Биоценоздар құрылымы және экожүйедегі энергия

1.Экологиялық орын.
2.Биоценоздың түрлік құрылымы
3.Биоценоздың кеңістік құрылымы
4.Биоценоздың экологииялық құрылымы
5. Экожүйедегі энергия
6. Экологиялық пирамида
7.Зат және энергия ағымы.
8.Биологиялық өнімділік
9.Экологиялық сукцессия
Экологиялық орын. әрбір жеке организмнің тек өзіне тән қолайлы тіршілік ететін орны болады. Ол көбінесе биоценозды құрлымына байланысты өзінің атқаратын ерекше функциясымен сипатталады. Мәселен, шөптесін өсімдіктер мен орман ағаштары мен Австрияда немесе Еуропада болсын олардың экологиялық орны мен атқаратын қызметі ұқсас болып келеді. Экологиялық орнының тұрақты болуы көбінесе қоректік бәсекелестікке де тікелей байланысты. Ал, бір систематикалық түрге жататын туыс түрлер тіптен қоректік тұрғыда өте тиімді жіктелген. Мәселен, суда кездесетін ескек аяқты су қандалаларынвң екі түрі бір жерде тіршілік ете береді. Сесебі, бірі жыртқыш болса, екіншісі қалдық қоректі. Мұндай жағдайда организмніңдердің экологиялық орны жақсы жіктелген. Мәселен, өсімдіктің гүлінің шырынымен қоректенетін аралар, оның жапырағында, сабағында немесе тамырында тіршілік ететін түрлердің өкілдерімен ешбір бәсекелестікке бармайды. Сол сияқты ормандағы ағаш тектес немесе өсімдіктер ярустылыққа (қатарлар) байланысты реттеліп орналасқан.
Биоценоздың түрлік құрылымы. әрбір биоценоздің өзіндік түрлік құрамы қалыптасқан. Сондықтан биоценозда бір түрдің популяциялары өте көп болса, алекіншлері керісінше болуы мүмкін. Осыған байланысты биоценоз ондағы түрлердің санымен және сапасымен сипатталады. Егерде биоценозда бір немесе екі өсімдік түрі оның 90% құраса доминантты (басым ) өсімдіктерге ие болады. Кейде мұндай өсімдіктерді сол биоценоздың эдификаторы деп те атайды. Мәселен, қарағайлы орманда қарағай-эдификатор болып саналады.
Биоценоздың кеңістік құрылымы
Биоценоздарға организмдер алғаш рет қоныстанғаннан бастап көптеген экологиялық факторлаға байланысты орналасады. Организмдер жердің рельфіне қарай горизонтальды немесе вертикальды бағытта орналасуы мүмкін. Ол үшін әрбір жеке түр бір-біріне кедергі келтірмеуі тиіс. Соның биоценоздағы бір көрінісі-ярустылық (қатарлық ).
1. Шілдебаев. Б «Экология негіздері»
2. Т. Ерғалиев, В.И. Фурусов «Жалпы экология»
3. Т. Есполов «Экологи негіздері»
        
        Тақырыбы: Биоценоздар құрылымы және экожүйедегі
энергия.
Экологиялық орын. әрбір жеке организмнің тек өзіне тән қолайлы тіршілік
ететін орны ... Ол ... ... ... ... ... ерекше функциясымен сипатталады. Мәселен, шөптесін өсімдіктер
мен орман ағаштары мен Австрияда немесе Еуропада болсын олардың ... мен ... ... ... болып келеді. Экологиялық орнының
тұрақты болуы көбінесе қоректік бәсекелестікке де тікелей ... ... ... ... ... туыс түрлер тіптен қоректік тұрғыда өте
тиімді жіктелген. Мәселен, суда ... ... ... су ... түрі бір ... тіршілік ете береді. Сесебі, бірі ... ... ... ... ... жағдайда организмніңдердің экологиялық
орны жақсы жіктелген. Мәселен, ... ... ... ... оның ... сабағында немесе тамырында ... ... ... ... бәсекелестікке бармайды. Сол сияқты ормандағы
ағаш тектес немесе өсімдіктер ярустылыққа (қатарлар) ... ... ... ... ... ... ... түрлік құрамы
қалыптасқан. Сондықтан биоценозда бір түрдің популяциялары өте көп ... ... ... ... ... ... биоценоз ондағы
түрлердің санымен және сапасымен сипатталады. Егерде биоценозда бір немесе
екі өсімдік түрі оның 90% ... ... ... ) ... ие
болады. Кейде мұндай өсімдіктерді сол биоценоздың ... деп ... ... ... ... қарағай-эдификатор болып саналады.
Биоценоздың кеңістік құрылымы
Биоценоздарға организмдер алғаш рет қоныстанғаннан ... ... ... ... ... ... жердің рельфіне
қарай горизонтальды немесе вертикальды бағытта орналасуы мүмкін. Ол үшін
әрбір жеке түр бір-біріне ... ... ... Соның биоценоздағы бір
көрінісі-ярустылық (қатарлық ). ... ... ... ... өсімдіктер бірлестігінен көруге болады. Мәселен,
орманнан 6 ... ... I ең ұзын ... ... ... қатарлы ағаштар (шетен,ырғай ); ІІІ
бұталы ағаштар (шие, итмұрын, т.б); ІV жартылай ... ... ... V шөптесін өсімдіктер(қымыздық ,шайқурай); VI қыналар ... ... ... жер асты ... ... ... ... тән оның микроклиматы, түрлік құрамы,бейімделу белгілері жіктелген.
Топырақтағы, судағы организмдерден де ... тән ... ... Бірақ, мұндағы экологиялық факторлар мен талаптар әр түрлі болуы
мүмкін. Сол ... ... ... ... ... де бар.
Мәселен,олардың қатарына көптеген паразиттерді, ірі аңдар мен құстарды
жатқызуға болады. ... пен ... ... да кеңістік
құрылымы ерекшеленеді.
Биоценоздың экологииялық құрылымы. ... ... ... ... ... ... ... Олар көбінесе ылғал, жарық, қорек,т.б
факторларға байланысты жіктеліп отырады және өзіндік ... ... ... ... түрлері, жиынтығы мен кеңістігі арқылы
сипатталады. Биоценоз-уақыт пен кеңістікке ... және ... ... ... ... ... ... жәй және
күрделі типтерін ажыратуға болады. Мәселен, ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Олар
бір-бірімен түрдің көп түрлілігімен де, биомассамен де ... ... ... ... ... жәй ... ... ал орман,ормандыдала,тропикалық биоценоздары күрделі биоценоздар
болып ... ... ... салыстырғанда қарапайым болып келеді. Ол
көбінесе су ... ... ... мен ... ... ... факторлардың (жарық, темпаратура, қорек,қысым, оттегі, ... ... ... роль ... белгілі.
Экожүйедегі энергия. Жоғарыда келтіргендей биоценоздағы организмдер
арасында тұрақты қоректік байланыстар ... Осы ... ... ... ... біріктіріп отырады. Ол қоректік тізбектер
бірнеше құрамдас бөліктерден ... ... Ол үш ... тұрады.
Бірінші- продуценттер немесе өндірушілер. ... ... ... ... ... ... ... өнімділікті түзеді және күн
энергиясын жұмсайды.
Екіншісі- консументтер, бұған жануарлар жатады.
Үшіншісі-редуценттер немесе ... ... ... ... ... ... ролі ... Яғнм, заттарды ыдыратып,
қайта қалпына келтіріп, зат айналымын жалғастырып отырады.
Әрбір қоректік тізбектің ... ... бір ... ... Ол өзінен өтетін зат және энергия ағымының активтілігімен
сипатталады. Мәселен, жасыл ... ... ... деңгейді
түзсе, фитофагтар-екінші, ал жануарлар тектес қоректілер –үшінші, т.б.
жалғаса ... ... ... бір-бірімен байланысты және тәуелдіболып
отырады. ... ... ... ... өткен сайын зат немесе энергия
беру жүзеге асады. Осының әрбір биоценоздағы қоректік ... ... ... жүйе ... әрекет ететіндігін көрсетеді.
Экологиялық пирамида. Биоценоздағы қоректік ... ... ... ... өсуіне немесе биомассаның жинақталуына жұмсалмайды.
Оның біразы организмнің энерия қуатына: ... алу, ... ... дене
температурасын ұсап тұруға жұмсалады. Срндықтан бір тізбектің ... ... ... ... Егер ... ... жағдайда табиғатта
қор ресурсы таусылған болар еді. Осыған ... ... ... ... ... ... азықтың бирмассасы азайып отырады. Нәтижесінде, ... ... ... ... ... биомасса, сандық құрамы және
энергия қоры азайып отыратыны анықталды. Бұл заңдылықты ... ... ... өзінің есімімен «Элтон пирамидасы» деп атаған.
Экологиялық пирамиданың негізгі 3типі бар:
1.сандық пирамида организмдердің жеке сандық көрсеткішін айқындайды.
2.биомасса пирамидасы-жалпы ... ... ... өнімділікті анықтыйды.
3. Энергия пирамидасы- энергия ағымының қуатын немесе жылу энергиясын
анықтайды.
Зат және ... ... ... ... ... дамуы ондағы тірі заттардың (биогенді)табиғаттағы үздіксіз ... ... ... айтқан болатын. Өйткені тірі заттың элементтері
қоршаған табиғи ортаға түсіп, одан соң тірі ... ... ... ... ... ... ... элемент тірі организмдерді әлде
неше рет байланысып ... ... ... жер бетінде тіршіліктің
дамуы үнемі даму ... ... ... биоценоздағы биогенді айналымды
жүзеге асырады. Бірақ та, ... ... ... обсалютті тұрғыда
деп түсінбеу керек.Себебі айналымдағы заттар бір ... ... ... ... ... зат айналымына түсіп үздіксіз қайталанып
отырды. Нәтижесінде жер ... ... ... ... ... жинақталды. Бұл қорлар да өз кезегінде
жұмсалып, қайтадан айналымға түсіп, зат ... ... ... ... ... ... негізгі көзі жер бетінде жасыл өсімдіктердің пайда
болып, фотосинтез құрылысы басталғанын бастау алады. Мәселен, атмосферадағы
барлық оттегі тірі ... ... ( ... алу т.б. ) 2000, ... ... 300, ал су 2 000 000 жылда бір рет өтіп отыратыны дәлелденді.
Деседе жоғарыдағы әлемдік биологиялық ... үшін ... ... ... ... көзі ... ( жасыл өсімдіктер) организмдер сіңіретін күн
радияциясы. Күн энергиясы биоценоздағы үнемі әрекет етеді. Күн энергиясының
зат айналымы ... сол, ол ... ... ... Ал зат ... ... деңгейден екінші деңгейге ауысып отыратыны ... ... ... 30% ... ... 20% атмосфера қабатында сіңіріледі
де, ал 50% құрлық және ... ... жылу ... ... Тек ... ... 0,1-0,2 % ғана ... шегіндегі жасыл өсімдіктер үлесіне
тиіп әлемдік зат айналымын қамтамасыз етіп отырады. Оның жартысы фотосинтез
процесі кезінде өсімдіктердің тыныс ... ... ал ... ... желісіне түседі.
Биологиялық өнімділік.Биологиялық өнімділік дегеніміз биогеценоз құрамына
енетін микроорганизмдер, өсімдіктер және жануарлар дүниесінің өндіретін
биомассасы. Бұл ... ... әр ... жылдамдықпен жүреді. Сондықтан
оны уақытпен шеттей отырып, маусымдық жыл немесе бірнеше жылдық өніммен
өлшейді.Ол ... ... үшін ... ... ... ... т.б, ... ондағы құрғақ органикалық ... ... ... ... ... ... ... өнімділігі туралы анық мәлемет бере алмаймыз. Өйткені,
биоценоздардың ... ... ... ... емес. Осыған
байланысты биоценоз тек ... ... ,сол ... ... де сипатталады. Мәселен, ұсақ кеміргіштердің ірі аңдармен
салыстыпғанда көбейу ... ... ... ... ... жоғары өнімділік көрсетеді.
Әрбір популияцияның белгілі бір уақыттағы өнімділігі олардың барлық
особьтатының өсу санының ... ... ... биологиялық
өнімділігі төмендегідей формуламен есептеледі:
Р=(B2-B1)+ E,
Р- өнімділік; В1 және В2 – алғашқы және ... ... ... мен
шығыстар. Осы көрсеткішті таза өнім деп атайды. Ал, жалпы өнім- таза өнім
мен ... ... ... ... ... ... –алғашқы өнімді түзсе, ал гетеротрофтыларекінші
өнімділікті құрайды. Микроорганизмдер органикалықзаттарды ыдыратып қайтадан
бұрынғы қалпына келеді.
Алғашқы және екінші өнімділікпен ... ... ... те ... роль
атқарады.
Экологиялық сукцессия. Биоценоздағы тәуелділік, маусымдық ... ... ... ... ... ... Осылайша биоценоздардың
ауысуын экологиялық сукцессия процесі дейді. Сукцессия процесі көптеген
факторларға байланысты ... ... ... ... ... не ... уақыт ішінде жүзеге асуы мүмкін. Нәтижесінде, жер
бетіндегі биоценоздар ... ... ... ... ... ... ... мен флора да өзгереді. Кейбір түрлері жойылып немесе орын оуыстырып
кетсе, ал ... ... ... ... Мәселен, Қазақстандағы Арал
өңірінің ... ... ... ... ... ылғалды,
мезобиойеноздардың орнына ксерофитті өсімдіктерден тұратын биоценоздар
пайда болды. ... ... ... ... таза ... мен шөлдер, тақырларға
айналады. Сондықтан сукцессия процесіжүру үшін белгілі бір шарттарға
байланысты немесе ... ... ... Ол ... көрнекті эколог
Ю.Одум зерттей келіп, оның 4 ... ... ... ... ... мен ... түрлік құрамы үздіксіз
өзгереді.
2. Сукцессия барысында органикалық заттардың биомассасы ұлғайып отырады.
3. Сукцессия барысында организмдердің әр ... ... ... ... биоценоздар жіктеліп, ұсақтанып ... ... ... ... ортаның тууы болса керек.
4. Сукцессия кезінде таза биологиялық өнімділік күрт азая бастайды.
Тақырыбы: Биоценоздар құрылымы және ... ... ... ... кеңістік құрылымы
4.Биоценоздың экологииялық құрылымы
5. Экожүйедегі энергия
6. Экологиялық пирамида
7.Зат және энергия ағымы.
8.Биологиялық өнімділік
9.Экологиялық ... ... ... Б ... негіздері»
2. Т. Ерғалиев, В.И. Фурусов «Жалпы экология»
3. Т. Есполов «Экологи негіздері»

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы экология175 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.). Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу12 бет
Мұнаймен ластанған топырақты зерттеу әдістері19 бет
Экожүйе2 бет
Қауымдастықтар мен экожүйелер экологиясы – синэкология6 бет
Тұрақты, тұрақсыз биоценоз6 бет
Экологиялық пирамидалар және оның түрлері2 бет
«d-Элементтердің координациялық қосылыстары. Кристалдық өріс теориясы. Лигандтар өрісі теориясы. Кристалдық өрістің тұрақтану энергиясы»4 бет
«Трансформатор» АҚ-ның жаңартылған механикалық цехын электр энергиясымен қамтамасыз ету: есептік зерттеу33 бет
Ішкі энергия4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь