Бағалы қағаздардың негізгі және туынды түрлері

МАЗМҰНЫ

I Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының
пайда болуы және олардың қатысушылары туралы түсінік ... ... ... ... ... ...4

2. Бағалы қағаздардың негізгі және туынды түрлері ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.1. Акциялар
2.2.Облигациялар
2.3.Мемлекеттік бағалы қағаздар

3. Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар
нарығының даму жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..24

II Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

III Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
КІРІСПЕ

Бірінші бөлімде Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының пайда болуы туралы айтылады. Оның даму жолдары және кез келген қоғамда неге қажет екендігі, оның экономикалық мазмұны жәйлі де жан жақты әңгіме болады. Қазақстан экономикасының дағдарысы жағдайында толыққанды бағалы қағаздар нарығы болуы мүмкін емес. Бағалы қағаздар нарығының даму деңгейі көп жағдайда халықтың әл-ауқатына байланысты. Себебі бағалы қағаздарға сұраныс халықтың әл ауқатын айқындайды. Сондықтан халықтың табысының өсуі – Қазақстанда бағалы қағаздар нарығының дамуының басты шарты.
Екінші бөлімде түгелімен бағалы қағаздардың негізгі және туынды түрлеріне байланысты сауалдарды қамтиды. Бағалы қағаздардың бір ерекшелігі ретінде олардың мүліктік сипатын айтуға болады. Яғни бағалы қағаздар міндетті түрде оның ұстаушының қалайда бір мүлікке құқылы екендігін куәландыратын белгілі бір жазбалар мен басқада да белгілеулердің жиынтығы. Бұл белгілі бір тауар немесе нақты акция сомасын алуға мүмкіндік береді. Сондай - ақ бағалы қағаздар белгілі бір қоғамның, фирманың, кәсіпорынның, ұйымның меншігіне қатысуға және басқаруға құқық береді. Бағалы қағаздардың түрлері сан алуан: ақшалай бағалы қағаздарға акциялар, облигациялар, векселдер, ақша чектері жатады. Иеленушілеріне заттық құқықтарды, меншік құқықтарын бекітіп беретін тауарлай бағалы қағаздарға коносаменттер, қойма куәліктері жатады. Бағалы қағаздарға банк кредитін алғандығын растайтын құжаттар, борышқорлық қолхаттар, өсиетхат (өсиетнама), лотерея билеттері, сақтық полистері жатпайды.
Үшінші бөлімде Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының даму жолдары туралы айтылады. Қазіргі кезде Республикада бағалы қағаздар нарығы қалыптасу шағында. Оның даму жолында алғашқы іс-шаралар жүргізлуде. Бюджеттің кемшілігін толтыру мақсатында мемлекет бұрынғыдай ақша бегілерін шығармай, оның орнына мемлекеттік бғалы қағаздар , мысаы мемлекеттік қысқа мерзімді вексельді шығаруда. Алайда, бағалы қағаздар нарығының дамуы жолында шешуін талап ететін экономикалық және әлеуметтік-психологиялық мәселелер көп.
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының ерекшелігі- кіші және жалпы жекеменшіктендіру механизмі арқылы қатанастарын өзгертуге жеке инвесторлар мен өз мемлекетіміздің әрбір азаматын қатыстыру. соның нәтижесінде жекеменшіктендіруге банк жүйесі қатынасқан жоқ. Дүнежүзілік тәжірбие дәлелдегендей банктер бағалы нарығында жеке үстемдік роль атқарады. Дәл осы жағдай көпшілік мемлекеттердің бағалы қағаздар нарығының банктік үлгісінен бас тартуына әкеп соқтырды. Сондықтан еліміздегі экономикалық өзгеріс әлеуметтік бейімделген бағалы қағаздар нарығын құруға негізделегені дұрыс. Отандық бағалы қағаздарнарығының құрылуына әрбір азаматтың қатысуына мүмкіндік берген жөн.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1) Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Респуликасы Үкіметінің актілер жинағы
2) У.М.Искакова, Д.Т.Бохаев, Э.А.Рузиева. – Алматы: Экономика, 2005.
3) Бағалы қағаздар нарығы туралы: Қазақстан Републикасы Заңының ресми мәтіні, - О рынке ценных бумаг: Официальный текст Закона РК. – Алматы: Жеті жарғы, 2004. 192 бет.
4) Балабанов А.И., Балабанов И.Т. Финансы. Учебное пособие – Петербург: 2000. 192с.
5) Мамыров Н.К., Саханова А.Н. и др. Государство и бизнес. В 4-х т. – Алматы: Экономика, 2002.
6) Нарық ценных бумаг и его финансовые институты: Учебное пособие / под ред.С. Торкановского. – СПб.: АО «Комплект», 1994. 421с
7) Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Оқулық.-Алматы: 2005. 551 бет
8) Құлпыбаев С. және басқалары. Қаржы теориясы. Оқу құралы. – Алматы: Мерей, 2001. 176 бет.
9) Құлпыбаев С., Баязитова А. Қаржы теориясы. Оқу құралы.-Алматы
10) Берлин С.И. теория финансов. Учебное пособие. – М.: Приор, 2000. 256 с.
11) Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы. Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 1999. 234 бет.
12) Русско-казахский экономичский словарь предпринемителя.
13) Финансовые рынки и посредники: Учебное пособие/ под ред.
14) Финансы. Учебное пособие (под ред. Проф. А.М. Ковалевой) 4-изд.- М.: 2000. 437с.
        
        МАЗМҰНЫ
I Кіріспе-------------------------------------------------------------------
--------------------3
1. Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының
пайда болуы және олардың қатысушылары туралы түсінік-----------------------
4
2. Бағалы қағаздардың негізгі және туынды түрлері---------------------------
----11
2.1. Акциялар
2.2.Облигациялар
2.3.Мемлекеттік бағалы ... ... ... бағалы қағаздар
нарығының даму жолдары-----------------------------------------------------
---------24
II Қорытынды----------------------------------------------------------------
---------------25
III Пайдаланылған әдебиеттер------------------------------------------------
-----------26
КІРІСПЕ
Бірінші бөлімде Қазақстан ... ... ... ... болуы туралы айтылады. Оның даму жолдары және кез келген қоғамда
неге қажет екендігі, оның экономикалық ... ... де жан ... ... ... ... дағдарысы жағдайында толыққанды бағалы
қағаздар нарығы болуы мүмкін емес. Бағалы қағаздар ... даму ... ... ... ... ... Себебі бағалы қағаздарға
сұраныс халықтың әл ауқатын айқындайды. Сондықтан халықтың табысының өсуі –
Қазақстанда бағалы ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың негізгі және туынды
түрлеріне байланысты сауалдарды қамтиды. Бағалы қағаздардың бір ... ... ... ... ... болады. Яғни бағалы қағаздар
міндетті түрде оның ұстаушының қалайда бір мүлікке ... ... ... бір ... мен басқада да белгілеулердің жиынтығы.
Бұл белгілі бір тауар немесе нақты акция сомасын алуға ... ... - ақ ... қағаздар белгілі бір қоғамның, фирманың, кәсіпорынның,
ұйымның меншігіне қатысуға және ... ... ... ... ... сан ... ақшалай бағалы қағаздарға акциялар, облигациялар,
векселдер, ақша ... ... ... ... ... меншік
құқықтарын бекітіп беретін тауарлай бағалы қағаздарға коносаменттер, қойма
куәліктері жатады. Бағалы қағаздарға банк ... ... ... ... қолхаттар, өсиетхат (өсиетнама), лотерея билеттері,
сақтық полистері жатпайды.
Үшінші бөлімде Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар нарығының
даму ... ... ... ... кезде Республикада бағалы қағаздар
нарығы қалыптасу шағында. Оның даму жолында алғашқы іс-шаралар жүргізлуде.
Бюджеттің кемшілігін ... ... ... бұрынғыдай ақша
бегілерін шығармай, оның орнына мемлекеттік бғалы қағаздар , ... ... ... ... ... Алайда, бағалы қағаздар
нарығының дамуы жолында шешуін талап ететін экономикалық және әлеуметтік-
психологиялық мәселелер ... ... ... ... ... ... кіші
және жалпы жекеменшіктендіру механизмі арқылы қатанастарын өзгертуге жеке
инвесторлар мен өз мемлекетіміздің әрбір ... ... ... жекеменшіктендіруге банк жүйесі қатынасқан жоқ. ... ... ... ... ... жеке ... роль
атқарады. Дәл осы жағдай көпшілік мемлекеттердің бағалы қағаздар нарығының
банктік ... бас ... әкеп ... ... ... ... ... бейімделген бағалы қағаздар нарығын
құруға негізделегені дұрыс. ... ... ... ... ... ... мүмкіндік берген жөн.
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар
нарығының пайда ... және ... ... ... түсінік
Бағалы қағаздар нарығының кейбір элементтері 20-шы жылдары КСРО-
да жаңа экономикалық саясат кезінде ... ... ... ... қағаздар нарығының алғашқы нұсқалары Кеңес Одағы заңдарының
негізінде 90-шы жылдардың ... ... ... бола ... ... ... ... нарығы қалыптасуы үшін оның
құрамдас бөліктері болуы қажет. Олар;
- сұраныс пен ... ... мен ... ... ... ... яғни ... банктер, қор биржалары,
инвестициялық институттар және с.с
- нарықты реттейтін және ... ... ... осы құрамдас бөліктері қазіргі уақытты негізінен құрылып
болды.Бұл ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік меншікті жекешелендіру Ұлттық
бағдарламасы бағалы қағаздар нарығының негізгі субъектілері акционерлік
қоғамдардың құрылуын ... ... роль ... ... ... ... ... толыққанда бағалы
қағаздар нарығыны болуы мүмкін емес. Бағалы ... ... ... көп ... ... ... ... Себебі бағалы
қағаздарға сұраныс ... ... ... ... ... өсуі-қазақстанда бағалы қағаздарнарығыдамуының басты шарты.
Қазақстандағы бағалы қағаздар нарығының құрылымы және ... ... ... Республикада қалыптасқан жағдай сипаттағанындай
бағалы қағаздардың ең көлемдісі және ең өтімдісі ... ... ... қарыз міндеттемелері нарығының ерекшелігі оған
қатысушыларға байланысты;
Біріншіден, мемлекеттік ... ... ... ... ... қаржы агенті, сонымен бірге
мемлекеттік бағалы қағаздардың дилері. ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарды шығару мен орады айналымға
түсіру шарттраны анықтаушылар.
Жоғарыда баяндалғандардан туындағанындай, бағалы ...... ... ... мен ... ... ... бағалы қағаздардың сан алуан түрлері сатылатын және
сатып алынатын қаржы нарығының бөлігі. Бұл ... ... ... көптеген
экономикалық, әсіресе инвестициялық үдерістерді ... ... ... ... ... Бұған осы ... ...... қағаздардың және өзге де активтердің сан
алуандығымен қол ... ... ... ерекше тауар
ретінде өмір сүреді, оңын өзінің оған тән онда жұмысты ұйымдастыру ... бар ... ... ... ... ... ... нарығында сатылатын
тауарлар өзгеше тауар болып табылады, өйткені бағалы қағаздар – бұл тек
меншік титулы, ... ... ... құжаттар, бірақ нақты емес капитал.
Бағалы қағаздар нарығының оқшаулануы тап ... осы ... ... ... бағалы қағаздарды бір иеленушінің басқа иеленушіге ... ... және оңай ... ... ... ... ... мен бағалы
қағаздарының өзара байланысы
Қаржы нарығында сатып ... ... ... – ақша және бағалы (ақшалай) қағаздар болып табылады.
Қаржы нарығында ... ... ... ... ... ... табылатын бағалы қағаздар нарығы маңызды орын
алады. Ол қор құндылықтарының: корпоративтік ... ... ... облигациялардың айналысымен байланысты болатын қор ... ... ... ... ... кіріктіреді. “Қор нарығы” термині
бастапқыда бағалы қағаздармен ... ... және ... – қор ... ... байланысты. Функционалдық тұрғыдан қаржы
нарығы- бұл шаруашылық жүргізуші ... ... ... бос ақша ... ... және ... бөлуді қамтамасыз
ететін нарықтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... инвестициялық үдерістерді тәртіпке (ретке) келтіріп,
олардың тиімділігін ... ... ... ... осы ... ... ең алдымен бағалы қағаздардың сан алуандығымен қол жетеді.
Бағалы қағаздардың эмиссиясы – бұл ... ... ... ... ... ... мақсатымен бағалы қағаздар шығару және орналастыру.
Бағалы қағаздарды (акцияларды, облигацияларды және басқа ... ... ... ... мен ... шығару)
және мемлекеттің (мемлекеттік қарыздар облигацияларын шығару) шығаруы
мүмкін.
Бағалы қағаздарды айналысқа шығару – ... ... ... ... ... ... – инвесторларға, яғни заңи ... ... ... ... ... ... ... құрған кезде және акцияларды ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамның бастапқы
жарғылық капиталының мөлшерін көбейткен кезде;
3) облигациялар және басқа ... ... ... ... , заңи тұлғалар, жергілікті билік
органдары ... ... ... кезде жүзеге
асырылады.
Эмиссиялық бағалы қағаздар – бұл бір эмиссия шегінде біртекті
белгілері мен реквизиттері болатын, осы ... үшін ... ... ... және айналысқа түсетін бағалы қағаздар. Олар
мемлекеттік және ... емес ... ... ... ... ... эмиссиялық бағалы қағаз қарыз ... ... ... ... атқарушы орган немесе Ұлттық банк
болатын қарыз ... ... ... ... ... ... ... қағаз болып табылады. Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы
қағаз – Қазақстан Республикасының ... ... ... деп ... емес ... шығаратын акциялар, облигациялар және өзге де
бағалы қағаздар.
Эмиссиялық бағалы қағаздар ...... ... ... ... ... ретінде пайда болуына бағытталған іс ... ... ... ... болуы және өтелуі осы эмиссиялық
бағалы қағаздарды шығару проспектісіне сәйкес жүзеге асырылатын белгілі бір
бағалы ... ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталды құру мен өзінің қызметін жүзеге асыру үшін
қаражат тарту мақсатында эмитент жүргізеді.
Бұрын айтылғандай, бағалы ... ... ... ... ... ... асырылады. Онда бағалы қағаздарды шығару және
бастапқы орналастыру үдерістерінде, бір ... ... ... тапсыруы бойынша бағалы қағаздар нарығының кәсіби ... ... ... ... ... ... ... эмиссиялық бағалы қағазды ... ... ... ... ... және өтеудің талаптары мен
тәртібі және эмиссия көлемі арнаулы заңдармен ... ... ... қағаздарға ұлттық бірдейлендіру нөмірлерін беру тәртібі
уәкілетті органның нормативтік құқықтар актісімен белгіленеді.
Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы қағадар эмиссиясы бағалы ... ... ... ... қабылдануын; уәкілетті органда бағалы
қағаздар эмиссиясын тіркеуді; инвесторлар үшін ... ... ... ашуды; бағалы қағаздарды шығаруды және орналастыруды;
бағалы қағаздарды орналастыру ... ... ... ... етуді
қамтиды.
Ашық орналастыруды жүзеге асыратын акционерлік қоғамдардың акциялары
эмиссияланатын мемлекеттік тіркеудің, сондай - ақ ... ... ... ... ... есеп беру рәсімі мен тәртібін ... ... ...... және банк ... түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың, бағалы қағаздар нарығының
әуесқой ... ... ... ... ұйымдастырушылардың,
инвестициялық қорлардың, жинақтаушы зейнетақы қорларының, зейнетақы
активтерін ... ... ... және Орталық депозитарийдің
акцияларының барлық эмиссиялары міндетті мемлекеттік тіркеуге жатады.
Эмиссиялық бағалы ... ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар шығарудың
құжаттандырылған нысаны – ... ... ... ... ... ... ... тіркелетін шығару нысаны. ... ... ... ... ... ... табыс етілген
құжаттарға тиісті өзгерістер енгізе отырып, эмитенттің ... ... ... бойынша эмитент өзгертуі мүмкін.
Құжаттандырылған нысанда шығарылған бағалы қағаздар ... осы ... ... ... ... ... нысанда шығарылған бағалы қағаздар меншік иелерінің
құқықтарын тіркеушілер немесе нақты ... ... ... ... ... ... ... тіркеуші немесе нақтылы ұстаушы оларға
бағалы қағаздарға өздерінің құқықтарын растайтын құжаттар беруге міндетті.
Бағалы қағаздармен ... ... және ... қағаздар нарығында – қайталама нарықта жасалады. Бағалы қағаздарды
сатып алу-сату шарты тараптардың ... ... етуі ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығында
мәмілелерді өз атынан немесе клиенттің атынан, өз есебінен немесе ... ... ... ... алу ... сату ... ... Бағалы
қағаздардың ұйымдастырылмаған нарығында ... ... ... де, бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларының
қызметін пайдалана ... та ... ... ... ... ... қағаздармен мәміле жасауға өкілеттігі оның
клиентпен жасасқан мәмілерді жасау және орындау үшін қажетті талаптарды
айқындайтын шартымен расталады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... - ұйымдарының шығаруы шет мемлекеттің заңдарына сәйкес
тіркелген ... ... ... ... ... тәртіппен ұйымдастырылған бағалы қағаздар нарығына айналысқа
жіберілген мемлекеттік емес ... ... ... ... ... ... уәкілетті орган тіркеген немесе ... ... ... ... ... ұйымдастырылған бағалы
қағаздар нарығында айналысқа жіберілген эмиссиялық бағалы қағаздары, туынды
бағалы қағаздар және өзге де қаржы құралдары Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... субъектілері (қатысушылары) жеке және
институттық инвесторлар, ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылар және өзін - өзі ... ... ... – өз ... ... қағаздарға салуды –
инвестицияны жүзеге асыратын жеке ... заңи ... ... ... қағаздар портфелін қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ... институционалдық
инвесторларға – инвестициялық қорларға, инвестициялық ... емес ... ... ... ... ... ... қарай айтарлықтай ақша қаражаттары жинақталатын басқа
арнаулы ... ... ... орын беріледі.
Мемлекет Ұлттық банк немесе Қаржы министрлігі арқылы бағалы қағаздар
нарығында инвестор ретінде іс - ... ...... ... ... ... ... бағалы
қағаздар шығаруды жүзеге асыратын заңи тұлғалар.
Бағалы қағаздар нарығының ... ... – өз ... қоғамның ұйымдық - құқықтық нысанында жүзеге асыратын және
бағалы ... ... ... бар заңи ... қағаздар нарығының кәсіби өкілдеріне брокерлер, дилерлер,
кастодиан, депозитарийлер, андеррайтерлер және басқалар жатады.
Брокер – ... ... ... ... ... бойынша,
соның есебінен және мүдделерін көздеп, эмиссиялық бағалы қағаздармен және
өзгеде қаржы ... ... ... ... ... Ол ... ... қағаздарымен жасалатын операциялар есебін арнаулы
шоттарда жүргізеді. Брокер клиенттердің бағалы қағаздарының нақты ұстаушысы
ретінде ... ...... ... ... ұйымдастырылған бағалы қағаздар
нарығында баға белгілеуді ұсыну және (немесе) оларды бұқаралық ... ... ... өз ... ... және өз ... ... қағаздармен және өзге де қаржы құралдарымен мәмілелер
жасайтын кәсіби қатысушы.
Кастодиан – бағалы ... ... ... ... ... ақшасының есебін алуды және олар бойынша құқықтарды растауды,
клиенттердің құжатты ... ... ... ... ... ... ... оларды сақтауды жүзеге асыратын кәсіби
қатысушы болып табылады. Бағалы қағаздар нарығында кастодиандық ... және ... ... кастодиандық қызмет пен сейфтік операцияларға
лицензиялары бар банктер жүзеге ... ... ... ... ... ... ... клиент берген ақша мен қаржы құралдары ... ... ... ... ...... қағаздар нарығының қаржы құралдарымен
мәмілелерді тіркеуді, депоненттердің (олардың клиенттерінің) ... ... ... ... алу мен растауды, құжатты нысанда
шығарылған қаржы құралдарын материалсыздандару мен ... оның ... ... ... ... ... бойынша клирингті,
сондай - ақ тиісті лицензиясы болған ... ... ... ... жүйесін жүргізуді жүзеге асыратын кәсіби қатысушы. Ол
комерциялық емес ұйым болып ... және ... ... ... Орталық депозитарийдің акциялары бағалы қағаздар нарығының
кәсіби қатысушылары, сауда-саттықты ұйымдастырушылар және ... ... ... ... ... ... нарығының бағалы
қағаздарды нақтылы ұстаушылар болып табылатын кәсіби қатысушылары, сондай -
ақ ... ... мен ... ... ... ... табылады. Орталық депозитарий Қазақстан Республикасы
аумағында депозитарлық қызметті жүзеге асыратын бірден - бір ұйым ...... ... ... ... - ... ... асыруға лицензиясы бар және эмитентке эмиссиялық бағалы
қағаздарды ... ... ... ... кәсіби қатысушы. Компаниялардың
басшылығымен бірге андеррайтерлер жаңа шығарылымды тіркеуге ... және ... ... ... оларды жүзеге асыру кезінде
эмитенттің мүдделерін білдіреді.
Сауда-саттықты ұйымдастырушы – қор биржасы және биржадан тыс бағалы
қағаздар ... баға ... ... Бұл ... ... ... нарығының кәсіби қатысушыларының, бағалы қағаздар нарығының кәсіби
қатысушылары болып табылмайтын, бірақ заңнамаға сәйкес бағалы ... өзге ... ... ... жүзеге асыруға құқығы бар заңи
тұлғалар арасында орналастырылады. Қор биржасының әрбір акционерінің өзіне
тиесілі ... ... ... оның ... ... бір ғана дауысы болады.
Бағалы қағаздар нарығының өзін - өзі ... ...... ... өз ... ... ... мен стандарттарын
белгілеу мақсатымен қауымдастық (одақ) нысанында бағалы қағаздар нарығының
кәсіби ... ... заңи ... Оның ... ... өзін - ... ұйым мүшелерінің және олардын клиенттерінің ... ... ... ... - ақ ... ... бағалы қағаздар
нарығында кәсіби қызметті жүзеге асырудың ... ... ... ету ... табылады.
Бағалы қағаздар нарығының бірсыпыра қатысушыларын инвестициялық
институттар, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық қорлар, инвестициялық компаниялар,
коммерциялық банктер, қаржы брокерлері, ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының үш
үлгісі болады: банктік емес, банктік және аралас. ... ... ... ... қағаздар нарығында банктік емес компаниялар ... де ... бола ... ... ... ... қорлар өзгеше жағдайда
болады. Олар инвесторлардың ақшасын жұмылдыру және ... қор ... ... ... банк ... және ... жұмсау мақсатымен
акциялар шығарады; сонымен бірге мұндай жұмсаумен ... ... ... ... мен ... осы қор ... есебіне жатқызылады және олар қор акцияларының ағымдағы
бағасын өзгерту есебінен іске асырылады. Инвестициялық қор тек ... ... ... мүмкін. Инвестициялық қорлар қор түріне қарай
жарғылық қорларды ... қор ... ... ... ... ... табылады. Ол инвестициялаудың мақсаттарын, ... ... қор ... бағалы қағаздар портфелін
әртараптандырудың нормаларын ... жаңа ... ... ... оның дамуымен байланысты
қаржы нарығының жаңа институттық қатысушылары да – жинақтаушы зейнетақы
қорлары (мемлекеттік және ... ... мен ... ... жүзеге асыратын ұйым қалыптасты. Олар зейнетақы жарналары ... ақша ... ... және ... ... ... қаржы-кредит мекемелерінің бағалы
қағаздарын сатып алу ... ... ... ... ... ... қаржыландыруда олардың рөлі корпорациялық бағалы ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар нарығының негізгі және туынды түрлері
Бағалы қағаздар – мүліктік құқықты немесе олардың иелерінің осындай
құжаттар ... ... ... ... ... ақшалай құжаттар
болып табылады.
Бұл анықтамада мүліктік құқық бағалы ... ... ... ... Олардың иелерінің белгілі бір шаруашылық жүргізуші субъектінің
капиталына қатысын және бұл қатысудан табыстың бір бөлігін алуын ... ... ... ... ... ... іске асыру және
еиленушілердің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... ... ұғымы бірқатар есеп – қисап –
шаруашылық операцияларын: чектерді, консаменттерді, варранттарды қамтиды.
3) Қарыз ... ... ... корпоративтік бағалы
қағаздар ретінде де тұлғаланады.
Жоғарыда баяндалғандардан туындағанындай, бағалы қағаздар ... ... ... ... мен ... ... ... бағалы қағаздардың сан ... ... ... және ... ... ... ... Бұл нарықтың жұмыс істеуі көптеген
экономикалық, әсіресе инвестициялық ... ... ... ... ... береді. Бұған осы нарықтың ...... ... және өзге де ... ... қол ... қағаздар ерекше тауар ретінде өмір ... оңын ... тән онда ... ұйымдастыру мен ережелері бар нарығы болуы тиіс.
Алайда бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... өйткені бағалы қағаздар – бұл тек меншік титулы, табысқа құқық
беретін құжаттар, бірақ нақты емес ... ... ... ... тап олардың осы қасиетімен айқындалады және нарық бағалы
қағаздарды бір ... ... ... көп жағдайларда еркін және оңай
беруімен сипатталады.
Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ақша ... алуына кең мүмкіндіктер жасайды және
алудың жолын жеңілдетеді. Ол нарықтық экономикадағы көптеген стихиялы ... ... ... ... болып табылады. Бұл әсіресе ... ... ... ... ... ... түсу уақыты мен әдісіне қарай олардың
нарығы бастапқы және ... ... ... ... ... ... ... иеленушілерінің жаңа шығарылған бағалы қағаздары
сатылады; қайталама нарықта ... ... ... яғни ... ... ... Бағалы қағаздардың номиналдық (номиналдық құн –
бағалы қағазды шығарған кезде ... оның ... ... ... және нарықтық бағасы (бағамы) болады. Қайталама нарық ... ... ... ... ... ...... сауда -
саттықты ұйымдастырушының ішкі құжаттарына ... ... ... ... ... мен өзге де қаржы құралдарының айналыс сферасы
және ұйымдастырылмаған бағалы қағаздар нарығы – ... ... ... ... ... мәмілелер қаржы құралдарымен сауда - саттықты
ұйымдастырушының ішкі құжаттарында мәміле ... және ... ... ... ... жүзеге асырылатын сферасы.
Биржадан тыс айналым нарығының ұйымдастырылған нарықтан айырмашылығы онда
операцияларды ... ... ... ... жоқ, ... ... ... мен брокерлер жүргізеді. Ұйымдастырылған нарықта
операциялар ... ... ал ... ... ... ... ... бойынша жүргізіледі.
Бұдан басқа қаржы нарықтарын басқа критерийлер бойынша ажыратады:
бағалы қағаздардың түрлері бойынша: ... ... және ... ... ... кәсіпорындардың бағалы қағаздар нарығы,
мемлекеттік бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... бойынша: қысқа мерзімді, орта мерзімді
және ұзақ ... ... ... ... мәмілелердің түрлері бойынша:
кассалық, форвардтық т.б.; салалық критерийі бойынша.
Бағалы қағаздар ... ... ... елдің экономикасында жалған
емес нағыз дербестігі бар меншік иелерінің болуымен объективті түрде алдын
ала анықталады. Тек ... ... ... иелері ғана бағалы қағаздар
нарығында қаржы ресурстарына деген сұранымды көрсете ... әрі ... ... ... тиімді етіп жұмсауға бағыштай отырып, сауда мәмілелерін
жасай алады.
Қазақстанда қор нарығының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... және қор биржалары ... 1991 ... ... Бұл орайда мемлекеттік кәсіпорындардың
жекешелендірілуі және акционерлендірілуі шешуші рөл атқарды. ... ... ... ... ... ... заңды түрде экономикалық жағынан
өзгеше кәсіпорындарға айналды, олардың көпшілігі нақты иесі бар акционерлік
капитал ретінде ... ... ... ... жылдары 200
акционерлік қоғамның, соның ... 30-ға жуық ... ... ... тіркелінді. Бұл жылдары эмиссияның жалпы сомасы 110
миллиард сом болды. ... ... ... ... 80 %-ды ... акционерлік қоғамдардың, брокерлік және қор биржаларының әрі
қарай дамуын нарықтық қатынастардың және ... ... ... ... ... ... істеу ережесінің қанағаттанғысыз дәрежесі тежеді.
Нарықтық қатынастардың ... даму ... ... ... ... жөніндегі Ұлттық комисиясы құрылған 1995
жыдан басталады. 1995 ... 19 ... ... ... ... қор биржасы – Орталық Азия қор биржасы (ОАҚБ) жұмыс істей бастады.
1995 жылдың 21 ... ... ... және қор ... ... ... заңы бекітілді. Қазақстанда бағалы қағаздар
нарығын ... ... ... ету үшін ... Республикасында
Мемлекеттік бағалы қағаздарды қалыптастырудың және дамытудың ... ... ... ... ... ... ... шығару, айналысы және өтеу шарттары туралы ... ... 1997 ... басынан Қазақстан ... ... ... ... үш заң қабылдады, олар: "Бағалы
қағаздар нарығы туралы", "Бағалы қағаздармен жасалған ... ... ... ... инвестицияық қорлар туралы" заңдар.
1997 жылдың ортасынан бастап "Бағалы қағаздардың орталық ... ... ... ... оның функциясы барлық мемлекеттік және
басқа бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімін жүргізу болды. Қазақстанның
қаржы нарығын мемлекеттік реттеу ... ... ... және ... қатынастарды бағалау мақсатында 2001 ... ... ... Қазақстан Республикасының Бағалы қағаздар жөніндегі
ұлттық комиссиясы таратылып, оның функциялары мен ... ... ... ... ... ... және ... нақты секторларындағы
өндірістің құлдырауынан туындаған сыртқы және ішкі ... ... ... нарығына тигізген жайсыз әсеріне қарамастан, ол даму
үстінде. ... ... ... ... ... ... ... кездері айтарлықтай белсенді бола түсті.
"Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... қор ... ... ... одан әрі ... ... Бұл ... ... аясы "Акционерлік қоғамдар туралы"
Қазақстан Республикасының заңы (2003 жылғы мамырдың 13-і) қабылданғаннан
кейін қаржы ... ... ... ... ... ... ... қағаздар
нарығының толыққанды жұмыс істеуіне кең жол ашылып отыр.
Бағалы қағаздар ... ... алты ... ... алды ... уақытта оның мынадай құрылымы қалыптасып отыр:
Бастапқы нарық
Мемлекеттік емес бағалы қағаздар (МЕБҚ) ... ... ... ... ... ... нарығы
Акциялар нарығы:
МЕБҚ-мен жасалатын репо-операциялар секторы
Мемлекеттік бағалы қағаздар (МБҚ) секторы:
МБҚ-ны сатып алу-сату ... ... ... секторы
Қайталама нарық
Қор биржасы
Биржадан тыс бағалы қағаздар нарығының баға белгілеу ұйымы
Басқадай сауда-саттықты ұйымдастырушы.
Бағалы қағаздар – иеленушілеріне мүліктік құқықтар және ... ... ... ... құқық беретін ақшалай немесе тауарлай құжаттар.
Бағалы қағаздардың бір ерекшелігі ретінде олардың мүліктік ... ... Яғни ... қағаздар міндетті түрде оның ұстаушының қалайда
бір мүлікке құқылы екендігін куәландыратын белгілі бір жазбалар мен басқада
да ... ... Бұл ... бір ... немесе нақты акция
сомасын алуға мүмкіндік береді. Сондай - ақ ... ... ... ... ... ... ... меншігіне қатысуға және басқаруға
құқық береді.
"Бағалы қағаздар нарығы туралы" ... ... ... ... ... ... олар ... және мемлекеттік
емес болып бөлінеді.
Бағалы қағаздар нарық шаруашылығы жүйесінде ... ... ... ... ... ... әрі тиімді құрал рөлін атқарады.
Халыққа ... бір ... ... ... мүмкіндік бере
отырып, бағалы қағаздар іскерлік белсенділікті арттыра түседі және ұлттық
байлықты басқаруды жеңілдетеді.
Бағалы ... ... ... ... ... ... негізделеді.
Бағалы қағаздар бойынша олардың иелеріне дивидендтер немесе ... ... ... ... - ақ бұл ... ... ақшалай
немесе өзге құқықтарды басқа тұлғаларға беру мүмкіндігі қарастырылады.
Бағалы қағаздар құжатсыз бағалы қағаздар және ... ... ... бөлінеді. Құжатсыз бағалы қағаздың өмір сүруінің классикалық
нысаны – қағаз нысаны, бұл ... ... ... ... түрінде өмір сүреді.
Бағалы қағаздар нарығының дамуы бағалы қағаздардың көптеген ... ... ... ... ... қызметтің құжатсыз нысанына көшуді
қажет етеді.
Бағалы ... ... сан ... ... ... ... облигациялар, векселдер, ақша чектері жатады. Иеленушілеріне
заттық құқықтарды, ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарға коносаменттер, қойма куәліктері жатады. Бағалы қағаздарға банк
кредитін алғандығын растайтын құжаттар, ... ... ... лотерея билеттері, сақтық полистері жатпайды.
Инвестициялық (капиталдық) бағалы қағаздар – капиталды жұмсаудың
объектісі ... ... ... ... ... облигациялар,
фьючерлік өзара шарттар және басқалары).
Инвестициялық емес ... ... – бұл ... ... ... ... есеп - қисаптарға қызмет көрсететін бағалы қағаздар.
Эмитенттің құқықтық мәртебесін, ... және ... ... ... ... ... ... және
басқа факторларды ескере отырып қор бағалы қағаздары үш топқа ... ... және ... емес.
Мемлекеттік бағалы қағаздар – бұл мемлекеттік ішкі борыштың болуының
нысаны; эмитенті мемлекет болатын борышқорлық ... ... ... ... ... көп тарағаны қазынашылық векселдер мен
міндеттемелер, мемлекеттік және ... ... ... ... ... биліктің жергілікті органдарының
борышқорлық міндеттемелері жатады.
Мемлекеттік емес бағалы ... ... және ... ... қағаздары болып келеді. Корпоративтік бағалы қағаздар болып
кәсіпорындардың, ұйымдардың, ... ... ... мен
акциялары қызмет етеді.
1930 жылғы Женева конвенциясына сәйкес вексель бағалы қағаздарға
жатпайды ... ол – ... ... ... ... ... ... сатып алу - сату процестеріне тартылғандықтан векселді шартты түрде
бағалы қағаздарға жатқызуға болады. Вексель – ... ... ... кредиторға қарызалушыдан белгіленген мерзімде векселде көрсетілген
соманы талап етуіне даусыз құқық беретін, ... ... ... белгіленген
нысандағы жазбаша борышқорлық міндеттеме. Вексель есеп айырысудың нысаны
ғана емес, сондай - ақ бұл ... ... ... өнім ... үшін ... ... отырып, кәсіпкер вексель берілген уақыт
ішінде банктегі есеп айырысу шотындағы өзінің ақшаларын шығын қылмайды. ... ... ... ... ... көрсетілген сомада және мезгілге оған
коммерциялық кредит береді дегенді білдіреді.
Егер бағалы қағаздар кейін салынған ақшалай сомаларды ... ... ... шығарылса, онда олар борышқорлық болып табылады. Бұлар
облигациялар, банк сертификаттары, векселдер және ... ... ... тиісті активтерге меншік құқығын береді. Бұлар ... ... және ... ... практикада өмір сүретін бағалы қағаздар негізігі
және туынды болып бөлінеді.
"Бағалы қағаздар нарығы туралы" заңда туынды ... ... ... ... активке қатынасы бойынша құқықтарды куәландыратын бағалы
қағаздар делінген. Туынды ... ... ... ... варранттар, своптар, споттар, депозитарийлік куәліктер, жазылыс
құқықтыры және басқалары жатады. Негізгі бағалы қағаздарға ... ... ... ... қағаздар нарықта айналыста жүрген корпорациялық бағалы
қағаздардың тізбесін аяқтайды.
Туынды бағалы қағаздарды пайдалану белгілі бір қажеттіліктерге: қаржы
және баға ... ... ... ... ... алу ... ... қажетті нарыққа шығу мүмкіндігін алуға
байланысты.
Сөйтіп, бағалы ... – бұл ... ... пайдалануға
арналған құжаттардың үлкен саналуандығы. Сонымен бірге олар ... ... ... ... ... мүліктік құқықты өткізу үшін ұсынудың
қажеттігімен біріктіріледі.
Бағалы қағаздар ұсынбалы, ордерлік және атаулы болуы ... ... ... ... ... онда ... ... тиесілі болады.
Ұсынбалы бағалы қағазбен куәландырылған құқықтар ... ... ... ... ... бағалы қағазбен куәландырылған құқықтар онда
аталған адамға тиесілі болады.
Қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... және басқа (фьючерстер, опциондар, варранттар, коносаменттер
және т.б.) ... ... ... ... ... ... да, ... де құқықтар беретін
акциялар ерекше орын алады.
Акция – акционерлік қоғам шығаратын және бағалы ... түрі ... ... ... алуға, қоғамды басқаруға қатысуға және қоғам
таратылған жағдайда оның қалған мүлкінің бір ... ... ... ... ... ... практикасында еңбек ұжымының акциялары, кәсіпорындардың
акциялары және қазіргі кезде акционерлік қоғамдардың акциялары қолданылады.
Алғашқы екі түр сөздің тура ... ... ... ... ... жинақ ақшасының және кәсіпорындардың бос ... ... ... ... ... ... ... өзгеше нысаны.
Еңбек ұжымының акциялары тек өз кәсіпорнының жұмыскерлері арасында
таратылды және оның дамуы үшін ақша ... ... ... ... ... иелігінен алу және жекешелендіру бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ... ... ұжымдары мүшелерінің акциялары шығарылды. Мұндай акциялар
айналысқа түспейді: мұрағаттан басқа ... ... ... ... ... ... ... құқығы болмады. Қызметкердің жұмыстан босанған
жағдайында оған тиесілі акцияларды кәсіпорын белгіленген мерзім ішінде
сатып ала ... ... ... мен ... ... Бұл
акциялар 1988 жылдан бастап басқа ... мен ... ... ... ... ... таратыла бастады. Бұл
тәрізді акциялар іс жүзінде облигациялар ... ... және ... ... ... ... акционерлік қоғамдардың акцияларымен
ауыстырылды. Мемлекет иелігінен алу және ... ... ... ... акциялардың республика заңнамасымен
белгіленген бір бөлігі шетелдік тұлғаларды қоса (қаржы- шаруашылық ... ... мен ... ... ... заңи ... ... нақтылы құны немесе биржа бағамы бойынша сатылды. Акциялардың
бұл ... ... дәл ... ... қоғамдардың акцияларына
жақындайды.
Меншіктің акционерлік нысаны акционерлік ... ... ... ... артықшылықтарын білдіреді. Акционерлік қоғам жай
акциялар, не жай және ... ... ... ... ... ... (электрондық жазбалардың жиынтығы түрінде) шығарылады.
Акция бөлінбейді. Егер акция ортақ меншік құқығымен бірнеше тұлғаға
тиеселі болса, олардың бәрі бір ... деп ... және ... жалпы
өкілі арқылы акция куәландырылған құқықтарды пайдаланады.
Жай акция дауыс беруге енгізілетін барлық ... ... ... ... беру құқығымен акционерлердің жалпы ... ... ... таза ... болған жағдайда дивидендтер, сондай-ақ ... ... ... ... заңдарында белгіленген
тәртіппен оның мүлкінің бір бөлігін алу құқығын береді.
Артықшылықты акциялардың меншік ...... ... меншік иелері акционерлеріне қарағанда қоғамның жарғысында
белгіленіп , алдын ала ... ... ... ... ... және ... таратылған кезде белгіленген тәртіппен мүліктің бір
бөлігіне басым ... бар. ... ... ... саны ... ... жалпы санының 25 пайызынан аспауға тиіс.
Акциялар атаулы, сондай - ақ ... ... де ... ... акциялар алыс - берісі акционерлік ... ... ... ... акциялар. Ұсынушыға арналған акция – оны нақтылы
иелену оның иесінің компания ... ... ... ... ... ... Атаулы акциялардан өзгеше түрде ұсынушыға арналған
акциялар жаңа иеленушіні ... ... ... - ақ ... ... ... ... алу - сатуға мүмкіндік береді.
Облигация – ұстаушысына (иесіне) оның белгіленген құнының тіркелген
пайызы ... ... ... бағалы қағаз; мемлекет немесе кәсіпорын ішкі
қарыз шығару кезінде белгілі бір шарттар ... ... ... ... ... ... бірі. Облигация өзінің ұстаушысына
облигацияның нақтылы ... онда ... ... (мүддені) не өзге
мүліктік құқықты алуына құқық береді. Облигацияның нақтылы құны – облигация
құнының ол ... ... ... ... ... бойынша
пайызбен көрсетілетін сыйақы есептелетін ақшалай тұлғасы, сондай - ақ
облигацияны өтеген кезде оны ... ... ... ... ... ... ... (кредиторлар) мен бұл құжаттарды шығарған мекемелер,
ұйымдар ... ... ... ... ... ... сондай – ақ ұсынбалы, пайыздық және пайызсыз
(мақсатты), еркін ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындар ... ... ... меншікті
қаражаттарына, ал азаматтар жеке қаражаттары есебінен сатып алады.
Облигациялардың мынандай түрлері болады:
агенттік облигация;
ипотекалық облигация;
қамтамасыз етілген облигация;
ішкімемлекеттік және ... ... ... емес ... ... ...... агенттігі шығаратын облигация.
Ипотекалық облигация – жылжымайтын мүліктермен қамсыздандыру шартымен
шығарылатын, ипотекалық қарыз шарттары бойынша талап ету ... ... ... ... қоса ... ... - ақ ... органның нормативтік құқықтық актісімен ... өзге ... ... ... ... ... ... және тұрақты пайыз
әкелетін ұзақ мерзімді бағалы қағаз.
Қамтамасыз етілген ...... ... ... мүлкінің кепілімен, кепілдік берумен және Қазақстан Республикасының
азаматтық заңнамаларына сәйкес өзге де ... ... ... және ... ... ... ... тиісті бюджеттерге бағытталады. Бұл қарыздардың облигацияларын
банк мекемелері ... ... ішкі және ... ... ... ... ... номиналына сыйақы (мүдде)
есептеу жолымен немесе купондарды төлеу жолымен ... ... ... олардың жарғыларына және қолданыстағы
заңдарға сәйкес шығарылады және таратылады.
Бағалы қағаздар ... ... ... халықтан және заңи
тұлғалардан алынған қарыз фактісін ... ... ... (МБҚ) ... ... келеді. Олар әр түрлі ... ... ... ... боналар, қазынашылық векселдер,
облигациялар және басқалар. Олардың арасындағы ... іс - ... ... ... ... мен өтеу шарттарына, айналымдылықтың сипатына,
ұстаушыларына байланыстығында.
Қазынашылық ... ... ... ... арасында таратылатын
мемлекеттік бағалы қағаздың түрі, ол ... ... ... ... және осы ... ... бүкіл иелену кезеңінде тіркелген
табыс алуына құқық ...... ... ... ... ... шығаратын және ұстаушылары сатып алу және төлем құралдары ретінде
пайдаланылатын борышқорлық міндеттемелер.
Бүгінде айналыста мына ... ... жүр: ... банктің қысқа
мерзімді ноталары, қаржы министрлігінің бағалы қағаздары (МЕККАМ, МОИКАМ,
МУИКАМ, МЕОКАМ, ... ... және ... ... ... ... қысқа мерзімді ноталары 7 күннен 1 жылға дейін айналыс
мерзіміндегі мемлекеттік бағалы қағаздар болып табылады. Олар ақша - ... ... іске ... және ... ақша массасын жедел
реттеу үшін пайдаланылады. Айналысқа 1995 жылдан бері шығарылып ... ... ... ... операциялардың инвесторлар
үшін тартымды түрі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... операциясы болып табылады, ол МЕККАМ-ды сатып алу-
сату келісімшартымен ресімделеді. Айналыс мерзімі – 3, 6, 9, 12 ... ... ... Қаржы министрлігі шығарады, қолданыстағы
заңнамаға сәйкес Қазақстанның бағалы ... ... ... ... ... орта ... қазынашылық валюталық міндетемелер (МЕОКАМ)
Қазақстан Республикасының эмиссиялық мемлекетік бағалы қағаздары болып
табылады, республикалық ... ... ... қаржыландыру
мақсатында Үкіметтің атынан Қаржы министрлігі шығарады және бағалы қағаздар
нарығында еркін айналыста ... ... ... мерзімі – 1 жылдан
жоғары, 5 ... ... қоса ... ... ... ұстаушыларға өтеу кезінде олардың
атаулы құнын алуға және ... ... ... пайызбен сыйақы (мүдде)
алуға құқық береді.
Республикалық бюджетің тапшылығын қаржыландыру үшін ... ... ... мақсатында Қазақстан Республикасының аумағында
айналым мерзімі бір жыл және бір ... ... ... ... ... де ... ... республикалық бюджеттің
ағымдағы тапшылығын қаржыландыру мақсатында Үкіметтің ... ... ... ретінде) шығарады және Қазақстан Республикасының
қолданылып жүрген заңдарына сәйкес Қазақстанның бағалы ... ... ... ... жылы ... ... ... қағаздардың көлемі 458,2
миллиард теңгені құрап, 29,5 %-ға қысқарды, Ұлттық банк ноталарының ... %-ға 161,0 ... ... ... ... ... министрлігінің
облигациялары 18,0%-ға 297,2 миллиард теңгеге дейін өсті.
Ұлттық банк ноталарының ... ... бір ... ... ... 2,24 %-ға ... МЕОКАМ-ның – қаржы министрлігінің ең
көп тараған облигацияларының тиімді табыстылығы жылдық 6,65%-дан 5,58%-ға
дейін төмендеді. ... банк ақша ... ... ... ... ... ... ролін арттыруға тырыса отырып ноталардың
шығарылымын қысқартты. Қаржы министрлігінің өз ... ... ... ... ... ... салдарынан облигациялар шығаруға
мүмкіншілігі де, тіпті қажеттігі де болмады.
Ұлттық валюта номиналдандырылған айналыстағы
мемлекеттік бағалы қағаздардың құрылымы
(мезгілдің соңына)
| |2004 ж |2005ж |
| МБҚ, ... млн. ... |650171 |458222 ... ішінде ҚР Ұлттық | Көлемі |389605 |161000 |
|банкінің ... ... | | | ... | | | |
| ... |3,9 |2,24 |
| ... | | ... | ... млн. ... |251810 |297222 |
|қаржы | | | ... | | | ... | | | ... | | | |
| ... | ... |21185 |34000 |
| | ... |4,88 |2,94 |
| | ... | | |
| ... | ... |1939 |720 |
| | ... |4,73 |4,14 |
| | ... | | |
| ... | ... |215 |215 |
| | ... |4,16 |4,16 |
| | ... | | |
| ... | ... |143210 |163987 |
| | ... |6,65 |5,58 |
| | ... | | |
| ... | ... |62110 |62110 |
| | ... |6,08 |6,08 |
| | ... | | |
| ... | Көлемі |22190 |36190 |
| | ... |0 |0 |
| | ... | | |
| | ... | Көлемі |961 | ... БҚ, ... |8755 |... ... ... | | ... қысқа мерзімді ноталары айналыс мерзімі |
|7 ... 1 ... ... |
| ... – Мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндеттемелер, |
|айналыс ... 3,6,9,12 ай ...... орта ... ... қазынашылық міндет- |
|темелер, айналыс мерзімі 1 ... ... 5 ... ... қоса ... ... – Мемлекеттік ұзақ мерзімді индекстелген ... ... ... ... 5 ... ... ... – Мемлекеттік орта мерзімді қазынашылық міндеттемелер,айна- |
|лыс мерзімі 1 жылдан ... 5 ... ... қоса ... ... – Мемлекеттік ұзақ мерзімді қазынашылық міндеттемелер, айна- |
|лыс мерзімі 5 ... ... ...... ұзақ ... ... ... ... ... ... 5 жылдан жоғары ...... ... ... қазынашылық міндеттемелер, |
|айналыс мерзімі 1, 2, 3 жыл ... каз: ... ... ... ... 7 жыл және өтеу күні 2007 ... 11 ... құны 1000 АҚШ доллары, капиталдың халықаралық ... ... ... ... ... ...
Еурооблигациялар шығарылды.
Депозит және банк сертификаттары – жинақ ақшаны тарту үшін тек ... ... ... ... Бұл ... ... қағаздар болып
табылады, яғни олар бойынша талап құқығы басқа ... ... ... Депозит және жинақ ақша сертификаттарының қазақстандық практикада
қабылданған негізгі айырмашылығы депозит ... ... ... ал ... ақша ... ... жеке тұлғалар бола
алатындығында.
Бағалы қағаздардың өзінен басқа дамыған экономикалық жүйелердің қаржы
нарығында нақтылы бағалы ... ... ... құндылықтарды сатып
алуға және сатуға олардың иелерінің құқығын куәландыратын туынды қаржы
құралдары (деривативтер) деп ... ... және ... ... ... және ... ... жазылыс құқықтары, депозитарийлік
куәліктер, биржа индекстері бойынша опциондар мен фьючерстер және бірқатар
басқалары пайдаланылады. Фьючерстік операциялар – ... ... ... ... қаржы және кредит құралдарын шикізат тауарларын,
алтынды, ... ... ... ... ... ... сатып алуда және
сатуда, бұл орайда операциялар белгілі бір уақыт аралығында (2-3 ... ... ... ... шұғыл жеткізілім шартымен ("спот"
мәмілелесі) қайсыбір активті–қор ... ... ... заттарды
тауарларды сатып алу (сату) жөнінде мәмілелер жасалады, бұл орайда сонымен
бірге ... бір ... кері ... ... ... ... ... бар, олар: валюталық, пайыздық, борыштық, алтынмен байланысты
және басқа операциялар. Опциондарда мерзімдік биржа мәмілелеріне ... ... ... біріне мәміленің бірін-бірі ... ... ... ... ... немесе оның бастапқы шарттарын өзгерту
құқығы беріледі. Жазылыс құқықтары – ... ... ... жаңа ... ... ... олар ... неғұрлым төмен бағалар бойынша сатып алуға құқық беретін бағалы
қағаз. Депозитарийлік куәлік – бұл ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын туынды бағалы ...... ... ... олар ... бір баға ... белгілі
бір кезеңнің ішінде эмитенттің акцияларды сатып алуға жеңілдікті құқығын
білдіреді. Варранттың кәдуілгі мезгілі 5-20 жыл.
Бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... қағаздардың
(МБҚ) шығарылымымен сипатталады. Ішкі мемлекеттік борыштың шегінде
мемлекеттік ... ... ... ... ету мақсатында
Қаржы министрлігі Мемлекеттік қазынашылық міндеттемелер мен ... ... ... ... 1994 ... бірінші жартысында Қаржы
министрлігінің бағалы қағаздарының шығарылымы басталды.
Алғашқы мемлекеттік бағалы ... үш ... ...... ... Алғашқы алты айда олар бойынша аукциондар
өткізудің мерзімдері ... ... ... 1 рет болды, жыл соңына қарай
олар апта сайын жүргізіле бастады. Қазіргі кезде Қаржы министрлігінің ... ... ... ... ... 2-3 рет ... жылы ... қаржыландыру мөлшерлемесі бойынша бюджет тапшылығын
жабуға Үкіметке Ұлттық банк беретін ... ... ... ... банк алдындағы бүкіл ... ... ... он ...... ға ... ресімделді.
1999 жылы сәуірде теңгенің еркін өзгермелі айырбас бағамының режіміне
көшуі инвесторлардың МБҚ-ға деген ынтасын ... 1999 жылы ... 38,5 ... теңгені құрады, бұл 1998 жылға қарағанда 1,8 есе
төмен болды. МБҚ нарығын қолдау үшін ... ... ... ... ... ... шығара бастады, сондай-ақ арнаулы ...... ... ... ... ... дамуы сандық өсуімен ғана емес, сонымен бірге ... ... де ... Мемлекеттік бағалы қағаздар спектрінің
кеңеюі қағаздардың жаңа түрлерімен де, ... ... ... ... мерзімдерінің артуымен де қосарланып отырды. 1994 – 1995 ... ... ... ... 3, 6, 12 ... ... ... шығарылды,
1997 жылдан бастап орта мерзімді, купондық және инфляция бойынша немесе
айырбастау бағамы бойынша индекстелген бағалы ... ... ... ... басқа бастапқы нарықта
мемлекеттік емес (корпоративтік және ... ... ... ... ... ... нағыз пайдалы, бірақ сонымен ... ... ... ... ... мен ... акциялары
жатады. Корпоративтік бағалы қағаздар нарығының қалыптасуы белгілі бір
дәрежеде 1996 жылы ... ... ... ... нарықтың жұмыс істеуі ұзақ мерзімді қазынашылық
міндеттемелерімен және ... ... ... ... ... ... ... өсуімен сипатталады. Қайталама ... ... ... ... ... ... бастапқы дилердің жұмыс
мүмкіндігін қамтамасыз ететін биржадан тыс жұмыс істейтін бағдарламаны іске
енгізумен байланысты болғанын атап ... ... ... ... ... нарығының даму жолдары
Қазіргі кезде Республикада бағалы қағаздар нарығы ... Оның даму ... ... ... жүргізлуде. Бюджеттің
кемшілігін толтыру мақсатында мемлекет бұрынғыдай ақша бегілерін
шығармай, оның орнына мемлекеттік бғалы қағаздар , ... ... ... вексельді шығаруда. Алайда, бағалы қағаздар нарығының
дамуы жолында шешуін талап ететін экономикалық және әлеуметтік-
психологиялық мәселелер көп.
Экономикалық мәселерге;
а)нарықты реттейтін ... ... ... анрығын дамытатын біріңғай көзқарас
жүйесінің жоқтығы;
б)заңдардың мүлтіксіз орындалмауы;
в)салымдарды тіркеу жүйесінің жоқтығы;
г)бағалы қағаздар нарығының материалдық – ... ... ... өсу ... ... ... ... –психологиялық мәселерге қағаздарнарығында маман
кадрлардың аздығымен халықтың ... ... ... жатады . Бұл мәселелер халықтың басым көпшілігінің бағалы
қағаздар нарығының мәні, түсінбеушілігі мен инвестиция беруге
психологиялық дайындығының жоқтығынан ... ... ... ... бағалы қағаздар жөніндегі
Ұллтық коммисияның осы іспен шұғылдануға рұқсат берген Оқу орталықтарының
жұмысын Ұлттық ... бір ... оның ... ... ... хатшысы болып, бағалы қағаздар нарығын реттейтін Бас басқарманың
мамандары ... ... ... ... ... бітіріп, мамндығы туралы
бірінші санатты куәлік алған 1500-дай адам брокерлік, дилерлік іспен
айналысуға құқық алды.
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығының ерекшелігі-
кіші және ... ... ... ... ... жеке ... мен өз ... әрбір азаматын
қатыстыру. соның нәтижесінде жекеменшіктендіруге банк ... ... ... ... ... ... бағалы нарығында жеке
үстемдік роль атқарады. Дәл осы жағдай көпшілік ... ... ... ... ... бас ... әкеп соқтырды. .
Сондықтан еліміздегі экономикалық өзгеріс әлеуметтік бейімделген бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарнарығының құрылуына әрбір азаматтың қатысуына мүмкіндік берген
жөн.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда Қазақстан Республикасының ... ... ... құру және оны одан әрі өрістету ... ... ... ... ... ... иелегінен алу және
жекеменшіктендірудің Ұлттық бағдарламасы бағалы қағаздар ... ... құру ... ... ... ... өрлеудің қаржыландырудың басты
жолы бағалы қағаздар нарығы болып табылады.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында қаржы ... ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді пайдаланудың,
ұлттық шаруашылықта ақша қозғалысын ұтымды ... ... ... ... және бағалы қағаздар нарығы, сондай - ақ ... ... де іс - ... ... Қаржы нарығы экономиканың түрлі шаруашылық
жүргізуші ... ... ... қайта бөлуді барлық әр түрлі нысанда
реттейтін ... ... ... ... ... неғұрлым
жалпы (ортақ) ұғым болып табылады.
Бағалы қағаздар ерекше тауар ретінде өмір сүреді, оңын өзінің оған
тән онда ... ... мен ... бар ... ... ... Алайда
бағалы қағаздар нарығында сатылатын тауарлар өзгеше тауар болып табылады,
өйткені бағалы қағаздар – бұл тек ... ... ... ... ... бірақ нақты емес капитал. Бағалы қағаздар нарығының оқшаулануы
тап олардың осы ... ... және ... ... ... ... басқа иеленушіге көп жағдайларда еркін және оңай ... ... ... ... ... ... ... бизнестің
нақтылы құнын бағалауға мүмкіндік береді: тиімді жұмыс істейтін шаруашылық
жүргізуші субъектілерде олардың неғұрлым жоғары бағасы белгіленеді.
Қаржы нарығының ... бос ақша ... ... және ... бөлу ... ... өндіріс үдерісіне ықпал етумен ғана айқындалып
қоймайды. Оның жұмыс істеуі әкімшіл - ... ... тән ... ... ... ... бойынша ресурстарды қайта бөлуге
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын өтеусіз қайта бөлу түрінде төте
байланыстар іс- ... ... Бұл ... ... сфералар мен
объектілерге жедел аудару есебінен шаруашылық жүргізуші субъектілердің,
салалардың және ... ... ... ... тұрақтандырады.
Айтылған мәселелердің барлығы мемлекетіміздің экономикалық дамуының
бүгінгі кездегі сатысында Қазақстан халқының жас буыны алдында жаңа, ... ... ... ... ... және сол ... нарығындағы
операцияларды меңгеру міндеті пайда болғанын айқындайды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1) Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... Д.Т.Бохаев, Э.А.Рузиева. – Алматы: Экономика, 2005.
3) Бағалы қағаздар нарығы ... ... ... ... ресми
мәтіні, - О рынке ценных бумаг: Официальный текст Закона РК. – ... ... 2004. 192 ... Балабанов А.И., Балабанов И.Т. Финансы. Учебное пособие – Петербург:
2000. 192с.
5) Мамыров Н.К., Саханова А.Н. и др. Государство и ... В 4-х т. ... ... ... ... ... бумаг и его финансовые институты: Учебное пособие / ... ... – СПб.: АО ... 1994. 421с
7) Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Оқулық.-Алматы: 2005. 551 бет
8) ... С. және ... ... ... Оқу ...... 2001. 176 ... Құлпыбаев С., Баязитова А. Қаржы теориясы. Оқу ... ... С.И. ... ... Учебное пособие. – М.: Приор, 2000. 256
с.
11) Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы. Оқу құралы. – Алматы: Экономика.
1999. 234 ... ... ... ... предпринемителя.
13) Финансовые рынки и посредники: Учебное пособие/ под ред.
14) Финансы. Учебное пособие (под ред. Проф. А.М. Ковалевой) ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың негізгі және туынды түрлері. Бағалы қағаздар нарығы16 бет
АӨҚО инфрақұрылымы9 бет
Бағалы қағаз және оның түрлеріне сипаттама36 бет
Бағалы қағаз түрлері мен жіктелуі34 бет
Бағалы қағаздар нарығы, оның мәні мен негізгі түсініктері30 бет
Бағалы қағаздар нарығының объектілері21 бет
Бағалы қағаздар нарығының теориялық және әдістемелік негіздері90 бет
Бағалы қағаздар туралы36 бет
Бағалы қағаздардың жіктелуі12 бет
Бағалы қағаздардың жіктелуі және түрлері42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь