«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы

ЖОСПАР

1.«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы.
2.Алтын Орданың коғамдық құрылысы.
3.Алтын Орданын гүлденуі мен құлдырауы.
4.Монғол хандарының ұлыс билігі үшін таласы.
5.Монғол шапқыншылығының Қазақстанға тигізген зардаптары.
ҚАЗАҚСТАН МОНҒОЛ ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ҚҰРАМЫНДА
«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы. Қазақстан аумағы үш монгол ұлысының кұрамына енді: үлкен (далалық) бөлігі Жошы улысына, Оңтүстік жөне Оңтүстік-Шығыс Казакстан Шаеатай улысына, Жетісудың солтүстік-шығыс бөлігі Үгедей улысына карады. Жошы ұлысы Ертістен батысқа қарайғы ұлан-ғайыр жерді, Жетісудың солтүстік бөлігі мен бүкіл Дешті-Қыпшаклы, Еділдін төменгі бойын қоса алып жатты. Шағатай ұлысы жоғарыда аталған жерге коса, Шығыс Түркістан мен Мәуереннахрды қамтыды. Үгедей Батыс Монғолияны, Жоғарғы Ертіс пен Тарбағатайды биледі. Шынғыс үлдары өз ұлыстарын тәуелсіз иеліктерге айналдыруға тырысты. 1227 ж. Шыңғыс хан өлгеннен кейін бұл ұмтылыс күшейе түсіп, империя бірнеше тәуелсіз мемлекеттерге ыдырап кетті.
1227 ж. Жошы өлген соң орнына ұлы Батый отырды. Ол Батыс Дешті-Қыпшақ даласына, Еділ бұлғарлары жеріне, одан әрі батыска шапқыншылық жорықтар ұйымдастырды. Ірі орыс князьдіктері талқандалды, Полыла, Венгрия, Чехия және басқа көптеген елдер тонауға үшырады. Жеті жылға созылған жорықтарынан кейін Батыйдың қол астына Қырымды коса, Еділден Дунайға дейінгі жер, Солтүстік Кавказ, Батыс қыпшак (половецтер) даласы қосылды. Осыдан кейін Батый Еділдің төменгі аясында Алтын Орда атты жаңа монғол мемлекетін құрды. Оған Жошы ұлысының жері — Шығыс Дешті-Кыпшак, Хорезм мен Батыс Сібірдің бір бөлігі және батыстағы жаңадан жаулап алынған жерлер карады. Батый әскерінен жеңілген орыс князьдіктері бағынышты тәуелділікте болды. Орыс князьдері Алтын Ордаға тәуелділіктерін мойындап, ұлы ханның қолынан князь атағын алып, алым-салық төлеп тұрды.
Батый құрған мемлекет шығыс деректерінде Жошы ұлысы деп, сондай-ақ Жошы үрпактарьт — хандардың атымен (Батый үлысы, Берке ұлысы, т. б.) аталды. Астанасы Сарай-Бату (Астрахань маңында), кейіннен Сарай-Берке каласында болды.
Алтын Орда көп ұлтты мемлекет. Оның құрамына бір-бірінен коғамдық-экономикалык даму деңгейі жағынан айырмашылығы бар, өзіндік мәдениеті мен салт-дәстүрлері сақталған көптеген ұлттар мен халықтар кірді. Көшпелілер негізінен түркі халықтары — ен көбі кыпшактар, сондай-ақ қаңлылар, наймандар және т. б. болды. Отырыкшылардан бұлғарлар, мордвалар, орыстар, черкестер, хорезмдіктер, т. б. кірді. Мұнда монголдар азшылык болды. XIII ғ. аяғы мен XIV ғасырда монғолдар толығымен түркілсніп, Алтын Орданын халқы «татарлар» деген атау алды.
Қолданған әдебиеттер тізімі

1.Қазақстан тарихы. Очерктер- Алматы, 1994
2.Күзембайұлы. Қазақстан тарихы. - Алматы, 1999
3. Ырыспайұлы. Қазақстан Республикасының тарихы.- Алматы, 2000
4.Қазақстан тарихы. Д.Бабаев. Алматы «Рауан» 1996.
5.Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы. Қ.М.Байпақов, Б.Е.Көмеков, К.А.Пищулина. Алматы «Мектеп», 2001.
        
        ЖОСПАР
1.«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы.
2.Алтын Орданың коғамдық құрылысы.
3.Алтын Орданын гүлденуі мен ... ... ұлыс ... үшін ... ... Қазақстанға тигізген зардаптары.
ҚАЗАҚСТАН МОНҒОЛ ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ҚҰРАМЫНДА
«Алтын Орда» мемлекетінің құрылуы. Қазақстан аумағы үш монгол ... ... ... ... ... Жошы ... Оңтүстік жөне Оңтүстік-
Шығыс Казакстан Шаеатай улысына, Жетісудың солтүстік-шығыс бөлігі ... ... Жошы ... ... батысқа қарайғы ұлан-ғайыр жерді,
Жетісудың солтүстік бөлігі мен ... ... ... ... бойын
қоса алып жатты. Шағатай ұлысы жоғарыда аталған жерге коса, Шығыс Түркістан
мен Мәуереннахрды ... ... ... Монғолияны, Жоғарғы Ертіс пен
Тарбағатайды биледі. Шынғыс ... өз ... ... ... ... 1227 ж. ... хан өлгеннен кейін бұл ұмтылыс ... ... ... ... ... ... ... ж. Жошы өлген соң орнына ұлы Батый отырды. Ол Батыс Дешті-Қыпшақ
даласына, Еділ бұлғарлары жеріне, одан әрі ... ... ... Ірі орыс ... ... Полыла, Венгрия, Чехия
және басқа көптеген елдер тонауға үшырады. Жеті жылға созылған ... ... қол ... ... ... ... ... дейінгі жер,
Солтүстік Кавказ, Батыс қыпшак (половецтер) даласы қосылды. ... ... ... ... ... Алтын Орда атты жаңа монғол мемлекетін құрды.
Оған Жошы ұлысының жері — Шығыс Дешті-Кыпшак, Хорезм мен Батыс Сібірдің ... және ... ... жаулап алынған жерлер карады. Батый әскерінен
жеңілген орыс князьдіктері ... ... ... Орыс ... Ордаға тәуелділіктерін мойындап, ұлы ... ... ... ... ... төлеп тұрды.
Батый құрған мемлекет шығыс деректерінде Жошы ұлысы деп, сондай-ақ Жошы
үрпактарьт — хандардың атымен (Батый ... ... ... т. б.) ... ... ... маңында), кейіннен Сарай-Берке каласында
болды.
Алтын Орда көп ұлтты мемлекет. Оның құрамына ... ... даму ... ... айырмашылығы бар, өзіндік мәдениеті мен
салт-дәстүрлері сақталған көптеген ұлттар мен халықтар кірді. Көшпелілер
негізінен ... ... — ен көбі ... сондай-ақ қаңлылар,
наймандар және т. б. болды. Отырыкшылардан бұлғарлар, мордвалар, ... ... т. б. ... ... ... азшылык болды. XIII
ғ. аяғы мен XIV ғасырда монғолдар толығымен түркілсніп, Алтын Орданын халқы
«татарлар» деген атау алды.
Алтын ... ... ... Алтын Орда мемлекетінің кұрылысы
толығымен Шыңғыс хан енгізген мемлекет үлгісін ... ... Жошы ... ... ... ... Манызды мемлекеттік істі шешу үшін билік
басындағы әулет мүшелері бастаған ақсүйектер жиналысы — құрылтай шақырылды.
Армияны және өзге ... ... ... ... Қаржы, алым-салык моселесін, мемлекеттін ішкі істерін жүргізетін
орталык аткарушы орган — диванның ... ... ... ... мен
бағынышты үлыстардан алым-салык., сыбаға жинау міндетін атқаратын даругтер,
басқақтар тағайындалды. Хан отбасының мүшелері ... ... ... ... бектер, әмірлер, баһадурлер түмендерді, мындық, жүздіктерді
басқаратын әскербасылары болып сайланды.
Алтын Ордада жаулап ... жер мен ... ... үшін үлыс жүйесі
енгізілді. Батый хан тұсында Жошы ұлысында екіге — оң және сол ... екі ... ... ... жүргізілді. Оң қанат (үлыстың)
басында Батый ... өзі мен ... ... Ал сол ... ... ұлы Орда Ежен ... ... жерінің көп бөлігі сол канат құрамына
кірді.
Батый мен Орда Еженнің үлыстары өз ... тағы да кіші ... ... ... ... өзге ... отырды.
Үлысты (үлесті жер) билеуге өкімет басындағы әулет мүшелерінің барлығы
күкықты болды. Ал өзге монғол аксүйектеріне ... жер ... ... ... ... ... ... аксүйектер құкығы арта түсіп, ... ... ... мұра етіп калдыра ... ... ... ... ... ... ... ру-тайпалық ұйымдары да сақталды.
Алтын Орданын гүлденуі мен құлдырауы. ... ... Орда ... ... тәуелді болды. Алайда 1260 ж. Монғол империясы бірнеше тәуелсіз
ұлыстарға ыдырап ... ... Орда ... ... Берке ханның (1256 —
1266 жж.) түсында-ақ тәуелсіздікке кол ... Одан ... ... ... — 1280 жж.) өз ... ... шығара бастады.
Алтын Орданың тарихы ішкі қайшылыктарына коса, орыс ... ... ... ... Ак Орданын және Хорезмнін билеушілерімен
үздіксіз соғыстарға толы болды. Алтын Орданың XIV ғ. алғашқы ... ... (1312 — 1342 жж.) мен одан ... ... ... (1342 —
1357 жж.) тұсында кұдіреттілігі арта түсті. Ханның дара үстемдігі ... ... ... ... ... бір ... ... жинакталды.
1312 ж. Өзбек хан ісләмді Алтын Ордадағы мемлекеттік дін деп жариялады.
Далалык. түркі-монғолдык мәдениет Еділ бойы (бұлғарлар) және Орта ... ... ... ... ісләмді кабылдай бастады.
XIV ғ. екінші жартысында Алтын Орда алауыздықтан әлсірей бастады. 1357
жылдан 1380 ... ... ... ... астам хандар отырып, бірін-бірі
елтіріп, орнын ... алып ... 1380 ж. ... Орданың билеушісі,
түменбасы Мамай Дмитрий Донской бастаған орыс әскерінен Куликово даласында
тас-талкдн боп женілді. Жошы ... ... хан осы ... пайдаланып,
Алтын Орданың билігін тартып алды. Өз билігін соғыс ... ... ... ол 1382 ж. ... ... ... ... Закавказьеге бірнеше рет жорық жасады. Тоқтамыстың соңына түскен Әмір
Темір Алтын ... ... ... ... ... ... ... тонап,
енді кайта көтеріле алмастай етіп тұралатты.
XV ғ. ортасына карай бірнеше үлкен үлыстар өз ... хан ... ... ... ... Бүл ... ең ірісі XV ғ. 30-жылдары Еділ ... ... ... Ақ Орда ... 20 — 60-жылдары Ноғай
Ордасы, ... ... ... ... ... бөлініп шықты.
Монғол хандарының ұлыс билігі үшін таласы. Қазақстаннын оңтүстік-шығысы
үш ірі монғол ... ... ... ... Жетісу аумағы
үшеуінің арасында саяси бөлініске түсті: солтүстік бөлігі Жошы ұлысына,
оңтүстігі ... ... ... ... ... ... Үгедей
үлысының маңызды орталығы болып есептелді. Ұлыс хандарының астаналары
Жетісуға орнатылды. ... ... ... ... ... ... ... және Үгедей ұрпактарының арасында үздіксіз соғыстар ... ... ... ... мүндай соғыстарда екі жак та кешпелі
феодалдар арасынан жақтас тауып, оларды да күреске тартты.
1251 ж. ... ... ... Жері Мөңке ханның (Шыңғыс ханның кіші ұлы
Төленің баласы) жақтастарына таратылып ... ... ... да ... ... ... Мөңке өлгеннен кейін феодалдар тартысы кушейе
түсті. 1260 ж. Арығ-Бұғы мен ... ... де ... үлы хан ... ... ... ... қалалар мен егіс алқаптары
зардап шегіп, ... ... ... ад-Диннің айтуынша, XIII ғ. 60-
жылдарында «Арығ-Бүғының тағылық әрекеттерінен Іле алқабында ... ... ... ... ... ж. үлы ханнан тәуелсіз Хайду ... ... ... шыққан феодал билеушілердің бас көтере бастағанынын куәсі еді. Осы
жылы Талас бойында шакырылған ... олар ... ... ... ... ... жасады.
Алайда Шыңғыс әулетінін арасындағы толассыз талас-тартыс пен Хайдудын
ұлы хан армиясымен үзакқа созылған соғысы кұрылтай ... ... ... ... ... ... басталған өзара тартыстар XV ғ. ... ... ... ... шегіне жеткізді. Махмуд ибн
Уәли ... ... мен ... ... Доба арасындағы қақтығыстар
туралы былай деп жазды: «Біздін аталарымыз ... ... ... ... адамдар жазыксыз қырылды, аудандар канырап калды, ... ... ... ... ... қалды... кдлалар мен ... жылы ... ... ... ... ... ... дейін дамудың жоғарғы сатысында тұрға Казакстанның
оңтүстік-шығысындағы — Баласағұн, Тараз, Алма«-лық, ... ... ... т. б. үлкенді-кішілі калалац мен елді ... ... ... ... ... ... ... ел басшыларына арқаі сүйей
отырып, отырықшы-егінші және калалык мәдениет негізіндегі бір орталыктан
баскдрылатын билік ... ... да ... ... ең ... ... Добаның үлы Кебек хані (1318—1326 жж.) еді. Ол көшпелі
тұрмыстан қол ... ... ... ... ... ақша ... реформасын жүргізді, Орта Азиядағы кираған калалардың ... ... кала ... ... ... Оның ... ... ұлысындағы онтүстікказақстандықі калалар калпына келтірілді. XV ғ.
ортасында Хайду мемлекетінещ Моғолстан бөлініп ... ... ... ... зардаптары.
Монғолдар халыкты жаппай қырып-жою соғысын жүргізді. Қалалар мен ... ... ... мен ... ... ... әдейі
киратылды, өңделген егістіктер караусыз калды. Мындаған колөнер шеберлері
құлдыкка айдап ... ... ... ... болып көрмеген қаталдык,
жауыздык әрекеттерге жол берілді.
Монғол шапқыншылығы жаулап алған елдерінің экономикалық және ... ... ... ... ... және калалық мәдениеті мешеу
қалды. Марко Полонын айтуына қарағанда, монғолдар жаулап ... ... ... ... ... жасайтын камал-қабырғалары мен кақпалары
болуына рұксат етпеді. Осылай ауыздыкталған халық көнбіс келеді, бас ... ... ... ... ... жоқ. Бірақ Жетісудың
үстімен еткен қисапсыз көп әскер атының тұяғымен, ... ... ... орасан зор зиян ... ... ... ... он ... ішінде калалар қиратылып, егістік
жер мал жайылымына айналдырылды.
Осы ... ... отыз жыл ... Іле ... ... ... Вильгельм
Рубрук былай деп жазды: «Бұл анғарда бүрын көптеген калалар болатын, казір
олардын көбін татарлар ... ... мал ... ... ... ... Дулати XVI ғасырда: «Моғолстанның кең-байтақ
даласында кезге ... ... ... бұл ... ... ... тек кана кітаптан немесе ... ... ... болады» деп жазды.
Монғол феодалдары үстемдік кұрған бір ... мың жыл ... ... мәдениеті гүлденген, отырыкшы-егіншілік ... ... ... ... осы ... бүрынғы экономикалық саяси және мәдени
маңызынан түгелдей айырылды. Мұның әр түрлі себептері болды.
Өзінің стратегиялық жағдайына ... ... ... ... ... ... орын ... Ұлыс хандары ездерінің
калың нөкерімен және сан ... ... осы ... ... етті. Мұнда
көшіріп әкелінген, көшпелі мал шаруашылығы салтын ... ... (200 мын ... ... жайылымдар кажет болды. Осынын бәрі
егістік жерді ... ... Елді ... ... ... ... ... таптату, бау-бақшалар мен суару жүйелерін жою, қалаларда сауданың
тыйылып, олардың көрші ... және ... ... катынасынын
үзілуі — осының бәрі Жетісудағы қалалар өмірінің ... ... ... ... ... Бұл жерде көп жылдар бойы монғол феодал
ақсүйектерінін, калалықжәне отырықшы-егіншілік ... жаны қас, ... ... жырткыштыкпен пайдаланатын тобы үстемдік етіп келді. Жетісу
аумағындағы саяси жағдайдың тұрақсыздығы да бұл ... ... ... одан әрі ... ... ықпал етті. Жаулаушылар бұл арада
мықты билік те, темірдей тәртіп те, бейбіт тұрмыс та ... ... ... ... ауыр ... мен ... ... мәжбүр етті: жер
салығы, алым жинау, ... ... ... және ... ... ... етудің жиырма шакты түрі, оның ішінде әскери
міндеткерлік — ... ... ... ... ... ... үшін
жауынгер беріп отыруға міндетті болды.
Монғол ... ... ... ... де бар. ... сауданың өркендеуіне, халықаралық каты-настардың жаксаруына
үлес косты, байланыс және көлік кызметін ... ... ... ... ... ... ... және мәдени байланыс орнатылды. Үлыстар
арасында сауда керуендері, елшілік ... ... ... ... ... алыс ... ... Еуропаға бұрын белгісіз болып келген азиялык
елдер мен халыктар жайлы мәліметтер ... бір ... ... идеясымен бұрын бастары ... ... ... ... ... салтын Шыңғыс ханның «Жаса» деп аталатын, жаңа ... ... ... ... ... отырды. Кейіннен казактың
«Жеті ... ... ... ... «Жасаны» да пайдаланған.
Мемлекеттіліктің көптеген түрлері де кейіннен Қазакстанда, монғол дәуірінен
соңғы кезенде ... ... ... ... ... шапқыншылығы
Казақстан аумағындағы этностык процестерге үлкен әсерін ... ... хан мен оның ... ... ... ... ... елдердің
ғана емес, Монғолиянын өзінін де өндіргіш ... ... ... ... ... ... Очерктер- Алматы, 1994
2.Күзембайұлы. Қазақстан тарихы. - ... ... ... ... Республикасының тарихы.- Алматы, 2000
4.Қазақстан тарихы. Д.Бабаев. Алматы ... ... ... ... ... Қ.М.Байпақов, Б.Е.Көмеков,
К.А.Пищулина. Алматы «Мектеп», 2001.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Алтын орда» мемлекетінің құрылуы туралы13 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Моңғол мемлекеті11 бет
Моңғолдардың қазақ жерін жаулап алуы4 бет
Хандықтардың құрылуы және шайқастары18 бет
Шыңғысхан және Алтынорда9 бет
Қазақстан Монғол империясының құрамында12 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қазақстан тарихы туралы15 бет
"Алтын орда."6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь