Қызмет көрсету нарығы

КІРІСПЕ
1 ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ НАРЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ


1.1 Қызмет көрсету нарығының ерекшеліктері, оны қалыптастыру жағдайлары
1.2 Туристік қызмет көрсету нарығының рыноктық экономикадағы рөлі
2 ТУРИСТІК ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЛАРЫ

2.1 Алматы облысындағы туристік қызмет көрсету орындарының қазіргі жағдайы

2.2 ҚР туристік қызмет көрсету нарығын құқықтық.мемлекеттік реттеу және қолдау жүйесін дамыту
2.3 Туристік қызмет көрсету саласындағы мамандардың біліктілігін арттыру және саланы ғылыми.әдістемелік, ақпараттық қамтамасыз ету

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

ҚОСЫМША
Тақырыптың өзектілігі. Қызмет көрсету нарығының өсу қарқыны мен қызмет көрсетудің тиімділігі экономикалық базистің кеңеюіне септігін тигізіп, қоғамдық өндірістің нәтижелерін жетілдіруге әсер ететін еліміздің әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды факторы болып табылады. Мұның барлығы қоғамның барлық мүшелерінің қоғамдық қажеттіліктерін толығырақ және жан-жақты қанағаттандырудың алғы шарты. Қызмет нарығының бағдары табиғат және оның күштері емес, адамның өзі. Оның негізгі функциясы тұлғаға, оның түйсігіне, қоғамдық өндіріс процесінде адамдардың қарым-қатынастарына әсер етуінен байқалады. Қызметтер нарығы дами түсе, адамдардың тұрмыс салтының қалыптасуына әсер етеді.
Рухани өсу мен үйлесімді даму жолында кең мүмкіндіктер беру, қызметтер нарығының әлеуметттік бағыттылығын айқындаушы аспектілерінің бірін білдіреді. Сөйтіп, қызметтер нарығы халықтың тұрмыс деңгейін көтере, халық шаруашылығының экономикалық өсуінің маңызды факторы ретінде көрінеді.
Өндірістік емес үй шаруашылығын жүргізуге уақыт шығынын қысқарта отырып, адамдарды тартымсыз және қиын жұмыстарды орындаудан босата отырып, қызмет нарығы адамдардың рухани және физикалық дамуы үшін олардың бос уақыт шеңберін кеңейтуге мүмкіндік туғызады.
Бос уақыт әсерін бір жағынан, экономикалық өсу факторы ретінде, екінші жағынан – бос және жұмыс уақытының өзара тығыз байланысы ретінде көрінетін уақытты үнемдеу заңының жұмыс жасау механизмінің көрінісі ретінде қарастыруға болады. Саяси экономикалық аспектіде бұл өзара байланыс жұмыс уақытының азаюы бос уақыттың көбеюіне негіз жасайтындығынан ғана көрінбейді. Бос уақыт көбейген сайын біріншіден, жұмысшылардың біліктілігін жоғарылатуға жақсы жағдай туғызады, екіншіден, олардың біліктілігі жоғарылағаны есебінен еңбек ауысуының экономикалық заңының толық жүзеге асуы үшін жағдай жасалады және соның негізінде барлық қоғамдық уақыттың бүкіл құрамдас бөліктерінің тиімді пайдалануы жүргізіледі.
Сонымен қатар, қызмет нарығының кейінгі дамуының әлеуметтік-экономикалық аспектісі адамдарға бос уақытты мәдени түрде, белсенді және жоғары тиімділікпен пайдалануды үйрету болып табылады.
Қазіргі заман адамының өмірі, қалай дегенмен де, қызмет көрсетумен байланысты. Себебі, қызмет көрсету саудасына коммуналдық игілік те, байланыс та, банктік бизнес те, көтерме және бөлшек сауда да, көлік тасымалы да, сондай-ақ сақтандыру, заңды, медициналық, білім беру қызметтері және т.б. жатады. Қызмет көрсету сапасына мемлекет табысы да, фирма пайдасы да, қолайлылық, тұтынушылардың қауіпсіздігі де, әл-ауқаты да байланысты болады.
1. «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы // Егемен Қазақстан, 2010, 29 қаңтар.
2. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан -2030» // Егемен Қазақстан, 1997, 11 қазан.
3. «Қазақстан дағдарыстан кейінгі дүниеде: Болашаққа интеллектуалдық секіріс» атты Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ҚазҰУ-де оқыған дәрісі // Қазақ Ұлттық Университетінің ресми сайты: www.kaznu.kz.
4. Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы 2001 ж. 13 маусымдағы № 211-ІІ ҚР Заңы (2009.17.07. берілген өзгерістер мен толықтырулармен) // Егемен Қазақстан, 2009, 30 мамыр.
5. Лицензиялау туралы ҚР-ның 2007ж. 11 қаңтардағы №214 Заңы // Егемен Қазақстан, 2007, 26 қаңтар.
6. ҚР Үкіметінің 2007ж. 11 маусымдағы №481 қаулысымен бекітілген туроператорлық турагенттік қызметті, туризм нұсқаушысы көрсететін қызметті лицензиялау ережесі // Ресми газет, 2007, 9 тамыз.
7. Туризм және спорт министрiнiң мiндетiн атқарушының 2008 жылғы 4 қазандағы №01-08/181 бұйрығымен бекiтiлген Туристiк қызмет саласындағы мамандарды қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру ережесi // Заң газетi газетi, 2008, 27 қараша.
8. Шеденов Ө.Қ., Ілиясов Д.Қ., Исагулова Г.Д. Қызмет көрсету аясындағы маркетингтің даму ерекшеліктері. Оқу құралы. – Алматы: «Қазақ университеті», 2007. – 220 б.
9. Дүйсебаева К.Д. География сферы обслуживания: Учебное пособие. – Алматы: «Қазақ университеті», 2007. – С.66.
10. Бейсенбаева А.К. Туризмдегі бухгалтерлік есеп. Оқу құралы. –Алматы: Заң әдебиеті, 2007. – 320б.
11. Чудновский А.Д. Управление индустрией туризма: Учебное пособие. – М.: КНОРУС, 2006. – С.90.
12. Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері: Оқу құралы. – Алматы: «Қазақ университеті», 2004. – 172б.
13. Смыкова М.Р. Туризм: экономика, менеджмент и маркетинг. Алматы: Юридическая литература, – 2007. – С.220.
14. Чудновский А.Д., Жукова М.А. Менеджмент туризма: Учеб-метод. пособие. – М.: Финансы и статистика, 2007. – С.224.
15. ҚР Президентінің 2006 жылғы 29 желтоқсандағы №231 Жарлығымен бекітілген ҚР-да туризмді дамытудың 2007-2011ж. арналған Мемлекеттік Бағдарламасы // Егемен Қазақстан, 2007, 1 қаңтар.
16. Алматы облысында туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған бағдарламасы // Талдықорған, 2007, 12 қаңтар.
17. Мастер-план развития кластер «Туризм» в Алматинской области // Алматы облысы әкімдігінің ресми сайты: www.tkoblakimat.kz
18. Маханбет Н.Р. Қызмет көрсету саласының әлеуметтік–экономикалық маңыздылығы // Саясат – Policy. – 2008 - №2. - 61-65б.
19. Есен Т., Тайтик Н. Қазақстанда туризмді дамытудың алғышарттары. / Роль современной молодежи в развитии социума. Материалы международной научно-практической конференции магистрантов и студентов/. – Қарағанды, Болашақ – Баспа, 2007. – 131-133б.
20. Алматы облысында туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі іс–шаралар жоспары // Талдықорған, 2007, 19 қаңтар
21. Қалықұлов Қ.М. Туризм дамуының нормативтік-құқықтық және әдістемелік негіздері // ҚазЭУ хабаршысы. – 2008. - №4. - 53-55б.
22. Алматы облысы кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің туризмді дамыту бөлімінің мәліметтері.
23. ҚР Статистика агенттігінің ресми сайты: www.stat.kz.
24. ҚР Туризм және спорт министрлігінің ресми сайты: www.mts.gov.kz.
25. Маханбет Н.Р. Қызмет көрсету туризмдегі әлеуметтік-экономикалық фактор ретінде // Саясат – Policy. – 2008 - №1. - 30-32б.
26. Қуаныштаева А.Е. Туристік қызметтер нарығын мемлекеттік реттеудегі ерекшеліктер // ҚазЭУ хабаршысы. – 2008 - №6. - 194-198б.
27. «Дайджест туристских имиджевых мероприятий Алматинской области» сборник. – Талдыкорган, 2009.
28. Муқсинова Б. Қызмет көрсету саласының қазіргі таңдағы жағдайы. /Роль современной молодежи в развитии социума. Материалы международной научно-практической конференции магистрантов и студентов/. –Қарағанды, Болашақ– Баспа, 2007.
29. Исабеков Б.Н. Қазақстанда туризм саласын дамытуды жетілдірудің экономикалық тетіктері // ҚазЭУ хабаршысы. – 2009 - №4(70). - 190-195б.
30. Алматы облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің туризмді дамыту бөлімінің туризмді дамыту мәселелері бойынша әдістемелік құралы. – Талдықорған, 2010.
31. Туристский путеводитель по Алматинской области «Жетысу – край туризма». – Алматы, 2010. – С.68
32. Каталог по экологическим и культурно–познавательным объектам Алматинской области. – Талдыкорган, 2009.
        
        |    |КІРІСПЕ                                                            |3  |
|1 ... ... ... ... ... |6 |
| | | ... |Қызмет көрсету нарығының ерекшеліктері, оны қалыптастыру |6 |
| ... | ... ... қызмет көрсету нарығының рыноктық экономикадағы рөлі |16 |
|2 |ТУРИСТІК ... ... ... ДАМУ ... |28 ... ... ... ... ... ... ... қазіргі |28 |
| ... | ... |ҚР ... ... ... ... құқықтық-мемлекеттік реттеу және|40 |
| |қолдау жүйесін дамыту | ... ... ... ... ... ... біліктілігін |50 |
| |арттыру және саланы ғылыми-әдістемелік, ақпараттық қамтамасыз ету | |
| | |59 |
| ... | |
| | |63 |
| ... ... ... | |
| ... | ... ... Қызмет көрсету нарығының өсу қарқыны мен қызмет
көрсетудің тиімділігі экономикалық базистің кеңеюіне септігін ... ... ... ... әсер ... ... дамуының маңызды факторы болып табылады. Мұның
барлығы қоғамның барлық мүшелерінің қоғамдық қажеттіліктерін толығырақ ... ... алғы ... ... нарығының бағдары табиғат
және оның ... ... ... өзі. Оның ... функциясы тұлғаға, оның
түйсігіне, қоғамдық өндіріс процесінде адамдардың қарым-қатынастарына ... ... ... нарығы дами түсе, адамдардың тұрмыс салтының
қалыптасуына әсер етеді.
Рухани өсу мен ... даму ... кең ... ... қызметтер
нарығының әлеуметттік бағыттылығын айқындаушы ... ... ... ... ... ... тұрмыс деңгейін көтере, халық
шаруашылығының экономикалық өсуінің ... ... ... ... емес үй ... ... ... шығынын қысқарта
отырып, адамдарды тартымсыз және қиын жұмыстарды ... ... ... ... ... ... және физикалық дамуы үшін олардың бос уақыт
шеңберін кеңейтуге мүмкіндік туғызады.
Бос уақыт ... бір ... ... өсу факторы ретінде, екінші
жағынан – бос және жұмыс уақытының өзара тығыз байланысы ретінде көрінетін
уақытты үнемдеу заңының ... ... ... ... ... ... ... экономикалық аспектіде бұл өзара байланыс ... ... бос ... ... ... ... ... Бос уақыт көбейген сайын біріншіден, жұмысшылардың біліктілігін
жоғарылатуға жақсы жағдай туғызады, ... ... ... ... еңбек ауысуының экономикалық заңының толық жүзеге
асуы үшін жағдай жасалады және ... ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануы жүргізіледі.
Сонымен қатар, қызмет нарығының кейінгі ... ... ... ... бос ... ... ... белсенді және
жоғары тиімділікпен пайдалануды үйрету болып табылады.
Қазіргі заман адамының өмірі, қалай дегенмен де, ... ... ... ... ... ... коммуналдық игілік те,
байланыс та, банктік бизнес те, көтерме және ... ... да, ... да, ... сақтандыру, заңды, ... ... ... және т.б. жатады. Қызмет көрсету сапасына мемлекет ... ... ... да, ... ... ... де, ... да
байланысты болады.
Мұндағы байланыс тура, әрі айқын: өмірді ... ... ... ... аудартады, оларды қолдануға ықыласын тудырады.
Бос уақытты пайдалану тиімділігі қызметтер нарығы салаларының жұмысын
жақсарту есебінен жоғарылайды және де ол ... ... ... ... түрлерімен үйлеседі. Егер байланыс, тұрмыстық қызмет,
жолаушылар көлігі секілді қызмет түрлері адамдардың бос ... ... ... онда туристік қызмет секілді түрлері оны тиімді
пайдалануға ... ... ... ұзақ мерзімді және белсенді демалыс
жаұядағы міндеттердің тиімді бөлінуіне, сонымен ... ... ... ... ... әсер ... ... өздерінің бос
уақытын мәдениетті, белсенді және мүмкіндігінше тиімдірек ... ... аясы ... ... ... ... де, ... көрсету саласының қазіргі жағдайын қарастыру
кезінде, біз, халық шаруашылығының жеке салалық сегменттеріндегі, соның
ішінде ... ... ... ... мен болашағына назар ... деп ... ... ... қоғамның экономикалық және әлеуметтік
ұйымдастырылуында маңызды орын алады.
Қазақстанның тәуелсіздік алуы туристік ... ... ... мен ... ... және ... ... жаңғырту үшін негіз
болып қаланды. Туризмнің тез және ... ... оның ... ... барлық саласына және қоғамның әл-ауқатына ... ... ала ... ... ... ұзақ ... даму
бағдарламасында туризмді басымды сала деп анықтады.
Қазіргі уақытта Қазақстан үшін ... ... ... емес ... дамыту негізгі бағыттардың қатарына еніп отыр.
Әлемдік ... көз ... ... ... ғана ... бара ... ... табысының негізгі бөлігін шикізаттық емес саладан табуды мақсат
еткен Қазақ елінің алдында алынбаған ... асу бар. ... ... ... ... ... ... өңдеуші бағытқа бұрғалы отыр. Бұл ретте
туризмнің алар орны ерекше.
Сол себепті, бүгінгі таңда туризм – әлемдік экономиканың ең құлдырауға
барынша ... ... ... ... ... ... ... әлемдегі жалпы ұлттық ... ... бір ... ... 11 ... астамын, әлемдік өндірістің әрбір 9-шы жұмыс
орнын қамтамасыз етеді екен. Дүниежүзінде туризм тез қарқынмен ... ... ... ... көрсету саласында 1-ші орынға шығады. Туризмге салынған
капиталдар басқа салаға қарағанда қайтарымдылығы аз уақытты қажет ... ... ... ... ... ірі ... ...
мұнайды қуып жететіні белгілі. Ең ... ... ... ресурстар
береді. Жалпы, қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... экономикаға оң әсерін тигізеді.
Жұмыстың тәжірибелік құндылығы: диплом жұмысы экономикалық факультет
студенттері үшін негізгі, әрі қосымша материал ... ... ... зерттеудің мақсаты – Қазақстан экономикасының тұрақты дамуын
қамтамасыз ететін маңызды фактор ретіндегі қызмет көрсету нарығын ... ... ... ... ... мақсат келесі мәселелерді
шешуге келіп тірелетін дипломдық ... ... ... ... ... ... теориялық түсінігі мен болмысын қарастыру;
- Қазақстандағы қызмет көрсету нарығының дамуына, оның ... бірі ... ... ... ... нарығына талдау жасау;
- туристік қызмет көрсету саласын дамыту жөніндегі ... ... ... ... ... және ... қызмет көрсету
орындарындағы мәселелерді анықтау және олардың шешу жолдарын әзірлеу.
Дипломдық жұмысты жазу ... ... ... ... оқу ... ... баспасөз басылымдары,
әкімдіктердің, кәсіпорындардың тоқсандық, жылдық қаржылық ... пәні – ... ... ... ... ... – Алматы облысындағы туристік қызмет көрсету
орындары.
Дипломдық жұмыстың ... ... ... ... (2 тарау мен
5 тараушадан тұратын), қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... қызмет көрсету нарығының, оның негізгі
салаларының бірі – туризмнің жалпы сипаттамасына ... ... ... ... ... ... көрсету орындарының қазіргі кездегі даму
деңгейі қамтылған
1 ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ ... ... ... ... ... нарығының ерекшеліктері, оны қалыптастыру жағдайлары
Әлемдік нарықтық экономикада тауар, капитал, ... күші ... ... ... ... да әрекет етеді. Қызмет көрсету нарығы негізгі
мақсаты халықтың қызметтерге деген мұқтаждықтарын ... ... ... ... ... ... ... нарығы әлемдік
шаруашылықтың ауқымды бөлігін алады. Сондықтан қызмет көрсету ... ... ... ... келе ... болашағы зор салалардың
бірі. Алдыңғы қатарлы, дамыған мемлекеттердің тәжірибесіне көңіл ... ... ... ... ... ... ... деген
сұраныс артуда [28].
Қызмет көрсету нарығы экономиканың барлық салалары жұмысшыларының
сапалық сипатына әсер ... ... ... ... ... және ... ресурстарын өндірістік емес
салаларда қолдану үшін босатуға мүмкіндік береді, яғни тек ... ... ... қана ... сондай-ақ материалдық өндіріске де ... ... Ол ... ... мен ... заттарының өндірісін
дамытуға көмектесе отырып, материалды игіліктердің негізгі тұтынушыларының
бірі болып табылады, ал материалдық ... ... емес сала ... қызметтерге сұранысты тудырады. Өндірістік емес сфера материалдық
өндірісте өз базасын таба ... ... ... ... ... болып келеді. Екі саланың дамуының өзара байланысты үрдісінің жұмыс
жасауы халықтың материалды және ... ... ... ... көрсету нарығының және оның салаларының жұмысшылары материалды
игіліктердің тек ... ғана ... ... Өз ... ... қызмет ете отырып, материалды емес рухани құндылықтарды құрады.
Олардың ортақ мақсаты – ... ... ... максималды
қанағаттандыру және өмір сүру деңгейін жоғарылату болғанымен де, екі
сферада бұл ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
экономикалық функцияларды да орындайды. ... ... беру ... ... қанағаттандыра отырып, жұмысшы күшін ұдайы өндіру
факторы ... ... ... қызметтер тұтынудың маңызды элементі және адамдардың
өмір сүру қалпын жетілдіру шарты болып табылады. Қызмет көрсету ... ... ... ... тіршілік іс-әрекетінің көптеген
критерийлерін өзгертуге әсер етеді және бұл ... ... ... ... оның ... жоғарылатуға әсер етеді.
Ғылыми зерттеулерде жалпы қызметтер, біріншіден, орындалатын ... ... ... ... ие ... өнімі ретінде анықталады. Бұл
дегеніміз ... ... ... ие және ... ... Жалпы қызметтің келесі ерекшелігін атап кетуге болады:
– сезілетін және сезілмейтін қасиетке ие (сезілмейтін – аудитордың
кеңесі, ... ... ... өндіру мен сату уақытының сәйкес келуі (мысалы, шаштараз);
– қызметтер тауарға қарағанда стандарттау мен ... ... ... ... ... ... нәтижесінің анықсыздығына жоғарғы
тәуекелділік аумағында болады;
– қызметтерді сақтауға және ... ... ... ... ... ... мен тұтынуда жеке;
– қызметтердің материалдық еместігі;
– қызметтер түрінің сан алуандығы;
... ... ... болып табылады.
Көптеген мемлекеттік, коммерциялық емес қызметтердің сыртқы әсерлері
бар, соның арқасында ... жеке ... ... ... мүмкіндік
бермейді. Қоғамдық игіліктер ретінде қызметтер келесідей сипатталады:
- бөлінбеушілік, яғни оларды жеке ... бере ала ... ... ... үрдісінен тұлғаны бөліп шығарудың мүмкін
еместігі;
- белгілі қызмет түрін тұтынуды ... ... [8, 5-9 ... қызметтер материалды және материалды емес болуы мүмкін.
Материалды ... ... ... ... ... ... ... материалды қызметтер – бұл машиналарды жөндеу
бойынша, аяқ киім тігу бойынша қызметтер және т.б. ... ... ... заттандырылған тұтыну құны болып табылады, ол қызметті ... ... ... ... ... ... ... тауар сияқты
өзінің объектісіне жылжу жолында ... ... ... өндіру– айырбас–
бөлу– тұтыну. Қызметтің объектісі қызметті өндірушімен байланысқа баратын,
яғни қызметті ... адам ... ... ... жеке ... мен сұраныстарға сәйкес материалды
тұтыну құндарын өндіруге және ... ... ... ... қатынас. Оларды қоғамның барлық мүшелерінің қажеттіліктерін
қанағаттандыру дайындығына дейін жеткізудің ұйымдастырушылық сипаты бар.
Материалдық ... ... ... ... ... ... игіліктерді құруда ... ... ... ... ... ... жеке ... бойынша тігу және
т.б.), түрлі энергия және өнімдер формасындағы материалды тұтыну ... ... газ, ... және т.б.), ... ... ... ұдайы өндіру үрдісін жалғастыру түрінде (сұрыптау бойынша,
орау, тасымалдау бойынша операциялар), материалды игіліктердің тұтыну ... ... ... ... ... ... тұрмыс
техникасын жөндеу және т.б.). Қызмет көрсету аясында өндіруші еңбекпен
құрылатын ... ... ... ... және ... құны ... ... өнім және ұлттық табыс құрамына жатқызу осы маңызды халық шаруашылық
көрсеткіштерінің ... ... ... және ... ... береді.
Материалдық емес қызмет көрсету барысында оның өндірушісі қажеттілікті
қанағаттандыру үшін адамға іс-әрекет ... әсер ... ... ... ... ... рыногының жұмысшыларының
қызметі және т.б.). Егер материалдық қызмет көрсету кезінде еңбек ... ... ... ... өзі, еңбектің заты және еңбек құралдары, онда
таза (материалды емес) қызмет көрсетуде тек еңбек ... мен ... ... ... заты бұл ... ... өзі болып отыр), яғни таза ... ... заты мен ... бір ... – адам ... ... қызмет жылжудың тек үш сатысынан өтеді: өндіріс – айырбас (жартылай) –
тұтыну. Таза ... ... ... жоғары текті-рухани,
санаткерлік, мәдени қажеттіліктерді қанағаттандыру болып ... [8, ... тек ... ... ... және ... да
қажеттілктерді ғана емес, сондай-ақ адамдардың мәдени-тұрмыстық сұраныстары
мен қажеттіліктерін қанағаттандыра ... ... көп ... қоғамдық
пайдалылықтары болатынын айта кету қажет. Бірқатар қызмет кәсіби білікті
жұмысшы күшінің қалыптасуына ... ... ... жоғары және басқа ... ... ... және ... ... ... ... Қызметтер, адамды тұлға ретінде қалыптастыратын басқа да ... ... ... мен ... дамуы, ең алдымен, жалпы ұлттық өнімнің,
жұмыс күшінің және ... ... ... ... ... ... ... Осының салдарынан жұмыс күшін ұдайы өндіру үшін ... ... ... ... ... бір бөлігіне жатқызбау мүмкін
болмай отыр.
Халыққа материалдық сипаттағы ... ... ... жоғары өсу
қарқыны көптеген маңызды экономикалық және әлеуметтік мәселелерді ... алғы ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени бағыттағы
игіліктермен қамтамсыз ету адамдар арасындағы өзара қатынасты жетілдіруге,
тұлғаның ... ... ... ... ... ... аймақтары арасындағы әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... әсер етеді.
Қазіргі жағдайда қызмет нарығының салалары және оның ... ... ... бір ... ... орындайды:
- материалдық өндіріс аясында және қызмет сферасында өндірілген
материалдық және ... ... ... жеке талғамдары мен
сұраныстарына ... ... және ... ... осы
игіліктердің болуын анықтайды;
- заттардың тұтыну құнын қайта құра отырып, ... ... яғни ... ... салалары тауар-заттардың өндірісін
толықтырады;
- өмірлік ... ... ... ... ... етеді (қоғамдық
тамақтану, коммуналдық және тұрмыстық қызмет көрсету);
- жұмысшы күшінің ұдайы өсуіне және қызмет ету ... ... ... саналы демалу үшін, халықтың бос уақытын үнемдеу үшін жақсы жағдай
жасайды;
- үй шаруашылығындағы еңбектің қысқаруына және ... ... ... ... ... ... және қала мен ... ... ... ... алып ... қызмет көрсету нарығы – жұмыс күшінің ұдайы өндірісіне,
тұтынушылардың материалдық және ... ... ... ... ... материалдық және материалдық емес сипаттағы және
адам ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы.
Қызмет көрсету нарығының еңбек өнімі ретіндегі қызмет қызметтің ... ... яғни ... ... және ... ... қызметтер.
Қызмет көрсету сферасы оның шектелу критерийіне сәйкес объективті түрде
келесі сфераларға бөлінеді: өндіріске, ... ... ... көрсету.
Халыққа қызмет көрсету сферасының салалары өндіріс функцияларын орындайды –
еңбек өнімдерін дайындап, оны тұтынушыға ... және ... ... және ... қажеттіліктерін қанағаттандыру
мақсатында қызмет көрсету. Қызметтерді ... ... ... ... мен тәжірибесі, рыноктық сегменттеу, ... ... ... ... ... және т.б. ... мүмкін [8, 11-12
б].
Сондай-ақ, қызмет көрсету саласы өндірістік емес саланың белгілі бір
бөлімі бола отырып, мына ... ... ... үй - ... ... (тұрғын үй қызмет көрсетуі) –
барлық жағдайлары жасалған (электр, су, газ, ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
2) халықты әлеуметтік қамтамасыз ету ...... ... ... ... балалар үйі мен интернаттар, зейнетақымен
қамтамасыз ету және әлеуметтік сақтандыру;
3) ... ... және ... тамақтандыру;
4) тұрмыстық қызмет көрсету – бұл кең сала. Мұнда ең алдымен, бір
мезгілде қызмет ... ... да, ... ... де ... салалар ерекшеленеді (киім, аяқ киім, бас киімдерді жеке ... ... ... және т.б., ... ... ... аяқ киім,
пәтерлерді жөндеу және т.б. Екінші, бұдан да ауқымды топқа жеке ... ... ... киім жуу, ... ... ... ... және т.б.), үйді күту жұмыстары (еденді сүрту, үйді
жинастыру, ... жуу және т.б.) және жеке ... ... ... суретке түсіру пункттері және т.б. жатады, ерекше ... ... ... мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету – пошта, телеграф, телефон-
автоматтар, қалааралық сөйлесу ... ... ... ... ... шынықтыру және спортпен жеке шұғылданудың базасы ретінде).
2) туристік-экскурсиялық қызмет көрсету;
3) халықтың кейбір ерекше топтарының өмірін ... ... ... үйі мен ... ... ... мүгедектер мен жазылмайтын
науқас адамдар және түзету мекемелеріндегі адамдар);
4) кәделік ... ...... ... күтімі және оны
ұйымдастыру, крематорийлер қызметі;
5) заң қызметтері (наториат, адвакатура, азаматтардың жеке құқықтарын
бұзушылық істері және ... да ... ... ... ... мәдени-ағартушылық қызмет көрсету – ... ... ... ... ... кинотеатрлар, концерттік және көрмелік залдар,
цирктер, мұражайлар, стадиондар мен ... ... мен ... кітапханалар; сондай-ақ бұл салаға мыналарды да жатқызуға болады:
газет, журнал және кітап баспалары, радио мен телевидения, кітап саудасы;
7) ... беру – ... ... ... ... беретін мектептердің
жүйесі: кәсіптік-техникалық оқыту, орта арнайы, жоғары оқу ... ... ... ... ... көтеру;
8) медициналық қызмет көрсету (денсаулық сақтау) – ... ... ... ... медпункттер мен ауылдық
жерлердегі фельдшер-акушерлік ... ... ... диспансерлер,
жедел жәрдем бекеттері, ана мен баланы қорғау жүйесі, әйелдерге кеңес беру,
санатория-курортттық желі мен ... ... ... дезинфекциялық бөлімшелер, санитарлық ағарту үйлері және
т.б.;
9) халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... және сот ... ... өрттен қорғау қызметтері;
10) жолаушыларды тасымалдау көлігі – тек уақыт үнемдеу ... ... ... ... әртүрлі қажеттіліктерін қанағаттандыру (поштаны
жеткізу, медициналық ... ... ... ... ... және т.б. ... [9, 10-12 б].
Көптеген қызметтер түрлерін бірнеше топтарға ... ... ... ... ... ... бойынша өндірістік (құрылыс,
инжиниринг, лизинг, құрылғылар мен ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру, қаржылық, несие беру,
кеңес беру, жарнама), тұтынушылық (үй шаруашылығына қатысты ... ... ... ... ... ... (теледидар, радио,
білім, мәдениет, денсаулық сақтау).
Қызмет көрсету саласында жинақталған әр алуан ... ... ... ... ... де ... Олардың топтастырылуы еңбек сипатына
сәйкес келеді. Соңғы тұтынушы тұрғысынан қызметтердің келесі түрлерін ... ... ... ... ... (жүк ... ... қызмет
көрсету бойынша байланыс, материалды-техникалық жабдықтау және т.б.);
– жеке ... ... ... тұтынушылық сипаттағы (жолаушыларды
тасымалдау, сауда, қоғамдық тамақтану, тұрғын үй-коммуналдық, ... ... ... ... ... ... байланысты әлеуметтік-мәдени
қызметтер (білім беру, денсаулық сақтау, дене ... және ... ... және мәдени-ағартушылық);
– әлеуметтік қызметтер (мемлекеттік басқару органдарына және қоғамдық
ұйымдарға, қоғамдық тәртіпті ... ... ... ... және ... 12 ... қоғамда халыққа көрсетілетін қызметтерге төлемдер бірнеше
көздерден алынады. Соның ... ... ... ... болып
табылатындары:
1) нарықтағы тауарға секілді қызметке тұтынушы өзі ... ... өз ... ... «Тұтыну қорына» бөлінетін жалпы ... ... ... ... төлейді, бұл «тегін» қызмет.
«Жартылай ақылы» қызмет формасы кең таралған, мұнда мемлекет қызметтің
толық бағасының тек ... ... ... барлық мүшелеріне жеңілдік
ретінде (біраз уақыт бұрынғыдай коммуналдық қызметтерге, қалалық тасымалдау
көліктеріне және т.б.) немесе ... ... бір ... – көп ... ... ... және т.б. ... беріледі.
Бұрынғы КСРО-ның әлеуметтік саладағы үлкен жетістігі – барлық
қызметтің тегін ... Ол ... ... ... және ... ... ... тегін жүргізілді (кейіннен ... ... ... бар ... және ... мекемелерінің бөлінуінен біраз
бұзылған қағида). Мектепке дейінгі мекемелерді қамтамасыз етуге, жұмысшылар
мен олардың балаларына ... ... ... ... етуге
арналған ірі дотациялар қарастырылды. Бұлардың бәрі мемлекеттің әрі қарай
дамуы үшін ... ... ... ... үшін өте ауыр ... өнеркәсіп
пен ауылшаруашылығына капиталдың көп бөлігін салудың төмен тиімділігімен
ЖҰӨ баяу өсті. Сол себептен, өмір сүру ... оның ... бір ... ... көрсету деңгейі де баяу өсті [9, 12-13 б].
Қазір елімізде көптеген шаралар нәтижесінде халықтың белгілі ... ... және ... ... ... яғни ... ... көмектесу қолға алынды. Өзінің көптеген шектеулері мен талаптары
болса да, жұмыссыздарға жәрдемақы беру жүйесі, ақылы ... ... ... ... ... ... ... да жүзеге
асырылады.
Сондай-ақ, барлық кездер мен барлық елдердегі тұрмысы төмен халыққа
қажет қызметтердің ... ... ... қөзі – ... ... және жеке ... бар адамдар мен фирмалардың жеке және
жасырын жарналарын да ... олар осы үшін ... ... ... белгілі
бір жеңілдік немесе басқа да қоғамдық пікірде оң «беделін» қалыптастыру,
жарнама ... ... ... айта кеткен жөн. Мұнымен әртүрлі
қоғамдық ұйымдар көптеп айналысады. Мұндай салымдарды ... өте ... оны ... ... ... Ол, ... ... табиғи апат
кездерінде қажет және елеулі болады [9, 14 б].
Бүгінде еліміздегі көрсетілген ... ... ... және ... ... есебінен жүргізіледі.
Қызмет көрсету нарығын көптеген қызмет түрлерін өндірумен айналысатын
кәсіпорындар (фирмалар), мекемелер, ұйымдар және ... ... ... ... ... ... Рыноктық экономикада оған рыноктық және
рыноктық емес секторлар ... ... ... ... ... ...... мемлекеттік және бейкоммерциялық қызмет көрсету жүйесі.
Қызмет рыногының ерекше қырлары келесілер:
- рыноктық үрдістердің жоғарғы қозғалыстығы, бұл ... ... және ... ... ... ... ... сегменттеу, бұл әдетте қызмет аясының өндірістік
қорларын қатаң территориалды ... ... ... ... және ... қызметтерді өндіру мен тұтынудың жергілікті сипаты, ол қызметтерді
өндіру мен тұтыну үрдістерінің кеңістікте және уақытта ... ... ... ... ... бұл ... көрсету аясына
салынған капитал ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерінің жоғары сезімталдығы, бұны
қызметтердің негізгі екі ... ... ... ... ... ауытқуларын өтеу мүмкінсіздігі)
және утилитарлы сипатымен, яғни қызметтердің ... ... ... ... қызметтерді өндіруді ұйымдастыру ерекшелігі, бұл қызмет көрсету
аясындағы көптеген шағын және орта кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... бұл қызметтерді
өндірушілер мен тұтынушылар арасындағы тікелей байланыстармен ... ... ... ... ... ... мен ... персонификациялаумен байланысты;
- қызметтерді көрсету бойынша іс-әрекет нәтижесінің анықсыздығы болып
табылады [8, 16 б].
Сонымен қатар, жаңа технологияларды меңгерудің динамикалық даму үрдісі
негізінде ... ... ... ... ... ... Қызмет нарығында қызметтің жаңа түрлері пайда болады. Оларға
консалтингтік, инжинирингтік қызметтер, лизинг, ... ... және т.б. ... [28, 156 ... ... ... өсу ... мен қызмет көрсетудің тиімділігі
экономикалық базистің кеңеюіне септігін тигізіп, қоғамдық ... ... әсер ... ... ... маңызды факторы болып табылады. Мұның барлығы қоғамның барлық
мүшелерінің ... ... ... және жан-жақты
қанағаттандырудың ... ... ... ... ... және ... емес, адамның өзі. Оның негізгі функциясы тұлғаға, оның түйсігіне,
қоғамдық өндіріс процесінде адамдардың қарым-қатынастарына әсер ... ... дами ... ... ... ... ... етеді.
Рухани өсу мен үйлесімді даму жолында кең мүмкіндіктер беру, қызметтер
аясының әлеуметтік бағыттылығын ... ... ... ... ... аясы ... ... деңгейін көтеріп, халық
шарушылығының экономикалық өсуінің маңызды факторы ... ... де, кері ... ... төмендетпейміз, яғни
экономикалық өсуді ... ... ... адам ... даму ... ... өнім мен ... көлемі мен
сапасы арқылы оларды қанағаттандыру дәрежесін, алатын табыстар көлемін
анықтайды.
Қызмет көрсету саласы ... ... ... ... ... ... тиімді өткізуіне дейін өмірінің барлық жақтарына, қоғамның ... ... үшін ... ... ... арқылы әсер ететіндігі аян.
Коммуналды-тұрмыстық жағдайлар адамның өмірлік қызметінің орасан уақыт ... ... ... аясы ... қала бермек. Халық өзінің бос уақытын
өзіндік қызмет жасау бойынша үй шаруасына, коммуналды-тұрмыстық ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру тұрғысынан алғандағы маңыздылығы, бұдан басқа қызметтер
аясының өзіндік жұмыскерлерінің ... ... мен оның ... қоғамға,
оның барлық мүшелерінің тұрмыс салтына әсер етуімен толықтырыла ... ... ... ... ... ... оның кәсіби
дайындық дәрежесімен, қоғамдық-саяси даму деңгейімен, біліктілікті үнемі
жоғарылату мен өндірісті жетілдіру ... ... ... Жоғары
білікті мамандардың, қызметті тұтынушылардың жеке ... ... ... ... ... пен ... ... ғылыми түрде
ұйымдастыру және т.с.с. әрекеттерді қамтитын жоғары мәдени деңгейлі қылықты
танытулары бүгінгі күн ... ... ... ... ... ... ... байқалатын еңбек сипатына ие, яғни бұл ... ... ... ... үшін ... ... ... кейпі деп тұжырым
жасай аламыз.
Мысалы, үй шаруасын жүргізудегі уақыт ... ... ... және ... ... ... ... босата, қызметтер аясы
адамдардың бос ... ... ... ... олардың рухани және табиғи
дамуына ... ... ... ... үй ... қолы ... балаларға көп көңіл бөліп, тәрбиесі мен мәдени дамуында өз ... бос ... ... ... маңызын көреміз. Сөйтіп,
қызметтер аясы уақыттың үнемделуі мен оның ... ... ... ... бір ... ... өсу факторы ретінде
қарастыруға болса, екінші жағынан – бұл бос уақыт пен жұмыс уақытының тығыз
ара-қатынасында байқалатын ... ... ... ... ету ... Саяси экономикалық аспектіде аталмыш ара-қатынас жұмыс уақытының
азаюы, бос уақыттың ... ... ... ... Бос ... жұмыскер біліктілігін жоғарылатуға жағымды жағдайлар орнатса,
олардың ... ... ... ... ауысуының экономикалық
заңының толық жүзеге асуының бірден бір себебі болады, ал оның ... ... ... ... бөліктерін тиімді пайдалануға әбден болады.
Тәжірибе көрсеткендей, экономикалық талдау және әлеуметтік зерттеулер
көз жеткізіп отырғандай, бос уақыттың пассивтілігі ... ... ... ... түсіндіріледі.
Бос уақытты пайдалану тиімділігі, қызметтер нарығы салаларының жұмысын
жақсарту есебінен жоғарылайды және де ол ... ... ... ... ... ... Егер байланыс, тұрмыстық ... ... ... қызмет түрлері адамдардың бос уақытының ұлғаюына
септігін тигізсе, онда туристік қызмет ... ... оны ... ... ... ... ұзақ мерзімді және белсенді демалыс
жаұядағы міндеттердің тиімді ... ... ... некелік-жанұя
қатынастарын нығайтуға жанама түрде әсер етеді. Адамдарды өздерінің бос
уақытын ... ... және ... тиімдірек пайдалануға
үйрету, қызметтер аясы дамуының әлеуметтік-экономикалық аспектісі. Қызмет
көрсету аясының көптеген салаларының, ... ... көзі ... ... ... ... кетуіміз қажет. Шын
мәнісінде, қондырма базисінің кез-келген ... ... ... ... ... өмірінің барлық жақтары, тіке және кері ... ... ... ... ... ... [25, 30-32 ... еліміздегі өсу қарқыны, жаңа қызмет түрлерінің пайда ... ... ... икемделуі жөнінен қызмет ... ... ... озып ... ғасырдың 70-80-шы жылдары отандық ақылы қызмет көрсету нарығында
бірқатар жағымсыз тенденциялар ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі мен сұранысы орынды қанағаттандырылмады.
Сол кезде халықтың ақылы ... ... ... ... және ... ... ... жоғары қарқынмен өсіп отырды,
оның нәтижесінде ... ... ... ... Оның ақылы
қызметтерді көрсету ... ... ... ... ... шамасы тұтынушы
тауарларға қарағанда жоғары болды. Бұл жағымсыз ... ... ... ... ... ... туғызды, оның материалды-
техникалық базасының әлсіздігін және ақылы ... ... ... ... принципін туғызды.
Қызмет көрсету нарығының келесі даму перспективасы, ең бірінші шағын
және орта бизнестің, рыноктық инфрақұрылымның ... ... ... ... ... мен ассортиментінің, сервистік қызмет жасаудың
кеңеюімен, импорттық тұтынушылық тауарлардың жеке саудагерлерінің көтерме
саудамен және ... ... ... салу ... ... ... ... тұлғаларға айналуымен байланысты. ... ... ... ... етудің жаңа формаларының дамуы
оларды тіркеу, ... ... ... ... беру ... пайда болуына алып ... Банк ... банк ... ... ... ... ... көлемі және клиенттер тобы көбейді. Соңғы жылдары мүлдем жаңа,
дәстүрлі емес қызмет түрлері пайда ... ... ... ... ... үй ... қызметі, танысу қызметі, жеткізу қызметі,
интернет, дүкендер және басқалар. Қоғамды ақпараттандыру ... ... және ... ... (факс, ұялы байланыс) ақпараттық
кеңестік және инженерингтік ... ... ... ... ... ... ... салдарының көп бөлігі ақылы қызмет жүргізуге
негізделген рыноктық ... ... ету ... ... ... алдымен өндірістік қызметтер). Ақылы қызмет рыногы тауарлы рынокпен
жиынтық ретінде ... және ... ... тән ... болады. Бірақ ақылы қызмет рыногы мен тауарлы рыногы арасында толық
теңдік жоқ. Олардың айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ақылы қызмет рыногында қалыптасатын экономикалық
қатынастар спецификасымен де негізделген.
Қызмет көрсету нарығының ... ... ... қызметтердің
ассортиментінің шоғырлануы мен дамуының территориалды біркелкісіздігімен
сипатталады. Ұсынылатын қызметтердің ең кең ассортименті және сапа ... ... ... ... Мысалы, кеңес беру
қызметтерінің шоғырлануы іскерлік қызмет ... ірі ... ... ... анықталады. Жинақы рыноктағы қызметті
өндіру және өткізу үрдісі көбінесе ... ... Ол ... ... ... ... Халық тығыздығы жоғары аудандарда
өндіріс пен өткізу көбінесе ... көп ... ... [8, 18-19 б].
Қазақстан үшін қызмет көрсету секторы нарықтық қатынас ... ... ... Оған ... ... ... өмір сүріп жатқан халық
ұсынылып отырған ... ... ... ... ... ... ... саласының даму қарқынын шектейді. Алайда, ... ... ... ... ... саласының дамып келе
жатқаны сөзсіз. Егер 1991 жылы 900 жүз қызмет түрі ... ... ... ... ... жаңа ... ... пайда болды,
2009 жылы олардың саны 1500-ға жуық және ... ішкі ... 57 ... ... ... ... ... тек саны ғана емес, оған қоса
сапасы да өсуі керек. ... ... ... ... ... ... ... көрсетудің көлемі ұлғайып, кеңи бермек.
Ал, ол өз кезегінде жұмыссыздықты жойып және халықтың әлеуметтік-
экономикалық жағдайын жақсартып, ... өмір ... ... ... ... көрсету нарығының рыноктық экономикадағы рөлі
Қызмет көрсету саласының қазіргі жағдайын қарастыру кезінде, біз,
халық шаруашылығының жеке салалық ... ... ... туристік
қызмет көрсету нарығының жағдайы мен болашағына назар аудару қажет деп
ойлаймыз.
Туристік қызмет көрсету ... ... ... және ... ... орын ... экономикасы салаларының бірі ретінде туристік қызметтің
құқықтық, экономикалық, әлеуметтік, ұйымдастыру негіздері «ҚР ... ... ... ... Осы ... сәйкес туристік қызмет көрсету
– туристің саяхаты кезеңінде және осы ... ... ... қанағаттандыру үшін ұсынылатын қажетті қызмет көрсетулер
(орналастыру, ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетулері және
сапар мақсатына байланысты көрсетілетін басқа да қызметтер) болып ... ол ... және ... ... бөлінеді.
Туроператорлық қызмет - өзінің туристік өнімдерін қалыптастыру, дамыту
және туристік ... мен ... ... лицензиясы бар заңды
тұлғалардың қызметі.
Турагенттік қызмет – туроператормен қалыптастырылған ... ... мен сату ... осы ... түріне лицензиясы бар жеке немесе заңды
тұлғалардың қызметі [4].
Олардың арасындағы айырмашылық – туроператорлардың туристік өнімді
дамыту мен сату ... ... осы ... ... ... табылады.
Сонымен қатар, туристік қызметтер негізгі, ... және ... ... ... ... туристік жолдамаларда келісіммен ... ... ... ... ... ... экскурсия
қызметі.
Қосымша қызметтер туризм ифрақұрылымы дамыған жағдайда жалпы ... ... ... ... негізгі қызметтерге кірмейтін сауықтыру қызметі,
медицина қызметі, ойын мекемелері және басқалар.
Қосалқы қызметтерге сувенир өнімдерімен қамтамасыз ету, ... ... ... ... және ... да қызметтерді
жатқызамыз [12, 107 б].
Қазіргі уақытта туризм саласының маңызы мен рөлін өте жоғары деңгейде
бағалау мүмкін ... ол ... ... ... ... ... ... болады. Негізінен, туристік қызметтер,
соның ішінде қонақжай ... ... ... де, ... ... Олар ... ... принциптері негізінде құрылады, бұл
олардың отандық туризмнің дамуында рөлін арттырады. Сонымен байланысты
туристік ... үй ... ... ... ... белгілі бір
мақсаттарды қояды. Орналастыру – бұл туризмнің ең негізгі ... ... ... [19, ... да бір ... ... ол ... орналастырудан басталады
және көп нәрсе осыған байланысты. Туристерге ұсынылатын қызметтердің ішінде
ең бастысының бірі – түнейтін ... ... Оған ... ... ... ... тұрғындардың үйлері, турбазалар,
мотельдер, ... ... ... ... және ... ... сүйенсек, 2009 жылы туристерді орналастыру
объектілерінің саны 579-ға жеткен, яғни ол 2008 жылмен салыстырғанда 9,7%-
ға өскен, ал ... ... ... ... саны 1554 мың ... ... 1
*Дерек көзі: ҚР статистика агентттігінің ресми сайты: www.stat.kz
Бұл орналастыру объектілерінің ішіндегі ең ... ...... Оларды да көрсететін қызметтерінің деңгейіне қарай ... ... ... ... ... ... ... 3-жұлдыздылар
алады. Олардың саны 2009 жылы 86-ға жеткен, ол 2008 жылы 68, ал 2007 жылы ... ... 2009 ... 2008 ... ... ... 3 жұлдызды қонақ үйлер
26,5%-ға өскен.
Диаграмма 2
*Дерек көзі: ҚР статистика агентттігінің ресми сайты: www.stat.kz
Сонымен ... ... ... пен ... ... да ... ... бар. Жалпы тамақтандыру туристік қонақ
үйлері жанындағы мейрамханаларда, ... ... ... да ... ... ... жүріп-тұруында көліктің атқаратын рөлі өте ... ... ... ... ... ... суда және ауада жүретін ... ... және ... ... да туристік қызметтердің ішінен,
қосалқы қызметті бөліп қарау керек. Ол өзінің ... ... ... ... мекемелер мен ұйымдарды біріктіріп, жеті топты құрайды.
Бірінші топқа жататындар – ғимарат, құрылыстар, ... сол ... ... тамашалауға көмегін ... ... ... келу ... осы ... ... танысу.
Қосалқы қызметтің екінші тобына жататыны – туристерлің спортпен
айналысуына мүмкіндік туғызу.
Үшінші топты ...... ... ... ұйымдастыру.
Төртінші топқа жататындар – туристерге толық ... ... ... ... ... ... кіретіндер – туристерге керек-жарақ пен сувенирлер
шығаратын мекемелер.
Алтыншы топ – бұл ... ... ... ... ... ... толыққанды, жан-жақты түсінік беріп тұратын гидтердің қызметі.
Жетінші топты құрайтындар – туристік қозғалысты басқаратын ұйымдар.
Аймақтағы ... ... ... ... үшін,
көрсетілетін қызмет түрлерінің осылайша бөлінуінің маңызы зор [12, 112 б].
Сонымен қатар, туристік қызмет аясы ... және ... ... ие емес, «екінші ретті» ... ... ... отын ... және ... ... аясы ... білдіріп, көп салалы ұйым ретінде көрінеді. Осыған
байланысты, кей ... ... ... ... ... ... индустриясы», яғни қызмет көрсететін салалар жиынтығы ретінде
ұсынып, тұтынылған ... және ... ... ... ретінде қарастыруды алға тартады [18, 61 б].
Экономиканың саласы ... ... ... көрсету саласының өзіне
тән бірқатар айрықша ерекшеліктері бар, солар арқылы халық ... да ... ... ... ... ... нарығының өзіне тән ерекшеліктері:
Біріншіден, оның терең дамуы (құбылыс ретінде қайда адам болса, ... ... және ... ... ... ... Туристік
мекемелердің көбісі шағын келеді. Ірі мекемелер халықтың ең көп шоғырланған
аймақтарында құрылады.
Туристік қызмет көрсетудің ... ...... ... ... ... ... көрсету нарығының ең маңызды үшінші ерекшелігі –
туристік өнімнің айрықшылығы, оның ... ... ... ... ... көрстеудің төртінші ерекшелігіне туристік ... ... ... ... болады. Мұндағы көзделген мүдде –
туристердің қоршаған адамдармен ... Бос ... ... ...
бұл басқа саяхатшылармен және жергілікті тұрғындармен әңгімелесіп, қатынас
жасау. ... ... ... ... ... ... ... оны қабылдаушыларға және басқа да туристерге үлкен әсерін
тигізеді. Туристік қызмет көрсету нарығы адам өмірінің әр ... ... ... ... ... ... өз ... туризмге) әсерін
тигізеді. Туристік аймақ келген туристерден табыс табатындықтан ... ... ... Егер де түскен табыстан жер бедерін, көркін
сақтауға, қорғауға ақша бөлінсе, туризм ... ... үшін ... ... та ... ... ... тұрғындардың қарсылығын туғызуы
мүмкін, онда бұл аймақта туризмді дамыту қиын болады.
Туристік қызмет көрсету нарығының бесінші ерекшелігі – бұл ... ... ... үш ... ... ... ... Бірінші
себебі – туристік өнімді не сезінуге, не ... ... ... ... ... ... ... келісім жасау барысында тауарлар
ретінде тану қиын, ... ... ... ... жұмысындағы
күрделілік – ол өздері көрсететін қызметтің сатып алушы үшін пайдалылығына
көз жеткізу. ... ...... қызметті пайдаланушылардың
әртүрлілігі. Әр түрлі дәрежедегі туристер ... ... ... ... ... төлем бағасымен бір-бірінен айырмашылықта
болады. Туристердің әрбір түріне сәйкес туристік ... түрі ... да ... қызметтің өндірушілері демалушылардың белгілі бір,
яғни табысты мол әкелетін түрлеріне бейімделуі жөн. ... ... ... ... ... жоғарылылығы – елдегі экономикалық жағдай,
экология, әлеуметтік факторлар және ... да ... ... ... алтыншы ерекшелігі – оның мезгілдік болуы
немесе туристік қызметтің ... ... ... ... көрсетудің жетінші ерекшелігі – бұл туристік
қызметтердің кешенді ... ... [10, 14-17 ... туристік қызмет көрсетудің рөлі мен орнын мемлекеттің дамуы
кезінде ... ... ... ... ... осы ... қолдауы кезінде экономикалық, әлеуметтік, экологиялық және саяси
аспектілермен қарастыруға болады.
|Қызметтер ... ... ... ... | |
| |2002 |2003 |2004 ... |24413 |61633 |153527 ... ... | | | ... ... |2750 |475 |971 ... шығу |17980 |51893 |32285 ... | | | ... ... |3683 |9265 |120271 ... ... ... облысы туризмді дамыту бөлімінің мәліметтері
Жалпы алғанда туристік сала көрсеткіштерін талдау туристік-сауықтыру
қызметі саласынан түскен ... ... ... ... көрсетеді.
Талдау бойынша, облыстың аудандары мен қалаларындағы ... ... ... ... бірі – осы ... ... ... ететін басымдықтардың бірі ретінде ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген ақылы қызмет
көлеміне талдау жасай отырып, ... ... ... ... ... пайданың өсу үрдісі сақталғанын атап өту қажет.
Облыстағы туризмнің ... ... бар және ... атқарушы
органдар жағынан қолдау көрсетілетін аудандар мен қалалары тұрақты жұмыс
жасауда: Еңбекшіқазақ, ... ... ... аудандары, Қапшағай
қаласы, Ақсу, Ұйғыр, Ескелді аудандарында,Текелі қаласында туризм дамуы
ілгері басуда.
Жамбыл, Талғар ...... ... ... аудандарында, Текелі қаласында – ... ... ... ... ... ...... туризмнің даму
бағыттары анықталды [22].
Дамыған елдерде сұранысқа ие туризм түрлерінің бірі – ауылдық ... ... ... ... дамуының жақсы үлгілерін Алакөл ауданының
Лепсі ауылындағы туризм көрсетуде. Ауылға келген туристерге киіз үйлерде
немесе ... ... ... ... үйлерде, яғни жанұяда тұру
ұсынылады. ... тұру ... ... бал жасау процесімен танысу ... ... ... жемді әзірлеу мен сақтаумен, сиыр мен ешкі сауумен
танысады; сүт ... яғни ... май және ... жеп ... ... африкандық түйеқұс өсіретін «Фауна» фермер
шаруашылығына және форель өсіретін форель шаруашылығына ... ... Осы ... ... ... ... қана ... түйеқұс жұмыртқасын, қанатын алып, форель ұстауға болады.
Бірақ, Райымбек, Сарқан, Балхаш, Қаратал, Ескелді, Көксу аудандары ... ... мен ... ... дамытуға мүмкіндіктерді
жеткілікті түрде қолданбайтынын атап кеткен жөн. Талдықорған қаласында да
туризмді дамыту мәселесіне ... ... ... ... және ... туризмді дамытуға қолайлы жағдайлар бар.
Дұрыс ұйымдастырылып, қолайлы ... ... ... ... ... ... ... ету мәселесін шешуге, бюджетке
түсетін түсімнің өсуіне ықпал етеді.
Аймақтардағы туризмді дамыту ... ... ... ... ... ... саласындағы әкімдіктердің қызметін рейтингтік
бағалау тәжірибесін қолдану жоспарланып отыр.
Облыстағы туристік қызмет көрсету нарығының даму шарттары ... ... ... ... аймақтағы туристерді қабылдау
мүмкіндігі мол.
Облыс бюджетіне туризмнен түсетін негізгі қаражаттың ... көзі ... ... ... табылады. Бүгінгі таңда, 200-ден астам емдік-
шипажай объектілері жұмыс істеп жатыр. Аса ... ... ... ... ... ... (Ақсу ауданы), «Көктем» және «Ақ-
Бұлақ» (Талғар ауданы), ... ... ... ... ... ... стандарттарға сәйкес келетін, жоғары
сервис және ... ... ... ... ... және «Freedom»
демалыс базасы, «Табаған» кешені сияқты туристерді ... ... су ... туризм ифрақұрылымының нысаналары ең қарқынды
дамуда. Соңғы жылдарда су ... ... ... орындарында
туристерді қабылдау және ... ... ... ... ... белгіленді.
Әлемдік нарықта туристік қызмет көрсету саласында жайлы табиғи-
климаттық және бальнеологиялық ресурстары бар, ... ... ... ... ... ... ... және емдік турлар берік
бекінді. Алматы облысының емделу және ... үшін тек қана ... ... ... ... ... ... табиғи-климаттық әлеуеті зор.
Бірақ, жалғыз ғана ... ... Осы ... ... ... ... инфрақұрылым, яғни әртүрлі бағыттағы, баға ... ... ... мен курорттар жүйесі қажет [22].
Рекреацияның емдік емес түрлерін және туризмді ... үшін ... ... кадрлар қажет, ал олар шипажайларда жоқ, әсіресе жоғары деңгейдегі
қызметті талап ететін қызмет түрлері үшін ... ... пен ... ... ... ... ... түскен пайда 2009 жылы
барлығы 238,3 млн. ... ... ... ... мейрамханалары бар қонақ
үйлер – 58,5 млн. теңге, ... жоқ ... ... – 172,1 млн. теңге,
кемпингтер – 5,0 млн. теңге, басқа да тұрғын орындар – 2,7 млн. ... ... ... ... ... қолданудан 2009 жылда түскен
кірістің құрылымы (млн. теңге)*
Барлығы: 238,3 млн. теңге
*Дерек көзі: Алматы облысы ... ... ... ... автор құрастырған
Талдықорған қаласында шағын тұрғылықты орындар жүйесі ... ... «Құс ... «Ирбис» қонақ үй кешендері, «Денсаулық» емдік-сауықтыру
орталығы, «Талдықорған» қонақ үйі. Тағы бір жаңа ... ... ... жүріп
жатыр.
Облыс аумағында «Алтын Емел», «Іле-Алатау» және «Шарын» мемлекеттік
ұлттық табиғи парктер, Алматы және Алакөл ... ... ... қор ... ... ... және ... дамыту бойынша жұмыстар жүргізіліп жатыр. Олардың аумағында 40-тан
аса экологиялық ... ... бар, 25 ... ... ... ... ... экскурсиялық қызмет көрсету, спорттың
аң аулау және балық аулау сияқты ... ... ... пайдасы
туристік қызметтен түскен барлық түсімдердің 5 пайызын құрайды.
Қазақстан Республикасының «Ерекше қорғалатын табиғи аймақтар туралы»
заңына сәйкес ... ... ... парктер алдында тұрған негізгі
міндеттердің бірі – реттемелі туризм және демалыс үшін ... ... ... ... туристік мақсаттарда автокөлік кеңінен пайдаланылуда,
себебі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 5 ... ... ... ... ... бар ... тізіміне ірі туристік
объектілерге апаратын және туризмді ары ... ... үшін ... ... – Шымкент – Тараз – Алматы – ... ............ ... ... мәліметі бойынша, 2009 жылы тасымалдау ... ... 41369 ... ... оның ішінде: әуе көлігі –
892, теміржол көлігі – 163, қала аралық ... – 28098, ... ... ... ... – 12216.
2010 жылғы 1 қаңтардағы жағдайы ... ... ... ... ... қолданылатын автомобиль жолдарының бойындағы алаптарында
мына объектілер ... ... май құю ... – 210, ... ... 24, ... үй – 15, ... және сауда орындары – 199,
автотұрақ – 1 [22].
Ұлы Жібек жолы ... ... ... ... мақсатында 2007
жылы Алматы облысы бойынша Мемлекеттік бағдарламаның ... ... ... ... ... ... ... 1-ші кезең жартылай орындалғанын көрсетті. Алматы
облысының аумағының бағдарламасы он жыл ... ... ... ... және ... ... мүмкіндіктерін
есепке ала отырып тыңғылықты редакциялауды қажет етеді.
Өкінішке орай, бағдарламаға енген көптеген объектілерді ... ... ... ... ... оларды қайта жөндеуден өткізу,
тарихи-мәдени құндылығын зерттеу ... ... ... мұрасы болып табылатын Талхиз, ... және ... ... ескерткіштеріне ерекше көңіл бөлу
қажет. Ал Іле өзенінің жағалауындағы «Писаные ... атты ... ... ... Бұл ... ... мұра» бағдарламасы шеңберінде шешілуді
қажет етеді [16].
Алматы облысының туристік кластері қатысушыларының ағымдағы жай-күйін
талдай отырып туристік қызметтерді ... ... ... басым
көпшілігі Алматы қаласы екенін атап айту қажет.
Өз кезегінде ... ... ... секторы бар, тұрғындарға
түрлі қызмет көрсететін, динамикалық түрде дамып келе ... қала ... ... ағынының генераторы болып табылады. Өз кезегінде бұл факт
Алматы қаласында халықаралық әуежайдың, авто және темір жол ... ... ... тіркелген туристік фирмалардың 60%-дан
астамының осы қалада орналасуының нәтижесі.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2005 ... 25 ... ... ... ... жобалардың жоспарларын бекіту
туралы» №633 қаулысымен Алматы қаласы мен ... ... ... ... құру және ... жөніндегі жоспар бекітілді.
«Туризм» кластерін құру және дамыту жөніндегі жоспарда ... ... ... ... ... ... имиджін құру бойынша
жұмыстар үнемі жүргізілуде. ... ... ... тура
бағытталған және біздің туристік өнімнің әлемдік нарықта ілгері ... ... ... ... ... облыстың қатысуына облыстық
бюджеттен қаражат бөлінді [17].
Бұл «Туризм» кластерін құру және ... ... ... тұрақты даму факторы ретінде экологиялық туризм қарастырылған.
Алматы облысында экологиялық туризмді ... ... ... ... қауымдастықты дамыту, жаңа жұмыс орындарын құру, яғни
тек ... ... ғана ... сонымен қатар бос ... және ... ... ... жүйелік тұрғысындағы
халықтық сұранысымен - әлеуметтік тапсырыспен түсіндіріледі. Бүкіләлемдік
туристік ұйымның сарапшыларының мәліметі ... ... ... ... жыл ... ... болып, кез келген мемлекеттің тұрақты даму
құралдарының бірі болып табылады.
Туристік ... ... ... ... ... ... ... дамыту үшін үлкен мүмкіндіктер бар.
Еуразияның орталығындағы ерекше ... ... мен ... ... ... ескерткіштер, Қазақстан территориясында әр түрлі
тарихи кезеңдерде мекендеген ұлттардың ... және ... ... ... ... ... ... қазіргі жай-күйі жалпы тұрақтануда.
Статистика жөніндегі агенттіктің мәліметі бойынша 2009 жылы ұлттық ... мен ... 127300 ... ... ... 2009 жылы ... ... түскен кіріс 36,3 млн. теңгені құрады [23].
Бірақ, экологиялық туризмнің ... ... ... ... ... ... әрекетімен сипатталса да, аса дамыған ифрақұрылымды
қажет етпесе де, рекреациялық-туристік ... ... ... көбінесе байланысты бұл бағыттың дамуы шындап қиыншылықтармен
кездеседі. Орманды қайта жаңарту шараларына жеткілікті қаржы ... ... ... кіру ... тұтас бірыңғай бағалық және тарифті
саясат жетілдіруді қажет етеді.
Шетелдік мемлекеттердің, мысалы, ұлттық табиғат парктеріне (мәселен,
Кения, Америка, Қытайда) барушы ... оған 1 млн. АҚШ ... ... ... ... ... Тауарлар мен ақылы қызметтерді сату арқылы
қорықтар және ұлттық парктерге өз бетімен ақшалай табыс ... ... ... ... ... ... ... дамуына, сонымен қатар
қорғау және қалпына келтіру шараларына жұмсалады.
Облыста экологиялық туризмнің негізін экожүйесі жақсы сақталған ерекше
қорғауға алынған табиғи ... ... ... мемлекеттік ұлттық
табиғат паркі», «Алтын-Емел», ... ... және ... ... ... [32, 4 б].
Қазақстандағы экологиялық туризмнің экономикалық әлеуеті шектелмеген,
бірақ оны дамыту және қалпына келтіру үшін бірталай ... мен ... ... Экотуризмге қажетті ифрақұрылымды құру туристер үшін
табиғаттың ерекше ... ... мен ... ... ... ... бағытталған негізгі шара туристердің жоғары
сұранысын қанағаттандыра алатын, ... ... құру ... ... ... ... ұлттық табиғат парктерін
дамытудың бас жоспарларын әзірлеу болып табылады.
Орталық Азия ... ... ... және ... мамандары үшін «Экологиялық туризм Алматы облысының туристік
кластері буындарының бірі ... ... ... өткізілді.
Облыстың Ұйғыр, Райымбек, Панфилов аудандарында қолданыстағы келешегі
жарқын ... ... және ... ... ... ... парктеріне
баға берілді. Облыстың көлік, автомобиль ... ... ... ету, ... ... ... ... енгізілді, олар іс-
шаралар жоспарына енгізілді.
«Алтын Емел» ұлттық табиғи паркінде мемлекеттік ... ... ... кластерлік дамыту мәселесі бойынша кеңес ... ... ... ... МҰТП жоспарлануының пилоттық жобасы әзірленуде.
Қапшағай су қоймасы, Балхаш және Алакөл көлдерінің жағалауында демалыс
орындарын ашудың негізгі ... ... ... бюджеттен қаржы
бөлінді [20].
Алматы облысындағы туризмді дамытуға кедергі жасайтын ... ... және ... ... ... ... ... апаратын автомобиль жолдары жай-күйінің нашарлығы немесе
ондай жолдардың мүлдем жоқтығы. Нәтижесінде, өңірдің көптеген объектілеріне
көпшілікке ... ішкі ... ... қол ... ... ... Тікелей объектілер жинақталған жерлерге немесе маршруттардың
тораптық нүктелерінде ... ... ... ... ішкі ... жолының ұзақтығы 400 км. болатын және жол шығыны
анағұрлым жоғары бір күндік маршруттар көптеп кездеседі. Бұл жерде ... жоқ, жол ... ... ... ... ... сапар
жағымсыз жағымен қалып қояды.
3. Экскурсиялық объектілер жай-күйінің нашарлығы, атап айтсақ, ыңғайлы
көру алаңдарының, ақпараттық қалқандардың, ... және ... ... ... әсіресе ауа-райы бұзылған (жаңбыр, қатты жел, ыстық күн)
жағдайда тынығатын жерлердің ... ... ... ... ... ... ... білікті қызметкерлердің, гид-жолсеріктердің, экскурсоводтардың,
аудармашылардың, орналасқан жерлерде (қонақ күтетін және аңшылар ... ... мен ... көрсететін персоналдың жоқтығы.
5. Шалғайдағы аудандарда байланыс құралдарының және ... ... ... ... шұғыл жағдайда жедел-жәрдем көрсету үшін сенімді
мобильдік байланыс жасау мүмкіндігінің жоқтығы.
6. Ауылдық, ... ... ... жергілікті тұрғындары
маршруттарға қызмет көрсетуге қатыспайды, экономикалық тиімділік алуға
тырыспайды және шын мәнінде ... ... ... ... ... ... ... дейінгі жергілікті билік ... көп ... ... ... ... қалсының турфирмалары
қызмет көрсетіп, салық қала бюджетіне төленетін болғандықтан туризмнен ... ... ... ... мен ... пайдаланылуынан табыс
алмайды.
Сонымен, облыстағы туризмнің дамуын тежейтін мәселелердің негізгісі ... ... ... және ... ... ... ... жоқтығы немесе олардың нашар жағдайы болып табылады.
Облыстағы ... ... ... ... ... бар ... ... бойынша Тамғалы Тас ескерткішіне баратын қара жол
жөндеуден өтті, Алакөл көліне апаратын жол – 4,433 млн. ... ... – 3,546 млн. ... ... ... [27, 12 ... талдау Алматы облысында туризмді дамыту серпінділік
үрдісіне ие ... ... ... ... ... ... ретінде
өңірді келешекте қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... ... өнімнің бәсекеге қабілеттілігін және туризм индустриясын
кластерлік ... ... ... ... ... құру ... өзара
іскер байланыс пен осы мастер-жоспар түріндегі іс-әрекеттердің басымды
жоспарын тездетуге көмектесетін болады.
Алматы облысында туристік ... құру мен ... ... әлемдік
және отандық нарықта жылжыту үшін белсенді түрде және қатаң маркетингтік
стратегия жүргізу жоспарлануда.
Алдағы 2011 ... ... ... ... отандық нарыққа арналған
негізгі тур өнімдері болып төмендегілер белгіленді:
- өңірдің ұлттық парктері мен қорықтарына баруды болжайтын экологиялық
турлар;
- ... ... ... ... ... ... ... турлары, санаторлық-курорттық емдеу;
- тау, су және басқа табиғи ... ... ... ... туризмнің белсенді түрлері;
халықаралық нарық үшін:
- «Шексіз иен ... ... тау ... ... ... ... ... жинақталған турлар және қазақ үйлерде ... ... ... ... ... ұйымдастыратын дала
сафарилері.
Алматы облысының туристік имиджін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың бірінші
кезеңінде отандық нарықта, екінші кезеңінде халықаралық нарықта «Жетісу –
туризм ... ... ... ... ... ... жүргізіліп жатыр. Алматы облысындағы ... ... ... ... А қосымшадан көре аласыздар.
Туристік саланы дамытуды жүзеге асыру барысында ... ... ... ... 2011 жылы 29,3 мың ... ... қатар сырттан келетін
туристер санын 2011 жылы 2,1 мың адамға дейін арттырп, тұрақты өсу ... ету ... ... есеппен алғанда бір шетелдік турист бюджетке 500 АҚШ доллары
түсірді десек, 2007 жылдан 2011 ... ... ... ... ... түсетін түсім 1,2 млн. АҚШ долларын құрайды екен [22].
Жоғарыда келтірілгендерден басқа өңірлік турөнімдердің тартымдылығын
арттыруға, сондай-ақ ... ... ... және ... туристік нарықтың
жүйесіне интеграциялауға, өңір экономикасы кіріс секторының шеңберінде
кәсіпкерліктің және ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін құруға жол жеткізу жоспарланып отыр.
Алматы облысындағы туристік қызмет көрсету нарығын ... ... шешу ... ... ... қабылдаған
жөн деп санаймыз:
- туристік саланың функцияларын ... ... штат ... ... өз ... ... көбейту есебінен оны оңтайландыру
жолымен ... ... ... ... ... ... ретке
келтіру жүйесін реформалау;
- жолдар құрылысы және ... ... ... ақпараттық-хабар
беру белгілерінің туристік объектілерге орнатылуын ... ету ... жол ... ... ... ... ... салушылар мен жасақтаушыларды ынталандыру және
қаржылай көмек көрсету ... ... ... объектілер жинақталған
жерлерде тұрақты объектілер салу, сондай-ақ жылжымалы қабылдау объектілерін
ұйымдастыру;
- жеделдетілген банк ... ... және ... ... арналған салық режимін ... ұзақ ... ... ... ... ... ... несие ресурстарының қымбаттығын
жою;
- ары қарай шара қабылдау және тиісінше қаржыландыру ... ... ... ... ... қатыстылығын белгілеу арқылы экскурсиялық
объектілерді абаттандыруға жағдай жасау;
- бірлескен іс-шаралар жоспарын қабылдау жолымен, ... ... ... отырып тұрақты негізде оқытудың ... ... ... ... сапаны бағалау жүйесін және біліктілік
деңгейлерін енгізу жолымен ... ... ... ... ... яғни ... менеджментінің тиімділігіне, қызмет көрсету
персоналының сапасына баға беру ... сапа ... ... ... бере ... ... шаруашылық субъектілерін (тікелей және
жанама) ... ... ... ... ... атап айтқанда шалғайдағы және жетуі ... ... ұялы ... ... ... ... бар ... ведомстволары мен медицина ресурстарын қатыстыра
отырып, құтқару және шұғыл дабыл қағу ... құру ... ... ... ... ... тамақтандыру және кәдесый өнімдерін ұсыну қызметтерін
көрсету жолымен туристерге қызмет ... ... ... түрде насихаттау және туристерге қызмет көрсету процесіне қатысу
қажеттігін түсіндіру арқылы ... ... бұл іске ... арттыру;
- балалар мен жасөспірімдер клубтары және экспедициялық сипаттағы
практикалық бағдарламалар жүйесін дамыту ... ... ... ... ... дамытудың, соның ішінде интервьюлендіру және ... ... ... жолымен дамытудың шын мәніндегі ... ... және ... мүмкіндігі арқылы туристік-сауықтыру
қызметтерін есепке алуды және статистикалық есеп беруді жетілдіру керек.
2.2. ҚР ... ... ... ... ... ... және
қолдау жүйесін дамыту
Әлемдік туризмнің дамуы, оның әлеуметтік-экономикалық, мәдени және
экологиялық феноменінің қоғамның ... ...... ... ... ... мен ... аса өзекті мәселелері болып отыр.
Қазіргі таңда ... ... ... деңгейдегі туристік
қызметтер нарығын басқару мен ... үш ... ... қалыптасты.
Алғашқысы орталық мемлекеттік турәкімшіліктің болмауын қарастырады, ал
барлық мәселелер нарық заңдары ... сол ... ... Негізгі
мысал ретінде АҚШ-тың тәжірибесін келтіруге ... ... ... мен
қызмет ету мәселелерін реттейтін мемлекеттік құрылымның жойылуы 1997 жылы
бірқатар ... ... ... Олардың ішінде бюджеттік шығындардың
қысқаруын, туристік ... ... ... ... ... ... туристері үшін елдің сенімділігі мен тартымдылығын, сондай-
ақ барлық ұлттық нарық мүддесін қорғай ... ... ... ... туристік қызметті жеке өндірушілердің болуын атап өтуге болады.
Екінші модель туристік қызметтер нарығын негізгі бақылауды өз ... ... де ... министрліктің болуын қарастырады. Аталмыш модель
осы ... түрі ... ... ... ... келе жатқан бірқатар елдерде
кеңінен таралған (Туркия, Тунис, ... және т.б.). ... ... бұл ... ... тиімді, бірақ оның әрі қарай жүзеге
асырылуы үшін үлкен қаржылық салымдар ... ал ... ... ... ... ... жағдайда бұл модельдің дұрыс
қолданылуы ... емес деп ... ... ... ... үшінші моделі туризмді атқарушы
биліктің орталық органдары деңгейінде ... да бір көп ... ... ... ... қарастырады. Батыс Еуропа елдерінде
«экономикалық үрдіске» ие министрлік жиі кездеседі және өз ... ... ... туризмнің экономиканың неғұрлым маңызды құрамдас бөлігіне
айналуының ... ... ... ... ... ... моделінің негізі – туристік әкімшілік
органдарын екі ... ... ... Кей ... ... деп ... осындай бір буын мемлекеттік басқарудың ғаламдық ... ... үшін ... ... статистикалық ақпаратты
өңдеу, аймақтағы іс-әрекеттерді реттеу, халықаралық мемлекеттік деңгейдегі
халықаралық ынтымақтастық.
Екінші буын – ... ... бұл ... турәкімшілік
құрамына енетін немесе оған ... ... Оның ... ... елдің беделін қалыптастыруға қажеттінің барлығы енеді: маркетинг
және жарнама, ... ... шет елде ... ... ... дәл осы институттар мемлекеттік қаржыландырудың негізгі үлесіне ие
болады: мұнда ... ... ... мен ... ... ... ... шоғырландырылған. Кейбір елдер ... ... ... ... ... ... жартылай өзін-өзі ... ... ... бұл ... тек ... ... тарту жайлы ғана сөз
қозғалып отыр [11].
Осы модельде мемлекеттік туристік әкімшілік жергілікті билік және ... ... ... ... ... Бұл ... экономикалық процестегі
орталық атқарушы биліктің рөлі мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... іс-әрекетті реттеу саласында
аралас мемлекеттік институттар туындауы мүмкін. Олардың негізгі мақсаты –
мемлекеттік міндеттерді ... ... үшін жеке ... ақша ... ... деңгейдегі басқару органдары ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу жүйесін жетілдіру өзгерген
әлеуметтік-экономикалық шарттарға, туристік ... ... ... ... мен ... ... ... жауап беретін жаңа
тәсілдемелерді талап етеді. Бүгінгі күні туризм саласында ... ... ... ... мен ұйымдар арасындағы өзара әрекет ету
қатынастарын реттеудегі мемлекеттің ... ... ... ... орталықтан
басқару ҚР Туризм мен спорт жөніндегі министрлігіне жүктеледі.
«Қазақстан–2030» Даму ... ... ... ... ... бірі ... ... және ол, өз кезегінде, ... 13 ... ... ... ... Республикасындағы
туристік іс-әрекет туралы» Заңында көрініс тапқан [2].
Бұл Заңға сәйкес ... ... ... мемлекеттің туристік іс-
әрекетті Қазақстан экономикасының басымды салалары ретінде тани отырып,
туристік ... ... ... ... оның ... етуі үшін ... жасап, басымды бағыттарды анықтап-қолдайды және ... үшін ... ел ... ... оны ... ... ... ресейлік туристер, туроператорлар мен турагенттерді
қорғайды дегенді білдіреді [4].
Осыған сәйкес Ұлы Жібек Жолы бойынша ... ... ... ... ... салалық бағдарламасы, сонымен қатар туризм
ифрақұрылымын дамыту мәселелері жөнінде қызығушылық танытатын ... ... ... атқарушы органдар мен ... ААҚ ... ... әрекеттерін реттеу, әлемдік
туристік нарықтағы Ұлы ... ... ... ... ... ... өнімді өткізу үшін болашағы бар туристік маршруттарды өңдеу
жөнінде мақсатты жұмыс жүргізілуде [26, 195 ... ... ... қызметті мемлекеттік реттеудің
негізгі қағидалары мыналар болып табылады:
1) туристік қызметке жәрдемдесу және оның ... үшін ... ... ... ... басым бағыттарын айқындау және қолдау;
3) Қазақстан Республикасы – ... үшін ... ел ... ... ... ... туристері мен туристік ұйымдарының және
олардың бірлестіктерінің қауіпсіздігін, құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету,
сондай-ақ олардың ... мен ... ... ... мемлекеттік реттеудің мақсаттары, басым ... ... ... ... оның ... ... ... қызмет саласында демалу, еркiн жүрiп-тұру құқықтарын ... ... ... ... ... ... бiлiм беруге және оларды
сауықтыруға бағытталған қызмет үшiн жағдайлар жасау; саяхат ... ... ... ... ететiн туристiк индустрияны дамыту;
туристік индустрияны дамыту есебiнен жаңа жұмыс орындарын ... ... ... ... ... табыстарын молайту және
халықаралық туристiк ... ... ... ... ... туристiк қызметтi мемлекеттiк реттеудiң басым бағыттары
болып мыналар ... ... ... ... экономикасының жоғары рентабельдi
саласы ретiнде қалыптастыру;
2) туристiк ресурстарды пайдаланған кезде Қазақстан Республикасының
мемлекеттiк ... ... ... және тарихи-мәдени мұраларын қорғау;
3) балалардың, жасөспiрiмдердiң, жастардың, мүгедектер мен халықтың
күнкөрiсi төмен топтарының арасында ... және ... ... үшін ... жағдайлар енгiзу;
4) туристiк индустрияны инвестициялау үшiн қолайлы жағдайлар жасау;
5) ішкі, келу, әлеуметтік және өз ... ... ... және дамыту;
6) iшкi және халықаралық туризм қажеттерiн қамтамасыз ету ... ... ... ... құру ... ... ... осы мемлекеттік реттеудің негізгі басымды бағыттары – елге ... ... шығу ... ... мен дамыту, сондай-ақ әлеуметтік туризмді
дамыту мен ... ... ... ... ... ... ... саясаты мыналарды
қамтиды: туризм саласында ... ... ... қатынастарды
реттеу; туризмді дамытудың мемлекеттік бағдарламасын қаржыландыру; туризм
саласындағы қатынастарды реттейтін ... ... ... ... ... ... көрсетудің мемлекеттік стандарттарын даярлау;
туристік ағымды реттеу;ел аумағындағы туристердің қауіпсіздігін ... ... және ішкі ... ... ... [21, 53 ... ... заңның өз күшіне енуінен бастап жоғарыда аталған
бағыттары жылдан жылға жүзеге асырылуда.
ҚР сияқты елде туристердің 80%-ға жуығының ... ... ... ... ... ... деп есептеуге болады. Бүгінгі күні ең
төменгі туристік алға ... ... елге кіру және ... шығу ... ... ... ... себебі –
халықтың қарапайым табыстары мен ел ішіндегі туристік қызметтерге деген
жоғары ... ... ... ... қалуына сервистің төменгі деңгейі,
телекоммуникациялық құралдардың болмауы, ... ... ... ... отыр.
Алайда біздің елдің шетелдік ... ... ... бай ... және мәдени мұрасы, жекелеген аймақтарда сақталған
жабайы ... ... зор ... ... ... туристік индустрия ұлттық экономиканың алпауыт секторына
айналуы ... ... ... ... егер ... ие ... ... республикасының әлеуметтік және экономикалық
дамуындағы туризмнің рөлін ... ... ... ... ... ... бастаса, онда саланың дамуына жол ашылады.
Соңғы жылдары біздің елде осы ... ... алға ... ... ... дамуын табысты жүзеге асыруды қамтамасыз ету саланың
мемлекеттік реттеу әдістерінің дұрыс таңдалуымен тікелей байланысты болып
келеді. Бүгінде ... ... ... ... ... ... ... туристік индустрия саласындағы қатынастарды реттеу мен
жетілдіруге бағытталған заң шығарушы және нормативтік ... ... ... ... ... ... ... ретіндегі туристердің
қорғанысы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету; жердің пайдаланылуын ... даму ... ... ... ... ... ұйымдардың лицензиялануын, тасымалдаушылар әрекеттерін бақылау.
Мемлекет жергілікті халық арасында туризмнің құндылықтары мен ... ... ... ... ... әлеуметтік-демографиялық
категориялар мен халық топтары арасында әлеуметтік туризмнің дамуы үшін
қолайлы жағдайлар ... ... ... процедураларды максималды
жеңілдетуі; мемлекеттік туристік құндылықтарды, ... ... ... ... ... ... ... талдауы көрсеткендей, туристік қызметтер нарығын
мемлекеттік реттеудің барлық әдістерін келесі екі топқа ... ... ... ... ... 3. Туристік қызметті мемлекеттік реттеу әдістері [26].
Туристік қызметтер нарығын реттеудің әкімшілік-құқықтық әдістеріне
туристік қызметтерді ... ... мен ... ... ... 2001 ... 13 маусымдағы №211
«Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» Заңы мен 1995 ... ... ҚР ... ... Заңдардың негізінде құрылған «Туристік
қызметтерді лицензиялау тәртібі туралы», ... мен ... ... ... ... ... ... асырылады.
Жоғарыда аталып өткендей, туристік қызметтер нарығын мемлекеттік
реттеудің экономикалық әдістері, әдетте ... және ... деп ... 4. ... ... ... экономикалық әдістері [26].
Туристік қызметтер нарығын мемлекттік реттеудің тікелей экономикалық
әдістері деп туристік ... ... мен ... мақсатты
қаржыландырудың түрлі формаларын, сондай-ақ мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... дамытуға
бағытталған инвестицияларды, балалар мен жасөспірімдер туризмі ... ... ... мен жалпы Қазақстан бойынша туристік
қызметтер нарығын ... ... ... ... ... ... ... дотацияларды жатқызуға болады.
Экономикалық реттеудің жанама әдістеріне қаржылық-несиелік ... ... және ... ... көмегімен туристік қызметтер нарығына
ықпал етуді жатқызуға болады. Осы әдістер туристік қызметтерді өндіру мен
тұтынуға жанама ... ... ... елдерде, мысалы, Испания мен Грекияда ... ... ... ... ... ... пен ... жеңілдетілген ставкасын ұсынып, айналымнан төленетін салықтың
төмен болуын қадағалайды. Ал ... ... ... ... ... ... ... пайдаға салынатын салықтан босату, сондай-ақ
қосылған құнға салынатын салықтың төмендеуі тәжірибеге енгізілген. ... ... пен ... ... ... әкелуге кедендік
жеңілдіктер де қарастырылған.
Қоршаған ... ... ... ... туризм саласындағы
мемлекеттік саясат оны қорғауға ерекше назар аударады. Мысалы, Бермуд
аралдарында ... ... ... бағытталған: теплоход санын ... ... мен ... ... ... ... ... үшін
пайдалану және т.б. жөніндегі бірқатар нормативтік актілер қабылданған.
Көптеген елдерде ... ... мен ... ... ... арнайы комиссиялар әрекет етеді (Ұлыбритания, Франция, Норвегия).
Кейбір экономистер жанама экономикалық реттеуге, сондай-ақ бәсекелік
ортаны құру ... ... да ... ... туризмді дамыту
тұжырымдамасының басты мақсаты – ... ... ... ... қанағаттандыра алатын тиімділігі жоғары және бәсекеге
қабілетті туристік ... ... ... ... елде ішкі ... мен сыртқы туризмді ынталандыру
бойынша бірнеше мәселелер шешілді: сыртқы туризм ҚҚС-дан ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын туристік ұйымдарды мемлекеттік қолдау
нормасы бекітілді. Туристік ... ... ... және ... ... қорғау және кепілдікпен қамтамасыз ету мақсатында
құрылған ... мен ... ... ... туралы» Заң қабылданды. Сыртқы істер министрлігі
мен басқа да мүдделі ведомствалар Қазақстан Республикасында визаларды беру
тәртібінің жаңа ... ... Бұл ... ІІБ ... туристерді
тіркеу жеңілдігі мен шетелдік азаматтар үшін визалық процедуралардың
жеңілдігін ... ... ... сыртқы істер министрлігі
мен Туризм және спорт жөніндегі агенттігінің 2007-2011 жылдарға туризмді
дамыту мәселелері ... ҚР ... ... ... жұмыстары бойынша
шаралардың жоспарын бекіту туралы бұйрығы дайындалды. ҚР ... ... ... ... ... Республикасының
инвестициялық имиджін жоғарылату туралы жұмыскерлер тобын құрды [26, 196-
197 б].
Сонымен қатар, ҚР Туризм және ... ... ... ... ... ... ... мен қолдау, дене шынықтыру және спорт
мәселелері жөніндегі сараптау кеңесі құрылды.
Туристік қызметті мемлекеттік реттеу әртүрлі жағдайларға байланысты
өзгеріп ... ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша өзгерістер мен ... ... ... Заң жобасы Парламент ... ... ... ... 70-ке жуық ... ... Бұл заң ... қызметті мемлекеттік реттеу жүйесін одан әрі ... ... ... ... ... қызметін ретке келтіру
және олардың жауапкершілігін айқындау мақсатында заң жобасы мен Әкімшілік
құқық ... ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруі ескеріле
отырып, сондай-ақ мемлекет басшысының бәсекеге қабілетті ... ... ... құру жөнінде Үкімет алдына қойған міндеттерін іске асыру
мақсатында ... ... ... өңірлерінің туристік кластерлерін
дамытудың жоспарлары әзірленуде. Заң жобасын ... ... ... ... тұлғалар қызметінің тиімділігін арттырады және Қазақстанның
әлемдік туристік нарық жүйесіне ... ... ... ... ... ... пен іскерлік серіктестіктің маңызды
саласы мен ... ... ... ... ... бәсекеге
қабілетті туристік индустрияны құруға ықпал ететін болады.
Туристік сала мониторингін жүргізу мақсатында заң жобасында уәкілетті
органның ... ... ... ... ... асыратын
тұлғалардың, туристік бағыттар мен ... ... ... көзделеді.
Туристік қызметті жүзеге асыратын тұлғалар үшін негізгі қызмет ретінде
туристік қызметтің міндеттілігі туралы ... алып ... Ол ... ... ... шеңберін кеңейтуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... конституциялық құқығын қалпына
келтіреді. Қолданыстағы Заң мұндай ... тек ... ... ... ... ... ғана ... және турагенттің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
міндетті сақтандыру туралы» Заңда «туроператор» және «турагент» ұғымдары,
сондай-ақ лицензиялау ... ... ... ... ... ... ... бақылау функциялары, ... ... ... кәсіпкерлік туралы» Заңға туристік
қызмет саласындағы уәкілетті органның бақылау функциялары енгізілді [6].
«Лицензиялау туралы» ... ... және ішкі ... ... ... айналысу үшін лицензиялар беру тәртібіне өзгерістер
енгізілді. Сондай-ақ қызметтің шағын түрлері ашып көрсетілді [5].
Туристік ... ... ... бар. Егер ... ... ... ... шығыны кірсе, туристік қызметтердің бағасына
туристердің көлікке деген шығыны кіреді. Негізгі ... ... ... ... ... ... ... ұйым – 1975 жылы құрылған Бүкіләлемдік
туриз ұйымы қазіргі уақытта әлемнің 120 мемлекетін ... БҰҰ ... ... және ... ... ... ... ұйымды үкіметаралық туризмнің дамуына жауап беретін ұйым ... ... ... ... келісімі бойынша негізгі қызмет-
мақсаттарға мына төмендегілер жатады:
- туризмді экономикалық дамумен қамтамасыз ететін өзара түсіністік;
- туризм аймағындағы елдердің қызығушылығын сақтау ... ... ... ... ... (Испания) орналасқан.
Жыл сайын бұл хатшылық туризм жөніндегі БҰҰ ресми түрдегі статистикалық
мәліметтерін жарыққа ... ... Бұл ... ... ... ... ... түсімдері мен шығындарының есебін реттеп отыру
үшін Халықаралық валюталық қор ... ... ... шығарды. Бұл
кепілдеменің келісімімен төлем балансы келесі баптардан тұрады:
- туристік өнім және қызметті сатудан түсетін кіріс;
- туристік ... ... және ... кәсіпорынға жабдықтарды
экспортқа шығарудан түсетін кіріс;
- шет елдерден келгендердің көлік ... ... ... ... шет ... ... инвестициясы;
- мамандар дайындау, осы елдегі мамандар қызметін шет елдерге жеткізу
және т.б. ұсыныстарды сатудан түсетін кіріс;
- басқа ... ... ... ... пайыздар. Төлем
балансының пассивінде келесі баптар бар:
- туристік қызмет көрсетуге және туристік өнімдерді сатып алу ... ... ... тұтынуға қажетті, соның ішінде тікелей және
жанама импорттарға қажетті шет ... ... ... ... ... ... мамандарды дайындауға, шет елдік мамандардың жұмысына ақы төлеуге
және т.б. кететін шығындар;
- ... ... ... ... көлік шығындары;
- туризм индустриясына бөлінген шет елдердегі инвестициялар;
- ұзақ мерзімді шет ... ... ... ... капитал
өтелімі.
Жекелеген елдерде туризмнің дамуына көп мөлшерде қаражат бөлінеді.
Халықаралық туризм көлемін сыртқы сауда ... ... ... бағалық көрсеткіштермен анықтайды. Сандық ... ... ... Алайда, бұл көрсеткіш шетел туризмінің сандық ... үшін ... Ал ... ... базаны есептеу үшін
жеткіліксіз.
Себебі, әрбір шетел туристі басқа елде ... бір ... ... ... елде болудың орташа көрсеткіші шет елдік туризмнің көлемімен
байланысты. Осыған сәйкес халықаралық туризмде туристердің ... ... ... ... ... ... сол елде туристің өткізген күн санын
қарастыруға болады (тур күндері).
Тур ... ... ... ... ... ... болады:
Ст = Сж * Ұо ;
Мұндағы: Ст – тур күндерінің саны; Сж – туристердің жалпы ... Ұо ... ... сол елде ... ... ... ел туризміндегі бағалық көрсеткіштер туристік қызмет көрсетуге
жұмсалатын, сонымен қатар елде шет ... ... ... ... ... баға бойынша негізделеді. Мұнда осы ... ... ... ... ... ... ... бағалық
көрсеткіштер ретінде бір тур күнге орта табыс және ... ... ... саяхатқа орташа табысты құрайды.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, елге ... ... ... келесі формуламен анықтауға болады:
В = Сж * Ұо * То;
Мұндағы: В – валюталық түсімдердің жалпы ... Сж – ... ... Ұо – туристердің сол елде болуының орташа ұзақтығы; То – ... ... ... ... ... [21, 55 б].
Сонымен, туристік қызметтер нарығын реттеу үшін ... ... ... ... ... онда ... қалыптасу процесін
ынталандыру үшін бағыттарды жүзеге асыру керек.
Қазақстанның туристік саясаты төмендегі бағыттар бойынша ... ... ... тиімді пайдалану мен жетілдіруге ықпал етеді:
- елдің географиялық жағдайының табиғи артықшылықтарын ... ... ... саясатты жүзеге асыру ... ... мен ... ... ... ... ... туристік
айырбасты белсендіру, көлік пен ... ... ... ... дәліздер мен шекаралас ... ... ... жетілдіру, туристік рекреациялық
территориялардың мәртебесін ... ... ... негізделген ғылыми нормаларын сақтау, туристік
рекреациялық ... ... ... және ... ... мақсатты жарнамалар мен насихаттар арқылы, сонымен қатар туризмнің
«ақпараттық-маркетингтік» ресурстарын пайдалану ... ... ... ... мен ... ... ... туристік мәртебесін
қамтамасыз ету арқылы ұлттық ... және ... ... ... ... ... туристік жүйенің ақпараттық-сараптамалық базасын құру, ... ... ... ... жарнамалық-ақпараттық, коммерциялық ... ... ... мен ... ... Ұлттық орталығын
құру арқылы, неғұрлым ... ... ... ... ... және ... ... орталықтарында
аймақаралық туристік-ақпараттық желілерді құру арқылы сәйкес ... ... ... ... ... мен ... ... үшін қолайлы жағдай жасауға жәрдемдесу, осы ... ... ... ... ... ... және ... сауда өкілдіктері) және туристік ақпараттық орталықтарды
ұйымдастыру ... ... әрі ... ... ... саясатты дамыту барысында республиканың аймақтық
ерекшеліктерін, облыстар мен ... ... ... және ... ... ... ... ескеру қажет. Сонымен қатар, туристік ифрақұрылым
бойынша бағалауды жүзеге асырып, орналастыру ... ... ... ... мен ... ... мен демалыс үйлерінің
көлемін бағалау қажет.
Туристік қызметті мемлекеттік реттеу мен қолдау жүйесін ... ... ... ... ... қажет деп ойлаймыз:
- туризм саласын мемлекеттік реттеуді қамтамасыз ету ... ... ... ... жобаларын әзірлеуге қатысу;
- техникалық реттеу жүйесімен белгіленген талаптарға ... ... ... ... ... ... ... арттыру;
- қалалық және аудандық әкімдердің қызметтеріне рейтингтік бағалау
жүргізу арқылы ... сала ... ... көрсетудің деңгейін
көрсету;
- туризмді дамытудың мазмұнды негізі ретінде Алматы облысындағы туризм
және демалыстың табиғи, ... және ... ... ... ... ... қайта құру және жабдықтауды жүргізу;
- мүдделі мемлекеттік органдар, сондай-ақ мемлекеттік пен жеке меншік
секторлар арасында туризм саласындағы ... ... ең ... қамтамасыз ету.
Келешекте ішкі және келу туризмдерін дамыту мақсатында:
- жеке ... және ... ... ... ... ... ... ифрақұрылымды дамыту жөніндегі ... ... ... ... және ... ... көрсету;
- жеке бастамалардың дамуына жәрдемдесу керек.
Сондай-ақ, туризмнің ифрақұрлымын дамыту мен инвестициялық климатты
жақсарту мәселелерін шешу үшін ... ... ... ... ... керек:
- туристік индустрия нысаналарының іс-қимыл жасауы ... ... ... ... электртасымалдау тізбектерін жүргізу;
- су құбырлары және арналық жүйе ... ... ... ... ... және спутник байланысымен қамтамасыз ету;
- жолдардың құрылысы және қайта құрылысын жүргізу;
- бос ... және ... ... ... ... ... нысаналардың құрылысы жөніндегі жобаларды шетелдік және
отандық дамыту институттармен инвестициялауға ықпал көрсету;
- шағын кәсіпкерлікті ... ... және ... ... ... ресурстарын және мүмкіндіктерін тартумен қоса кәдесый ... құру және ... ... ... ... әлемдік стандарттарға сәйкес туристік ифрақұрылым нысандарын келу
туризмін дамытуға ... ... ... бас ... ... ... Қапшағай су қоймасындағы ойын-сауық индустриясы мен
жағажайтуризмін дамыту, Алакөл ауданындағы Алакөл көлі, Сарқан ауданындағы,
Балқаш көлі ... ... ... ... ету ... ... арнайы экономикалық зонаға шетелдік және ... ... ... ... ... туристік инфрақұрылымының
дамуына ерекше көңіл бөлінуде.
Туризм ... ... ... мен ... ... ... ... қонақ үйлер, қонақжай үйлер және мотельдер
жүйесінің, ... ... 3, 2 ... және ... ... ... салуға бағытталған «Еврокемпинг» жобасын іске ... ... ... ... ... басылымдықтарын анықтау қажет.
2.3. Туристік қызмет көрсету саласындағы мамандардың біліктілігін ... ... ... ... ... ету
Қазақстандағы қызмет көрсету саласының артта ... тағы ... ... қызмет көрстеу саласы бойынша тәжірибелі, білікті, жоғары
маманданған мамандардың жетіспеуі ... ... Бұл ... ... ... ... ... мәселесіне ғана емес, сонымен
қатар туристiк сала үшiн кадрлар даярлау сапасына да ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігі салдарынан шетелдік туристерді қабылдау мен
оларға қызмет көрсету үрдісіне ілесе алмайды.Олар ... үшін ... түрі – ... ... шетелге жіберуді таңдады, шетелдік
туристерді елімізде қабылдаумен бірнеше турфирма ғана айналысады.
Әлемдік стандартқа сай ... ... ... ... ... ... шетелдік тәжірибені толыққанды меңгеруіне жағдай туғызуы қажет.
Себебі, көптеген бизнесмендер Қазақстанда қонақ үй және мейрамхана ... ... ... ... ... мәселе қонақ үй мен
мейрамханадағы көрсетілетін сервистік қызметте ... ... ... ... ... қазіргі таңда ауадай қажет. Ендігі мақсат ... ... ... мамандарды дайындау керек.
Туризм мамандары Туризм және спорт академиясына, Қазақ халықаралық
қатынастар және әлем ... ... ... ... ... ... ... «Тұран» университетінде,
Е.А.Букетов атындағы Қарағанды Мемлекеттік университетінде т.б. жоғары ... ... ... ... ... нарығы кең және
әртүрлі қызмет спектрін көрсетеді, көптеген қызмет түрлеріне деген сұраныс
деңгейінің тұрақты қарқынмен өсуін ... ... ... республикада туристік салаға кәсіптік ... және ... ... ... ... «Тұран» университетінің,
әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің, Абай атындағы АМУ-нің туризм мамандығын ... ... ... ... ... ... саласындағы мамандарды қайта даярлаудың мақсаты – жаңа
кәсiптi немесе мамандықты алу үшiн қажеттi бiлiм, ептiлiк және дағды ... ... Ал, ... бiлiктiлiгiн арттыру мақсаты – теориялық
бiлiмдерiн және практикалық дағдыларын қазiргi заманғы талаптарға ... ... ... бұрын алынған бiлiмiн және дағдыларын одан әрi
жетiлдiру.
Мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру барлық еңбек ... ... ... ... бiр рет ... ... ... мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру ... ... ... және ... бiлiм ... бағдарламалар, орта
бiлiмнен кейiн, жоғарғы және жоғарғы оқу орнынан кейiн ... ... ... ... және ... ... ... бiлiм беру ұйымдарымен
жүзеге асырылады.
Мамандардың бiлiктiлiгiн арттыруды және қайта даярлауды ... ... ... ... ... ... ұйыммен оқу шарты жасалынады ... беру ... бiлiм беру ... уәкiлеттi орган бекiткен үлгiлiк
шартқа сәйкес жасалған бiлiм беру қызметiн көрсету ... ... ... ... мамандардың бiлiктiлiгiн арттыру және қайта
даярлау жұмыс оқу жоспарымен және бағдарламамен сәйкес жүзеге асырылады.
Осы бағдарламаның мазмұнына ... ... мен ... ... ... ... ... арттыру және қайта даярлау күндiзгi,
кешкi, сырттай және экстернат үлгiсiмен ... ... ... ... және ... даярлаудың ұзақтығы да сәйкес бағдарламамен
анықталады.
Қайта даярлаудан өткен ... ... ... ... ... ... мен ... және оларды беру ережесiн бекiту туралы"
Қазақстан Республикасы ... 2007 ... 28 ... ... сәйкес құжат берiледi. Сонымен бірге, бiлiктiлiгiн арттырудан
өткен мамандарға ... ... ... және ... министрiнiң
мiндетiн атқарушының 2008 жылғы 4 қазандағы №01-08/181 ... ... ... ... ... ... ... және
бiлiктiлiгiн арттыру ережесінiң қосымшасында белгiленген нысан бойынша
сертификат берiледi [7].
Туризм саласындағы мамандарды даярлауға, ... ... және ... ... ... ... талаптар туристiк сала ұйымында
мыналардың:
1) Жарғысында ... ... ... даярлауды, қайта
даярлауды және олардың бiлiктiлiгiн арттыруды ұйымдастыру ... ;
2) ... ... ... ... ... оқу ... бағдарламаларының;
3) тиiстi кәсiптер (мамандықтар) бойынша оқулықтар мен оқу-әдiстемелiк
кешендердiң;
4) бiлiм беру саласындағы уәкiлеттi орган бекiткен үлгi ... ... ... ... ... ... мен бiлiм алушы арасында қайта
даярлау және ... ... ... ... ... келiсiмнiң)
немесе бiлiм беру қызметтерiн көрсету шартының (жұмыс ... мен ... ... орта ... ... ... және ... оқу орнынан
кейiнгi бiлiм беру бағдарламаларын iске асыратын бiлiм беру ... ... ... ... ... және ... ... туралы жазбаша келiсiмнiң) болуын қамтиды [30, 17 б].
Біздің ... ... ... және ... ... ... қызметкерлерінің біліктілігін арттыру бағытында мыналарды ... ... ... даярлау және туризм қызметкерлерінің біліктілігін арттыру
жүйесінде облыстық жоғары оқу орындарымен ... ... ... ... дайындау және біліктілігін арттыру курстарын ұйымдастыру
қажет;
– туристік индустрияны ... ... ... ... ... шараларда облыстың қатысуын және ғылыми-тәжірибелік
конференциялар, практикумдар, семинарлар өткізуін қамтамасыз ету қажет.
Сонымен бірге, ... ... ... ... бірі ... ... қамтамасыз ету болып табылады. Туристердің
қауіпсіздігін қамтамасыз ету Туризм ... ... ... ... ... құжаттарында, Этикалық туристік кодексте, Туризм
хартиясында бекітілген. ... ... ... ... туроператорлар мен турагенттердің тарапынан ... және ... ... тікелей тәуелді. Техногенді зардаптар
мен эпидемиялардың, лаңкестік әрекеттердің өсу ... ... ету ... ... Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет
туралы 2001ж. 13 маусымдағы №211-ІІ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... қауiпсiздiгiне Қазақстан
Республикасы кепiлдiк бередi. Қазақстан Республикасы ... ... оның ... тыс ... қорғау және
оларға қамқорлық жасау кепiлдiгiн бередi.
Туристердiң қауiпсiздiгi деп туристердiң жеке қауiпсiздiгi, олардың
мүлкiнiң сақталуы және ... ... ... ортаға залал келтірмеуі,
сондай-ақ туризмді заңсыз көші-қон мен ... ... ... ... еңбек және өзге де мақсаттарда пайдалануға жол бермеуге бағытталған
шаралар кешенi түсiнiледi.
Уәкiлеттi орган ... ... ... ... ... және
туристердi уақытша болатын елдегi ... ... ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыратын тұлғалар
туристерге ... ... үш күн ... ... ... уақытша болатын
елге (жерге) бару, уақытша болған елден (жерден) шығу және сонда ... ... ... ... жергілікті халықтың салт-дәстүрлері
туралы, діни әдет-ғұрпы, қасиетті ... ... ... ... және ... ... ... қорғаудағы басқа да
объектілер, қоршаған ортаның жай-күйі туралы, сондай-ақ ... ... тап ... мүмкін қауіптер туралы қажетті және дұрыс ақпаратты
қамтитын саяхаттың ерекшеліктері туралы мәліметтер ... және ... ... ... ... алдын алу шараларын жүзеге
асыруға міндетті. Және де ... ... ... ... ... орган мен табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар
саласындағы ... ... ... ... отбасына саяхат кезінде
туристің төтенше ... ... ... білген немесе білуге тиіс кезден
бастап дереу хабарлауға міндетті.Ал, егер шетелдік ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерде төтенше жағдайға
ұшыраған болса, туристік қызметті жүзеге асыратын ... ... ... да ... ... Осыған байланысты өзi ... елге ... ... жасағысы келетiн туристер халықаралық медицина
талаптарына сәйкес профилактикадан өтуге мiндеттi.
Қазақстан Республикасының аумағында қасiретке душар болған ... ... ... ... Үкiметi белгiлеген
мамандандырылған қызметтер жүзеге асырады. Уәкiлеттi ... ... және ... да ... органдармен бiрлесiп, туристердi
қорғау және олардың қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету ... ... ... ... ... (республикалық маңызы бар қаланың,
астананың) әкімдігі де туристердi қорғаудың және ... ... ... аймақтық бағдарламасын әзiрлеп, оның орындалуын
ұйымдастырады ... ... ... ету ... ... ... ... жөніндегі туроператорлар мен турагенттер
қызметінде қауіпсіздік техникасы нормаларының, ережелерінің ... және ... ... ... ... ... туристік ортаны қорғау және сақтау;
- жергілікті тұрғындар мен туристерді қауіпсіздік және қорғаныс
жөнінде ... ... ... ... және балаларды еңбекке пайдаланумен, ... және ... ... ... ... жүргізу;
- Қазақстанға келу мүмкіндіктерді шектеу үшін туристік және басқа көші-
қон ағымдарға, оның ішінде туристер ... ... ... ... бақылау орнату;
- туристерге телефондық ақпараттық көмек қызметін ұйымдастыру қажет.
Енетін туризмнің ... ... ... туристік обьекті
ретінде жарнамалаудың жеткіліксіздігі мен тиімсіз болуына ... ... КСРО ... ... ... ... ... туралы
жағымсыз ақпарат баспасөз беттерінен түспейді. Қазақстанда еліміздің
туристік имиджін қалыптастыру мен қолдау ... ... ... де, біз ... туристік имиджін қалыптастыру үшін
туристік ... ... ... ... ... мерзімді негізде Туризмді дамыту стратегиясына жасалған ұсыныстар
және Қазақстанның туристік әлеуетін бағалау жөніндегі өткізілген ... ... ... ... ең жаңа ... ескере отырып туристік саланы ілгері ... ... ... ... құру ... ... көрсетеді.
Ең жаңа технологияларды қолдану тұтынушының тілегіне сәйкес туристік
қызмет пакетін ... ... ... тұру орындарына және ... ... ... ... Қазақстанның туристік мүмкіндіктері, оның
ішінде туризм нысаналары туралы барлық қажетті ақпаратты үнемі ... ... ... ... ... ... сияқты жаңа бағыт пайда
болды. Қазіргі заманғы ... ... ... ... потенциалды туристке дейін толық ақпарат ұсыну және алу ... ... ... ... ... ... нарығын дамытудағы мемлекеттік
қолдаудың тиімді шаралары болып ақпараттық орталықтарының мүмкіндіктері
болып ... ... ... ... потенциалды мүмкіндіктерін және
жай-күйінің көрсеткіштерін жүйелендіру, әлемдік туристік ... ... ... үшін ұсыныстарды қалыптастыру және сұранысты зерттеу,
туризм индустриясына ең жаңа ... және ... ... ... ... ... ... нығайту мақсатында ірі
халықаралық шаралар мен ... ... ... ... береді
[30, 18-19 б].
Сонымен қатар, халықаралық сараптаушылардың ұсыныстары бойынша,
туристік саланы ... ... ... бірі оны ғылыми-әдістемелік
қамтамасыз ету болып табылады. Республикада саланың ... ... жоқ, ал ... ... сияқты әлемнің дамыған
мемлекеттерінде ғылыми-зерттеу ... және ... ... дамыту
перспективаларын болжау және зерттеу жөніндегі орталықтар мемлекеттік
бюджеттен қаржыландырылады.
Туризм саласын ... және ... ... ету үшін:
- туризмге жақын барлық салаларға интерактивті геоақпараттық жүйені
енгізу мақсатында облыстық ... ... ... құру ... көлік жолдары, инженерлік және ифрақұрылымдық нысаналармен
байланыстағы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... керек;
- келешекте ұқсас халықаралық жүйелерге ықпалдастандыру ... ... ... ... интернет-порталды құру қажет;
- мемлекеттің туристік әлеуеті, Қазақстанның ... және ... ... және ... үйлердің қызметі, көлік коммуникациялары және
байланыс, виза алу тәртібі, тіркеу және ... ... ... ... ... бар қажетті ақпарат енгізілген бірыңғай ұлттық интернет-
портал құруға қатысу қажет.
Ал, осыларды жүзеге асыру үшін ... даму ... ... ... жөн. ... олар ... Үкіметі атынан кәсіпкерлікті
дамытуда қаржылық, маркетингтік, консалтингтік және ... да ... ... институттары ресурстық тұрғыдан қамтамасыз етілгеніне қарамастан
қазіргі кезде туризм саласындағы кәсіпкерлікті қолдаудың белсенді түрдегі
позициясын ұстанып келе ... жоқ. ... даму ... ... ... ... аграрлық және индустриялық бағытты ұстанып
келеді.
Даму институттары арқылы туристік саланы қолдау мүмкіндігін ... ең ... ... ... ... ... ... персоналға арнап оқытудың тренингтік нысандарын ... ... бар ... ... ... ... қатысушыларының хабардар
етілуін арттыру қажет.
Қазіргі кезде ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік
субъектілерінің қалпына келуін және экономикалық өсуін ынталандыру, ... ... ... ... ақша ... ... ... мақсатында құрылған «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры»
АҚ-ның ресурстарын пайдалануы мүмкін.
«Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... болуына және Алматы облысына арналған филиалдық
жүйені дамыту жөніндегі Қордың перспективасына ... ... ... ... штат саны 3 адамнан 10 адамға дейін
болатын шағын кәсіпкерлік объектілері ... ... ... ... ... ... жағдайларда мүмкін болады:
- шағын несиелік ... ... ... ... ... ... ... қатысу жолымен шағын несие беру;
- туристік қызмет субъектілерінің екінші деңгейдегі банктерден несие
алуына кепілдік беру;
- тікелей ... беру деп ... ... қаржыландыру [16].
Отандық даму институттары көрсететін қызметтерге кәсіпкерлердің қол
жетімділігіне ... ... бар ... ... келтірілген қаржы-
несиелік қолдау тетігі барынша құптауға лайық болып табылады.
Туристік салада ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайда туристік өнім ерекшелігіне, сондай-ақ
туристік ... ... ... ... инновациялық
технологиялардың жоқтығына байланысты мүмкін болмай отыр.
Бұл факт, туризм саласында ... ... ... ... ... ... ... кезде туризм саласының қолда бар білім беру институттарының
бәрі зерттеу жүргізуге және әзірлеуге қабілеті бар ... ... ... міне бұл ... алғанда туристік саланың дамуының негізгі
кедергілерінің бірі болып табылады.
Туризм саласындағы уәкілетті ... ... ... ... ... ... Республикасы Сауда және индустрия
министрлігінен жаңадан құрылған Қазақстан ... ... және ... ... беру жолымен қайта құрылуына байланысты ... ... ... ... ... ... болды:
- қызметі, инвестицияларды республиканың туристік саласына қатыстыруға
бағытталған «Қазақтуринвест» АҚ-ы;
- қызметі, туризм объектілерін табиғи ... ... ... ... ... және спорт индустриясы ... ету» АҚ-ы ... ... туризм саласындағы уәкілетті орган негізгі міндеті
туристік нарықтың барлық ... ... ... ... ... ... де көрсетудің ақпараттық, консалгтингтік,
маркетингтік және басқа бағыттар ... ... ... жүйесі бар
Туристік ақпараттық орталық құруды жоспарлап ... ... ... құру ішкі ... ... ... ... және сыртқы рынокта қазақстандық туристік ... ... ... ... ... ... Үкімет және (немесе)
облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) ... ... мен оның ... ... ... ... қалыптастыру және
тарату, туристік өнімді халықаралық туристік нарықта және ... ... ... ... ... ... ... жаңа кәсіпкерлік
субъектілерін дамытуға жағдай жасау және ғылыми-әдістемелік қамтамасыз ету
мақсатында құрылатын ұйым болып табылады.
Соңғы ... ... ... ... ... ... ... технологияның арқасында туристік нарық қызметтері
субъектілерінің арасындағы қатынастар мүлдем өзгерді [17].
Аз уақыттың ішінде-ақ электронды жүйелер ... ұзақ ... ... шағын операцияларды автоматтандырудан ... ... ... ... ... ... ... тигізіп отырған күрделі
ақпаратты интернет желілеріне дейін жетті. ... ... ... ... ... оған ... ... мен үкіметтен тыс ұйымдар да
(университеттер, зерттеу лабораториялары) қосылады. Бірақ та көп жылдарға
дейін пайдалану ... ... ... онымен негізінен
ғалымдар мен мамандар ғана жұмыс істеді. Тек жақын арада ғана дүниежүзілік
ақпарат ... ... ... ... барлық
пайдаланушылардың мүмкіндіктері туды. ... ... жиі ... бірі – туристік өнім.
Дүниежүзілік ақпараттық торда туризм ... ... ... ... интернетті жақсы түсініп қабылдады және оның желілеріне
үйренеді. Олар өздерінің жеке сайттарын ашты.
Қонақ үй тізбектерінің көбісінің жеке ... ... ... ... ... ... беретін сайттары болады және керек ... ... ... ... Тұтынушы қонақ үйін ... ... ... ... көрсеткіштерді енгізеді (орналасқан жері,
күтушілері туралы мәліметтер және т.б.), содан ... ... ... ... ... ... ... пайда болады және қонақ үйлерге
қысқаша ... ... ... ... ... ... орынға
тапсырыс бере алады (телефон, факс ... ... ... ... процесін сайттың «Он-лайн» режимінде жүргізе алады. Бұл ... ... ... ... туралы жауапты 20-30 секундтан кейін алуға болады.
Әлемге жайылған компьютер желісі жер шарының барлық ... бойы ... ... ... ... ... ... жарнама ешнәрсеге де теңдесі жоқ әсер туғызады. Оны әлемдегі
барлық клиенттер өзіне ыңғайлы ... көре ... ... ... ... қымбат емес, ол баспа
арқылы шығарудан ... ... ... ... ... ... ... кемшіліктерді
жоюға көмегін тигізеді. Біріншіден, болып жатқан жағдайды маркетолог емес,
тапсырыс берушінің өзі бақылайды. ... ... ... ... өзі ... ... Егер де ... көрсетілген ақпараттар
қанағаттандырмаса, клавиатурадағы кнопканы басады да шыға ... ... ... ... ... ... ақпарат алу
үшін компанияны өзі іздейді. Сайтқа кіріп, клиент ұсынылып отырған өнімге
қызығатынын, егер де кім оның ... ... ... ... ... ... Сонымен, интернет белгілі бір компания туралы ... ... ... ... ... ... ... әрбір клиенттің тілегіне сай оңай табылатындай
орналасқан.
Төртіншіден, компанияның сайтына кіру және онда ... ... ... жүргізіледі. Екі жақты ақпарат алмастыру диалогты ... ... ... сай ... ... Туристік өнім туралы
ақпарат алу үшін, сұрақтар беру үшін, ... ... ... ... ... ... ... байланыса алады және бұлардың барлығы ... ... ... ... ... ... ... үшін немесе жаңа өнімдер ... ... үшін ... ... шыға алады. Клиенттерден түскен ... ... ... оны өңдейді және тапсырыс берушінің тілегіне сай жауап береді.
Ақпараттық технологиялар, жеке алғанда интернет, батыс ... ... ... бірте-бірте отанымыздың туристік бизнесіне ене
бастады. Саяхат жасайтын елдер фирмаларының көрсетілетін ... ... ... алу үшін дүниежүзілік ақпараттық тордың көмегін
сұрайтын қазақстандықтардың саны жыл сайын өсуде [12, 138-139 ... ... ... ... ... технологиясыз
туристік бизнестің өмір сүруі қиын. Сол себептен де, еліміздегі туристік
қызмет көрсету ... ... ... ... жоғары деңгейге
жеткізуіміз қажет.
Отандық және әлемдік туристік нарықта облыстың ілгері басуы ... ... ... ... құру жөніндегі шараларды әрі қарай іске
асыру қажет.
Біздің ойымызша, Қазақстанды туристік қызмет көрсетуші ел ретінде алға
жылжыту аясында Алматы ... ... ... ... ... туризмнің экономикалық көрсеткіштерінің өсуін қамтамасыз ететін және
оған жан-жақты мемлекеттік қолдау көрсететін жаңа бағыттарды құру;
- серпінді халықаралық жобаларды әзірлеу және жүзеге ... ... ... және ... ... көрсету нарығын дамыту;
- Қазақстан ұлттар қауымдастығы, республиканың мәдени және академиялық
күштерін тартып еуразиялық тарихи даму факторын және қазақстандық қауымның
көпұлтты, ... және ... ... ... ... ... өнерін белсенді қолдану;
- Алматы облысында туризмнің арнайы ... ... ... арнайы экономикалық аймақ құру келешегін ескере отырып, Қапшағай су
қоймасында туризмді дамыту;
- туризмнің ауылдық және экологиялық түрлерінің дамуын қамтамасыз ету;
- ... ... төл ... ... туристерді сақтардың
көшпелі тұрмысының мәдениеті мен дәстүрлерімен таныстыру мақсатында облыс
картасы «Атамекен», этнографиялық ... ... ... ... маңы ... орталығының территориясында сияқты өңірлік
деңгейде тақырыптық парктерді ... ішкі және ... ... ... көрсету нарықтарында облыстың
туристік өнімін тиімді жарнамалық-ақпараттық қамтамасыз ... де осы ... ... жүзеге асырылса, еліміздің туристік
қызмет көрсету нарығы жоғары дәрежеде дамиды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қызмет көрсету нарығы – ... ... ... ... ... және ... қажеттілктерін қанағаттандыруға бағыттталған, еңбек
өнімі материалдық және материалдық емес сипаттағы және адам ... ... ... болып келетін ... ... ... ... ... ... ... маңызды
факторы. Ол адамның әл-ауқатын жақсартуда маңызды рөл атқарады және ... ... өмір ... ... ... ... құруға
жұмсайтын уақытты қысқарту үшін бағытталған. Рухани өсу мен гармондық даму
үшін неғұрлым көп мүмкіндікті ... және ... ... ... ... ... ... тұрады.
Қазақстанның қызмет нарығы кең және әртүрлі қызмет спектрін көрсетеді,
көптеген қызмет түрлеріне деген сұраныс деңгейінің тұрақты қарқынмен ... ... ... нарығы Қазақстанға қазіргі таңда ауадай қажет.
Қызмет көрсету нарығы басқа нарықтардан өзінше ерекшеленеді. Мұндай
ерекшеліктің ... ... ... ... ... дейін пайда болмайды, яғни қызмет өнім
ретінде қызмет көрсету процесінде ... Бұл ... екі ... ... ... екі ... ... бір-бірімен
салыстыру мүмкін емес. Салыстыру қызмет нақты көрсетілгеннен кейін жүзеге
асырылады. Ал, ... ... ... ... ... ... салыстыруға мүмкіндік бар. Оларға тестілеу, сынап көру үшін алдын-
ала сатып алу, тәжірибе ... және т.б. ... ... ... ... болатын жалғыз нәрсе – ... ... ... мен ... ... ... нәтижені өзара салыстыру. Сондықтан
кәсіпорынның ... ... ... үшін сол ... танымалдылығы, абыройы мен беделі маңызды.
2. Қызмет көрсету барысында көп жағдайда тұтынушылар түсінбейтін және
бағаламайтын арнайы білімдер мен шеберлік ... ... ... ... ... ... ... және қауіптенуі мүмкін. Себебі, ол
қызметті қолымен ... ... көре ... ... ... шешу ... ... саласында қызметтердің сезілу деңгейін жоғарылатуға,
тұтынушы тәуекелін азайтуға бағытталған ... ... ... ... сертификаттау, кеңестер жатады. Клиент өз тәуекелдерін
азайту үшін белгілі бір тұрақты қызмет ...... ... ... ... ... ... Мұндай біржақтылық қызмет көрсетушіге
тиімді. Себебі оның қызметі «үйреніп» кеткен тұтынушы кеткен ... ... ... ... ... ... ... көрсету нарықтарының бәріне тән. Жоғарыда
қарастырылған қызмет көрсету нарығының ерекшеліктері мен ... ... ... осы саладағы маркетингтің мазмұнын айқындайды.
Жалпы алғанда, қызмет көрсету саласының дамуы жұмыссыздықты ... ... ... ... ... өмір салтын
қалыптастырады.
Елбасының «Қазақстан халықтарына жолдауында» Қазақстан Республикасы
әлемдік бәсекеге қабілетті, дамыған 50 ... ... ... қосылады
делінген. Американдық ғалым К.Портер осы мақсатқа қол жеткізудің Қазақстан
үшін жеті кластерін ... ... ... бірі – ... ... ... экономикада туризм басты рөлдердің бірін атқарып
отыр. ДТҰ көрсеткіштері бойынша туризм әлемдік ішкі ... ... ... халықаралық инвестициялардың 11%-тен астамын, ал әлемдік өндірісте
әрбір 9-шы жұмыс орнын қамтамасыз етеді. Туризмнен ... ... ... ... және автомобиль экспорттарынан түсетін пайдадан
кейінгі орынды алады.
Туризмнің ... ... ең ... өмір сүру ... ... ... елдер мен халықтардың бір-бірімен мәдени және
экономикалық жақындасу тенденциясының күшеюіне әкеледі.
Экономиканың саласы ретінде, туризмнің ... тән ... ... бар, ... ... ... ... басқа да салаларынан
бөлініп тұрады. Туризм индустриясының басты айрықша ерекшелігі өндіріс пен
өнімді тарату ... ... ... ... ... яғни туристік
қызметтер (турөнімдер) бұл жерде өндіріледі және ... ... ... – оның ... артығынан шығарылып, қоймада сақталмайды.
Туристік қызмет көрсетудің келесі бір ... ...... ... ... ... тұтынушыларды тасымалдап, жеткізу. Бұл
өз тұрғысында туризмнің басқа да ерекше ... ... ... ... ... «өзімен алып кетеді», яғни жақсарған ... ... ... ... ... ... арқылы. Сондай-ақ,
егер дүниежүзілік нарықта тауарлардың бағасына экспорт шығыны кірсе,
туристік ... ... ... ... ... ... ... нарықтың басқа нарықтардан айырмашылығы, міне, осы.
«Қазақстан–2030» Даму стратегиясында туризм ... ... ... бірі ... ... және ол, өз ... ... 13 маусымдағы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы
туристік іс-әрекет ... ... ... ... ... ... дамытуға үлкен мүмкіндігі бар. Оның негізін Евразия орталығындағы
керемет табиғи жағдайлар мен ... ... ... ... ескерткіштер, Қазақстан жерін әртүрлі тарихи кезеңдерде
мекендеген халықтың мәдени және этникалық мұралары ... ... ... керекті және жағымды фактор болып: республикамыздың
саяси-әлеуметтік тұрақтылығы саналады.
Біздің мемлекет ... ... ... ғана ие ... сонымен қоса,
бізде туризм саласында бірқатар перспективалық бағыттар дамуда. ... ... ... ... ... емдік және
т.б.
Қазақстандағы туристерге көрсетілетін қызметтердің басым бөлігі Алматы
облысына тиесілі. Алматы облысындағы туризмнің жай-күйін зерттей келе, ... ... ... ... ... негізгі мәселелерді анықтадық:
1. Құнды және ... ... ... ... әсем
ландшафттарға апаратын автомобиль жолдары ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде, өңірдің көптеген объектілеріне
көпшілікке арналған ішкі көпкүндік туризмнің қол жетпес арманы болуы.
2. Тікелей ... ... ... ... ... ... ... жағдайдың (мүмкіндіктің) ... ішкі ... ... ұзақтығы 400 км. болатын және жол шығыны
анағұрлым жоғары бір күндік маршруттар көптеп кездеседі. Бұл жерде тынығуға
мүмкіндік жоқ, жол ... ... ... ... ... сапар
жағымсыз жағымен қалып қояды.
3. Экскурсиялық объектілер жай-күйінің нашарлығы, атап айтсақ, ыңғайлы
көру алаңдарының, ақпараттық қалқандардың, бейімделген және қауіпсіз ... ... ... ... ... ... қатты жел, ыстық күн)
жағдайда тынығатын жерлердің ... ... ... ... ... арасында қызмет
көрсететін білікті қызметкерлердің, гид-жолсеріктердің, экскурсоводтардың,
аудармашылардың, орналасқан жерлерде (қонақ күтетін және ... ... ... мен ... көрсететін персоналдың жоқтығы.
5. Шалғайдағы аудандарда байланыс құралдарының және ... ... ... ... ... ... жедел-жәрдем көрсету үшін сенімді
мобильдік ... ... ... ... ... ... ... аудандардың жергілікті тұрғындары
маршруттарға қызмет көрсетуге қатыспайды, экономикалық тиімділік алуға
тырыспайды және шын ... ... ... мүдделілік танытпайды.
7. Облыстан бастап ауданға дейінгі жергілікті ... ... көп ... ... ... ... қаласының турфирмалары
қызмет көрсетіп, салық қала бюджетіне төленетін болғандықтан туризмнен және
облыс аумағында орналасқан жолдар мен ... ... ... де біз ... ... ... ... кіргізгіміз келсе, ЖІӨ-ге
туризмнен түсетін ... ... ... туризмді экономиканың бір
саласы ретінде дамытқымыз келсе, мынадай ұсыныстар айтар едік:
1. Әлемдік стандартқа сай етіп дамытуымыз қажет. ... ... ... ... ... қаржыландыру мәселесін оңтайлы шешуіміз қажет.
Сонда ғана мемлекеттің саяси саясаты, ... ... жаңа ... ... өсуімен өркендеуінің кепілі болып табылатын еді.
Сонымен қатар, туристік қызмет көрсету мәселесін ... ... ... ... ... ... сай қызмет көрсетсе) шетелдік
туристер ағылып келетін тағы бір мүмкіндік туатын еді.
2. ... ... ... ... өте сұлу ... көп. Ол ... кейбір елдерді шаң қақтырып кетуіміз ғажап емес. Сол сұлу жерлеріміздің
көбісі игерілмеген, яғни ... біле ... ... өте көп. ... ... ... ... көрсететін орындарды мейлінше көп етіп
салып, (яғни табиғат аясына) ұсынатын болсақ туристерді қызықтыратын едік.
3. Туризмге өз-өзінен ... ... ... ... Сол
аймақтарымыз жайлы әлемдік деңгейде жарнама жасалса екен деймін. ... ... ... ... ... және ... ... шығару және белсенді түрде ... ... ... ... өлкетану жарияланымдары, жарнама-баспа қызмет,оның
ішінде туристік фирмалар мен қонақ ... ... ... ... ... ... Жаңа ақпараттық технологияларды пайдалануға, оның ішінде
Интернет жүйесінде Қазақстанның туристік фирмаларының жеке ... ... мән беру ... Яғни ... танытар болсақ, біздің елге туристер
көптеп келетін еді.
4. Туризмді тез қарқынмен дамыту үшін елімізді 4 ірі ... ... ... және ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан,
Батыс Қазақстан деп бөліп алып, осы арқылы ... ... құру ... ... ... беделін қалыптастыруды есепке алудың
компьютерлендірілген бірыңғай жүйесін іске қоса ... ... ... азаматтардың кіруі, шығуы мен болуы тәртібін, визалық және
кедендік ... ... ... Қонақжай республика беделін жасауға туристер жиі болатын орындарда
қазақша, орысша ... ... ... қоса ... ... мен ... жасап, орнату қажет.
Егер мемлекеттік туристік қызметті қолдау мен дамыту бағдарламалары
толық мәнде іске асса және осы ... ... ... тоғыз жолдың
торабында орналасқан еліміздің экономикалық жағдайы тұрақтанып қана қоймай,
оның әлеуметтік ... де ... ... ... ... яғни
халықтың тұрмыс жағдайы жақсарып, еліміз әлемдегі бәсекеге қабілетті елу ел
қатарына қосылатынына сенеміз.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... – жаңа ... ... – Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері» атты Қазақстан ... ... ... ... ... // ... ... 2010,
29 қаңтар.
2. Ел Президентінің Қазақстан халқына ... ... -2030» // ... 1997, 11 ... ... ... ... дүниеде: Болашаққа интеллектуалдық
секіріс» атты Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... // ... ... ... ... сайты:
www.kaznu.kz.
4. Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет ... 2001 ж. ... № 211-ІІ ҚР Заңы ... ... ... мен
толықтырулармен) // Егемен Қазақстан, 2009, 30 мамыр.
5. Лицензиялау туралы ҚР-ның 2007ж. 11 қаңтардағы №214 Заңы // ... 2007, 26 ... ҚР ... 2007ж. 11 ... №481 ... ... турагенттік қызметті, туризм нұсқаушысы көрсететін
қызметті лицензиялау ережесі // Ресми газет, 2007, 9 ... ... және ... ... ... атқарушының 2008 жылғы ... ... ... ... ... қызмет саласындағы
мамандарды қайта даярлау және бiлiктiлiгiн ... ... // ... ... 2008, 27 ... ... Ө.Қ., ... Д.Қ., Исагулова Г.Д. Қызмет көрсету аясындағы
маркетингтің даму ерекшеліктері. Оқу құралы. – ... ... 2007. – 220 ... ... К.Д. ... сферы обслуживания: Учебное ... ... ... ... 2007. – ... ... А.К. ... бухгалтерлік есеп. Оқу құралы. –Алматы:
Заң ... 2007. – ... ... А.Д. Управление индустрией туризма: Учебное пособие. – М.:
КНОРУС, 2006. – С.90.
12. Алиева Ж.Н. ... ... Оқу ...... ... 2004. – 172б.
13. Смыкова М.Р. Туризм: ... ... и ... ... ... – 2007. – ... Чудновский А.Д., Жукова М.А. Менеджмент туризма: Учеб-метод. ... М.: ... и ... 2007. – ... ҚР ... 2006 ... 29 ... №231 Жарлығымен
бекітілген ҚР-да туризмді дамытудың ... ... ... // ... ... 2007, 1 қаңтар.
16. Алматы облысында ... ... ... ... ... // Талдықорған, 2007, 12 қаңтар.
17. Мастер-план развития кластер «Туризм» в Алматинской области // Алматы
облысы әкімдігінің ресми сайты: www.tkoblakimat.kz
18. ... Н.Р. ... ... ... ... // Саясат – Policy. – 2008 - №2. - ... Есен Т., ... Н. ... ... ... алғышарттары. / Роль
современной молодежи в развитии социума. Материалы ... ... ... и студентов/. ... ...... 2007. – 131-133б.
20. Алматы облысында туризмді дамытудың 2007-2011 жылдарға арналған
мемлекеттік ... іске ... ... ... ... ... 2007, 19 ... Қалықұлов Қ.М. Туризм дамуының нормативтік-құқықтық және әдістемелік
негіздері // ... ... – 2008. - №4. - ... ... ... ... және өнеркәсіп департаментінің туризмді
дамыту бөлімінің мәліметтері.
23. ҚР Статистика ... ... ... ... ҚР ... және ... министрлігінің ресми сайты: www.mts.gov.kz.
25. Маханбет Н.Р. Қызмет көрсету туризмдегі әлеуметтік-экономикалық фактор
ретінде // Саясат – Policy. – 2008 - №1. - ... ... А.Е. ... ... ... ... реттеудегі
ерекшеліктер // ҚазЭУ хабаршысы. – 2008 - №6. - 194-198б.
27. «Дайджест ... ... ... ... ... – Талдыкорган, 2009.
28. Муқсинова Б. Қызмет көрсету саласының қазіргі таңдағы жағдайы. /Роль
современной ... в ... ... ... ... ... магистрантов и студентов/. –Қарағанды,
Болашақ– Баспа, 2007.
29. Исабеков Б.Н. Қазақстанда туризм ... ... ... ... // ... ... – 2009 - ... - 190-
195б.
30. Алматы облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің туризмді
дамыту ... ... ... ... ... әдістемелік
құралы. – Талдықорған, 2010.
31. Туристский путеводитель по ... ... ......... 2010. – ... ... по экологическим и культурно–познавательным ... ...... 2009.
-----------------------
экономикалық дағдарыс
Қазақстанның ТМД елдерімен қажетті экономикалық байланыстың жеткіліксіздігі
Қазақстан туризмі
Факторлар
Визалық процедуралардың жоғары бағасы және тіркеу жұмысының күрделілігі
Өзбекстан, Қырғызстан жағынан туристік ... ... ... алынатын жоғары салық және т.б. бюджет төлемдерінің
жоғарылығы
Туристік ... ... ... ... ... ... ... көрсету нарығын реттеудің экономикалық әдістері
Реттеудің тікелей әдістері
Реттеудің жанама әдістері
Мақсатты мемлекеттік қаржыландыру
Мемлекттік сатып алулар ... ... ... саясат
Валюталық саясат
Амортизациялық саясат

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік қызметтер нарығын кешенді зерттеу негізінде, отандық және шетел тәжірибесін талдай отырып, халыққа банктік қызмет көрсетуді жетілдіруге бағытталған әдістемелік және тәжірибелік ұсыныстары73 бет
Бағалы қағаздар нарығының теориялық және әдістемелік негіздерімен қатар оның жоғарыда аталған ұйымдық-экономикалық құрылымдарының нарықтық экономикадағы маңызын көрсету және бағалы қағздардың биржада сатылуы мен олардың үстінен қосымша үлестерді есептеу32 бет
Қазақстан Республикасындағы аграрлық салада қызмет атқарып жатқан «Қазагроқаржы» АҚ лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі76 бет
Қызмет көрсету нарығының қызмет ету мәні және негізгі принциптері23 бет
Атамекен» зейнетақы қоры үшін азаматтарды тіркейтін автоматтандырылған ақпараттық жүйе жасау72 бет
Банкралық несие29 бет
Көліктегі сервистік қызметті жетілдіру25 бет
ҚР-дағы еңбек нарығындағы басты проблемалар7 бет
АҚШ-тың жоғары білім беру жүйесіндегі студенттерге академиялық қолдау көрсетудің ерекшеліктері238 бет
Ет, құс, жұмыртқа және олардың өнімдерінің химиялық қауіпсіздігінің көрсеткіштері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь