және ... ... және жинақтаған дағдыны ұғынуды талап ететін ... ... ... ... ... ... қызмет жасайтын жоғары
білімді мамандар дайындау -уақыт штабы. Әрине ... істе ... ... ... және ... ... ғылыми еңбектерін оқып, үйренуден
алуға болады. Сонымен бірге өткен тарихқа да оралу, оны білу - алға ... ... ... ... бағалы қағаздар қор биржалары және
коммерциялық банктер туралы ғылым кең тараған.
Бағалы қағаздар нарығының кейбір ... ... ... ... саясат кезінде болған. Ал қазіргі егемен Қазақстанда бағалы
қағаздар нарығының алғашқы нұсқалары Кеңес Одағы заңдарының ... ... ... ... ... бола ... ... нарығы тек әдеттегі тауар-ақша қатынастары және ... ... ... мүмкін. Мемлекеттік меншікті жаңа нарықтық
қатынастарға сай өзгерту тек оны жекеменшіктендіру арқылы ғана іске ... 10 ... ... ... ... жекеменшіктендіру жүрді.
Әсіресе, Англияда ол шапшан қарқынымен өтті. Бірақ Батыс ... ... ... ... экономикасы жағдайында жүрді. Сондықтан
жекеменшіктендірілген кәсіпорындардың акция саны қанша көп ... ... ... ... оларды орналастыру өте оңай болды. Ал ... ... (ТМД) ... жайы ... ... ... ... нарығы жаңадан қалыптасып келе жатқан жағдайда
мемлекеттік кәсіпорындарды ... ... ... арқылы
жүргізіледі. Себебі, көптеген кәсіпорындар да, халық та ... ... ... нарыққа кең көлемде қатынасуға мүмкіндік ... ... ... ана түрі - ... ... ... келтірді. Бұл мемлекеттік бағалы қағаздардын бір түрі,
олар, өз иесіне ... ... ... жекеменшіктендірілген меншіктің
бір бөлігін қайтарымсыз пайдалануына құқық береді.
Ірі және орта кәсіпорындарды жекеменшіктендіру оларды акционерлік ... ... ... ... Акционерлік қоғамның иесі - акционерлер,
олардың ... құқы ... ... ... ... кез ... жекеменшіктендірілген кәсіпорынның акциясын
сатып алуға болады. Ал жекеменшіктендірілген ... ... ... ... ... ... ... акциясын жеңілдікпен
сатып алуға құқы бар. Ондай ... ... да ... чегімен
төлеуге болады. Жекеменшіктендіру
чегіне басқа акционерлік ... ... ... ... ... аукциондарда жүргізіледі. ... ... ... ... ... құралдарында жарияланады. Сонымен бірге жекеменшіктендіру чегіне
арнаулы инвестициялық қорлардың да акциясын ... ... ... ... ... өздерінде көптеп шоғырландырып, оған басқа ... ... ... ... ... ... ... алушы сол қордың иемденушісінің ... ... Қор оған өз ... бір ... ... ... жеке ... Мемлекет инвестициялық қорларға салған чектерге
кепілдік бермейді.
Осы айтылғандардан басқа, ... ... мұра етіп ... ... ... және ... басқа адамға беруге де болады.
Біздің елімізде ... ... ... және жеке-
меншіктендіру чегіне акция сату 1994 - 1995 ... ... Ол ... инвестициялық қорлар ашылып, халық ол ... ... ... ... ... ... аз.
Жекеменшіктендіру бір жағынан бағалы ... жаңа түрі ... ... ... ... екінші жағынан кәсіпорынның жаңа
ұйымды-құкықтық формасы - акционерлік қоғамдардың көптеп құрылуына және
олардың ... жол ... Бұл ... жаңа ... мен облигацияларды
эмиссиялаумеи қатар, бағалы қағаздардың басқа түрлерін шығаруға да се бепші
болады. Сонымен, кәсіпорындарды жекеменшіктендіру бағалы ... ... ... ... ... ... жоспарлы
''экономикадан бегейлі жаңа, нарықтық, мемлекет реттейтін ... ... ... және оның ... қамтамасыз ететін институттардың
құрылуын талап етеді. Бұл өте күрделі және ... ... ... ... ... шын мәнінде ия қаржы нарығы, ия оның инфрақұрылымы, яғни жеке
коммерциялық және ... ... ... ... ... жоқ. ... барлығын мемлекет айырықша құқықпен (монопольно)
өзіне қаратып, барлық кіріс кездерін халықтың қажетін өтемейтін міндеттерге
жұмсап отырды. Оған ... ... ... ... жалпы енімнің заттай
құрылымының 3/4 болігі өндірістік құрал-жабдықтарды өндіруді ... ... ... ... ... ... ... қолдануға болмаған. Елімізде "ұзаққа созылған тапшылық
экономикасы" қалыптасып, ол тек тұрмыстық игіліктің еткір ... ... ... ... ... рухани кемшілікті де тудырды. Сондықтан,
шаруашылықты ұйымдастыру мен оны басқаруды жаңа әдіспен жүргізу ... ... ... - ... ... ең ... ... және
ендірісті ұйымдастырудың ең тиімді гүрі екендігін дүниежүзі ... ... ... дәлелдеген ақиқат шындық. Ал ... үшін ... ... жаңа ... өту - тек ... ету ғана ... сонымен бірге мемлекеттік экономикалық саясаттағы
субъективизмнен (әділетсіздіктен) бас тарту.
Шаруашылықты нарық әдістерімен ... ... ... мол ... ... ... Қаржы нарығы - мемлекеттін бүкіл ақша ... Бұл ... ... әр ... ... ... Мен
ұсынысы әсерінен езгеріп отырады және үнемі Козғалыста болады. ... ... ... ... ... мен ... қаржы нарығы
ең үлкен қорларды ... Ал ... ... нарықтық
экономикаға өтпелі кезеңінде оның қаржы нарығының қоры мол, ... ... ... ... ... қағаздардың түрлері.
Акция - акционердін қоғамдағы үлесін немесе меншігін куәландыратын ... Ол ... ... ... ... ... ... заң жүзінде меншік құқын береді. Компания қанша уақыт жұмыс істеп
тұрса, акция да сонша уақыт қолданылады. ... осы ... ... ... сан рет ... мүмкін. Акционер оны екінші нарықта сатуына болады.
Акцияны шығару мына жағдайларға байланысты жүргізіледі:
-жаңадан акционерлік қоғам құрып, оның ... ... ... ... яғни ... ... тұрған кәсіпорынды акционерлік
қоғам ретінде қайта құрғанда;
-қоғамның жарғылық капиталын қосымша молайтқанда.
Сөйтіп, шығарылған акциялардың бастапқы жиынтық құны ... ... ... Ол, өз ... айналымдағы капитал жай ... ... және ... ... ... ... қағаздар
болып бөлінеді. Оларды компания кез келген ... өз ... ... ... бір жағдайда акционерлік ... өз ... және оны ... қорғау үшін жұмсауға болатын бағалы
қағаздардыц бірден бір түрі. акция - компанияның ... ... ... ... өз ... ... сатып алатын құқы бар.
Бірақ ... ... ... егер ... ... қабілеті жоқ
болса, онда ол ... ... ... ... ... ... ... де
ереже бар. Дәл осы жағдай, егер ... ... алу ... ... нашарлататын болса да қаралған. Заң жүзінде акцияны бөлуге де
болады. Айналымдағы ... ... ... ... бөлуге болады.
Акция бірнеше түрге жіктеледі. Бір жағынан, бір ... ... ... ... бойынша: атаулы және иесі ұсынушы болып екіге бөлінсе, екінші
жағынан, ... ... ... құқығы бойынша - жай ... ... деп те ... ... ... тек ... бекітілген акцияларды ғана шығара алады.
а) ... ... - иесі ... түрде корпорацияның реестрінде тіркелуі
тиіс акция. Акционерлер кітабында канша және қай уақытта алғандығы ... ... иесі ғана ... деп ... ... ... ... - иесінің аты-жөні корпорация кітабында
тіркелмеген акция. Кітапта ... ... ... ... жалпы саны
ғана көрсетіледі.
Корпорацияларға басқару ... ... ... ... бар ... Себебі ол акционерлік капиталдың және бағалы қағаздардың
қозғалысын, сонымен ... ... ... ... ... қолында
шоғырлануын, олардың бұл мемлекеттен кеткенін реттеп және бақылап ... ... ... ... ... ... әсіресе,
қысқа мерзімді мүддені көздеген акционерлер ұсынушыға арналған акцияны
қолдайды. Себебі еш ... ... ... ... ... нарықта
еркін сатуға болады. Ал атаулы акцияны еркін қолма-қол ақшаға ... ... ... ... акционерге кейбір жағдайда қолбайлау
туғызады. Акцияның осы екі түрін жүзеге ... ... да әр ... сату ... ... ... ... иесі оларды компаниядан
сатып алғанын куәландыратын барлық акция санына толтырылған бір сертификат
алады. Бұл акцияларды сатқанда сертификаттың сырт ... екі ... ... "индоссамент" деген белгі қойылады. Содан соң акционерлердің
тізіміне өзгеріс енгізу үшін ... ... ... Содан
кейін ғана акциялардың жаңа иесі акцияларға жаңа сертификат ... ... ... ... оларды бір иемденуші тікелей, яғни
қолма-қол сатып алушыға береді.
Екіншіден, акцияның осы екі ... жаңа ... ... иемденушілер
құқын белгілеу тәртібі де әр түрлі. Бұл ... ... ... ... хабарландыру Хат алса, ал ұсынушы акциясына бұндай, механизм
жүруі мүмкін емес. Ұсынушы акциясында қиып алатын ... ... ... толтырғаннан кейін корпорацияға жіберіп, өзінің меншік ... ... ... ... ... өте ... ... бірақ ол көп
тиражбен шығарылады, ал атауды акцияның ... әр ... ... ... Корпорацияны басқаруға қатынасу құқығы бойынша акциялар жай және
артықшылықты болып бөлінеді. Жай акцияларды ... ... ... ... ... ... алу құқы, жиналыстарда
дауыс беру арқылы корпорацияны басқаруға қатысу құқы және ... ... ... несие берушілермен есеп айырысқаннан кейін мүліктің
бір бөлігін алу құқы бар. Құқықтар акция мөлшеріне сәйкес көлемде ... ... жай ... өз иесіне бір дауыс үлесін береді. ... ... ... ... кепілдік бермейді. Себебі дивиденд ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі, басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... ... ... негізделген. Дивидендтің мөлшеріне күшті
өзгерістердің әсер етуі кездейсоқ жәйт емес.
Облигация деп ... ... бір ... ... яғни ... сомасын қайтаруды және белгіленген сыйақыны (мүддені) ... ... арыз ... ... Ол корпорацияның активіне
қарсы қойылады. Облигация арқылы тартылған капитал акционерлік ... ... ... ... -қосымша капитал тартудың бір
нысаны. Эмитенттің жалпы шығыны ... ... және ... ... ... ... тең ... мерзімдік қарыз міндеттемесі болғандықтан онық кепілі болып
эмитенттің жалпы кепілдігі саналады. Ол кепілдік - ... ... өз ... ... алмаған кезінде - корпорация мүлігінің,
бір бөліпн ... ... ... ... ... да акция сияқты
корпорацияны инвестициялаудың ен маңызды ... бұл екі ... ... түбе ... бар. Ол ... ... ... сыйақы (мүдде) төленеді.
Оның мөлшері алдын ала бекітіледі және нақты анықталады. Бұл бағалы ... ... ... бір ... уақыт аралығында ғана ... ... ... сыйақы (мүдде) басқа ... ... ... ... ... ... төлей алмауы оның банкрот деп танылуына тең. ... ... ... ... ... дивидендтің мөлшері
тіркелмейді және ол арнаулы уақытта ... Егер ... ... ... ... демек, төлегісі келмесе, онда акционер
корпорацияға қарсы ... шара ... ... ... беруші сияқты, облигация иесінің дауыс беру құқы жоқ. ... ... ... қатар, корпорация басқаруға да қатыспайды.
Оған керісінше ... ... ... мүліктік мүддесін қорғауда
шешуші дауыс құқығы бар.
Облигация бойынша сыйақы (мүдде) корпорацияның шығынына жатады. Ол ... ... ... Ал ... ... ... ... таза пайдасынан өтеледі. Облигация бойынша ... ... ... ... ... ... алмастырылады.
Купон деп облигациядан қиылып алынатын талонды айтады. Онда сыйақы
(мүдде) мөлшері көрсетілген. ... ... ... ... қиып алады. Бұндай сыйакы төлеудің "түрін "купондарды қырқу" деп
айтады. Облигацияда бірсыпыра элементтер көрсетіледі.
Өндірістегі жұмыстың ... яғни ... ... оны сату және басқа
да коммерциялық қызмет көрсету кезінде ... ... ... ... ... ... ... болады. Сол кезде өнімді сатып
алушы ... есеп ... ... ... ... өнім ... Несиені қайтару кезінде несие ақшаларының бір түрі - ... ... - ... өтеудегі заңды түрде бекітілген төлем міндеттемесі. Ол -
бағалы қағаз. Вексельді борышқор яғни ... ... ... несиеге
алғанда тауар сатушыға, яғни вексель иемденушіге ... ... ... ... ... бір ... ... уақыты жеткенде келісілген жерде
өтеу үшін тауар ... ... ... ... ... (вексель
иемденушіге) ... ... ... ... ... және ... дамыту ертеден несие қаржы қызметін көрсету нарығының басты
бағыттарының бірі болып келеді. ... ... мәні тек ... қайтару
кепілі ғана емес, сонымен бірге, саудалық қарым-қатынастардың тиімділігін
арттыру мақсатында осы ... ... ... ... ... -
ресурстардың айналымын жеделдету. Сондықтан вексель иемденуші төлемнің
түсуін күтпей-ақ вексель ... ... ... оны тауар сатып алу үшін, ия
болмаса ... ... үшін ... қаржысы ретінде қолданушыны іздестіреді.
Әлбетте, вексельді банк ... ... ... - ... қатынастарын және
коммерциялық несиені дамытуда ертеден келе ... ең ... ... ... ... ... дамыған елдердің ақша айналымында
вексель ... орын ... ... ... ... несие жүйесінің кез
келген операцияны бар болғаны бір сағаттың ... ... бар ... Германияда вексель ақша айналымының 20-25%-ін
құрайды). Егер кәсіпорын өз ісін ... ... ... ... ... уақытша жетіспестігін вексельмен толтыру онша қиын
емес. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... айналымын жеделдетеді. ... ... ... ... калыптасуы кезінде, төлем құралдарының
жетіспеушілігі, өндірістің құлдырауы, ... ... ... ... ... ... ... жиналуы жағдайында қолма-қол
ақшасыз есеп ретінде вексельге деген ынта арта ... ... ... өмірге кең көлемде енуде. Қазірдің өзінде вексель ... ... ... ... ... ... ... дағдарысын
реттеп, заттық корлардың айналысқа ... ... ... зат құндылықтарының корын азайтып және ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың сан-алуан
жүйесін қамти алады. Вексель нарығының қызметі - қысқа мерзімді несие ... ақша ... бөлу ... табылады.
3.Бағалы қағаздарды шығару және оның элементтері, бағалы қағаздар нарығының
қызметі және оның маңызы.
Бағалы қағаздар — ең алдымен мүлікті иемденуге құқық ... ... ... ... ... ... ... берген қарыз міндеттемесі. Бағалы
қағаздар толтырылуы немесе жазылуы жөнінен екі ... ... ... не ... ... жеке ... ... не есепшотқа енгізілген жазу түрі. Егер
басқа адамға ... ... ... ... екінші түрі бойынша
ерекше куәлік толтырылып беріледі. Оны иемдену құқын ... ... деп ... ... ... ... қағаздар нарықтық
және нарықтан тыс та екіге бөлінеді. Нарықтан тыс ... ... ... ... ... ... пайда болған
қағаздардың ерекше ... ... ... облигациялары зейнетақы
қорларының облигациялары, депозиттік (салым) облигациялары және ... ... ... ... жеке тұлғалар арасында
орналастырылады. Бұл ... ... ... ... ... кең
тараған. Зейнетақы қорларының облигациялары оларға, ... ... ... өз ... ... ... ... ақшасына шығарылған
облигациялар жатады. Ал депозиттік облгациялар қысқа ... ... ұзақ ... ... үшке ... , тек жергілікті басқару
органдарына ғана сатылады. Бұл ұйымдар ... ... да ... ... салық төлеуден босатылған өздерінің ... ... тыс ... ... әр ... қорларға немесе банктерге, оның
ішінде шетел банктеріне және кәсіпо-рындарға, ұйымдарға салған капиталдан
түскен табысты иемденуге ... ... Бұл ... қағаздарды шығару шарты
бойынша иемденуші - заңды немесе жеке тұлғалар -оларды басқа иемденушіге
беруге ... жоқ. ... бұл ... ... еркін айналымға түсе
алмайды. Сонымен қатар, нарықтан тыс бағалы қағаздарға (мысалы, АҚШ-та ... ... ... тараған) баска мемлекеттердің Орталық ... үшін ... кең ... ... ... ... барлық дамыған елдерде нарыктан тыс бағалы ... ... және ... ... мен ... ... тенденциялары байқалуда.
Ал айналымға түсетін бағалы қағаздарды нарықтық бағалы кағаздар деп атайды.
Бағалы кағаздар ... деп ... ... ... және заң ... ... ... әрекеттерін айтады. Бағалы қағаздарды шығарып,
оны айналымға түсірушіні эмитент деп атайды. Эмитенттер кімдер? ... ... ... бірінші иемденушілерге (инвесторларға) сату мына
түрде жүзеге асырылады инвесторлар жеке және заңды тұлғалар болуы мүмкін.
Біріншіден ... ... ... ... ... ... ... алғашқы жарғылық капиталының көлемін жаңадан акция
шығарып ұлғайтқанда;
Үшіншіден заңды ... яғни ... ... ... ... ... ... және басқа қаржы
міндеттемелерін ... ... ... капиталын пайдаланғанда;
Сонымен қоғам құрлығында оның жарғылық капиталды құрылтайшы-лар арасында
толығынан ... ... ... құрылған кезде оның акцияларына
жазылуға болмайды. Эмимент және эмименттің келісімімен бағалы ... ... ... институттар әрбір бағалы қағаздарды
сатып алушыға сату тәртібін түсіндіретін эммиссия проектісін алдын – ... ... Оны ... ... ... ... ... нарығы басқа нарықтардан ... ... ... Ол ... ... ... ... Олар біріншіден, меншік
белгісі, екіншіден, қарыз міндеттемесі, яғни олар бойынша ... алу ... ... ... ... пайда болады. Бұдан бұрын айтқанымыздай, бұл
тауарды өз құны аз болсада, өте ... ... ... ... ... қағаздардың көрсетілген құны (номиналы) өте төмен ... ... ... жұмсалған нақты капиталдың белгілі-бір мөлшерін
көрсетеді. Егер бағалы қағаздарға нарықтық ... оның ... ... онда оның бағасы көрсетілген құннан (номиналынан) жоғары болады
(керісінше де болуы мүмкін).Бұндай ... ... ... ... ... ... капитал" екенін көрсетеді.
Жалған капитал - нақты капиталдың қағаз белгісі, яғни өндірістік капиталдың
оқшауланып шыққан бір ... ... ... капиталдары). Бағалы қағаздар
ақша капиталының немесе басқа материалды ... ... ... ... оны ... ... деп те
атайды. Сонымен қатар, бағалы қағаздар "қордың инструменті немесе құралы"
болып та есептеледі. Себебі тек сол ... ... ... ... ... ... сол ... бір субъектіден екіншіге ауысуына
болады. Сонымен бағалы қағаздар нарығы ... ... яғни ақша ... материалдық құндылықтардың нақты қызметін көрсетеді.
Бағалы қағаздар нарығы нарықтық экономикада күтпеген кездейсоқ болатын
процестердің реттеушісі. Бұл ... ... ... ... ... ... деген оның қанша алға мұқтаж өндіріс
салаларына құйылуы, ал артық ... ... сол ... ... ... ... айналыс механизмі мынадан түсінікті. Мысалы, ... ... ... ... ... өссе, онда соған сәйкес бағасы
да өседі. Демек, оларды өндіруден ... да ... ... басқа
салалардың өніміне сұраныс азайып, олардың экономикалық тиімділігі ... ... ... сұраныс өсіп тұрған салатарға құйылады. Бағалы
қағаздар осы механизмнің қызметін қамтамасыз ететін құрал. Олар ... ... сату - ... алу ... ... ... бағыттап отырады.
Нарықтық экономиканың тәжірбиесінде капитал ең алдымен қоғамға шын ... ... ... ... қоғамдық өндірістің ең үйлесімді
құрылымы пайда" болып, ... ... ... қоғамдық өндіріс
негізінен қоғамдық сұранысқа сай болады. Бұл ... ... ... ... ... еліміздегі Мемлекеттік жоспарлау
комитеті басқарған орталықтанған - жоспарлы экономика ... ... ... ... ... ... ете ... Ал нарықтық
қатынастарды дамыту - ... ... ... ... ... ... қосымша капиталға мұқтаждығы көптеген жағдайларға байланысты.
Олардың бастылары - негізгі қорды құру және ескі қорларды жаңарту, ... ... Бұл ... ... ... ... ... қатар конъюнктураның өзгеруі белгілі-бір уақыт арасында
болып тұрады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... өздеріне қолайлы кезінде алғаны жон. Қазақстан
Республикасында әзір бұндай жағдай қалыптасқан жоқ. Себебі, ... ... ... әрі ... ал ... ... нарығы жаңадан қалыптасу
кезінде. Бағалы қағаздар ... ... ... ... ісін бағыттау мен реттеу мемлекеттік органдарға жүктелген.
Республикада ... ... ... ... ... жөніндегі Ұлттық
комиссия, Қаржы ... ... ... ... ... ... ... және Жекеменшіктендіру жөніндегі Мемлекеттік комитет
саналады. Осы бағалы қағаздар нарығын реттейтін мемлекеттік органдардың ... - ... ... ... ... комиссияның құрамы 1995 жылдың
қаңтарында анықталып, сол жылғы сәуірдің 21-дегі ... ... ... және қор ... ... ... сәйкес оның құқықтық
статусы, қызметі және өкілеттігі ... ... ... ... ... оның ... және төрт ... мүшелерінен құрылады. Олар
Республика заңдарымен міндеттелген жауапкершілікпен толық өкілеттілікті
атқарады. Комиссия төрағасы мен оның мүшелерін Премьер-Министрдің ... жыл ... ... Президенті бекітеді. Қызметтен де осы жолмен
босатылады. Комиссияның тұрақты қызметін қамтамасыз ету үшін оның ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының
қызметін толық қамтамасыз ететін инфрақұрылым қүрыла қойған жоқ. ... ... ... ... ... барлық қатынастарды толығынан
реттейтін ... ... заң ... жоқ. Сол ... ... нарығында қалыптасып келе жатқан ... ... ... ... ... жоқ. ... қағаздар нарығын мемлекеттік
реттеу ғылымға негізделіп, аддьш ала ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар кемегімен қосымша
капитал ату анағүрлым жеңіл. Акция және облигация сияқты ... ... және ... тіркеуге 2 жеті, эмиссиялық проспектісін шығарып және
нарықка қатысушылардың оларды талқылауына 2 - 4 ... ... ... алу ... жоне ... 2-3 жеті ... ... екен.
Қазіргі кезеде Республикада бағалы қағаздар нарығы қалыптасу
шағында. Оның даму ... ... ... ... ... ... ... мемлекет бұрынғыдай ақша белгілерін
шығармай, оның ... ... ... ... ... ... ... вексельді шығаруда. Алайда бағалы қағаздар нарығының
дамуы жолында ... ... ... ... және ... меселелер көп. Экономикаяық мәселелерге:
а)нарықты реттейтін механизмнің жоқтығы;
ә)бағалы ... ... ... ... ... ... ... мүлтіксіз орындалмауы;
в)салымдарды тіркеу жүйесінің жоқтығы (делозитно-регистраторская система);
г)бағалы қағаздар нарығының материалдық-техникалық негізінің аздығы;
д)нарық ... өсу ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығында маман
кадрлардың аздығы мен халықтың инвестициялық ... ... ... Бұл ... халықтың басым көпшілігінің бағалы
қағаздар нарығыньщ мәнін түсінбеушілігі мен инвестиция беруге психологиялық
дайындығының жоқтығынан туындайды.
Бағалы ... ... ... ... қағаздар жөніндегі Ұлттық
комиссияның осы іспен шұғылдануға рұхсат берген оқу орталықтары дайындайды.
Оқу ... ... ... ... ... ... ... Аттестациялық комиссия үйлестіріп отырады: ... ... ... ... бір ... оның ... болып,
ал мүшелері және хатшысы болып, бағалы қағаздар нарығын реттейтін Бас
басқарманың ... ... ... ... ... табысты бітіріп,
мамандық, туралы бірінші санатты куәлік алған 1500-дай адам брокерлік,
дилерлік ... ... ... алды.
Дүниежүзілік нарық тарихында бағалы қағаздар нарығының негізгі үш үлгісі
(моделі) бар. Олар: Банктік үлгі - онда ... ... ... механизмі
арқылы банктер қаржы қорларын бөледі (мысалы, бұл үлгі ... ... көп ... Бұл үлгі бойынша экономиканы
инвестициялау мен ... ... ... ... ... өз ... ... емес үлгі немесе нарықтық үлгі - онда бағалы қағаздар нарығы
механизмі арқылы қаржы қорын ... банк емес ... ... ... ... ... ... Сингапурда). Бұл
үлгі бойынша бғгалы қағаздар нарығы демократиялық жолмен өркендейді.
Қаржының ... ... жеке ... ... Ол ... ... ақшаға
қарағанда "арзан" ақша.
Аралас үлгі - онда бағалы қағаздар нарығы механизмі арқылы қаржы қорын
бөлумен банктер де, банк емес ... де ... ... ... ... ... қағаздар нарығының
ерекшелігі - кіші және ... ... ... арқылы меншік
қатынастарын өзгертуге жеке ... мен оз ... ... ... ... ... ... банк жүйесі
қатынасқан жоқ. Дүниежүзілік тежірбие дөлелдегендей банктер бағалы қағаздар
нарығында жеке ... ... роль ... Дәл осы жағдай
көпшілік мемлекеттердің бағалы қағаздар нарығының банктік үлгісінен бас
тартуына әкеп ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығын қүруға негізделгені дұрыс.
Отандық бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... жөн. Дәл осы мүмкіндіктерді бағалы Қағаздар ... емес ... яғни ... ... үлгісі іске асыра алады деген
ойлар бар.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... үлгіден айырма-
шылықтары мыналар:
1.Нарықта акционерлік капитал ... ... ... бағалы
қағаздардың қарыздық қағаздардан көптігі; 3.Өндірісті қаржыландырудағы тура
банктік несиенің аздығы; 4.Нарықтағы банк емес ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының нарықтық
үлгісін ... ... ... ... ... бар. Ол: Өндірісті өркендету
үшін шығарыльш сатылған ... ... ақша - ол ... ... ... ... ... етіп қайта құру - өндірісті ұйымдастырудың ең
тиімді формасы. Себебі акционерлердің де, оңда қызмет істеп жүргендердің ... ... ... ... ... ... ... қағаздар операцияларын жетілдіру мақсатында елімізде бірқатар
заң ... ... ... Осы ... ... ... ... негізделген. Олар ... ... ... ... оларды бірдей қорғауға кепіл болады. Сонымен
қатар, ... ... ... ... ... ... бәсекенің
адалдығын қорғайды. Осы негізгі бастамаларды біріктіретін ... ... (1994 жылы ... 27-де ... жалпы
бөлімінде бағалы қағаздар мүліктік игіліктің бір түрі ... ... ... ... ... ... ... танылған. Азаматтық
кодекстің 3 бөлімінің 2 бабында бағалы ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды шығарудың және оларды біреуге
берудің негізгі ережелері мен талаптары бекітілген.
Азаматтық ... ... ... мемлекет басшысы (заң күші бар
жарлықтар ... Олар ... ... ... ... ... ... заңды негіздерін құрайды;
1. 1995 жылдың 21 сәуіріндегі "Бағалы қағаздар және қор биржасы ... ... зан күші бар ... ... ... ... ... қағаздардың эмиссиясын тіркеуге қойылатын ... ... ... мен мезгіліне, акционерлерді тіркеуді жүргізетін
негізгі жағдайларға бағытталған. Атап ... ... ... онда ... статусы анықталған; бағалы қағаздар нарығындағы кәсіби істердің
түрі, оны лицензиялаудың жағдайы және ... ... ... ... ... ... ... бірге жарлықта қор биржасын
құру және оның ... ... ... ... орын алған, бағалы
қағаздар нарығына кәсіби қатысушылардың құқы бекітілген. Аталған ... 1995 ... 5 ... N 2672 және 1995 ... ... N 2720 ... өзгерістер және толықтырулар енгізілді.
2. 1995 жылдың 2 мамырдағы "Шаруашылық ... ... ... ... заң күші бар жарлығы. Жарлықта шаруашылық субъектілерінің
бизнес құрып және оның ... үшін ... және ... түріндегі бағалы
қағаздарды шығарып, ақша қаражатьын тарту ... ... ... ... тек ... қоғамдар шығарса,
облигацияларды акционерлік қоғамдар және ... ... ... ... ... жарлыққа Президенттің 1995 жылдың
31 тамызындагы N 2447 жарлығымен өзгерістер және ... ... ... 30 ... "Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі
туралы" N 2155 Президенттің заң күші бар жарлығы. Онда "Қазақстан
Ұлттық ... ... ... ... ... және ол ... ... делінген. Аталған жарлықка Президенттің 1995
жылдың 20 шілдесіндегі N 2370, 1995 ... 2 ... N.. 2396, ... 12 ... N 2672, 1996 ... 27 ... N 2830
жарлықтарымен және 1996 жылдың 3 шіддесіндегі ... ... ... ... - 31 ... ... Республикасындағы банктер және
банк ісі туралы" N 2444 Президенттің заң күші бар жарлығы екінші
деңгейдегі ... ... ... ... берген.
Банктік операцияларға: құқықтық және жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... баска бағалы қағаздарды
(облигациялар, депозиттік сертификаттар, ... ... ... ... ... ... ... операциялар жатады.
Аталган жарлыққа Президенттің 1996 жылдың 27 қаңтарындағы N ... және 1996 ... 27 ... ... заңымен өзгерістер
және толыктырулар енгізілді.
5. 1995 жылдың 24 ... ... және ... ... төленетін
міндеттемелер туралы" N 2235 Президенттің заң күші бар жарлығы. ... ... ... ... қағаздармен жүргізілетін операциялардан
салық төлеу сұрақтарьгна арналған.
Бұл жарлықка да бірнеше рет өзгерістер мен толықтырулар енгізілген.
6. 1995 ... 23 ... ... ... Н ... заң күші бар ... мемлекет меншігіндегі акционерлік
қоғамдардың акциялары жекеменшіктеңдіру объектісі екенін, ... ... ... жағдайларын және тәртібін
көрсеткен.
7. 1995 ... 17 ... ... туралы" N 2200 Президенттің заң
күші бар жарлығы бағалы ... ... ... ... және ... ... міндетті түрде лицензиялау керектігі көрсетілген. Бұл
жарлыққа да ... ... ... мен толыктырулар енгізілген.
8. 1998 жылдьщ 10 ... ... ... ... ... ... ... Осы заң акционерлік қоғамның ... оны ... ... ... құру және ... ... мен ... тұлғалардың құқықтарын, міндеттерін, олардың
құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... өкілеттілігі мен жауапкершілігін айқындайды.
9. Басқа зандар және ... ... оған ... ... және ... түсіру мәселелерінің, ҰК өкілдігін реттейтін
Президенттің заң күші бар жарлықтары жатады.
Сонымен ... ... ... ... ... 2-3 ... ... қаржы қорлары бар екен. Осы қорларды инвестицияға айналдыру
үшін Қазақстандағы банкілердің мүмкіншілігін ... ... ... ... ... ... ... деңгейге көтеру
қажеттілігі туындап отыр. Саңғы кездері ... ең ірі ... ... ... ... ... ... қорын құру саясатын
іске асырмақшы. Қазақстанда тұрғындар өз қаржы-қаражатың негізінен ... ... ... Банк ... ... ... олардың тұрақты түрде өсімін қамтамасыз ету ... ... ... ... тұрған кәсіпорындар акцияларын сатып алу
құқығын алуға ниет білдіріп, қажетті құжаттар дайындап, оларды заңдастыруға
күш салып ... ... ... ... ... банк және құнды
қағаздар арқылы жұмылдырып ... ... оның ... ... үшін
инвестициялау бүгінгі күні ең ұтымды саясат ... ... ... ... капитал өздеріне қажетті Қазақстанның шикізат энергетика
өндірісіне ... ... ішкі ... өтейтін жеңіл
өнеркәсіп, ... ... ... өнім ... ... ... ... отыр. Сондықтан өзімізге ... ... ... ... ішкі ... ... жұмылдырып қарастыруға болатыны
түсінікті болған сияқты. Егер ішкі өндіріс көтерілсе, онда ішкі ... ... ... мен тұрғындардың табысы өседі, ал бұл болса
Қазақстанда ішкі ұлттық капиталдын қорланып өсуіне жол ... ... ... ... ... да ... қызмет атқаратын болады. Бағалыы
қағаздар нарығының қалыптасуы және оның тиімді жұмыс ... ... ... мен ... өсіп ... ... байланысты деуге
болады. Ұлттық капиталдың шоғырланып өсуі үлтгык табыстың ... ... ... ... ... өздерінің табыстарын
негізінен шетеддік тауарларға жұмсайды, яғни олар шетел фирмаларын ... ... ... ... ... кәсіпкерлік пен өндіріс
шоғырланып өсуі үшін тұрғындардың табысы ұлттық өнеркәсіп орындары өндірген
өнімге жұмсалуы қажет. Сондықтан да ... ... ішкі ... ... ... жэне ... ... ұстанып отыр.
Ұлттық экономиканың өсіп-өркендеуі ішкі өнімнен түсетін таза ... ... ... ... ... ... ... келеді. Қазакстанда шикізат өнімдерін экспортқа
өндіретін ең ірі өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... айтуына қарағанда, осы шетелдерге басқаруға
берілген компаниялардан бюджетке салық түрінде табыс өте аз көлемде ... ... ... қағаздар нарығын реттеу.
Қор биржалары.
Бағалы қағаздар нарығын кұру және ... ... ... қаржыландырудың тиімсіз жүйесін және сала-аралық қайта бөлуді
өзгертуге, ... ... ... ... ... және бұл нарыққа салааралық капиталдың ... ... ... ірі ... мен банктер жұмысынын барометрі болуға
мүмкіндік береді. Бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... іске асырғанда ғана ықпал етеді.
Тауар нарығын қалыптастыру, монополиясыздандыру, шағын кәсіп-орынды
қолдау, ақша ... ... мен қор ... ... ... таяу ... ресурстарды
қорландыру жүйесінен және бір орталықтан капитал жұмсалымдарын үлестіруден
тауарлар және қаржы тасқындарының нарықтық реттеу әдісіне ... ... ... ... ... ... ... иелегінен
алудың ең басты құралдарыный біріне және өнеркәсіпті жандандыру мен ... жеке және ... ... ... ... ... ... айналуда. Сондықтан да бағалы ... ... ... ... ... ... жасалатын
операциялардың ... ... ... ... істі регламенттеуді
үйрену; мемлекеттік кәсіпорындарды акционерлеу және ... ... ... ... ... тұрады. Бағалы қағаздар
нарығынын міндеті - бағалы қағаздарды ... мен ... ... шығатын бағада инвестицияға толық қаражат
жұмсауды ... ету ... ... ... шешу ... қағаздар нарығында қызмет ... - ... мен ... ... ... ... Тек қана солар бағалы қағаздар нарығын қандай жағдайда да, ... ... және ... ... ... ... қажет кендігін біледі.
Бұл жерде брокер ... ... ... ... ... ол үшін комиссиондық ақы алса, ал инвестициялық дилер өз
есебінен және өз ... ... ... ... ала отырып, кейіннен қайта
сатады. Қайта сатудан түскен түсім оның ... ... Өз ... және ... ... жүзеге асырушы ірі инвестициялық
компаниялар ішкі бағалы ... ... ... тұлғалары болып саналады.
Қазақстан Республикасының заңында көрсетілетін бағалы қағаздар нарығының
негізгі идеологиясы келесідей ... ... ... ... үшін бағалы қағаздарды эмиссиялаудың барлық
түрлері бойынша толық және тура ақпараттардың болуы;
-бағалы қағаздар ... ... ... ... ... және ... биржаларының қор бөлімдері,
брокерлік фирмалар және т.б.) біліктілігі.
Бұл ... ... ... ... ... туралы қойылатын
талаптардың маңызы арта түседі. Инвестицялық қор ретінде ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен жұмыс жасай алатын маман
болуы міндетті. Ол алғашқы және ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Қазақстан нарықты обьективті түрде ... үшін ... ... оның мемлекеттік сектордың кәсіпорындармен қалыптасып келе
жатқан шағын және орта ... сол ... ... ... ... үшін ... ресурстарды іздестірумен
тікелей байланысты ... ... ... ... ... сатып алуға және ... ... ... ... ... ... болуы;
үшіншіден, ақша массасына ұлттық банк жағынан бақылау жасауда жаңа жанама
механизмдерді қалыптастыру ... ... ... ... ... республикамыздағы нарыққа өтудегі жаңа көптеген ... ... ... ... ... ... нарыққа енуіміздегі ең
өзектісі, бұл әлемдегі бағалы ... ... ... ... ... оқып үйрену және хабарлау болып табылады.
Қор нарығын мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... Ол әр ... ... ... қарай ескерілетін жағдайда,
мемлекеттік реттеудің формалары мен әдістерінің ортақ үлгісін жасайды.
Қазақстанда енді ... қор ... ... жеткіліксіз жағдайда
реттелуде. Оған қол жеткізу үшін ... ... ... және
бағалы қағаздар нары-ғының тұрақтылығын қамтамасыз ететін заңдылықтарды тез
арада дайындау қажет.
Бағалы қағаздар нарығына қатысты мемлекеттік саясаттың негізін жасауда өзін-
өзі ... ... ... ... ... ... байланысты мемлекеттік
саясат бұл сферадағы жеке кәсіпкерлікті марапаттауға бағытталуы тиіс.
Бағалы қағаздар айналысы сферасындағы жеке ... ... ... ... қор ... ... қызметіне мемлекеттік,
әкімшілік және жаңа ... ... қою ... ... сол сияқты экономикалық қор секторындағы нарықтықтарға ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызмет арқылы дербес нарық агенті ретінде жүзеге асуы
тиіс.
Бағалы қағаздар ... ... ... мақсаты мынадай:
- макроэкономикалық теп-теңдікті қамтамасыз ету.
- нарықтық ортаның бәсекелестік қабілетін қамтамасыз ету;
- бағалы қағаздар нарығы агенттерінің мүдделерін құқықтық ... ... ... ... ... әкімшілік-мемлекеттік тіркеу; бағалы
қағаздар нарығына кәсіби қатынасушылардың қызметтеріне лицензиялар және
сертификаттар беру, ... ... ... ... ... шетел
инвесторларын бағалы қағаздар нарығына жіберу ережелері.
Экономикалық қорғау. бағалы қағаздармен жасалатын операциялар ... ... ... жасау дане қолдану; мемлекеттік бағалы
қағаздармен жасалатын операциялар жолымен ... ... пен ... ... дамыған елдерде инвестициялық бизнесті бақылауға және
реттеуге мүмкіндік беретін, яғни заңдар мен арнайы органдардан ... да ... ... өзін-өзі бақылау және өзін-өзі реттеуді қамтамасыз ететін
"заңдар" мен "ведомостволар" бар.
Өзін-өзі реттеу екі ... ... ... ... анықтаумен айналысатын ұйымдардың өздері мәміле жасасу
тәжірибесіне қатынасады; өзін-өзі реттеуші ұйымдар қоғамдық органдар
есебі-нен емес, негізінен нарықтың есебінен қаржыландырылады.
Өзін-өзі реттеу жүз жыл бойы ... ... ... ... келеді,
себебі, бұл бағалы ... ... ... ... болады. Қазіргі өзін-өзі реттеу, мемлекеттік реттеумен қатар,
бағалы қағаздар облысындағы ... үшін ... ... ... ... ... реттеу өзінің көп жылдық іс-тәжірибесінде ... ... және ... ... ... ... тәжірибелерінің
ерекшеліктерін, жұмсалымсалымарды қорғау, кедендік, құқықтық және саяси
талаптарды ескеру қажеттігін ... ... ... әр ... дәрежеде өзін-өзі реттеу қалыптасты. Мемлекттік
және ... ... ... ... ынтымақтастық, жүйенің
өміршеңдігінің маңызды шарты.
Қорытынды.
Қорыта айтқанда, Қазақстан ... ... келе ... ... ... үлгісіне нақты бірыңғай көзқарас жоқ. Сондықтан
бағалы қағаздар нарығына уақыт талабына сай әлі де ... ... ... яғни ... жан ... ... жүйелі де мақсатты
және белсенді қаржы саясатын ұстанып ... ... ... иелігінен алып
жекешелендіруге байланысты мемлекеттік кәсіпорындар акционерлік қоғамдарға
айналдырылып отыр. Сонымен, құнды ... ... ... ... ... өте қуатты да икемді құрал екені белгілі. Сонымен
қатар, бұл өте өткір құрал, оны ... ... білу ... ... ... ... Латын Америкасы елдерінде керек ... ... ... қаржы дағдарыстарының тәжірибесі көрсетіп отырғандай, құнды
қағаздар арқылы капитал қаншама тез және ... ... ... ... аз уақытта және болжауға келмейтін тосын жағдайларға байланысты тарап
кетеді екен. Соңғы жылдары әлемдегі ең ... ... ... ... ... Европа елдерінің өздерінде қаржы-валюта ... ... баса ... ... ... белгілі.
Қазақстанның болашағы, экономикалық-әлеуметтік дамуы, ... ... ... ... ... мен ... дұрыс та ұтымды пайдаланып,
іске асыруына байланысты екені белгілі. ... ... ... ... ... ... ... қағаздары болсын,
Үкіметтің міндеттемелері болсын, барлық бағалы қағаздар құнын, түптеп
келгенде, ... ... ... ... ... болады. Қазіргі
таңда Қазақстан жағдайында өндіріс ... ... ... атқаруы
олардың сыртқы әлем нарығына шығып орын алуына ... ... ... ... нығайтып, олардың салымшыларға беретін сақтандыру
кепілдіктерін (гарантия) жоғары деңгейге көтеру қажеттілігі туындап ... ... ... ең ірі ... ... ... келін,
банкаралық сақтандыру қаржы қорын құру саясатын іске асырмақшы. Қазақстанда
тұрғындар өз қаржы-қаражатың негізінен Халық банкісінде ... ... ... ... салымдарын сақтап, олардың тұрақты түрде
өсімін қамтамасыз ету ... ... ... жұмыс істеп тұрған
кәсіпорындар акцияларын сатып алу құқығын ... ниет ... ... ... ... ... күш салып отыр. Сонымен,
түрғындардың сакталған қорларын банк және құнды қағаздар ... ... ... оның ... ... үшін инвестициялау бүгінгі күні
ең ұтымды саясат бағыты ретінде танылып ... ... ... ... Қазақстанның шикізат энергетика өндірісіне жұмылуда. Қазақстаннын
ішкі ... ... ... ... ... ... дайын өнім
ондіру салаларына шетелдік инвестициялар ... ... ... ... өнімді өндіру саласына негізінен ішкі қаржы ресурстарын жұмылдырып
қарастыруға болатыны түсінікті болған сияқты. Егер ішкі ... ... ішкі ... ... ... ... мен тұрғындардың табысы
өседі, ал бұл болса Қазақстанда ішкі ұлттық капиталдын қорланып өсуіне ... ... ... ... қағаздар нарығы да тиімді қызмет атқаратын
болады. Бағалыы қағаздар нарығының қалыптасуы және оның тиімді жұмыс ... ... ... мен ... өсіп ... ... ... болады. Мұның негізгі себебін білетін ... ... ... ... ... компаниялардың шет негізінен
оффшорлық аймақтарда тіркелгеи филиалдары бар ... ... ... ... екі есе ... бағамен өздерінің шетелдік
филиалдарына өткізеді екен, ал соңғылары Қазақстаннан ... ... ... ... ... тұтынушыларға еткізіп, түскен табысты
шетелдік банкілерге ... ... Бұл ... ... көптеген
есепке алынбаған және көзге корінбейтін зиян келтіреді ... ... ... табыс түспейді, екіншіден ішкі өнімнен түскен таза табыс
шетелге кетіп, Қазақстан банкілерінің ресурстарын ... олар ... ... ... ... мәжбүр болады. Соңғы кездері ... ... ... ... ... және Салық комитетінің
міндеттері мен құқығы кеңейтілгені белгілі. Соңғы ... ... ... Қазакстандағы ең ірі деген 100 кәсіпорынды өзінің тұрақты
бақылауына алғандығы мәлім. Ұлттық экономиканың өсіп-өркендеуі ішкі өнімнен
түсетін таза ... ... ... ... ... ... шоғырлануына байланысты келеді. Қазакстанда шикізат өнімдерін
экспортқа өндіретін ең ірі ... ... ... ... екені белгілі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Артыкова Б., Назыкеева Б. «Саяси экономия» жоғарғы оқу ... ... ... 1990 жыл.
2. Әубәкіров, Я.Ә., Абдуллаев А.А. «Саяси экономия» Алматы 1991 жыл.
3.Әубәкіров «Экономика теория ... ... ... Я.Ә., Байжұмаев Б.б., Жақыпова Ф.Н., Т.П. ... ... ... ... К. Ш., Э.Т. ... Ж.Г. ... ... жағдайын талдау» Алматы, 2001ж.
6. «Заң» Республикалық ... ... ... ... ... ... Мельников В.Д., Ілиясов Қ. «Қаржы» Алматы, 1994ж.
8. Мейірбеков А.Қ., ... Қ.Ә. ... ... А, ... ... Н.Ә. ... егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы
мен дамуының стратегиясы. Алматы, 1992ж.
10. Қазақстан Республиксының еңбек туралы заңы. ... ... А., Ғ. ... ... ... және кәсіпкерлік»
Алматы, 2002ж.
12. Ілиясов Қ.Қ., Құлпабаева С. Қаржы. Алматы, Алматы 2003ж.
13. Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша, несие, банктер» ... ... ... О., ... А. ... ... ... Экономика зарубежных стран. Москва, 1990г.
16. История экономических учений ... ... ... А.Л. ... ... Москва 1972г.
18. Ядгаров Я.С. «История экономических учений» Москва 1998г.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың азаматтық құқықтың объектісі ретіндегі орны97 бет
Бағалы қағаздардың ақпараттық жүйесі16 бет
Бағалы қағаздардың жіктелуі12 бет
Бағалы қағаздардың жіктелуі және түрлері42 бет
Бағалы қағаздардың коммерциялық банктердің инвестициялық қызметіндегі рөлі25 бет
Бағалы қағаздардың маңызы мен қызметі10 бет
Бағалы қағаздардың нарығы18 бет
Бағалы қағаздардың нарығының қызметі және оның маңызы18 бет
Бағалы қағаздардың негізгі және туынды түрлері23 бет
Бағалы қағаздардың негізгі және туынды түрлері. Бағалы қағаздар нарығы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь