Бюджеттік жоспарлау мен болжау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қағидаттары, әдістері Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қағидаттары, әдістері мен бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.1 Бюджеттік жоспарлауды ұйымдастырудың негіздері ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Үш жылдық бюджетті жоспарлау . бюджетті жоспарлау үдерісінің негізгі бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

2. Бюджет кірістері мен шығыстарын жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ...35
2.1 Бюджеттің кіріс базасының қалыптасуын жоспарлау және оның ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.2 Нәтижеге бағдарланған бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45

3. Бюджеттік жоспарлаудың бағдарламалық . мақсаттық әдістерін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
мен бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
1.1 Бюджеттік жоспарлауды ұйымдастырудың негіздері ... ... ... ... ... ... ... ..7
1.2 Үш жылдық бюджетті жоспарлау . бюджетті жоспарлау үдерісінің негізгі бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

2. Бюджет кірістері мен шығыстарын жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ...35
2.1 Бюджеттің кіріс базасының қалыптасуын жоспарлау және оның ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.2 Нәтижеге бағдарланған бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45

3. Бюджеттік жоспарлаудың бағдарламалық . мақсаттық әдістерін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
Тақырыптың өзектілігі. Экономиканың дамуы көбінесе мемлекеттің қаржы жүйесінің жағдайына байланысты. Мемлекеттің дамуындағы қаржылық, несиелік, бюджеттік қарым-қатынастың рөлі, орны және мәні өте маңызды екені белгілі., себебі жалпы ішкі өнімнің өсу қарқыны, жұмыссыздық пен инфляцияның деңгейі, валюталық курс және басқа да макроэкономикалық көрсеткіштердің оңтайлық деңгейіне жету осы қарым – қатынастардың ахуалына тәуелді.
Қазақстан Республикасында экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін қазіргі кезеңге дейінгі нарықтық экономика аумағындағы жинақталған жалпы қаржы қарым-қатынасының, оның ішінде бюджеттік қарым-қатынасының даму тәжірбиелерін біліп, дұрыс пайдалану қажет
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының бүкіл қаржы жүйесін реформалау , оның негізгі тармағы – бюджеттік жүйені күрделі түрде қайта құруын мәжбүр етті. Сол реформалаудың логикалық жалғасы – ол жаңа бюджеттік заңнама жасау және қабылдау. Нәтижесінде 2008 жылы 4 желтоқсанында Қазақстан Республикасының жаңа Бюджеттік кодексі қабылданып, 2009 жылы қаңтар айының 1 жұлдызында қолдануға енгізілді.
Жаңа бюджеттік кодекстің ережелері біздің республикамыздың бүгінгі күнгі қаржылық қарым-катынас пен жалпы бюджеттік саясаттың даму жағдайын көрсетеді. Кодексте бюджеттік үдеріске қатынасушылардың барлық іс-әрекетінің тәртібі мен ережелері толық және жан жағынан жазылып дәлелденген. Бұл біріңғай құжатта мемлекеттің міндеттемелері мен функцияларын орындауға арналған ақша қаражаттарын қалыптастырумен оларды жұмсау процестері толығымен анықталған.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері. Дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстан Республикасында бюджеттік жоспарлау үрдісін талдап, оны жетілдіру жолдарын қарастыру.Аталған мақсаттарға жету үшін мынандай міндеттерді орындау шарт:
- бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қағидаттарын, әдістері мен бағыттарын зерттеу;
- бюджеттік жоспарлауды ұйымдастырудың негіздерін қарастыру;
- бюджет кірістері мен шығыстарын жоспарлау үдерісін талдау;
- бюджеттің кіріс базасының қалыптасуын жоспарлау және оның ерекшеліктерін зерттеу;
- шығыстарды шектеу саясаты шеңберіндегі бюджеттік жоспарлаумен танысу;
- бюджеттік жоспарлаудың бағдарламалық - мақсаттық әдістерін жетілдіру жолдарын ұсыну.
Зерттеу объектісі ретінде бюджет үдерісі алынды.
1. Қазақстан Республикасының Президентінің Халыққа Жолдауы. Жаңа Қазақстан жаңа әлемде, 28 ақпан,2007 жыл
2. Жуйриков К.К. Бюджет: составление, утверждение, исполнение: Учебное пособие. – Алматы: ААЭСИ, 2003г.
3. Интыкбаева С.Ж. Фискальная политика и ее роль в обеспечении устойчивого развития экономики Казахстана.-Алматы:Каржы-каражат, 2002.-188с.
4. Ильясов К.К., Исахова П.Б. Расходы государственного бюджета: Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2003г
5. «Қазақстан Республикасында жергілікті өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасының Заңы , 2009ж
6. Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан халқына Жолдауы
7. Б.С. Өтебаев., Мемлекеттік бюджет / Алматы 2006ж.,103 бет
8. Бюджетная система России: Учебник для вузов // Под ред. проф. Г.Б.Поляка. – М.: ЮНИТИ-Дана, 2000г
9. Министерство финансов Республики Казахстан - http://www.minfin.kz
10. Статистический бюллетень Министерства финансов Республики Казахстан http://www.mf.minfin.kz
11. «Финансы Республики Казахстан: статистический справочник» /Комитет по статистике и анализу/, Алматы 2009 г.
12. Қаржы. С.Құлпыбаев. Алматы 2009 ж., 325 бет.
13. Қазақстан Республикасының бюджет кодексі. 4 желтоқсан, 2009 жыл
14. Копе Ж.Ф., Вернер Ф. «Местные кооперативы во Франции: расходы и бюджетная практика». Финансы и кредит.2007, № 1.
15. www.minplan.kz
16. Павлова Л.Н. «Бюджетные потоки и проблемы бюджетного регулирования». Журнал: «Финансы и кредит», 2009г., № 1.
17. Жаңа Қазақстан жаңа әлемде// Қ.Р Президентінің халыққа жолдауынан. 28 ақпан 2007 жыл
18. Павлова Л.Н. «Бюджетные потоки и проблемы бюджетного регулирования». Журнал: «Финансы», 2006г., № 1.
19. Методические рекомендации по разработке операционных планов государственных органов Республики Казахстан, проведению мониторинга и составлению отчетности об их реализации
20. "Қазақстан Республикасындағы мемлекеттiк жоспарлау жүйесi туралы" Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2008 жылғы 15 желтоқсандағы N 1175 Қаулысы
21. Жалпы сипаттағы трансферттерді есептеу әдістемесі. ҚР Үкіметінің 2007 жылғы №1663 қаулысы
22. Стратегический план развития Министерства финансов Республики Казахстан на 2008 – 2010 годы
23. Закон РК «О местном государственном управлении и самоуправлении в Республике Казахстан» 9 февраля 2009 года
24. «2009-2011 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы//Егемен Қазақстан, 5 желтоқсан 2008 жыл
25. Қазақстан Республикасының бюджет кодексі. 4 желтоқсан 2008 жыл
26. Исахова П.Б. Бюджетирование ориентированное на результат – как способ повышения эффективности бюджетных расходов на социальную защиту населения //Транзитная экономика.- 2007.- № 4.- С. 37- 44
        
        Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
..................................5
1. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қағидаттары, ... ... ... ... ... Үш жылдық бюджетті жоспарлау – бюджетті жоспарлау үдерісінің негізгі
бағыты
.......................................................................
.....................................22
2. ... ... мен ... Бюджеттің кіріс базасының қалыптасуын ... және ... ... ... бюджеттік ... ... ... ... - ... ... жетілдіру
жолдары
.......................................................................
..........................52
Қорытынды
............................................................................
..........................63
Пайдаланылған ... ... ... Экономиканың дамуы көбінесе мемлекеттің
қаржы жүйесінің ... ... ... ... қаржылық,
несиелік, бюджеттік қарым-қатынастың рөлі, орны және мәні өте маңызды екені
белгілі., себебі жалпы ішкі ... өсу ... ... ... ... валюталық курс және басқа да ... ... ... жету осы ...... ... Республикасында экономикалық реформаларды жүзеге асыру
үшін ... ... ... ... ... ... ... қаржы қарым-қатынасының, оның ішінде бюджеттік қарым-қатынасының даму
тәжірбиелерін біліп, дұрыс пайдалану қажет
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... , оның негізгі тармағы – бюджеттік жүйені күрделі түрде ... ... ... Сол ... ... ... – ол жаңа ... жасау және қабылдау. Нәтижесінде 2008 жылы 4 ... ... жаңа ... ... ... 2009 жылы
қаңтар айының 1 жұлдызында қолдануға енгізілді.
Жаңа бюджеттік кодекстің ережелері біздің республикамыздың ... ... ... пен ... ... саясаттың даму жағдайын
көрсетеді. Кодексте ... ... ... ... ... ... мен ... толық және жан ... ... Бұл ... ... ... ... ... орындауға арналған ақша қаражаттарын қалыптастырумен ... ... ... ... ... мен міндеттері. Дипломдық жұмыстың мақсаты Қазақстан
Республикасында бюджеттік жоспарлау үрдісін талдап, оны жетілдіру жолдарын
қарастыру.Аталған ... жету үшін ... ... ... ... бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қағидаттарын, әдістері ... ... ... ... ... ... ... бюджет кірістері мен шығыстарын жоспарлау үдерісін талдау;
- бюджеттің ... ... ... жоспарлау және оның
ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... жоспарлаумен танысу;
- бюджеттік жоспарлаудың бағдарламалық - ... ... ... ... объектісі ретінде бюджет үдерісі алынды.
Зерттеу пәніне әр ... ... ... ... ... экономикалық қатынастар мен механизмдер жиынтығы жатады.
Зерттеудің теориялық және әдіснамалық ... ... ... ... еткен шетел және отандық ... ... ... құжаттар болып табылады.
Зерттеу нәтижелерінің практикалық маңызы ... ... ... бюджет қаражаттарын басқару жауапкершілігін нығайтуға
және шығындарды қаржыландырудың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, 3 ... және ... ... ... мақсаты мен міндеттері айқындалған.
Бірінші бөлім бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қағидаттарын, әдістері
мен бағыттарын мазмұндайды. Орта мерзімді ... ...... ... ... ретінде қарастырылған.
Екінші бөлімде бюджет кірістері мен шығыстарын жоспарлау ... ... ... базасының қалыптасуын жоспарлау және оның
ерекшеліктері, шығыстарды шектеу ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлаудың бағдарламалық-мақсаттық әдістерін
жетілдіру жолдарын қарастырып, нарықты экономика ... ... ... ... ... ... ... бағыттарын
айқындаған.
1. Бюджеттік жоспарлау мен болжаудың қағидаттары, әдістері мен бағыттары
1.1 ... ... ... ... ... ... ... қаржылық қарым-қатынастағы әр түрлі
қатысушылардың әлеуметтік-экономикалық мүдделерін қалыптастыратын күрделі
және көп міндет ... ... ... ... ... пен ... ... шығындар мен салық бөлу, еңбекақы мен кіріс жөніндегі
ымыраға (компромис) келеді, бюджеттік ... мен ... ... ... ... және ... мүдделерді қалыптастырып іске
асырады. Ал бюджет экономикалық ... ... ... саясаттық және
әлеуметтік дамуын көрсетеді.
Бюджеттік құралдардың қалыптасу, бөлісу және пайдалану процестерін
басқару бюджеттік жоспарлау мен болжамдау арқылы іске ... ... мен ... рөлі мен мәні ... ... қалыптастыру
мен оларды негізгі мақсаттарда, яғни әлеуметтік реформаларды дамыту мен әрі
қарай тереңдетуге, білім мен денсаулық сақтауды ... ... ... ... ... ... пайдаланудағы мемлекеттің
мүмкіншіліктерін анықтайтын адресті қаржылық ... ... ... ... мағынасы барлық қаржылық жүйенің
әр түрлі буындары арасында қоғамдық өнім құны мен ... ... ... ... мен ... ... бойынша мәнерленеді және
әр деңгейдегі бюджеттерді жасау мен атқару процестерінде ... ... ... ... ... ... ... даму бағдарламасы табылады.
Бюджет - ол жалпы қаржы катигорияға қарағанда бөлек, ерекше тұрған
экономикалық катигория. Оның ... ... тек қана ... ... мен қаржылық байланыстың әр түрлі дәрежеде болуына
байланысты. Сондықтан, ... ... ... ... бір-бірінен
ерекше тұратын бөлек арнайы салаларды бөліп шығаруға болады. Сондай ... ... ... ... өнім бөлу ... мемлекет пен заңды
және жеке тұлғалар арасындағы қаржылық қарым-қатынас болып табылады. Бұндай
қаржылық қарым-қатынастың жалпы ... ... олар ... ... құндылық бөлу процесінде орын алуы, екіншіден, жалпы
мемлекеттік функцияларды ... ... ... ... қорын қалыптастыру мен пайдалануына байланысты. Осындай барлық
қаржылық қарым-қатынас мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... кодексінің 4 - бабында бюджетке
келесідей түсінік ... ... ... ... ... іске ... ... қамтамасыз етуге арналған ... ақша ... ... формасы – қаржылық жоспар,
материалдық негізі - орталықтандырылған қор, ... ... ... ... белсендіруі – заң.
Бюджет әр мемлекетке өзінің экономикалық әлеуметтік және саясаттық
функцияларын орындауға объективтік ... ... ... ... қай
мемелекеттікі болмаса да мазмұндары біріңғай ... ... ... ... ... және тағы ... сонымен қатар олар бір
қоғамдық-экономикалық ... ... ... ... да ... ... Дәл осы ұғым ... экономикалық категрия деп
дәлелдейді. Сондықтан, бюджеттің экономикалық түбі басқа да ... сай ақша ... және ... сәйкес материлды негізі бар
өндірістік қарым-қатынаста ... ... ... ... ... ... ол сол ... негізгі, сапалы сипаттарына сай. Басқаша айтқанда, ... ... ақша ... ... ... яғни ... ... қорын қалыптастыру және пайдалану процесі, онда «бюджет» өз алдына
ақша қарым-қатынас жүйесін құрады, яғни бюджеттік ... ... ... ... ... қор ... қоғамдық қажеттілік шығындарды
(әлеуметтік,қорғаныс, және т.б) қаржыландыруға арналған орталықтандырылған
ақша қоры.
Экономикалық әдебиет (заңдар, монографиялар, ... ... ... ... термині әр түрлі ұғымда пайдаланады, мысылы,
ақша қаражаттарының кірісі мен шығысы формасында немесе ақша қаражаттарының
негізгі орталықтандырылған қоры ретінде. Осыған ... ... ... ... ... анықтама берілген: бюджет-ол қаржылық жоспар;
бюджет - ол басқарушылық жоспар; ... ... ... ... ... ... бюджеттік салық саясатын дәлелдейтін құжат
делінген. Бірақ, бюджеттік салық саясатының мазмұны өте кең, ... ... ... ... негізгі функциялары, мемлекеттік
әлеуметтік-экономикалық ... мен ... ... ... ... тағы басқа көрсеткіштер мен ережелер кіреді.
«Бюджет» деген ... ... ... ... ол ... қалытасады деп айтуға болады:
• Ол өз алдында жеке бір экономикалық категория;
• Ол мемлекеттің ақша қаражаттарының орталықтандырылған қоры;
• Ол ... ... ... ... ... механизм арқылы);
• Ол мемлекеттің негізгі қаржы жоспары;
• Ол ... ... ... қатысушыларды міндетті түрде
орындайтын заң.
Бюджет экономикалық қарым-қатынасқа негізделгендіктен объективтік
түрде сипатталады. Өз алды бюджеттік сала ... ... ... байланысты емес, ең алдымен ол қоғамдық өндірістің дамуына керекті
орталықтандырылған ресурстарға, мемлекеттің табиғаты мен ... ... ... байланысты. Ақша қаражаттары ... ... және ... мәні өте зор, ... ... ... ... іске асырудың негізгі құралы, біріккен
экономикалық және қаржылық саясатты жүргізуге қажет болып табылады»[2].
Сондықтан, Бюджет ... ... ... ... ... «республикалық және жергілікті бюджеттердің арасындағы ... өтеу ... ... сраптамалық ақпарат ретінде
пайдаланатын және бекітуге жатпайтын қосындысын құрайтын жалпы ... ... ... ... термині-мемлекет құрастыратын және
басқаратын орталықтандырылған бюджеттік қор мағынасында да пайдаланады.
Бүгінгі күнгі мемлекеттік бюджет қаржылық қарым-қатынастағы әр ... ... ... ... ... көп ... ... құрал. Бюджет арқылы орталық пен аймақтар
арасындағы әлеуметтік шығындар мен салық бөлу, ... мен ... ... ... ... ... мен ... бөлу арқылы мемлекет
орталық және жергілікті мүдделерді қалыптастырып іске ... Ал ... ... ... қоғамның саясаттық және әлеуметтік дамуын
көрсетеді.
Бюджеттік құралдардың қалыптасу, бөлісу және ... ... ... ... мен ... арқылы іске асырылады. Бюджеттік
жоспарлау мен болжамдаудың рөлі мен мәні ... ... ... ... ... ... яғни әлеуметтік реформаларды дамыту мен әрі
қарай тереңдетуге, білім мен ... ... ... ... дамуға, аграрлық сектордың дамуына, пайдаланудағы мемлекеттің
мүмкіншіліктерін анықтайтын ... ... ... ... ... жоспарлаудың экономикалық мағынасы барлық қаржылық
жүйенің әр ... ... ... ... өнім құны мен ... ... ... бөлісу мен қайта бөлісу бойынша мәнерленеді және
әр деңгейдегі бюджеттерді жасау мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік
экономикалық даму бағдарламасы табылады.
Жалпы қаржылық ... және оның ... ... ... яғни бюджетті құру мен атқаруына байланысты жоспарлау, барлық
халықшаруашылығын жоспарлаудың органикалық бөлшегі ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлаудың рөлі өте зор, ... тек қана ... ... мен ... ... ... және ... яғни төлемдер бойынша міндеттемелерді тағайындау мен бюджеттік
қаржыландыру көлемін анықтаумен шектелмейді. ... ... ... ... ... ерекше ахуалы ... ... мән ... Ол ... ... ... мен
биліктік өкілеттілікті орталықсызданудың барлық бюджеттік ... ... ... және ... қатынастарды жетілдіру
байланысында және мемлекеттік шығындарды, олардың фомалары мен ... ... ... жоспарлау қаржылық жоспарлаумен, бюджеттік арнаулардың
мақсаттық сипаттарымен, резервтердің ... және ... ... ... ... ... сәйкес болуы
тиіс. Жоспарлау процесінің негізгі мақсаты-ол ... ... ... ... мен ... кірістердің жылдық түсімін анықтау және әр
түрлі деңгейдегі бюджеттер арасында кірістерді дәйекті бөлісін ... ... ... ... ... ... ... 1) сабақтастық принципi - бюджеттi алдыңғы кезеңде негiзге алынған
орта мерзiмдi фискалдық саясат бағыттарын сақтап, өткен және ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... 2) басымдық принципi - бюджеттi алдағы орта мерзiмдi кезеңге арналған
әлеуметтiк-экономикалық дамудың басым бағыттарын сақтай отырып жоспарлау;
      3) ... ... - ... ... ... ... ... жобасына белгiлi бiр түсiмдердi немесе шығыстарды енгiзу қажеттiгiн
айқындайтын басқа да құжаттар негiзiнде жоспарлау және ... ... ... ... негiзгi принциптерi болып табылады.
Кірістермен шығындарды басқарудың мағынасы тиісті өкілетті органдардың
мемлекеттік бюджетке салықтармен түсімдердің түсуін болжамдау, талдау ... ... ... ... ... ету, бюджеттік
құралдарды тиімді жұмсау және мемлекеттік бюджеттің кірістік пен шығындық
бөлімдерін атқару жөнінде есеп ... ... ... ... ... кезеңге арналған бюджет
түсімдерінің көлемін және басымдықты ескере отырып мемлекеттің ... даму ... ... ... ... ... айқындау
жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу процесі болып табылады.
Бюджет бір қаржы жылына жоспарланады. Келесі қаржы жылына ... ... бір ... ... үш ... ... ... болжамы жасалады. Республикалық бюджеттің жобасын әзірлеу
тәртібін Қазақстан ... ... ... ... ... ... тәртібін Үкімет айқындайды.
Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ...... ... орта ... жоспары,
Үкіметтің алдағы үш жылдық кезеңге арналған орта мерзімді ... ... ... ... ... Президенттің
Қазақстан халқына елдегі ахуал және республиканың ішкі және ... ... ... ... жыл сайынғы жолдауы, өткен және
ағымдағы қаржы жылдарындағы ... ... ... ... ... ... ... бағалау алдағы қаржы
жылына арналған республикалық ... ... ... үшін ... ... »[3].
Бюджеттік жоспарлау - әр ... ... ... ... ... және ... әдістер пайдалану арқылы іске
асырылады. ... ...... көлемдері бойынша барлық кірістермен
шығындарды есептеуге мүмкіншілік беретін баланстық әдіспен құралады. ... ... ... ... ... басқа бір де біреуі
болуға тиісті еместігін көрсетеді.
Жоспарлауда бюджет құраудың бюджет - брутто және бюджет – ... ... де ... ... ... ... ... кірістік және
шығындық қаржы операциялары көрсетілсе, онда мұндай бюджетті ... ... деп ... Ал ... ... ... баптары бойынша
сальдолық нәтижелер ретінде ... яғни ... ... ... ... көлемі сол кірістерді алуға жұмсалған ... онда ... ... ...... деп ... ... – экномикалық мақсаттарын іске асырудағы
бюджеттің ... ... рөлі өте ... ... сол ... ... арнайы бюджеттендіру әдістері негізіндегі орта мерзімді бюджеттік
жоспарлауды қолдану қажет.
Бағдарламалы – арнайы ... әдіс ... ... ... мен ... бар ... ... базасы және бюджеттік
бағдарламалар ... ... ... ... ... ... ... елдің даму стратегиялық басымдылықтары анықталады, олар бюджет
шығындарында көрсетіледі.
Бюджеттің жобасын құрастыру процесінде бюджеттік теңестірудің арнайы
әдістері ... Олар ... ... және ... ... әдістерге бөлінеді. Мағыналары бойынша бұл
әдістермен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... кірістік бөлімі) қамтамасыз ... ... ... ... ... ... көмегімен шығындық
функцияларды іске асырудың қаржылық базасы қамтамасыз ету мен биліктің ... ... ... ... ... ... түрде бекіту
әрекеттенеді. Бюджеттерді кірістер бойы қалыптастырудың ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлерін анықтау
дәйектілік есептеледі. Барлық ... ... ең ...... ... болжамдау кезеңі, содан кейін – маңыздылық мәні аз ... емес ... ... ... Келесі кезеңдері – ол негізгі
капитал ... ... ... ... ресми трансферттердің,
берілген ... ... ... ... сату мен ... ... анықтау. Алдағы бюджетке кірістердің түсуін болжамдау
Салық, Бюджет кодекстері мен ... да ... ... ... ... ... Бюджет кодексі мемлекеттің экономикалық саясатына сәйкес
орта ... ... ... ... ... ... іске
асыруын анықтайды. »[4].
Республикалық бюджет жобасын әзірлеу үдерісі мынадай кезеңдерді
кіріктіреді:
1. Алдағы қаржы жылына ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалар мен бюджеттік даму бағдарламаларына
арналған шығыстардың лимиттеріе айқындау;
3. Республикалық бюджеттік бағдарламалар ... ... ... Республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдерін қарау;
5. Алдағы қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... ... процесінде келесі негізгі мақсаттар шешіледі:
• орталықтандырылған және ... ... ... ... ... пен ... қаржылық қатынастарды
анықтау;
• бюджет процесінің әрбір қатысушыларының елдің дамуын ... ... ... ... тағайындау;
• қаржы ресурстарының жалпы көлемін тағайындау мен оларды мемлекеттік
мекемелер мен бюджеттік бағдарламалар әкімшілері бойынша бөлу;
... ... ... мен экономика секторларының қаржы
жоспары негізінде мемлекеттік бюджет кірістерінің жалпы көлемі мен
әр ... ... ... түсетін кірістер көлемін анықтау;
• бюджеттің жалпы және шығын ... ... ... көлемін
анықтау;
Бюджеттік жоспарлау процесінде осы мақсаттарды шешу бөлек бюджеттер
арасында мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығындарын ... ... ... ... ... жыл бойы ... бірқалыпты
түсуін және қарастырылған шараларды ... ... ... ... ... болжамдау тығыз байланысты.
Бюджеттік болжамдау маңында бюджеттің кірістік және шығыстық ... ... ... ... бағаларын анықтау процесі түсіндіріледі.
Бұл экономика дамуын болашақ жоспарлауына негізделеді, себебі ... ... ... есепсіз бюджеттік ресурстарды сапалы ғылыми
болжамдау мүмкін емес.
Болжамдайтын ... ... ... ... бюджет
көрсеткіштерінің есептеуінен біраз ерекшелеліктері бар, себебі жылдық
көрсеткіштер тікелей ... ... ... Ал мұндай әдістер
қажетті мәліметтер жоқтығынан болжамдауда қолдануы қиын. ... ... ... ... әр түрлі динамикалық сипаттары бар әдістер
пайдалану арқылы іске асырылады. Сондай ... бірі – ол ... ... бар ... ... ... экстраполяция әдісі,
екіншісі эксперт – мамандар жасап дәлелдеген тұжырымдар ... ... ... ... ... объективтік болжам алу
үшін осы екі әдісті ... ... ... процесінің әр түрлі бастапқы мәліметтер пайдалану
бойынша тізбектелген кестесін келесі түрде көрсетуге болады:
Кесте ... ... ... ... ... жаңарту: |
|болжамды нақты түсімдермен салыстыру |салық түрлері мен ... ... ... ай бойы |
| ... |
| ... ... |
| ... ... база мен ... ақуалды | ... | ... ... ... ақуал | ... ... | ... болжамы: ... ... ... ... ... ... ... ... ... Б.С. Өтебаев., Мемлекеттік бюджет / Алматы 2006ж ... ... ... мақсаты – ол эканомикада қазіргі
кезде пайда болған тенденцияларды, ... ...... және олардың өзгерістерінің болашақ ... ... ... бюджеттің оңтайлы дамуын жасау мен дәйектемелеу. ... ... ... ... – бюджеттік саясатында тиімді шаралар
қабылдауда өте маңызды мәні бар.
Бюджетті жоспарлау мен болжамдау келесі үш ... ... ... ... мен ... ... ... бойынша контингенттердің
болжамдық мөлшерін анықтау;
• әрекеттегі заңнамаларға сәйкес бюджетжүйесінің деңгейлері бойынша
реттеуші кірістердің бөлісі;
... ... мен ... ... ... ... және ... тұрған бюджеттер арасында арақатынасты
тағайындау.
Бюджеттік жоспарлау мен болжамдау іс-әрекеттің негігі шарты-ол
жалпымемлекеттік мұқтаждыққа ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Бюджеттік жоспарлау мен болжау бұл қаржы механизмінің қосалқы
жүйесі, ... ... аса ... ... бірі және ... жоспарлаудың құрамды бөлігі. Олар экономиканың үйлесімді ... ... ... біртұтас ұлттық шаруашылық кешенінің барлық
буындарының қызметін үйлестіруге, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... қорғауға бағытталған. Бюджеттік
жоспарлаудың өзіндік ерекшелігі сол, бұл жоспарлау өндірістің ... ... ... ... қоғамдық ұдайы өндіріске белсенді
ықпал ... ... ақша ... ... дербестігімен
шарттасылдған ақша нысанында жүзеге асырылады. Қаржының табысты іс-әрекет
етуі және ... ... ... ... етуі ... қаржы
ресурстарының қозғалысын, шаруашылықты жүргізудің барлық деңгейлерінде ақша
қорларын қалыптастырып, бөлуді ... ала ... ... ... ... ... ... анықтайтын өзара үйлесілген
тапсырмалардың, көрсеткіштердің кешенді жүйесін жасауды, ақша ... ... ... қолдануды қажет етеді»[5].
Бюджеттік көрсеткіштерді, белгіленетін бюджет операцияларын негіздеп
дәлелдеуге, көптеген шаруашылық шешімдердің ... ... ... мен ... ... қол жетеді. Бұл өте ұқсас ұғымдар
экономикалық әдебиет пен практикада жиі теңестіріледі. Іс ... ... ... ... ... және ... ... бағалауды жүзеге
асыруы тиіс (тиісінше макро және микродеңгейлерде ... ... ... ... ... ... ... жоспарлаудың
көмегімен белгіленетін болжамдар нақтыланады, нақтылы жолдар, көсеткіштер,
үйлескен міндеттер оларды іске асырудың дәйектілігі, сондай ақ ... ... ... ... ... жоспарлау-бұл қаржы жоспарын (тапсырмаларын) әзірлеу,
қаралған мерзімде оларды орындау, ... ... ... ... Жоспарлау басқарудың элементі ретінде қаржы саясаты
құралдарының бірі болып ... Ол ірі ... ... байсалды
және елеусіз жасауға мумкіндік туғызады.
Қаржылық жоспарлаудың объектісі шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ал ... нәтижесі қаржы жоспарлары
мен жеке мекеменің ... ... ... ... ... жоспарына
дейінгі қаржы жоспарларын жасау болып табылады. Қаржылық байланыстардың
орасан зор әр ... жеке ... ... көзге түсетін
оқшауланған сфераларды бөліп көрсетуге болады.
Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілермен және халықпен
қалыптасатын қаржы қатынастары ... ... ... ... бөлудің ерекше
саласын құрайды және ... ... ... ... ақша қорын қалыптастырумен және пайдаланумен байланысты
болады. Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы « мемлекеттік бюджет » ... ... ... ... ... ... орталықтандырылған ақша қорын
жасау және оны ... ... пен ... қажеттіліктерді
қанағаттандырумақсаттарына пайдалану жолымен қоғамдық өнімнің ... ... ... бөлу ... ... пен ... өндірістің басқа
қатысушылары арасында пайда болатын экономикалық қатынастарды білдіреді.
Қаржы қатынастарының белгілі бір жиынтығы ... ... ең ... ... ... категориясынан ажырататын өзгеше белгілер
тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік ... бар, ... ақша ... ... ... ақша қорларын қалыптастырумен және пайдаланумен
қосарлана жүреді. Сонымен бірге бюджет қатынастарына белгілі бір ... ... ол ... ... өзгеше белгілердің шеңберінен шықпайды»[6].
Бюджеттік жоспарлау бірлестік, жалғастырушылық, басымдылық,
теңгерушілік және ... ... ... ... іске
асырылады.
Бюджеттік жоспарлаудың бірлестік қағидаты ... ... ... ... ... ... ... бюджетін құрумен
қамтамасыз етіледі. Әрекеттегі ... ... бұл ... және ... бюджеттерден қажыландырылатын бюджеттік
бағдарламалар ... ... ... деңгейлер арасындағы
кірістер бөлісу нормативтері мен ұзақ ... ... және ... ... ... негізделеді.
Жоспарлаудың жалғастырушылық қағидаты орта мерзімді фискалдық
саясаттың бағыттары мен ... ... даму ... ... және болашақ бюджеттік жоспарлау тіркесімен қамтамасыз
етіледі.
Басымдылық ... ... орта ... ... ... ... ... негізінде бюджетті ... ... ... ... ... ... ... баланстық әдісті пайдалану негізі арқылы қамтамасыз етіледі.
Бюджеттің теңгерушілік қажеттілігі қайбір деңгейдегі ... ... ... және ол ... ... ... субвенция беру
арқылы немесе бюджет шығындарын қысқарту арқылы ... ... ... арқылы не болмаса басқада заңнамалармен
қарастырылған әдістер арқылы қамтамасыз ... ... ... ... осы ... ... түсімдер не
шығындарды енгізу қажеттілігін ... ... ... актілер
негізі арқылы бюджет жоспарлаумен қамтамасыз етіледі.
Бюджетті жоспарлағанда аймақтар арасындағы табиғатты-климоттық және
әлеуметтік-экономиклық ерекшеліктерді есепке алу ... ... олар ... ... ... ... және анықтаушы факторлары.
Сондықтан бюджетті жоспарлауда нормалар мен ... ... ... ... ... нормативтер-ол бюджетті жоспарлау мен
атқаруда міндетті түрде ... ... ... ... ... байлықты тұтынудың натуралды көрсеткіштері. Олар Үкіметпен жасалады
және бекітіледі.
Жергілікті бюджеттерде қолданатын кірістерді бөлісу ...... ... ... ... ... ... арасалмағы. Бұл
нормативтердің тұрақты сипаты бар, себебі олар орта ... ... ... ... және ... ... бюджет жүйесі бойынша
шығындық өкілеттілікті шектеуге байланысты болады. Жоғарыда ... ... ... да бір ... категория сияқты өндірістік
қарым-қатынасқа негізделеді және ... сай ... ... түрі ... ... ... материялды түрде орталықтандырылған ақша
қаражаттар қоры-бюджеттік қорда болады. Бұның нәтижесінде қоғамда ... ... ... ... ... жинап және пайдаланып
жатқан ақша қаражаттары көлемі ... ... ... қор ... – ол ... тарапына, оның жалпымемлекеттік функцияларын
орындауға арналған, құндылық бөлу ... ... ... ... ... өнім мен ... табыс қозғалысының
белгілі бір бөлігін құрайды. Бюджеттік қорды қалыптастыру мен пайдалану ... бөлу мен ... ... ... сол ... ... ... іс- әрекет жүргізу мемлекеттің ... ... ... ... мен пайдалануына байланысты және ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Экономикалық формалар түсінігі ретінде жалпы ішкі өнімді құндылық бөлу
процесінің бір жақтарын ... ... ... бюджеттің кіріс және
шығыс категориялары айтылады. Бұл категориялар өз алды ... ... ... ... ... (қажетті ақша қаражаттармен)
қамтамассыз етуге арналған, ал шығыс – ... ... ... бюджеттік ресурстарды бөлуге арналған.
Бюджет іс - әрекеттің ұйымдастырушылық формалары ретінде кірістің
түсуінің нақты түрлері, ... ... ... ... ... мен оның ... көлемін есептейтін тәсілдер пайдаланады.
Негізінде, бұл ... ... ... актілер қабылдау арқылы
реттейтін бюджеттік қарым – қатынастың белгілі формалары.
Алайда мемлекеттік бюджет ішкі өнімді құндылық бөлу мен ... ... ... пен ... өндірістің басқа да қатысушылар арасында
болатын ақша қарым – қатынасқа байланысты эканомикалық категория. Бұл ... ... ... ақша ... ... ... және оны экономиканың дамуы мен қоғамдық мүдделерді қамтамасыз
етуге пайдалану жолдары арқылы іске асырылады. Бюджет қаражаттары ... ... мен ... шығыстары, ғылыми-техникалық пен қоғамдық
өндірістің салалық және ... ... ... ... ... да ... ... етіледі. Құндылықты бөлудің айрықша
аумағы ретінде бюджет арнайы қоғамдық ... ... яғни ол ... ... ... ... етеді.
Бюджеттің әрекет етуінің барлық ұйымдастырушылық және ... ... ... ... себебі көптеген меншік формадағы
шаруашылық өз алды ... ... ... ... Бұл, ... ... қарым - қатынастың осындай болжам жоспарлық формада әрекет
етуін ... ... ... ақша ... орталықтандырылған қорының
қозғалысы жоспарлық формамен бюджеттік байланыстың тұрақты сипаты негізінде
болуы бюджеттік байланыстардың арнайы ... ...... яғни
мемлекеттің негізігі қаржы жоспарында анықталады. Бұл құжатта бюджеттің
экономикалық ... ... ... бөлу ... ... ... ... арнайы кіріс және шығыс баптары
мемлекеттің ақша ... ... ... ... мен оның ... көздерін көрсетеді. Негізгі қаржы жоспар
мемлекеттің жоспарлық әрекетінің нәтижесі ... ... ... мұнда
қоғамның барлық мүшелерінің мүдделерін анықтайтын және ... ... күш – ... ... ... ... ... сайын қабылдайтын «Республикалық бюджет жөніндегі» ... ... ... қаржы жоспарының көрсеткіштері ешқандай ... ... ... ретінде бюджет, бір жағынан, экономика мен басқа да
салалар дамуының қаржы ... ... ... ... ... анықтайды. Ол мемлекеттік бюджеттің жалпы экономикаға ... ... ... ... яғни ... ... жоспар барлық ұлттық
экономиканың бюджеті болып табылады. ... ... ... ... де ... ... ролі өте зор. ... жеке (бөлек шаруашылық субъектілер) және қоғамдық ... ... ... қорлар айналымдылығын қамтамасыз етуге де
пайдаланады.
Мемлекеттің бюджеттік – салық саясатында қаржылық ...... іске ... ... ... – салық саясаты – ол халықтың
ауқаттылығын жоғарлату мен экономикалық дамуды қаматамасыз етуге ... - ... Бұл ...... ... қысқарту, инфляцияның
қарқынын төмендету мен басқа да осындай мәселелерді шешуін қамтамасыз етуге
бағытталған.
Осындай күрделі мәселелерді шешуге және еліміздің ... ... әсер ету үшін ... өз ... ... ... ... мен құралдарын пайдаланады. Бюджет тарапынан негізгі құралдар
ретінде мемлекеттік кіріспен мемлекеттік шығыс табылады.
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңызы ... ... ... яғни ... маңызды әлпеттейтін әдіс жалпы қаржы мен
оның тізбектерінде бір типтік функцияларға ... ... ... ... ... ... ... бөлу және бақылау функцияларын
атқарады. Сонымен ... ... ... ... ... ерекше
категория, оған келесі негізгі функциялар атқаруы тәнті:
• ұлттық табысты қайта бөлу;
• әлеуметтік саясатты қаржымен қамтамасыз ету;
• экономикалық реттеу мен ... ақша ... ... ... ... мен
пайдалануын бақылау.
Ұлттық табыс пен жалпы ішкі ... ... ... ... ... ... осы функция арқылы өзінің экономикалық маңызын тікелей
әлпеттейді. Бөліс ... ... ... ... ақша ... мен оны жалпымемлекеттік ... ... іске ... Ал ... ... мемлекет тарапына уақытында
және толық қаржы ресурстар түсуі, орталықтандырылған қаражаттар бөлуіндегі
пропорциялар жағдайы, сол ... ... және ... ... жөнінде
мәлімдейді.
Бөлу функциясының мазмұны қоғамдық іс әрекет салалары, ... ... ... ... ... қайта бөлу процесімен
анықталады.
Бюджеттен басқа бір де бір ... бөлу ... ақша ... көп ... ... бөлу мен ... басқарудың әр деңгейінде
іске асыра алмайды. Салааралық қайта бөлу, бір жағынан, заңды және ... ... ... ... ... ал ... жағынан,
бюджеттік қаражаттар арқылы әр түрлі инвестициялық бағдарламалар, ... ... және ... ... ... ... ... бөлу лайықты мемлекеттік билік органдарына салықтар
мен кірістер бекіту және бюджеттік ... әр ... ... ... ... әдіс ... әкімшілік – аумақтық бірлікте оның дамуын
еліміздің ...... даму ... ... ... бюджеттік қор қалыптастыруын қамсыздандырады. Ақша қаражаттарын
өндірістік және ... емес ... ... ... бөлу материялдық
өндіріс кәсіпорындардың қаржы ресурстарының бір ... алу ... ... кейін өндірістік емес сала мекемелерін бюджеттік қаржыландыру
жүргізіледі. Мұндай бюджеттік қаржыландырудың ұлттық табысты пайдалануының
құрылымын ... рөлі өте зор, ... ... ... ... ... ұлттық табысты қайта бөлудің маңызды құралы болып
табылады.
Әрине қазіргі уақытта, ақша қаражаттарының басым жағы ... ... ... ... ... ... ... етуге жеке кәсіпкерлер мен экономиканың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ішкі өнімнің бөлінген құнын ... ... кең ... бірден мемлекеттік бюджет арқылы ұлттық табыстың
белгілі бір бөлігін бірнеше қайта бөлуге әкеледі. Ақша ... ... ... ... ... өзгерістері арқылы ең
алдымен өзара байланыстарды өзгертеді, сонымен қатар бюджеттік экономикаға
тигізетін әсерінің ... тек ... ... анықтамай, олардың
экономика процестерінің дамуы мен еліміздің қаржы ... ... ... бюджеттің бөлу функциясы экономиканың құндық құрылымын
реттеуде, салалық және аумақтық үйлесімдерді жетілдіруде, ... ... ... ... деңгейдегі интеграциялық процестерді ұлғайтуда кеңінен
пайдаланады.
Бөлу функциясының әрекет ету шегарасы бюджетпен қатынасқа түсетін
қоғамдық өндірістің барлық қатысушылармен ... ... ... ... ... негізгі обьектісі болып қосымша өнім ... ... ... ... ... ... өнімнің де бір бөлігі қайта
бөлінуі ... ... ... ... ... ... және ... пайдалануы.
Бюджеттік бөлу функциясының ерекшеліктеріне бюджеттің қоғамдық
өндіріске көпжақты әсері мен ... ... ... ... деңгейдегі
іскерлігі жатады. Бюджеттің бұл функциясы ақша қаражаттарын экономикалық
және әлеуметтік дамудың басымдылық ... ... ... де ... жоғары өсу қарқынына жетуі мен оның тиімділігін
жоғарлатуына ықпал етеді.
Бюджеттің бақылау функциясының ... ... ... шығындар
көрсеткіштері арқылы бюджеттік ресурстар қозғалысы қалайды. Мысалы ... ... ... ... салықтармен түсімдер экономиканың
кейбір салаларында даму қарқыны төмендегеннің белгісі жатады.
Егер ... ... ... ... толық көлемде
пайдаланбаса, онда экономика ... мен ... ... ... ... ... еместігі. Сондықтан, бюджеттік көрсеткіштер
экономикадағы осындай кемшіліктерді көрсете ... сол ... ... ... ... ... қалпына қайта келтіруге бағытталған нақты
шара қарастырып қолдануға негіз болады.
Бюджеттің бақылау ... ... ... ... ие және өте ... ... ... Бұл функция экономиканың барлық салалары мен
қоғамдық өндірістің барлық қатысушыларына жайылған. ... ... ... ... ресурстары жиналмаса да, ол ... ... ... ... ақуалы жөнінде «хабар беруге» ... ... ... ... бюджеттің бақылау функциясы да
өзгеруде, себебі ол өз ... іске ... кең ... ... ... ... қаржылық есептемелер, компютерлік қолдану
негіздерінде көп мүмкіншілік алады.
Мемлекеттік бюджет категориясы объективті болғандықтан оның ... ... ... ... ... оның ішкі потенциялдық
қабілеттілігінен түсіну қажет, себебі ол ... өзін тек ... ... қатынасы бар қоғамдық қарым – қатынастың белгілі саласында
көрініс табады.
Сондықтан, бюджетке тәнті ... ... ... бөлу мен ... ретінде пайдалануы тек адамша іс - әрекет процесінде мүмкін, ал ол
мүмкіндік мемлекет жасаған бюджеттік механизм арқылы іске асырылады.
Бюджеттік ... ... ... ... ... іске асырушы
болып, бюджеттік қатынастарды нақты түрде экономикалық және әлеуметтік
сауалдарды шешуге бағытталады. Бұл ... ... іс - ... ... ... ... ... арақатынасты түсіну қажет, себебі
бюджеттің және оның ... ... ... ... орны мен оның экономикалық даму деңгейіне тәуелді ... ... ... ... ... ... құрайды:
Нарықтан тыс қызмет көрсету (қоғамдық сипаттағы қызметтер: Білім беру,
денсаулық сақтау, қорғаныс және ... ... бөлу ... трансферттер, субсидиялар және т.б.),
Мемлекеттік реттеу (монополияға қарсы реттеу, еңбекпен қамтамасыз ету
және т.б.),
Мемлекеттік бақылауды іске асыру ... ... ішкі ... ... әзірлеу, қарау, бекіту, атқару, нақтылау,
түзету жөніндегі, бюджеттің атқарылуы бойынша бюджет есебі мен ... ... ... ... ... бірге байланыстырылған
гранттарды жоспарлыу мен пайдалану ... ... ... қызмет бюджеттік процесс болып табылады.
Бюджеттік процестің барлық стадиялары өзара байланысты және қоғамның
экономикалық процестерін ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... табылады. Қазақстан Республикасында жыл сайын қабылданатын
«Республикалық бюджет туралы» заңға және Қазақстан ... ... ... жүргізіледі. Бұл заңдар әр түрлі деңгейдің бюджеттерін
қалыптастыру процесінде пайда ... ... ... ... және жергілікті бюджеттерді әзірлеу, қарау, бекіту, атқару
және бақылау тәртібін белгілейді.
Бюджеттік жоспарлау жөніндегі орталық ... ... үш ... ... ... алымдар көлемін ескере отырып және орта
мерзімді фискалдық саясат негізінде бюджет ... ... ... ... ... республикалық бюджет түсімдерінің болжамды көрсеткіштерін
айқындайтын және оларды ... ... ... ... ... ... ... 5 маусымына дейін алдағы қаржы жылына арналған
республикалық бюджет түсімдерінің болжамды ... ... және ... ... ... ... жүйесi мынадай қағидаттарға негiзделедi:
      1) бiрлiк және тұтастық қағидаты - мемлекеттiк жоспарлау саласындағы
заңнаманың, Мемлекеттiк ... ... ... және оның ... ... ... ... жоспарлау процесiн жүзеге асыру
тәртiбiнiң бiрлiгi;
2) iшкi ... ... - ... жоспарлау жүйесi
құжаттарының даму мақсаттары, мiндеттерi және нәтижелер көрсеткiштерi
бойынша өзара ... ... және ... ... - ... ... және
нәтижелер көрсеткiштерiн таңдау барынша дұрыс (нәтижелi) ... ... ... ... ... және ... ... аз жұмсай отырып,
қойылған нәтижелерге қол жеткiзу ... ... ... 4) ... шешу ... ... дербестiгi қағидаты - мемлекеттiк
жоспарлау процесiне қатысушылардың мақсаттарға қол жеткiзу ... ... ... және өз ... ... елдiң даму мiндеттерiн
шешудегi дербестiктерi;
5) мемлекеттiк жоспарлау процесiне қатысушылардың ... - ... ... заңнамасына сәйкес өз құзыретi шегiнде
мiндеттердi ... ... және ... ... ... үшiн ... қамтамасыз ету;
6) айқындық (ашықтық) ... - ... ... ... мемлекеттiк құпияларға жататын ақпаратты қамтитын
ережелердi қоспағанда, Мемлекеттiк жоспарлау жүйесiнiң құжаттарын ... ... және ... ... - ... жоспарлау жүйесiнiң
құжаттарында белгiленген даму мақсаттарына қол ... ... ... ... жоспарлау процесiнде пайдаланылатын
нәтижелер көрсеткiштерiнiң негiздiлiгi;
8) үздiксiздiк, ... және ... ... - Мемлекеттiк
жоспарлау жүйесiнiң сатылы сипаты, яғни жоғары тұрған ... ... ... ... қол жеткiзудiң
сәттiлiгi төмен тұрған ... ... мен ... ... нәтижелер көрсеткiштерiне қол жеткiзудiң сапасына ... ... ... оның ... ... үздiксiз тетiгi;
      9) ресурстық қамтамасыз етiлу қағидаты - ... ... ... қол ... үшiн мемлекеттiк органдар жоспарларының ... ... ... көздерi мен көлемiн адами, ... ... және ... емес ... ... ... жүйесiнiң құжаттарына мыналар жатады:
1) Қазақстанның 2030 жылға дейiнгi Даму стратегиясы;
2) Қазақстан ... 10 ... ... Стратегиялық даму
жоспары;
3) 5 жылға арналған мемлекеттiк бағдарламалар;
4) Қазақстан ... ... ... ... ... 5 ... арналған бағдарламалары;
6) әлеуметтiк-экономикалық дамудың 5 жылға арналған және ... 3 ... ... ... ... органдардың 3 жылға арналған стратегиялық жоспарлары;
8) 3 ... ... ... ... бюджет;
9) 1 жылға арналған Меморандумдар;
10) мемлекеттiк органдардың 1 жылға арналған операциялық
жоспарлары.
Қазақстан Республикасының 10 жылға арналған Стратегиялық даму ... 5 ... ... ... ... ... Республикасының
Президентi бекiтедi.
Қазақстан Республикасының 10 жылға арналған Стратегиялық даму жоспары ... ... ... мен ... орналастырудың тиiстi кезеңге арналған
болжамды схемасын қамтиды.
Елдiң стратегиялық даму жоспарлары мен мемлекеттiк бағдарламаларды
әзiрлеу тәртiбiн ... ... ... ... Үш ... ... жоспарлау – бюджетті жоспарлау үдерісінің
негізгі бағыты
Бюджет кодексі мемлекеттің экономикалық саясатына сәйкес орта мерзімді
бюджеттік жоспарлау ... ... ... іске ... ... Ал
бюджеттік жоспарлауға стратегиялық бағытты беретін ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаны
анықтайтын арнайы құжат – ол Үкіметтің орта мерзімді фискалдық ... ... Бұл ... ... орта мерзімді әлеуметтік – экономикалық даму жоспары
мен басқа да стратегиялық және бағдарламалық ... ... жыл ... ... ... ... үшжылдық мерзімге жасалады. Бұл құжаттың
маңыздылығы мен қажеттілігі, ең алдымен ... ... ... көп
жағдайда оның қаржы жүйесінің даму бағыттарына тәуелді екенімен, екіншіден,
жүргізіп жатқан салықтық – бюджеттік саясаттың ... мен оның ... ... ... ... ...... бюджет жасаудың
негізі болғандықтан, фискалдық саясат мемлекеттің қаржы ... мен ... ... ... ... басымдылық
секторларын ынталандыру арқылы мемлекеттік билік оған нақты әсер ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл құжат
мәнінен ел экономикасын ... яғни ... ... ... ... ресурстарын қайта бөлісу құралдарының бірі болады.
Бюджеттік үдеріс - ... ... ... ... ... ... түзету жөніндегі, бюджеттің атқарылуы бойынша бюджет
есебі мен ... ... ... қаржылық бақылау, сонымен бірге
байланыстырылған гранттарды жоспарлау мен пайдалану жөніндегі ... ... ... Қазақстан Республикасында бюджеттік
үдеріс Бюджет кодесінде, «Қазақстан Республикасының жергілікті ... ... жыл ... ... ... ... ... және
Қазақстан Республикасының басқа заңдарына сәйкес жүргізіледі. Бұл заңдар әр
түрлі деңгейдің ... ... ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттерді әзірлеу,
қарау, бекіту, атқару және ... ... ... ... Бюджеттік процесске келетін болсақ,
тұңғыш рет үш жылдық бюджет туралы заң ... ... Үш ... ... ... ... қаржы мөлшеріне қарамастан, ішкі жалпы
өніммен салыстырғанда пайыздық қатынаста осы ... ... ... ... ... бюджет жобасында, ІЖӨ- ге осы шығындардың
үлесі 2009 жылы-1,2%-ды, 2010 жылы- 1,2% -ды,2011 ... ... ... де осы салаға жұмсайтын шығыны жыл ... ... 2008 жылы ... ... ... ... ... 3,0%ы болса,
бұл көрсеткіш 2009 жылы-2,8%,2010 жылы 2,7%, 2011 жылы 2,5 % ... ... ... ... шығын екі бюджет бойынша да жылдан дылға төмендеп
отыр.
Сонымен бірге, өңірлердегі ең ... ... ... ... де жете ... ... ... саласындағы жалақыны бірдей
етіп көтерген кезде экономикалық, географиялық, экономикалық және табиғи
климаттық жағдайлар, ... ... ... ... ... ... ... «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты
Жолдауының ережелерін іс ... іске ... ... «Нұр ... демократиялық партиясының сайлауалды тұғырнамасында алға қойылған
негізгі міндет- қазақстандықтардың табысын өсіру, бұған қол жеткізу үшін ең
төменгі ... ... ... ... ... ... ... атқарушы органдарға сол өңірлерде тұратын ... және ... ... басқа да қызметкерлеріне ... ... ... ... беру ... деп ... ... инфляцияның
деңгейін сақтау мен оны ұстап тұру айрықша мәселе ... ... ... Бюджет жобасы бойынша тұтынушылар бағасының индексі 2009 жылы
7,5-9,5% аралығында болып, ... 2011 ... ... 6,5-8,7% ... ... отыр.
Қазақстан экономикасының маңызды секторларының бірі шағын және орта
бизнес. Қаралып отырған бюжет ... ... ... шағын және орта
кәсіпкерлікте қолдауға 21,0 млрд теңге қаражат ... ... ... ... үшін ... ... ... «Қазагро» сияқты
холдингтермен тиянақты, жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... тетіктерін жолға қоюы керек еді.
Үкімет басшысы бүгінгі әлемдік экономикалық дағдарыстың ... ... ... ... қаңтарда ІЖӨ өсімі 3,3 пайызға
дейін ... ... ... ... 6,9 ... болса, ақпанда 7,1
пайызға дейін көбейген. Біздің қиналыстан шығуымыздың қисыны мынаған саяды:
бірінші кезекте түрлі бөгесіндерді ... ... ... ... ... жұмыс істейтін болады. Соның ішінде алдымен банк секторындағы
жағдайды тұрақтандыруымыз керек. Өйткені, ол- ... ... ... үшін төрт ... банкке 480 млрд. теңге бөлінгенін
білесіздер. Бұл сома экономиканы ... ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысына қолдау көрсету
болып табылады. Осы уақытқа ... ... ... ... ... өзінде ғана 2009 жылдың аяғына дейін 99 нысан ... ... ... 17 ... ... өз ... алады. Бұрын берілген
ипотекалық несиелерді қайта қаржыландыру үшін банктерге 120 ... ... ... ... ... ... ... да
банктерге 120 млрд. теңге аударылды. ... ... І ... 881 ... Ауыл ... да ... қаржы бөлінуде.
Барлық жағдайды саралай келе ... биыл ел ... 1 ... ... ... ... ... бюджеттің ағымдағы
жылға арналған нақтыланған жобасын ұсына отырып, оның әлемдік дағдарыстың
отандық экономикаға келеңсіз ықпалын кеміту жөніндегі ... ... ... келеді. Бірінші кезекте халықты жұмыспен ... ... ... ... ... өзгерістеріміз бен толықтыруларымыз әлемдік
сипаты бар. Еліміз орта және ұзақ мерзімді қаржылық тұрақтылықты ... ... Осы ... басымдығы жоқ шығындарды қысқарту мәселесі бірінші
амал болып табылады. ... ... ... ... ... ... мен ... іске асыру 30 пайызға қысқартылды. Бұл обьективті
қажеттілік, деді К.Мәсімов.Үкімет шығыстарды жалпы саны 121 млрд. ... 9 ... ... ал ... саланың шығыстарын қосымша 11
млрд. теңгеге ұлғайтуды ұсынады, деп ... ... ... Премьер-
Министр.
Одан кейін Экономика және бюджеттік жоспарлау министрі Бақыт
Сұлтанов, Ұлттық банк төрағасының орынбасары, ... ... ... заң ... ... өзгерістер мен толықтыруларды негіздеп
берді.
Мемлекет Басшысының 2008 жылғы 6 ... ... ... ...... саясаттың басты мақсаты» атты ... ... ... ... ... ... ... дамуының 2003 - 2015 жылдарға арналған стратегиясын іске ... ... ... ... ... ... ... әртараптандыруға, орнықты экономикалық өсуді қамтамасыз ... ... ... ынталандыруға, бизнестің «көлеңкеден»
шығуына және салықтық әкімшілендіруді одан әрі ... ... ... ... ... құру үшін салық саясатының негізгі бағыттары
ретінде мыналар көзделеді: елдің бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... жүйесін экономиканы жаңғыртуға және ... ... ... ... жаңа ... ... ... оңтайландыру және экономиканың шикізаттық емес
секторына салық жүктемелерінің тиісінше ... ... ... ... халықаралық стандартарға сәйкестендіру;
қосылған құн салығын озық әлемдік практикаға сәйкестендіру;
импорттарға және ішкі өндірістерге акциздердің ставкаларын бірегейлендіру;
жер қойнауын пайдаланушыларға салық салу ... ... ... жеңілдету; салық қызметтерінің сапасы мен
салық рәсімдерінің ашықтығын арттыру, салық есептілігінің санын қысқарту,
салық тексерулерін ... ... ... ... ... ... міндеттерді
шешу қолайлы инвестициялық ахуал құруға, халықаралық ... ... ... ... емес ... бизнестің дамуын
ынталандыруға және елдер арасында капиталдың еркін ағынының ... ... ... ... кіріс бөлігінің ұлғаюына және
халықтың экономикалық белсенділігінің өсуіне әсер етуі тиіс.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... үш ... құрды, Бюджет кодексі қабылданған соң
меморандумдар бекітіліп, ... ... ... Осы жүйені
жергілікті деңгейде енгізу қаншылықты ... ... ... ... ... ... ... мақсаты көрсетілген
басымдықтарға сәйкес мемлекеттің бюджет саясатын жасау және ... ... ... ... мен ... ... ... табылады.
Тағы бір маңызды міндет – бұл мемлекеттік қызмет көрсетуге бағытталған
шығындарға қатысты нәтижелерге бағдарланған бюджеттендіруді ... ... ... ... ... көрсеткіштерімен бірге мемлекеттік
қызметтер көрсету жұмысын ... ... ... ... береді.
Мемлекеттік қызметтердің едәуір бөлігі өңірлерде көрсетілетінін ескере
келгенде бюджет шығыстарының тиімділігін арттыру жөніндегі барлық шаралар
жергілікті деңгейде іске асырылуы ... ... ... бағдарланған
бюджеттеуді енгізу жөніндегі ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттер шығыстарының нәтижелілігін арттыру
шараларын 2007 жылғы желтоқсанда Үкімет мақұлдаған нәтижелерге бағдарланған
мемлекеттік жоспарлауды ... ... ... ... ... жаңа ... кодексі жобасының нормаларына сәйкес әзірлеп, іске асыру
тапсырылды.
Бірінші кезеңде ... ... ... ... ... ... НББ-ның базалық құралдарын енгізу болып табылады.
Олар – мемлекеттік органдардың стратегиялық жоспарлары, ... орта ... ... ... қалыптастыру, іске
асыру және іс-әрекетін тоқтату рәсімдері.
Жергілікті деңгейдегі үш ... ... ... ... ... ... ... болады. Бұл үшін облыстардың, қалалардың, аудандардың
(облыстық маңызы бар қалалардың) жергілікті атқарушы ... 2009 ... ... даму ... мен ... өңірлердің
2010-2014 жылдарға арналған бюджеттік өлшемдерін әзірлеп, ал жергілікті
бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері бюджет ... әр ... ... ... ... стратегиялық жоспарды дайындалды және бұл
жобаларды бюджеттік өтінімдерімен бірге мемлекеттік ... ... ... ... ... ... етудің маңызды элементтерінің
бірі атқарушы билік органдары ... ... ... ... ... жаңа ... үдерісінің қандай қағидаттар бойынша
қандай мерзімге ... ... ... ғана жұмыс істей алатын
құралды енгізуге мүмкіндік туады.
Осыған байланысты келесі жылдың басынан ... ... ... ... үшін ... жоспарлар, бюджеттік бағдарламалар мен
басқа да құжаттарды әзірлеудің негізгі қағидаттарын түсіндіру, ... ... ... мониторингі және ... ... ... ... ... ... ... болады.
Жаңа Бюджет кодексінің басты мақсаты – әлемде кеңінен қолданылатын
орта мерзімді қаржыландыру ... ... ... ... үлгісі негіз болып табылатын мемлекеттік басқарудың нәтижелер
бойынша интеграцияланған жүйесін ... ... және оның ... ... ... ... ... негізгі міндеті әлеуметтік-экономикалық саясаттың ұзақ
мерзімді ... ... және орта ... ... ... ... ... шегінде бюджет ресурстарын
мемлекеттік органдар мен қол жеткізілген нақты нәтижелерге ... ... ... ... ... ... бөлу болып табылады. Бюджет
кодексіне енгізілген өзгерістердің басқа да артықшылықтары бар.
Олар бюджет процесіне ... ... ... ең алдымен бюджет
процесінің ... ... ... ... ... және бюджеттік жоспарлау арасындағы өзара байланысты күшейту,
нәтижелерге бағдарланған бюджеттеу моделін енгізу, үш ... ... өту, ... ... қол жеткізу құралы ретінде
операциялық ... ... ... ... ... бюджет
ресурстарын басқаруда белгілі бір ... беру және ... ... ... ... мен нәтижелерді бағалаудың
кешенді жүйесін енгізу, басқарушылық есеп ... жаңа ... ... өту, бюджет процесінің ашықтығы мен айқындығын арттыру.
1. ... ... өз ... үш ... бюджет мемлекеттік
бюджетті жоспарлаудың жаңа жүйесінің базасы болатынын атап өткендей. Жалпы,
үш жылдық бюджеттің қажеттілігі:
2. Нәтижелерге ... ... көшу бір ... ... ... ... қол ... жоспарлау, бюджеттік бағдарламалар
әкімшілері игеретін және ... ... ... ... ... орта мерзімді бюджетті қалыптастыруды ... ... ... ... бір ... ... ғана ... болатындықтан және мақсаттардың өздері ұзақ ... ... ... жаңа ... одан әрі ... көп ... қажеттілігіне алып келеді. Көптеген бюджеттік бағдарламалар ... ... ... ... және ... инвестициялық
жобаларға қатысты, бюджеттік ... ... орта ... ... асырылуы тиіс.
Көп жылдық бюджеттеу мынадай міндеттерді шешуге ... ... ... ... орта ... және ұзақ ... ... шешімдерінің сәйкестігін белгілеу, бюджет процесінің
сабақтастығын ... ету және ... ... арттыру, бюджеттік
жобаларды құру және бекітілген жобаларды одан әрі орындауға жұмсалған уақыт
пен басқа да ресурстарды үнемдеу.
Базалық шығыстар – бұл ... ... ... сондай-ақ басталған
немесе жалғастырылған инвестициялық жобаларға арналған шығыстар. Яғни,
базалық шығыстар бұл қабылданған және ... ... үшін ... ... ... Егер ... қосымша қаржы ресурстарын
іздестіру мүмкіндігі туындаса, онда жаңа ұғым – ... ... ... ... ... яғни бұл ... ... және бағдарламалық
құжаттарға сәйкес туындайды.
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының жаңа басым ... ... ... ... және ... ... бөлу ... және қарау кезінде жаңадан бекітілетін шығыстарға басты назар
аударуға мүмкіндік береді.
Жоспарлау сатысында бюджет процесін ... ... ... ... қалыптастыру рәсімдерін сапалы қайта қарау болып
табылады.
Бюджеттік бағдарламалар мемлекеттік ... ... ... ... ... яғни ... ... қызметтердің
құнын, сондай-ақ бюджет ... бөлу мен ... ... байланысты, одан кейін белгіленген стратегиялық бағыттар ... ... ... ... ... ... ... да көрсететін болады. Бюджеттік жоспарлау ... ... ... мемлекеттік органдар қызметінің нәтижелілігінің
мақсатты көрсеткіштеріне қол жеткізуге бағытталған.
Бюджеттік ... ... ... ... ол да ... ... органдар қызметі бюджет шығыстарын жүзеге ... ... ... ... көрсетуді ұсыну нәтижелілігінің
басты көрсеткіші бюджет қызметін пайдаланушылардың ... ... ... ... ... және ... ... қандай да бір
шығыстарды бюджет есебінен қаржыландыруды жалғастыруы осыған байланысты
болады.
Бюджет шығыстарының әлеуметтік-экономикалық нәтижелілігі ... ... ... ... мен ... бақылау жүйесі
мемлекеттік қызмет ұсынатын мемлекеттік органдар мен мекемелер қызметінің
нәтижелері туралы тұрақты ... ... ... және ... ... ... арасында қол жеткізген нәтижелерге байланысты бөлу
арқылы көрініс табады. Бұл ... ... ... ... бағалауға мүмкіндік беретін көрсеткіштерді дұрыс анықтау қажет.
Осындай көрсеткіштерді бюджет процесін жоспарлаудан ... оның ... ... барлық сатыларында пайдалану ... ... ... ... ... ... ... атқару халықаралық тәжірибеде “нәтижеге бағдарланған бюджеттеу” деп
аталады.
Бюджетті жоспарлаудың жаңа ... ... ... ... ... маңызды шарт болып табылады, дегенмен, бюджеттік ... ... ... оны ... ... үшін және ... бюджетті жоспарлау мен басқару нәтижелігіне нақты әсер етуі ... ... ... ... ... қаржылардың бюджеттік
қатынастарын реформалау міндеттерін іске асыруға ... ... ... Ең ... бұл – ... қаражатты басқарудың тиімді
жүйесін құру, ... ... ... ... ... жүргізу,
қоғамдық қаржыны басқарудың анағұрлым ашық жүйесін құру. ... ең ... ... осы. Бюджет заңнамасына тек Бюджет
кодексі ғана емес, сонымен қатар Бюджет кодексін іске ... үшін ... ... ... ... де жатады.
Бюджеттік үдеріс, жалпы, мемлекеттік қызметтерді тиімді ... құру үшін ... ... ... алу ... ... басқару туралы, мемлекеттік қаржылық бақылау, білім беру ... ... ... ... ... ... жетілдіру болмақ. Бұл
мәселелер 2008-2009 жылдары жүзеге асырылатын болады.
Қолданыстағы бюджеттеу ... ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлаудың нәтижеге бағдарланған бюджеттеуден
негізгі айырмашылығы бюджет процесін түпкі нәтижеге ... ... орта ... ... бағыттар шеңберінде бюджеттік бағдарлама
әкімшілері мен бюджет ... ... ... ... және ... кеңейтуде болып отыр. “Нәтижелерді басқару” әдісін
қолдану кезінде бюджет ... ... ... нәтижелері мен
мақсаттарын негізге ала отырып қалыптастырылады. Бюджет ... ... ... ... ... нақты байланыста болып,
оларды жоспарлау кезінде басты назар бюджеттік бағдарламаның шеңберінде
тура және түпкі нәтижелерді ... ... ... ... шығыстарды жүзеге асыру нәтижесіне көңіл бөлу қажет.
Қызметтерді көрсету ... ... ... тұтынушылардың бюджет
қызметтеріне қанағаттану дәрежесі және осыған байланысты ... ... бір ... бюджет есебінен қаржыландыруының дұрыстығы
болып табылады. Бұл ... ... ... ... нәтижелерін
бағалауға болатын көрсеткіштерді дұрыс ... және ... ... ... – жоспарлаудан бастап олардың орындалуын бақылауға дейін
қолдану ... ... ... ... ... келесі негізгі мақсаттарға
көңіл бөлінеді:
• Ағымдағы және болашақ нысандарға жетуді ... ... ... ... Алдағы үшжылдық мерзімге қажетті ресурстар көлемін анықтау;
• Стратегиялық басымдылықтардың ... ... ... ... ... ... ... іске асыруға қажетті болжамдық бюджеттік
қаржыландыруды қамтамасыз ету;
• Бюджеттік процестің мөлдірлігі мен тиімділігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
• Фискалдық тәртіпті жоғарлату.
Орта мерзімдік фискалдық саясат мазмұны бойынша өз алды тізбекті
түрде фискалдық саясаттың нысаны мен ... ... ... ... іске ... механизмдерін баяндайтын құжат. Бұл құжатта
республиканың әлеуметті – экономикалық ... ... ... ... ... ... болжамдық көрсеткіштері, бюджеттік құралдарды
жұмсайтын басымдылық бағыттары, фискалдық мүмкіндік тәуекелдер анықталады.
Демек, бұл құжат мемлекеттің алдыңғы үшжылдық мерзімге ... ... ... саясатын баяндайды, яғни салықтық пен кірістер саясатын, шығындыр
саясатын, бюджеттік несиелеудің саясатын, ... ... ... ... қатынастар саясатын, мемлекеттік және мемлекеттік
кепілдегі ... алу мен ... ... ... басты мазмұны фискалдық саясат – ... ... мен ... саясатын жүргізуді қамтамасыз етуде
затталады. Тікелей қаржылық реттеудің ... ... ... ... кәсіпорындардың, аймақтардың үлесіен көбейту немесе азайту
арқылы мемлекет олардың дамуын көтермелеп немесе шектеп ... ... аса ... ... емес ... жай – күйі де осындай тәртіппен
реттеледі.
Құлдырау кезінде ынталандырушы ... ... ... ол
мыналарды қарастырады:
- мемлекеттің шығыстарының көбеюі;
- салықтардың төмендеуі;
- мемлекеттің шығыстары ... ... ... ... отырып
фискалдық саясаттың бұл бағыттарының үйлесуі.
Тежеушілік фискалдық саясат ... ... ... ... ... сұраныммен және инфляциямен шарттасылған тежеушілік фискалдық
саясат кері бағыттарды қамтиды:
- мемлекет шығыстарының азаюы;
- салықтардың көбеюі;
- ... ... ... үлкен нәтижесін ескере отырып
фискалдық саясаттың бұл бағыттарының үйлесуі.
Дискредициялық емес фискалдық ... ... яғни ... ... ... механизмі негізінде іс -
әрекет ... Бұл ... ... ... ... фазаларында салық
алымдарының сомасы ұлттық өнімнің мөлшеріне тепе - тең түрінде түрленеді:
өрлеу кезінде сұранымды шектей ... ... ... өседі және автоматты
түрде экономикалық өсуді тежейді; құлдырау кезінде, керісінше, ұлттық
өндірістің азаюын жеңілдете ... ... ... төмендейді.
Автоматты тұрақтандырғыштың іс - әрекетінің маңызды ерекшелігі бюджет
тапшлықтары мен артығын реттеу болып ... ... ... өрлеу
фазасында қысқарады, одан кейін жоғалады және бюджет артығы пайда болады,
бұл инфляцияны тежеуге көмектеседі, өйткені ұлттық ... ... ... жалғасады; құлдырау фазасында құлдырауды жоюға ынталандыратын
бюджет ... ... өсе ... тепе – ... ... ... ... қосымша
факторлардың әсерін бастан кешіреді:
1) фискалдық саясаттың қабылданатын шараларының уақыттылығы (уақыттың
кешеуілдеуі);
2) ... ... іс - ... бұл ақша ... ... ... ... үкімет шығыстарының көбеюі кезінде
жекеше инвестициялар элементтерінің қысқаруында көрінеді;
3) сұранымды ... ... ... әсер ... бұл ... көбеюіне әсерін тигізеді және жиынтық шығыстардың көбею әсерін
төмендетеді;
4) ашық экономикалық ұлттық өндіріс жиынтық ... ... ... ... мөлшерін өзгертетін валюта бағамдары өзгерістерінің ықпалын
басынан кешіреді.
Сондықтан ... ... ... ... ... ... іс - әрекетінен әлсіреуі мүмкін. Сөйтіп, кейншілдік
тауарлар мен қызметтер көрсетуге болатын сұранымды экономиканы ... ... ... ... ... көрсетеді: мемлекет жиынтық сұранымды
ынталандыруға мүмкіндік туғызды, ресурстардың қамтылу деңгейінің артуына
ықпал етеді, мемлекеткөтерме ... ... ... ... кредиттің
құнын реттейді. Кейнс шаралары салықтарды ... ... ... ынталандыруды (пайыз мөлшерлерін төмендетудің
көмегімен) қажет етеді.
Бюджеттік саясаттың бағыттары фискалдық және ... ... ... ... ... ең ... ... бюджет болып
табылатын орталықтандырылған мемлекеттік ... ... ... ... процестерді реттеумен байланысты. Фискалдық
саясат салық төлемдерін алу, «қоғамдық тауарларды » ... ... ... ... ... ақша ... трансферттік
ағындарының қозғалысы жөніндегі бөлу және қайта бөлу әректтерін,үкмет ... ... ... және әлеуметтік сфераларда қаржыны
пайдалану жөніндегі басқа іс қимылдарын ... ... ... саясат ретінде, яғни ұлттық өндірістің
нақтылы көлемін, ... ... ... өзгерту, инфляцияны
бақылау, экономикалық өсуді тездетумақсатымен мемлекеттің салықтарын және
шығыстарымен саналы айла-шарғы жасау ... ... ... сипатына қарай ынталанушы немесе тежеуші фискалдық саясат жүргізуі
мүмкін.
Бюджет тапшылығына қатысты ... ... үш ... ... теңгерілетін бюджет. Мұндай бюджет фискалдық саясаттың
мақсаты деп есептеледі. Алайда ... ... жай – күйі ... ... ... ... бағыттылығын азайтады. Бюджетті
теңгеру тіпті экономикалық циклдің ауытқуын ... ... ... және ... ... құлдырауы кезінде салық
түсімдері автоматты түрде қысқарады. Бұл ... ... ... үшін
мемлекетке не салықтардың мөлшерлемелерін арттыруы, не ... ... не бұл екі ... ... ... ... ... сұранымның қысқаруы және өндірістің одан сайын
құлдырауы болып табылады.
Циклдік негізде теңгерілетін ... Бұл ... ... жыл ... ... ... циклдің барысында теңгеріледі.
Өндірістің құлдырауын болдырмау үшін мемлекет тапшылықты ... ... ... ... және ... көбейтеді. Экономиканың келесі
өрлеуі кезінде мемлекет салықтарды көбейтеді және шығыстарды қысқартады, ал
пайда болған бюджеттің артығы ... ... ... ... ... циклге қарсы фискалдық саясат және экономикалық ... ... ... ... ... ... мақсаты макроэкономикалық
тұрақтылыққа, инфляциялық емес толық ... ... ... жету ... ... ... ... табылады. Бұл тұжырымдама кезінде бюджетті
теңгеру болмашы мәселе болып табылады, бюджет тапшылықтары мен мемлекеттік
борыштың да, ... ... да ... ... ... ... ... саясат алдағы үш жылдық кезеңге ... ... оның ... ... республикалық және
жергiлiктi бюджеттердiң болжамды көрсеткiштерiн; өткен кезеңдегi бюджеттiк
бағдарламаларды iске асыру ... ... ... ... ... ... ... республиканың немесе өңiрдің
әлеуметтiк-экономикалық дамуының негiзгi бағыттарын iске асыру тәсiлдерiн;
бюджетаралық ... ... ... ... және мемлекет
кепiлдiк берген қарыз алу мен борыш саласындағы саясатты; бюджеттiк кредит
беру ... ... ... ... ... ... Республикасы Үкiметiнiң орта мерзiмді фискалдық ... ... ... орталық уәкiлеттi әзiрлейдi. Жергiлiктi
атқарушы органның орта мерзiмдi фискалдық ... ... ... бар ... ... ... бюджеттiк жоспарлау жөніндегі
жергiлiктi уәкiлеттi органы әзiрлейдi.
Орта мерзiмдi фискалдық саясат Қазақстан Республикасы Президентiнiң
Қазақстан ... жыл ... ... ескере отырып: Қазақстан
Республикасының Бюджет кодексi; "Салық және бюджетке ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Кодексi; Қазақстан Республикасының ... даму ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
және өңiрлердiң орта мерзiмдi әлеуметтiк-экономикалық даму ... ... ... және ... ... ... ... бекiтiлген орта мерзiмдi фискалдық ... ... ... және ... ... ... ... бағдарламаларды iске асыру
тиiмдiлігі негізiнде әзiрленедi.
Үш жылдық бюджет жыл сайын үш жылдық кезеңге ... ... ... ... ... ... ... әзiрленедi. Осы құжатты әзiрлеу
үшiн қажеттi ақпараттық-статистикалық материалдарды мемлекеттiк органдар,
ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... ... органдарға ұсынады.
Орта мерзiмдi фискалдық саясат мынадай бөлiмдердi ... ... ... ... ... мен мiндеттерi;
- кiрiс саясаты;
- шығын саясаты;
- бюджеттік кредит беру;
- ... ... ... ... ... ... және мемлекет кепiлдiк берген қарыз алу мен ... ... ... Қазақстан
Республикасының немесе өңiрдiң өткен кезеңдегi ... ... ... ... Республикасының немесе өңiрдiң әлеуметтiк-
экономикалық дамуының жоспарланатын кезеңге ... ... ... ... және ... ... тиiс.
    Орта мерзiмдi фискалдық саясаттың мақсаттары елдiң әлеуметтiк-
экономикалық дамуының стратегиялық және орта ... ... ... ... ... алға қойылған мақсаттарға
неғұрлым тиiмдi әдiстермен қол жеткiзу жолдарын айқындайды.
    Кiрiс ... орта ... ... ... ... ... мақсаттары мен мiндеттерi, сондай-ақ мемлекеттің
экономикалық саясатының мақсаттарын iске ... ... ... ... ... әдiл ... қол ... бағытталған бюджетке
түсетiн кiрiстердiң түсiмiн тұрақтандыратын шаралар қамтылуы тиiс.
    Шығын саясатында өткен кезең iшiнде бюджеттiк ... ... ... ... ... шығындар бөлiгiндегі бюджет
саясатының мақсаттары мен ... ... ... ... ... немесе экономиканың салалары (секторлары) ... ... іске ... ... ... белгілер
бойынша үш жылдық кезеңге арналған шығындардың ... ... ... ... беру үш ... ... ... бюджеттiк кредит
берудің мақсаттары мен мiндеттерiн, оның iшiнде бюджеттiк кредиттердi
ұсынуды және қайтаруды ... ... ... операцияларында Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң
немесе жергiлiктi атқарушы органның мемлекеттiң қаржылық активтерiн сатып
алу және сату ... ... ... ... тиіс.
     Бюджетаралық қатынастар жоғарғы және төменгі бюджеттер ... ... ... және ... ... үш ... ... нысандарын белгiлейдi. Бюджетаралық қатынастарды реттеу нысандарын
айқындау кезiнде бюджеттiң әр ... ... ... ... ... қажеттіктерін бағалау нәтижелері, бекітiлген ... ... ... ... орта ... ... мемлекеттік және мемлекет кепiлдiк берген қарыз алу мен борышты
басқару саясатының үш жылдық кезеңге арналған мақсаттары мен ... және ... ... ... ... үш ... кезеңге
арналған көрсеткiштерiнiң болжамы қамтылуы тиiс.
Жергiлiктi атқарушы органның орта мерзiмдi фискалдық саясатында ... ... алу мен ... ... ... ... ... үш жылдық кезеңге арналған жергілiктi атқарушы органның ... ... ... болжамы қамтылуы тиіс.
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң орта мерзiмдi фискалдық саясатында
бюджеттiң ... ... үш ... ... ... ... ... көрсеткiштерi қамтылуы тиiс.
Жергілiктi атқарушы органның орта ... ... ... ... ... үш жылдық кезеңге арналған тиiстi жергiлiктi
бюджеттiң болжамды көрсеткiштерi ... ... ... ... ... ... функцияларының орындалуын
және мемлекеттiк саясаттың iске асырылуын, ағымдағы бюджеттiк ... ... даму ... ... ... ... ... бойынша бюджет шығыстарының болжамды көрсеткiштерi
қамтылуы тиiс.
2. Бюджет ... мен ... ... ... кіріс базасының қалыптасуын жоспарлау
Операциялық жоспар алға қойылған мақсаттар мен мiндеттерге қол ... ... мен ... ... алға ... мақсаттарға қол жеткiзу
деңгейін сипаттайтын экономикалық және ... ... ... ... фискалдық саясат жүргізу нәтижесiндегi ықтимал фискалдық
тәуекелдердiң талдауы қамтылуы тиiс.
Операциялық жоспар әзiрлеу ... ... ... ... уәкiлеттi органға және жергiлiктi
уәкiлеттi органға орта мерзiмдi фискалдық саясатты ... ... ... ... ... ... уәкiлеттi органның және жергiлiктi уәкiлеттi органның
мемлекеттiк органдардың ұсыныстары ... орта ... ... ... дайындауын;
3) орта мерзiмдi фискалдық саясат жобасын ... ... ... ... ... жоспар әзiрлеу кезеңiнде бюджет комиссиясы: өткен жылғы
бюджеттік бағдарламаларды iске асырудың бағалау ... ... ... ... ... ... саясатын айқындау; алдағы үш жылдық
кезеңге арналған бюджет қаражаты жұмсалуының басым бағыттары; ... ... ... ... ... ... ... жергiлiктi
бюджеттердiң болжамды көрсеткiштерiн айқындау; бюджетаралық қатынастарды
дамыту бағыттары; ... үш ... ... ... ... кредит беру,
мемлекеттiк және мемлекет кепiлдiк берген қарыз алу мен ... ... ... салаларында саясатты айқындау бойынша ұсыныстарды
тұжырымдайды.
Операциялық жоспар ... ... ... орталық уәкiлеттi органның ағымдағы жылдың 5 мамырына дейiн және
жергiлiктi уәкiлеттi ... ... ... 1 ... ... орта
мерзiмдi фискалдық саясат жобасын мақұлдау үшiн тиiстi бюджет комиссиясына
жiберуiн;
2) орталық уәкiлеттi органның ағымдағы жылдың 10 ... ... ... уәкiлеттi органның ағымдағы жылдың 5 ... ... ... ... ... ... келiсуге мүдделi мемлекеттiк органдарға
жiберуiн қамтиды.
Операциялық ... ... ... ... орталық уәкiлеттi органның және ... ... ... ... ... ... ... Үкiметiне немесе
облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... (облыстық
маңызы бар қаланың) әкiмдiгiне орта мерзiмдi фискалдық саясат ... ... ... Республикасы Үкiметiнiң орта мерзiмдi фискалдық саясатын
ағымдағы жылдың 1 ... ... ... ... ... ... жергiлiктi атқарушы органның орта мерзiмдi фискалдық ... ... 1 ... ... ... ... шешiмiмен бекiтуiн
қамтиды.
Облыстың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... уәкiлеттi органы жергiлiктi ... ... орта ... ... саясатын орталық уәкiлеттi
органға жiбередi.
Бюджетті ... ... ... ... байланысты.
Бюджеттік болжамдау маңында бюджеттің кірістік және шығыстық бөлімдерінің
дамуының ықтимал бағыттарына нақты бағаларын анықтау процесі ... ... ... ... ... негізделеді, себебі натуралды
көрсеткіштердің болашақ өсуінің есепсіз бюджеттік ресурстарды сапалы ғылыми
болжамдау мүмкін емес.
Бюджеттік ... ... ... – ол ... қазіргі
кезде пайда болған тенденцияларды, нақты әлеуметті – экономикалық ... ... ... болашақ бағалауларын есепке ала ... ... ... ... мен ... Мұндай болжамдау
нәтижесінің мемлекетінің қаржы – ... ... ... өте ... мәні бар.
Бюджетті жоспарлау мен болжамдау келесі үш маңызды бағыттарда жұмыс
істеуді қарастырады:
... мен ... ... ... бойынша контингенттердің
болжамдық мөлшерін анықтау;
• әрекеттегі заманаларға сәйкес бюджет жүйесінің деңгейлері бойынша
реттеуші кірістердің ... ... ... мен ... ... ... себебінен
жоғары және төмен тұрған бюджеттер арасында арақатынысты тағайындау.
Бюджеттік жоспарлау мен болжамдау іс-әрекеттің негізгі шарты – ол
жалпымемлекеттік ... ... ... ... ... ... түсуін қамтамасыз ету.
Бюджет кірістері – ол мемлекеттік функцияларын орындауға қажетті
елдің бір ... ... ... ... бөлігін және заңнамаларға
сәйкес билік органдарының әр деңгейлеріне иелік істеуге ақысыз ... ... ... ақша құралдарын көрсетеді. Олар ақша
құралдары қоры қалыптасу ... ... ... ... ... ... кірістері түсінігі мемлекет кірістері түсінігінен
біршама қысаң, ... ... ... мемлекеттік кірістер құрылымында
шешімді мәні бар.
Бюджет кірістерінің басты ... көзі – ол ... ... ... өсуі ... кістері мен мемлекеттік бюджет кірістері көлемінің
тұрақты ұлғаюын қамтамасыз етеді. Мемлекеттік ... ... – ол ... пен айналым салалары мен әр түрлі меншік ... ... ... таза ... ... бірге, мемлекет
жалпы мемлекеттік мұқтаждықтарды қанағаттандыру үшін әр түрлі кәсіптік іс ... және ... пен ... емес ... ... ... ... өз кірістеріне алады.
Кесте 2
Республикалық бюджеттің кірістерін талдау, млн.теңге
|Көрсеткіштер |2006 |2006 |2007 |2007 |2008 |2008 ... ... ... ... ... |жоспар |атқару |
|Кірістер ... |1847225 ... |2221540 ... |3317602 ... ... |1667823 ... |1626818 ... |2071407 |
|түсімдер | | | | | | ... емес |37692,5 |49160 |40849,7 |170443 |46088,7 |72844 ... | | | | | | ... |8185,8 |8299 |8418,1 |8231 |8726,2 |8576 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |121943 ... |416047 ... |1164775 ... | | | | | | ... | | | | | | ... көзі: Қаржы министрлігінің мәліметтері негізінде
дайындалған
Бюджеттік ұйымдардың шығыстар сметасы және ... ... ... ... жоспарымен және ... ... ... ауыстырылды. Ендігі жерде қаржыландыру
жоспары әкімшілердің міндеттемелері бойынша да, сондай-ақ төлемдер ... ... ... ... көзқарас әкімшілердің өздеріне қабылдаған
міндеттемелерін қамтамасыз етеді, берешектің пайда болуын болдырмайды ... ... және жеке ... ... міндеттемелерін дер кезінде
орындауына бағытталған. ... ... ... жоспарланған
бюджеттің көрсеткіштеріне сәйкес келуі мақсатында қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... тұрақты негізде жұмыс істейді, олар
бюджет жобасын уақтылы және сапалы әзірлеуді қамтамасыз етеді, үш ... ... ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған бюджеттің жобасын, мемлекеттік және ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының
индикативтік жоспарын нақтылау және атқару, өзара үйлестіру жөнінде
ұсыныстар ... ... ... ... іске ... ... енгізілді. Бюджетті жоспарлау кезінде бастапқы сатыда Қаржы
министрлігі және ... ... ... ... ... ... ... елдің даму стратегиясына, индикативтік жоспарға және
қабылданған даму ... ... ... ... ... енгізу үшін басымдықтары бойынша оларды реттейді. Атқару сатысында
шығыстарды жоспарлау кезінде белгіленген мақсаттарға қол жеткізу тұрғысынан
бағдарламалардың іске асырылуын сандық және ... ... ... ... бюджет комиссиясы қарайды, ол осы есептердің негізінде
бюджеттік бағдарламаларды одан әрі іске асыру немесе ... ... ... қабылдайды.
Бюджеттік жоспарлаудың бүкіл процесі бюджет қаражатының тиімді және
нәтижелі жұмсалуына қол ... үшін ... ... ... ... ... ішіндегі салықтық түсімдер 2006 жылы
88,7%, 2007 жылы 74,3% ал 2008 жылы 82,3% яғни салықтық түсімдер 2006 ... ... ... 14,4% көп, ал 2007 жылы 2008 ... ... 8% аз
болжанған.
Сурет 1. 2006-2008 жылдар арлығындағы салық түсімдері
Дерек көзі: Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... бойынша 2006 жылы 90,3 яғни 40%
орындалған ал 2007 жылы 73,2 яғни 33% ... 2006 жылы 2007 ... 8% көп ... 2008 жылы салықтық түсімдер 62,4 яғни 28%
орындалған. 2008 жыл 2007 қарағанда 4% к-п ... 2. ... ... ... салықтық түсімдердің орындалуы
Дерек көзі: Қазақстан Республикасының бюджет кодексі 2008.
Бюджеттің кірістерінің ішіндегі салықтық емес түсімдер 2006 жылы 2,5%,
2007 жылы 2,0% ал 2008 жылы 1,7% яғни ... емес ... жылы ... ... 0,5% көп, ал 2007 жылы 2008 ... ... 0,3% көп
болжанған.
Кірістердің ішіндегі салықтық емес түсімдер 2006 жылы 2,6 яғни 21%
орындалған.2007 жыл бойынша ... емес ... 7,7 яғни 61% ... жыл 2007 ... ... 40% ... орындалған. Ал 2008 жыл 2,2 яғни
18% ... 2008 жыл 2007 ... ... 43% ... ... ... ішіндегі негізгі капиталды сатудан ... 2006 жылы 0,6%, 2007 жылы 0,5% ал 2008 жылы 0,3% яғни ... ... ... ... 2006 жылы 2007 ... ... 0,1% көп,
ал 2007 жылы 2008 жылға қарағанда 0,2 % көп ... ... ... ... түсімдер 2006 жылы 0,3% орындалған,
2007 жылы 0,4% ... яғни 2006 жыл 2007 ... ... 0,1% ... 2008 жыл 0,5 % ... яғни 2007 ... ... 2008 жыл
0,1% көп орындалған
Бюджет кірістерінің ішіндегі трансферттердің түсімдері 2006 жылы ... жылы 23,2% ал 2008 жылы 15,7% яғни ... ... 2006 ... жылға қарағанда 15% аз, ал 2007 жылы 2008 жылға ... 7,4% ... ... трансферттік түсімдер 2006 жылы 6,6% орындалған
ал 2007 жылы 18,7% орындалған яғни 2006 жыл 2007 ... ... ... ... ... отырмыз.Ал 2008 жылы 35,1% орндалған, яғни 2007
жылмен салыстырғанда 2008 жыл 23% ... ... ... бақылау-талдау іс-шараларының нәтижелеріне
негізделіп, мемлекеттік, салалық және бюджеттік ... ... ... ... ел бюджетінің атқарылуында, мемлекет активтерін
пайдаланудың тиімділігінде жүйелі проблемалардың бар екенін көрсетті.
      Мемлекеттік және салалық бағдарламаларды іске ... ... ... ... ... ... ... негізделмейді,осы
бағдарламалардың үйлестірушілері – мемлекеттік органдар арасында өзара
айқын ... ... ... ... ... ... ... мониторингі жүргізілмейді. Соның салдарынан, көптеген
жағдайда мемлекеттік және салалық бағдарламалардың мақсаттары мен ... қол ... ... ... ... ... ... табылады: бюджет-салық және өзге де заңдардағы кемшін тұстар,
бюджеттік жоспарлаудағы кемшіліктер, ... ... ... ... және басқа да факторлар, сондай-ақ қолданыстағы мемлекеттік
қаржылық бақылау жүйесіндегі кездесетін олқылықтар мемлекеттік сектордағы
қаржылық ... ... ... ... ... жыл сайын бюджет түсімдерін жоспарлау кезінде
кірістердің жоспарлы көрсеткіштерін азайтып ... ... ... бұл
бюджетті бірнеше рет нақтылап, түзетуге әкеледі, бюджеттік ... ... ... ... ... ... кіріс бөлігін орындауда
жиі орын алатын проблемаларға мыналар жатады:
1) ірі салық түрлері бойынша аванстық төлемдерді төлеудің қолданыстағы
тәртібі тиімділігінің төмен ... ... ... жылы бойы әркелкі түсуіне
әкеледі;
2) берілген салықтық жеңілдіктер мен ... ... ... және ... ... ... 2007 жылы
олардың жалпы сомасы 586,5 млрд. теңге, яғни республикалық ... ... ... 36%-ы ... ... тексерулердің нәтижелері бойынша төмен көрсеткіштердің
болуы, мұны салықтың жиналу деңгейінің ... ... отыр ... ... ... ... сомасы Ұлттық қорға аударымдарды
ескере отырып, 2006 жылғы 21,2%-дан 2007 жылы ... ... ... ... есептелген төлемдерді өндіріп алу деңгейінің төмен болуы
(салықтық тексерулердің нәтижесі ... ... ... мен ... ... ... ... есептелген салық төлемдерінен өндіріп
алынған сомалардың үлес салмағы 2006 ... ... 2007 жылы ... ... ... сондай-ақ бюджетке төленетін салықтар мен төлемдер
бойынша бересі сомасының (2008 жылғы 1 ... ... ... 46,6 ... ... ... ... Есеп комитеті бюджеттің кірістері бойынша
есепті ... 6,1 ... ... заң ... ... 3
Мемлекеттiк бюджет кiрiстерi ЖIӨ дегі үлес ... ... ... |2009 жыл |2010 жыл |2011 жыл |2012 жыл |2013 жыл |
|Кірістер |16,7 |16,2 |16,1 |16,0 |15,8 ... ... |16,1 |15,6 |15,6 |15,5 |15,3 ... емес ... |0,3 |0,3 |0,3 |0,3 ... ... |0,3 |0,3 |0,2 |0,2 |0,2 ... ... | | | | | ... | | | | | |
* ... ... Экономика және бюджетті жоспарлау министрлігінің
мәліметтері негізінде автор дайындаған
2009 – 2013 ... ... ... ... ... түсімдері
көлемінің болжамы макроэкономикалық көрсеткіштердің ... ... ... ... ... мұнайға әлемдік баға, АҚШ
долларына теңге бағамы, сондай-ақ өткен жылдардағы түсімдердің серпіні,
ағымдағы ... ... жылы ... ... ... түсімдер– ЖІӨ-ге 8,1 %, 2010 жылы – 7,0
%, 2011 жылы – 6,0 %, 2012 жылы – 5,4 %, 2013 жылы – 4,7 % ... ... 3. ... ... 2009 – 2013 жылдарға арналған Ұлттық
қорына түсетін тікелей салық түсімдерінің болжамы
Дерек көзі: www.nalog.kz
Мәселен, 2007 жылы ... ... ... ... 2007 ... ... бойынша республикалық
бюджеттің 26 млрд. теңгеден астам ... ... ... 33,3 ... ... ... ... бюджет қаражаты бойынша 26,1
млрд. теңге бос қалдықтарының ... ... ... ... ... ... ... жол беруі салдарынан экономиканың
қосымша өсуіне жағдай жасайды.
4-кесте
2009 – 2013 ... ... ... республикалық бюджетке кепілді
трансферттердің көлемі , млрд. теңге
|Көрсеткіштер атауы |2009 ж |2010 ж |2011 ж |2012 ж |2013 ж ... ... ... |1075,7 |1012,4 |1000,4 |1 000,0 ... | | | | | ... ... |30,8 |27,2 |21,3 |18,7 |16,7 ... алдындағы жылдың | | | | | ... жыл ... ... | | | | | ... активтеріне қарағандағы| | | | | ... % | | | | | ... ... ... |21,6 |19,1 |22,8 |26,0 |29,1 ... ... көлеміндегі| | | | | ... ... ... | | | | | |
|% | | | | | |
* ... ... Экономика және бюджетті жоспарлау министрлігінің
мәліметтері негізінде автор ... ... ... Ұлттық қор активтерінің «сарқылуына» жол
бермеу саясаты жалғасатын ... ... ... ... ... мөлшері
республикалық бюджет әзірленетін алдыңғы жылдың жыл соңына Ұлттық ... ... бір ... ... Мемлекеттік бюджет тапшылығының
өлшемдері мұнай емес тапшылықтың болжамды ... ... ... ... ... ету ... есепке ала отырып
айқындалған. Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... бірыңғай және тиімді жұмыс істейтін жүйесін құруға бағытталған.
Үкімет ... және ... ... ... басқару тұжырымдамасына сәйкес
Үкіметтің, жергілікті атқарушы органдар мен ... ... ... ... ... ... ... деңгейін арттыруға бағытталған
шаралар қабылданатын болады.
Индустриалдық-инновациялық жобаларды уақтылы іске асыруға және маңызды
әлеуметтік міндеттерді уақтылы ... ... ... ... ... ... саясаты теңгерімділік және ... өсу ... ... ... ... ... тежеу қағидаттарына сай
болады.
Мемлекеттік бюджет шығыстарының құрылымында 2008-2010 жылдары мыналар
басым бағыттар болып ... ... ... қамтамасыз ететін шығыстар – білім беру, денсаулық
сақтау, халықты әлеуметтік қолдау, республиканың мәдени ... ... ... ... ... және ... ... сапалы сумен
жабдықтауды қамтамасыз ету, тұрғын үй саясатын одан әрі дамыту;
экономиканы одан әрі ... ... ...
инфрақұрылымды, аграрлық және индустриялық ... ... 4. ... бюджет тапшылығының және мұнай емес
тапшылықтың серпіні
Дерек көзі: www.minfin.kz
Қазақстан ... ... ... орта ... перспективаға
арналған қаражатын қалыптастыру және пайдалану тұжырымдамасына сәйкес
үкіметтік қарыз алу саясаты ... ... ... нарықтық құнына
қатысты кепілді борышты есепке ала отырып үкіметтік қарыздың ... қол ... ... 5. ... ... ... ... қарыз алу есебінен
қаржыландыру
Дерек көзі: www.minfin.kz
Мемлекеттік қарыз алу мен борыш көлемі ... ... ... ... алудың, оған қызмет көрсету шығындары мен ... ... ... ... ала ... мына мақсаттарға қол
жеткізуге бағытталған:
кірістілік қисығын құру үшін қор нарығында тиісті бағдарды бекіту үшін
("benchmark") ... ... ... ... ... ... көлемін қолдау;
қарыз нарығында, әсіресе, инфрақұрылымдық облигацияларда жинақтаушы
зейнетақы қорларының және қор ... ... да ... ... ету үшін баламалы құралдардың дамуы, бұл өз
кезегінде қайталама ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Үкіметтік қарыз алу тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет
туралы заңмен бекітілген үкіметтік ... ... ... ... ірі инфрақұрылымдық және әлеуметтік маңызы бар жобаларды іске
асыру үшін сыртқы қарыздарды тартатын болады..
Сыртқы үкіметтік ... өтеу ... ... ұйымдары, шет ел
мемлекеттерінің үкіметі, шетелдік коммерциялық банктер мен фирмалар ... ... ... ... өтеу кестесіне сәйкес жүзеге асырылатын
болады.
Бюджетаралық қатынастар.Бюджетаралық қатынастар саясатының орта
мерзімді ... ... ... ... ... ... оларға бекітілген мемлекеттік қызметтерді толық беруі және
оларға жүктелген міндеттерді жүзеге асыруы үшін ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады.
Бюджетаралық қатынастар принциптер және түсімдер мен шығыстарды Бюджет
кодексінде белгіленген деңгейлер арасында бөлу ... ... ... ... өзара қарым-қатынастың ашықтығы мен тұрақтылығын
қамтамасыз етуге, басқарудың ... ... ... ... ... сондай-ақ тиімді бюджет саясатын жүргізуге
ынталандыруға бағытталған.
Бюджет кодексіне сәйкес бюджетаралық қатынастар ... ... ... сондай-ақ кірістерді облыстық және аудандық бюджеттер
арасында бөлу арқылы реттеледі.
Қазіргі кезде «2008 – 2010 ... ... ... сипаттағы
трансферттер көлемі туралы» Заң қолданылып жүр. ... ... ... 2011 ... ... есептеу әдістемесі жетілдірілу
арқылы қайта есептеледі және «2009 – 2011 ... ... ... ... көлемі туралы» жаңа Заң қабылданады.
2.2 Нәтижеге бағдарланған бюджеттік жоспарлау
Бюджет үдерісін реформалаудың стратегиялық мақсаты ... ... ... бюджет саясатын жасау және жүзеге асыру,
бюджет шығындарының нәтижелілігі мен тиімділігін жоғарылату болып табылады.
Тағы бір ... ... – бұл ... ... ... ... ... нәтижелерге бағдарланған бюджеттендіруді (НББ) енгізу.
Ол қызметтер көрсету деңгейінің нысаналы көрсеткіштерімен бірге мемлекеттік
қызметтер көрсету ... ... ... ... ... береді.
Мемлекеттік қызметтердің едәуір бөлігі өңірлерде көрсетілетінін ескере
келгенде бюджет шығыстарының тиімділігін ... ... ... ... ... іске ... тиіс.
Бірінші кезеңде жергілікті деңгейде реформалаудың негізгі бағыттары
бюджет процесіне НББ-ның базалық құралдарын енгізу ... ... ... органдардың стратегиялық жоспарлары, бюджеттік бағдарламаларды,
орта мерзімді бюджеттік жоспарлауды қалыптастыру, іске ... және ... ... ... ... жылы 5 желтоқсанда 2009-2011 жылдарға арналған республикалық
бюджет туралы» Қазақстан ... Заңы ... ... ... үш ... бюджеттер 2010-2012 жылдарға
арналып 2009 жылы әзірленетін болады. Бұл үшін ... ... ... ... бар ... ... ... органдары
2009 жылдың 1-тоқсанында әлеуметтік-экономикалық даму болжамдары мен тиісті
өңірлердің 2010-2014 жылдарға арналған ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері бюджет жүйесінің әр
деңгейін, яғни ... ... ... ... ... дайындайды
және бұл жобаларды бюджеттік өтінімдерімен ... ... ... ... қажет.
НББ-ны енгізуді қамтамасыз етудің маңызды элементтерінің бірі атқарушы
билік ... ... ... арттыру болып табылады.
Мамандар жаңа бюджет үдерісінің қандай қағидаттар бойынша қандай мерзімге
құрылатынын нақты ... ғана ... ... алатын құралды енгізуге
мүмкіндік туады.
Жаңа ... ... ... ... ... орта ... ... аясында нәтижелерге бағдарланған бюджеттеу үлгісі
негіз ... ... ... ... ... ... ... құру, енгізу және оның тиімді ... ... ... ... ... ... ... негізгі міндеті әлеуметтік-экономикалық саясаттың ... ... ... және орта ... ... ... ... көлемі шегінде бюджет ... ... мен қол ... ... ... ... олар
іске асыратын бюджеттік бағдарламалар арасында бөлу болып табылады.
Бюджет кодексіне енгізілген ... ... да ... бар.
Олар –бюджет процесіне кешенді тәсілді енгізу, ең алдымен бюджет процесінің
барлық ... ... ... ... ... ... жоспарлау арасындағы өзара байланысты күшейту, ... ... ... ... үш ... ... қалыптастыруға
өту, стратегиялық мақсаттарға қол ... ... ... ... ... ... ... басшыларына бюджет ресурстарын
басқаруда белгілі бір дербестік беру және олардың жауапкершілігін арттыру,
мониторингтің, бақылау мен ... ... ... ... ... есеп берудің жаңа нысандары және ХСҚЕ-ге кезең кезеңмен өту,
бюджет процесінің ашықтығы мен айқындығын арттыру.
Нәтижелерге бағдарланған бюджеттеуге көшу бір ... ... ... ... қол ... жоспарлау, бюджеттік бағдарламалар
әкімшілері игеретін және басқаратын ресурстар көлемінің ашықтығын арттыру
мақсатында орта ... ... ... ... Белгіленген
әлеуметтік-экономикалық нәтижелерге белгілі бір уақыттардан кейін ғана қол
жеткізуге болатындықтан және мақсаттардың өздері ұзақ ... ... ... жаңа ... одан әрі дамыту көп жылдық
бюджеттеу қажеттілігіне алып келеді.
Көптеген бюджеттік бағдарламалар бір ... ... ... және ... инвестициялық жобаларға қатысты, бюджеттік
шығыстарды жоспарлау орта мерзімді перспективада жүзеге асырылуы ... ... ... мемлекеттік орта мерзімді және ұзақ мерзімді
стратегиялардың заңнамалық шешімдерінің сәйкестігін белгілеуге, ... ... ... ... және фискалдық тәртіпті
арттыруға, бюджеттік жобаларды құруға және бекітілген жобаларды одан ... ... ... пен ... да ... үнемдеуге жағдай
жасайды.
Жоспарлау сатысында бюджет ... ... ... ... ... ... ... сапалы қайта қарау болып
табылады.
Бюджеттік бағдарламалар мемлекеттік ... ... ... ... ... яғни мемлекет көрсететін қызметтердің
құнын, сондай-ақ бюджет қаражатын бөлу мен ... ... ... одан кейін белгіленген стратегиялық бағыттар мен
мақсаттарға сәйкес оларды ... ... ... ... да көрсететін болады. Бюджеттік жоспарлау олардың стартегиялық
жоспарларында белгіленген мемлекеттік органдар қызметінің ... ... қол ... ... бағдарламаларды жасау маңызды, бірақ ол да жеткіліксіз қадам.
Мемлекеттік органдар қызметі бюджет шығыстарын жүзеге асырудың нәтижелеріне
жұмылдырылуы қажет. Қызмет көрсетуді ... ... ... ... ... ... олардың сапасына қанағаттану дәрежесі
болып табылады және мемлекеттік органның ... да бір ... ... ... ... ... ... болады.
Бюджет шығыстарының әлеуметтік-экономикалық нәтижелілігі мониторинг
негізінде жоспарлау, бюджеттің ... мен ... ... ... ... ... ... органдар мен мекемелер қызметінің
нәтижелері туралы тұрақты ... ... ... және ... ... ... ... қол жеткізген нәтижелерге байланысты бөлу
арқылы көрініс табады.
Бұл ретте мемлекеттік органдар қызметінің ... ... ... ... дұрыс анықтау қажет. Осындай
көрсеткіштерді бюджет процесін ... ... оның ... ... ... сатыларында пайдалану қажет. Нәтижелілік
көрсеткіштерін қолдануға негізделген бюджеттік ... ... ... ... тәжірибеде “нәтижеге бағдарланған бюджеттеу” деп
аталады.
Бюджетті жоспарлаудың жаңа тәртібі ... ... ... айырықша маңызды шарт болып табылады, дегенмен, бюджеттік үдеріске
қатысушылардың шарттарды ... оны ... ... үшін және ... ... жоспарлау мен басқару нәтижелігіне нақты әсер етуі ... ... ... ... мен ... өзі болып табылмайтындығын түсіну
маңызды. Ол – шенеуніктер ... ... ... стратегиялық
басқару құралы. Сондықтан НББ-ны сәтті енгізу қандай да бір ... ... ... Бұл ... ... қалыптастыру
тәсілінің өзгеруі бюджет үдерісіне қатысушы шенеуніктер мен ... ... ... ... дәрежеде қисынды қабылдауының өлшемі ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін іске асыруға байланысты елеулі өзгерістер болады. ... бұл – ... ... ... ... жүйесін құру, қоғамға
қатысты мемлекеттің жауапты саясатын жүргізу, қоғамдық қаржыны басқарудың
анағұрлым ашық жүйесін ... ... ... ... ... бюджеттеуден
негізгі айырмашылығы бюджет процесін түпкі нәтижеге жетуге ... орта ... ... ... ... ... бағдарлама
әкімшілері мен бюджет үдерісіне барлық қатысушылардың ... және ... ... ... отыр. “Нәтижелерді басқару” әдісін
қолдану кезінде бюджет мемлекеттік саясаттың жопарланған нәтижелері мен
мақсаттарын негізге ала ... ... ... ... қызметтермен немесе қызмет түрлерімен нақты байланыста болып,
оларды жоспарлау кезінде ... ... ... ... ... және ... ... негіздеуге аударылады.
Бұл жерде бюджеттік шығыстарды ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінің басты көрсеткіші тұтынушылардың
бюджет қызметтеріне қанағаттану дәрежесі және ... ... ... ... бір ... ... ... қаржыландыруының дұрыстығы
болып табылады. Бұл жерде мемлекеттік органдар қызметінің нәтижелерін
бағалауға ... ... ... айқындау және бюджет процесінің
барлық сатыларында – жоспарлаудан бастап олардың орындалуын бақылауға ... ... ... ... ... әзірлеу кезінде АҚШ, Канада,
Австралия және басқа да елдердің НББ үлгісі зерделенді және зерттелді.
Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің казақстандық ... ... ... ... атап ... Жаңа ... мен Ресей
Федерациясының ең ... ... ... ... ... қаржыландырудың нақты күтілетін
нәтижелеріне жетуге бағдарлайды, оларды ... ... ... ... ... ... қол жеткізуге негіздей отырып,
өзгертеді, сондай-ақ мемлекеттік органдар көрсететін ... ... ... мен ... ... ... бір ... жоспарлаудың жаңа жүйесі мен бюджет үдерісіне нәтижелерге
бағдарланған бюджеттеу қағидаттарын енгізу шеңберінде ... ... ... ... мен бағалаудың жаңа жүйесін құру
жоспарланып отыр. Мемлекеттік қызметшілер қызметінің нәтижелері де осы ... ... ... ... ... саясаты және шоғырландырылған
бюджет шығыстарының болжамы бюджетті жоспарлаудв маңызды рөл атқарады.
Өткен кезеңде ... ... ... ... әдістеріне
көшуге байланысты бюджет жүйесінің реформасы мемлекеттік бюджеттік
жоспарлаудың жаңа ... ... ... үшжылдық бюджет шеңберінде
жалғасады және іске ... ... ... ... 2007 ... 26 ...
1297 қаулысымен бекітілген ... ... ... ... ... жөніндегі тұжырымдаманы іске асыру шеңберінде бюджет
жүйесінің барлық деңгейлерінде ... ... ... ... ... ... ... дербестігі мен жауапкершіліктерін
арттыру және ең соңында – бюджет қаражаттарын басқарудың ... ... ... үшін ... негіз жасалатын болады.
Жоспарлау жүйесін жаңғырту және жетілдіру, бюджет қаражатын ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарды
жүргізуді бейнелейтін жаңа редакциядағы әзірленген Бюджет кодексі, бұл:
Бюджет жүйесінің барлық ... ... ... ... мен бюджеттеу жүйесін енгізуді;
үшжылдық бюджеттік жоспарлауды енгізуді;
мемлекеттік органдар қызметінің және олардың ... ... ... және ... бақылауында болуын белгілеуді;
мемлекеттік органдардың қызметін бюджет ... ... ... қол ... ... ... қамтамасыз етеді.
Орта мерзімді кезеңде бюджеттік жоспарлаудың жаңа тәсілдерін ескере
отырып, ... ... ... әсер ... ... шығындарын
шектеуді емес, өсіруді көздейтін мемлекеттік шығыстардың бірқалыпты саясаты
жүргізілетін болады.
Шығыстар саясаты алдағы кезеңде мынадай ... ... ... ... болады:
бюджет шығыстарының теңгерімділігін қамтамасыз ету;
ішкі нарықты жеткілікті деңгейде ... ... ... ... ... ... ... толтыруға бағытталған қарыз алуды
жоспарлау;
елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының басым бағыттарының ... ... ... ... мәні – жұмсалған
шығыстарды осы ... ... ... ... әлеуметтік және
экономикалық тиімділігімен байланыстыруында. Нәтижеге бағдарланған ... ... ... ... ... ... ... алдындағы есеп беру құралы ретінде бюджеттің тиімділік ... ... ... ... ... ... ... мен әртараптандырылуына мүмкіндік беретін жаңа Салық
кодексін және бизнесті “көлеңкеден” ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетті жоспарлаудың жаңа
базасының негізі болатын  Бюджет ... ... Жаңа ... ... ... ... орта мерзімді қаржыландыру жоспары аясында
нәтижелерге бағдарланған ... ... ... болып табылатын мемлекеттік
басқарудың нәтижелер бойынша интеграцияланған жүйесін құру, енгізу ... ... ... істеуін қамтамасыз етуге жағдай жасайды [2].
Бұл үлгінің негізгі міндеті әлеуметтік-экономикалық саясаттың ұзақ
мерзімді ... ... және орта ... ... ... ресурстары көлемі шегінде ... ... ... мен қол ... ... нәтижелерге байланысты олар
іске асыратын бюджеттік бағдарламалар арасында бөлу ... ... ... ... ... ... да ... бар.
Олар –бюджет процесіне кешенді тәсілді енгізу, ең ... ... ... ... нақты регламенттеу, стратегиялық, экономикалық және
бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... ... бюджеттеу моделін енгізу, үш жылдық бюджетті ... ... ... қол ... ... ретінде операциялық
жоспарлауды енгізу, ... ... ... ... ресурстарын
басқаруда белгілі бір дербестік беру және олардың жауапкершілігін арттыру,
мониторингтің, бақылау мен нәтижелерді бағалаудың кешенді жүйесін ... есеп ... жаңа ... және ... ... ... өту,
бюджет процесінің ашықтығы мен айқындығын арттыруМемлекеттік бюджеттің ЖІӨ-
ге қатысты шығыстар көлемі тұрақты қалпында ... және ... ... 23 ... – 2013 ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
тұрғыдан алғандағы барынша маңызды бағыттарға қайта бағдарлауды ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын болады.
Шығыстардың жоспардағы деңгейін қамтамасыз ету Ұлттық қордан кепілді
трансферт мөлшерін және ... ... ... ... қамтамасыз етілетін
болады.
Мемлекеттік бюджеттің ЖІӨ-ге қатысты шығыстар көлемі тұрақты қалпында
қалады және орташа алғанда 23 % құрайды.
Мемлекеттік бюджеттің ЖІӨ-ге қатысты ... ... ... қалпында
қалады және орташа алғанда 23 % құрайды.
Сурет 6. Мемлекеттік бюджеттің ЖІӨ-ге қатысты пайыздық шығыстары және
олардың 2009 – 2013 ... ... ... ... ... ... ... қатысты шығыстар көлемі тұрақты қалпында
қалады және орташа алғанда 23 % ... – 2013 ... ... саясат әлеуметтік-экономикалық
тұрғыдан алғандағы барынша маңызды бағыттарға қайта ... ... ... ... ... ... ... асырылатын болады.
Шығыстардың жоспардағы деңгейін қамтамасыз ету Ұлттық ... ... ... және ... тапшылығын реттеу арқылы қамтамасыз етілетін
болады.
2009 – 2013 жылдары бюджеттік даму ... ... ... ... ... ... трансферт жіберіледі, оның алдағы
үш ... ... ... көлемі 2009 – 2011 жылдарға арналған
республикалық ... ... ... ... ... – 2013 ... ... кепілді трансферт көлемдерінің болжамы
елдің ... ... ... сценарийіне және даму
бағдарламалары бойынша ... ... ... сәйкес
айқындалған.
Мемлекеттік бюджет шығыстары саясаты. ... ... ... ... белгіленген шектеулер мен мемлекеттік ... ... ... алдағы бес жылдық кезеңге арналған негізгі
басым бюджеттік саясатқа негізделген.
Орта ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді және орта мерзімді басымдығына, бюджет
шығыстары тиімділігін әрбір мемлекеттік органның стратегиялық жоспарлау
сапасын арттыру және ... ... ... ... олардың соңғы
нәтижеге бағдарлануын арттыруға сәйкес мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бюджет шығыстарын болжаған кезде ... ... ... ... ...... ... басты
мақсаты» Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауында ... ... және ... ... ... іс-шараларды іске
асыруға арналған шығыстар ... ... ... ... ... шығыстары басым түрде
мыналарға бағытталатын болады:
-әлеуметтік саланы дамыту және адами капиталға инвестициялар;
-индустриалдық-инновациялақ даму және ... ... іске ... ... ... ... ... инфрақұрылымды
дамыту;
-экономикалық өсудің өңірлік орталықтарын қалыптастыру.
3. Бюджеттік жоспарлаудың бағдарламалық-мақсаттық әдістерін жетілдіру
жолдары
Бюджеттi ... ... ... ... ... бюджет
түсiмдерiнiң көлемiн және басымдықты ескере отырып, мемлекеттiң әлеуметтiк-
экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ұсыныстарды әзiрлеу процесi болып табылады.
    Бюджет бiр ... ... ... Кезектi қаржы жылына арналған
бюджеттiң жобасымен бiр мезгiлде алдағы үш жылдық ... ... ... ... ... жобасын әзiрлеу тәртiбiн Қазақстан
Республикасының Президентi айқындайды. Жергiлiктi ... ... ... ... ... Үкiметi айқындайды.
Жылдық қаржыландыру жоспары тиісті қаржы жылына арналған республикалық
бюджет туралы заңға және ... ... ... мәслихаттардың
шешімдеріне, тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... ... ... ... туралы мәслихат
шешімін іске асыру туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің және ... ... ... ... әзірленеді және тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... жылына
арналған жергілікті бюджет туралы мәслихат шешімін іске асыру туралы
Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... қаулысы
қабылданғаннан кейін бес күнтізбелік күн ішінде бекітіледі.
Қазақстан ... ... және ... ... ... – бұл экономикалық саясатты қалыптастыру және іске
асыру, сондай-ақ мемлекеттік ... мен ... ... ...... ... ... барынша бәсекеге қабілетті
елдерінің қатарына енуіне ықпал ететін тиімді мемлекеттік ... ... ... ... теңгерімді өсуі. Әлемдік қаржы дағдарысы және
соның салдарынан болған көптеген елдер экономикасының рецессиясы ... ... ... ... ... болды.
Мәселен, Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің ... ... 2008 ... ... ЖІӨ ... 2007 ... ... салыстырғанда 3,2 %-ға өсті, бұл 2007 жылдың осындай кезеңіне
қарағанда 5,5 пайыздық тармаққа төмен.
Экономиканың жекелеген ... ... беру және ... алып келген сыртқы қарыз алу күрт қысқарған жағдайдағы әлемдегі
инвестициялық және ... ... ... ... ... өзінің белгілі бір әсерін тигізді.
Негізінен дағдарыс кредитке барынша тәуелді салалардың дамуына әсер етті –
бұл құрылыс, қаржы қызметтері, ... ... ... ... ... ... ... мен көрсеткіштері
|1-міндет. Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесін ... іске ... ету ... ... ... |Жарлық | | |1 | | ... ... ... ... | | | | | ... | | | | | | ... ... 2020|Жарлық | | |1 | | ... ... ... ... | | | | | ... жоспарының жобасын | | | | | | ... | | | | | | ... ... 2020|% | | | |100 | ... ... ... | | | | | | ... жоспарына сәйкес келтіру | | | | | | ... ... ... ... ... жоспарлауды енгізу |
|1-міндет. Нәтижеге бағдарланған жоспарлау ... көшу ... ... ... ... қалыптастыру ... ... ... |Заң ... |1 |
| | |1 ... ... ... жоспарларын |НҚА жобасы |1 ... ... ... | | ... ... ... жүйесін нәтижеге |НҚА жобасы |1 ... ... ... мен ... | |1 ... ... ... ... тәсілдері мен оның | | ... ... жаңа ... бейімдеу | | ... ... ... ... ... |НҚА жобасы |1 ... | | ... және ... ... |Заң ... |1 |
|республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттері | | ... 2011 – 2013 ... | | ... ... сипаттағы трансферттердің көлемі | ... Заң ... ... | ... ... ... ... ... ... үшін ... | |30 |110 | | ... мен ... | | | | ... ... |лар | | | | | ... ... ... |Заң жобасы | |1 |1 |1 |1 ... ... ... | | | | | ... Дерек көзі: Мемлекеттік жоспарлауды жүзеге асыру шаралары.
Жергілікті бюджеттердің соңғы бес жыл ... ... ... бюджеттердің кірістерінің жыл сайын орташа 20-25%, ... ... ... ... өсу ... ... 50-55
пайызға ұлғайғанын көрсетеді.
Кесте 6
Қазақстан Республикасындағы нақты салық ... ... |2005 |2006 |2007 |2008 ... млрд ... |57 62 |7590,6 |10213,7 |12726 ... ... ... тенге |1918,1 |2098,6 |2338,0 |2887,8 ... ... , % |5,8 |5,0 |4,8 |5,4 ... ... ... ... деректері негізінде автор құрастырған
Есепті кезең ішіндегі жергілікті бюджеттердің кірістері 824,8 млрд.
теңгені құрады, республикалық бюджеттен 494,7 ... ...... млрд. теңге субвенциялар бөлінді
Осы кестеде көріп ... ... ... ... кейінгі кездері, 2004 және 2005 жылдары 38,5 пайыздан 33,8 ... ... Бұл ... ... ... ... комиссиясы мақұлдаған
және бюджетті бекіту (нақтылау, түзету) кезінде қабылданған ... ... ... ... ... алмай отырғандығында болып
отыр. Жетілдірілген бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерінің бюджеттік
өтінімдері құрамында ... ... ... (кіші бағдарлама)
бойынша шығыстардың есебі негізінде жасалады.
Бюджетті ... ... ... ... көмегімен жүзеге
асырылады, олардың қатарына ... ең ... ... ... ... ... әдісі. Оның мағынасы
бюджеттік көрсеткіштерді олардың динамикасын ... ... ... Есеп – ... ... ... ... және оларды өсудің
немесе төмендеудің салыстырмалы тұрақты ... ... ... ... тәртіптің айтарлықтай кемшіліктері бар:
Мүмкін болатын ішкі шаруашылық резервтерді ... ... және ақша ... ... ... әсер етеді,
өйткені жоспарланатын кезеңде олардың көлемі қол ... ... ... ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштер
белгіленген нормалар мен нормативтердің негізінде есептеп шығарылады.
3. Математикалық үлгілеу әдісі: процестің үлгісін құру және ... ... ... Баланстық әдіс – шығындардың оларды жабу ... ... ... ... ... ... бірге
өндірістік және қаржылық көрсеткіштердің өзара үйлесуін қарастырады. ... ... ... ... бүкіл ұлттық шаруашылықтың
шығындары мен табыстарының ... ... ... ... ... ... дамытудың қажетті қарқындары мен
үйлесімдерін анықтауға; ішкі резервтерді жұмылдыруды ескере отырып ...... ... ... ... ... бағалаулар әдісі – жоспарлау объектісінің жайкүйінің
параметрлерін анықтау үшін аса білікті мамандардың тәжірибесін пайдалануды
қажет ... ... ... ... ... ... жылдық
қаржыландыру жоспарын бюджеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті органдар
бекітеді және оны ... ... ... ... ... ... сондай-ақ оны бюджеттік бағдарламалардың әкімшісіне ... ... ... бесінші желтоқсанынан кешіктірмей жібереді.
Бюджетті атқару процесінде бюджетті ... ... ... орган
бюджеттік бағдарламалардың паспорттары тиісінше ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы органның
шешімімен бөлінетін бюджеттік бағдарламалар бөлінген кезінде, ... ... ... ... ... түзетуді талап ететін
басқа да құқыққа сәйкес факторлар пайда болған кезде осы ... ... ... ... ... арқылы бюджет шығыстарының
экономикалық сыныптамасы ... ... ... ... ... ... көлеміне, түсімдер мен
қыржыландырудың жиынтық жоспарына, ... мен ... ... ... ... ... қаржыландыру жоспарына
өзгерістер енгізе алады.
Бюджетті нақтылаған, түзеткен жағдайда, жылдық қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... және оны
бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті органға береді, сондай-ақ бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілеріне паспорттардың тиісті ... ... ... ... ... атқарушы орган бекіткеннен кейін
бес жұмыс күні ішінде жібереді.
Бюджеттік ... ... ... қаржыландыру жоспарлары
ерекшеліктерінің мемлекеттік мекемелер өткізетін бюджеттік бағдарламалардың
паспорттарындағы іс-шараларда көрсетілген операциялардың түрлеріне сәйкес
келуін қамтамасыз ... ... ... ... қабілеттілігінің өсуін қамтамасыз
ету жөніндегі үдерістерді сүйемелдеуге және басқаруға бағытталатын болады.
Осыған байланысты ... ... ... ... өсіру стратегиясы, сондай-ақ стратегиялық, орта ... ... ... ... ... ... мониторингі, оларды
бақылау мен олардың жауапкершілігі, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... регламенттейтін мемлекеттік
жоспарлау жөніндегі бірқатар ... ... ... ... ... (секторалдық), өңірлік және бюджеттік
бағдарламалардың мазмұнына, оларды ... және ... іске ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілер қабылданатын болады:
мемлекеттік органдарда стратегиялық жоспарлауды енгізу;
мемлекеттік органдардың қызметін түпкі нәтижелерге қол жеткізу ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттің стратегиялық мақсаттарына қол
жеткізудегі прогрестің ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру, мемлекеттік статистикалық есеп
беруді ... ... 7 ... ... ... мемлекет бюджетінің кірістерінің құрамы мен |
|құрылымы |
| ... ... ... ... ... |
| |
| ... ... |
|% ... тенге |
|% ... ... |
|% ... ... |
|% |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ішінде ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... емес түсімдер ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... түскен түсімдер ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... |
|- |
| |
|2 |
| ... ... ... |
| ... |
| ... ... ҚМ ... ... №12 (120), декабрь 2008г
Экономикалық болжамдарды әзірлеу әдіснамасы жетілдірілетін болады.
Мемлекеттік органдар ұсынатын ... ... ... ... әсер ... бағалаудың арнайы тетігін әзірлеу
алда тұр.
| ... 8 ... ... ... ... ... шығыстарының құрамы мен |
|құрылымы |
| ... ... ... ... ... |
| |
| ... ... |
|% ... ... |
|% ... ... |
|% ... ... |
|% |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... тәртіп ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... үй ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... кешені ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
|- |
|- |
|- |
| ... ... ... |
|- ... |
|- ... |
|- ... |
|- |
| ... ... ... беру ... |
|- ... |
|- ... |
|- ... |
|- |
| ... ... операциясының сальдосы ... |
|- ... |
|- ... |
|- ... |
|- |
| ... (профицит) ... |
|- ... |
|- ... |
|- ... |
|- |
| ... ... ҚМ ... ... №12 (120), декабрь 2008г
Үкімет бюджеттік жоспарлауды жетілдіру жөніндегі жұмысты жалғастыратын
болады.
Осы жұмыстың негізгі ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Мұндай жүйе мемлекеттік қызметтер көрсетудің сапасын, стратегиялық
мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу дәрежесін бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... ретінде
пайдаланылатын болады.
Бұл нәтижелерге бағдарланған бюджетке кезең-кезеңімен көшуді, ... ... ... ... ... ... бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерімен келісім-шарттық ... ... ... бағдарламалар әкімшілеріне бюджет қаражатын пайдалануда
көбірек дербестік беру жөнінде шаралар қабылданатын болады.
Мемлекеттік бюджеттердің шығысының құрамы мен құрылымын талдау барысында
жалпы сипаттағы ... ... ... ... үлес ... пайыздан 6,6 пайызға өскенін көріп отырмыз.
Қорғанысқа арналған шығындар 4 пайыздан 5,5 пайызға 2005-2008 ... өсіп ... ... ... ... бюджеттік алулар мен бюджет
кірістерінің көлемі 2005-2007 жылдар аралығында ұлғайып ... ... ... есеп беру ... ... ... ішкі және сырттан бақылау
жүйесі жолға қойылады.
Бюджет қаражатын жұмсау бағыттары ... ... ... ... ... ... және ... әртараптандыру әрі
оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру бойынша айқын басымдықтарға ие болады.
Тиімсіз шығыстар қысқартылады.
Бюджет қаражаты ... ... ... ... және мониторингтеу әдістемесі енгізіледі, оларды дайындауға
қойылатын талаптар ... ... және ... ... ... үшін ... ... өсу қарқыны экономиканың өсу қарқынымен өзара
байланыста болады.
Экономиканың шикізат ... ... ... және ... ... емес тапшылығын қысқарту мақсатында Ұлттық қор қаражатын
қалыптастыру және пайдалану тетігін жетілдіру алда ... ... ... ... ... ... айқындау кезінде
белгіленген индикаторларға қол жеткізу ... және ... ... ... ескерілетін болады.
Сондай-ақ бюджетаралық қатынастарды жетілдіруге де көңіл бөлінеді.
Орта мерзімді кезеңдегі жаңа бюджетаралық қатынастар жүйесі жобасының
негізгі ... ... ел ... ... қызметтер көлемін көрсетуді және
олардың сапасын ескере отырып, ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді айқындау болады.
2009-2011 жылдары бюджеттік жоспарлауды жетілдіру жөніндегі жұмыстар
жалғасатын болады, оның мәнісі ... ... ... ... процесіне барлық қатысушылардың нақты, өлшенетін, қоғамдық маңызды
нәтижеге жетуде тұрақты мүдделілігі мен ынтасының ... ... ... жүйесі формалды емес, белгіленген нормативтік ... ... ... ... іс ... ... ... Аталған міндетке
жету үшін, біріншіден, әкімшілерге белгілі бір нәтижелер үшін ... ... ... бөлу мен ... кеңірек тәуелсіздік беру
жолымен, және ... ... ... қол ... ... ... жауапкершілігін күшейту жолымен жоспарланып отыр.
Бюджетті жоспарлау және атқару бюджет қаражатын пайдаланудың ... ... ... толық ақпаратпен сүйемелденеді, оның негізінде бюджет
саясатын өзгерту туралы шешім қабылданады, ал ... ... ... ... ... жауапты болады.
Бұл әдіс шығындар мен нәтижелерді, бюджет қаражатын жұмсаудың ең
тиімді ... ... ... ... деңгейін және олардың
сапасын уақтында  бағалауға мүмкіндік береді. 2008 жылы жоспарлау жүйесін
жаңарту мен ... ... ... ... ... арттыру және
мемлекеттік активтерді басқару бойынша жұмысты жүргізуді және жоспарлауды
көрсететін жаңа Бюджет кодексінің жобасы әзірленді. Орта ... ... ... жаңа ... ... ... ... өңірлік
өнімнің (одан әрі - ЖӨӨ) номиналдық өсу қарқындары деңгейінде бюджет
шығындарын ... ... ... ... ... шығындаудың
орташа саясаты жүргізіледі.
Бюджет процесін реформалау қаржы менеджменті қағидаттарын енгізудің ... ... ... ... ... ... тиімділігі жөнінде мемлекеттік органның қызметі туралы
пікір айтуға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... өкілеттіліктерін кеңейтеді.
Мемлекеттік басқарудың қолданыстағы жүйесі мемлекеттік қызметтерге
халықтың қол жетімділігін ... ... ... мемлекеттік
органдардың халықпен жедел кері байланысы жоқ, көрсетілетін мемлекеттік
қызметтердің тиімділігі мен сапасының төмендігі байқалуда.
Бұған өз ... ... ... көрсету кезінде заманауи
ақпараттық технологияларды енгізудің төмен деңгейі әсер етіп отыр. Бүгінгі
күні нәтижелерге бағдарланған ... ... және ... ... бойынша нормативтік құқықтық база әзірлену сатысында, республикалық
бюджетті қалыптастыру жөніндегі ақпараттық жүйелер үш ... ... ... ... басқа, осы бағыт шеңберінде ... ... ... ... ... қызметінің тиімділігін
бағалау жүйесін енгізу және мемлекеттік қызметтерді жүйелендіру жоспарланып
отыр.
Ағымдағы жылы басты мақсаты нәтижелер бойынша мемлекеттік ... ... құру және ... ... ... ... ... жаңа
редакциядағы Бюджет кодексі әзірленді, орта мерзімді қаржылық жоспарлау
шеңберінде әлемде кеңінен қолданылатын «нәтижелерге бағдарланған ... оның ... ... табылады.
Сондай-ақ жоспарлау жүйесін жаңарту мен жетілдіру, бюджет қаражатын
пайдалану мен мемлекеттік ... ... ... арттыру
жөніндегі жұмысты шұғыл түрде жеделдету керек. Біз корпоративтік басқару,
нәтижелілік, транспаренттілік және ... ... ... ... ... ... тәжірибеге сүйеніп, мемлекеттік басқарудың
сапалы жаңа үлгісін түзудеміз.
Біріншіден, Үкімет әкімдермен бірлесе отырып, бағдарламалық құжаттарды
әзірлеу мен олардың мазмұнына ... ... ... тиіс. Әрбір
мемлекеттік органның стратегиялық жоспары болуы керек, барлық мемлекеттік
органдар қызметінің ... ... ... ... ... әрбір мемлекеттік қызметшінің жұмысы ... ... ... ... ... ... және ашықтықты
қамтамасыз етуге бағытталған бюджеттік ... ... ... ... ... ... тарихында тұңғыш рет мемлекеттік бюджеттік
жоспарлаудың жаңа жүйесінің негізі 3 жылдық бюджет болады. Бұл үшін ... ... ... жаңа ... ... ... қажет.
Сондай-ақ жоспарлау жүйесін жаңарту мен жетілдіру, бюджет қаражатын
пайдалану мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жеделдету керек «электрондық үкімет» құру
жөніндегі жұмыстың нәтижелеріне мұқият талдау жүргізу керек. ... ... ... озық ... ... ... осы заманғы ақпараттық
технологияларды енгізуді жалғастыра беру қажет болады».
Сондай-ақ  жоспарлау ... ... мен ... ... ... мен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жеделдету керек.
Мемлекеттік жоспарлаудың стратегиялық мақсаттарға қол жеткізуге және
елдің әлеуметтік-экономикалық ... ... ... іске ... тұтас және тиімді жүйесін қалыптастыру.
1. Мемлекеттік органдардың шешімдер ... ... ... түпкілікті нәтижелерге (мақсатты индикаторлар) қол ... ... ... ... ... ... ... жаңа тәсілдерді көздейтін мемлекеттік жоспарлау жүйесін
әзірлеу және енгізу.
2. Мемлекеттік жоспарлаудың қисынды жігін ... ... ... ... органдардың стратегиялық мақсаттары – тактикалық міндеттер ......... ... ... қызметінің және олардың бюджет қаражатын
пайдалануының ашықтығын және қоғамның бақылауында ... ... ... ... стратегиялық мақсаттарына қол жеткізу тиімділігінің
мониторингін жүзеге ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігінің сапалы жаңа ... ... ... қол жеткізу стратегиясын әзірлейді және
Бәсекеге қабілеттілік пен экспорт жөніндегі ұлттық кеңес ... ... ... ... жаңа ... және ... болады.
Бұл әрбір мемлекеттік органның өзінің дамуының стратегиялық жоспарын
(5 жылға арналған) және оның негізінде ... ... ... ... ... ... әзірлеуін көздейді.
Үкімет пен мемлекеттік ... ... ... ... ... ... үш жылдық кезеңге арналған меморандум
жасалатын ... Жыл ... ... органдардың қызметі туралы есептер
жарияланатын болады. Өңірлерде осыған ұқсас жүйе енгізілетін болады.
Мемлекеттік жоспарлауға жаңа ... ... ... ... ... 2007 – 2008 ... олар екі-үш пилоттық мемлекеттік
органдарда және екі ... ... ... болады. 2009 жылдан бастап
барлық мемлекеттік органдар мен өңірлердің мемлекеттік жоспарлаудың жаңа
жүйесіне көшуі жоспарланып ... жаңа ... іс ... іске ... үшін ... ... база жасалатын болады.
Мемлекеттік жоспарлаудың қисынды жігін құру үшін мыналар жүзеге
асырылатын болады:
мемлекеттік ... ... мен ... ... ... Үкіметтің әлеуметтік-экономикалық саясатын іске
асырудың ... ... ... ... ... стратегиялық
жоспарлау жүйесіне көшу;
мемлекеттік органдардың стратегиялық жоспарлары ... ... ал ... ... ... ... ... бағдарламалардың кіші бағдарламаларымен,
мемлекеттік органдар қызметінің аралық және ... ... ... және ... ... жүйесін әзірлеумен
байланысуы;
мемлекеттік орган қызметінің жоспарланған жылға арналған ... ... ... ... ... ... ... органдардың стратегиялық мақсаттарын болжамды ... ... ... ... ... ретінде практикаға
енгізу;
мемлекеттік органдардың жоспарларын әзірлеу және іске асыру ... ... жаңа ... ... ... ... олардың
дербестігі мен жауапкершілігін күшейту;
мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... ... мен тиісті түпкілікті нәтижелерге
қол жеткізу мониторингінің жүйесін енгізу.
Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесіне көшкенге дейін ... ... ... ... және ... ... мемлекеттік органдардың деңгейіне беру жолымен оларды оңтайландыру
жүргізілетін болады.
Мемлекеттік органдар қызметінің және ... ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету
үшін мыналар жүзеге асырылатын болады:
мемлекеттік органдар қызметін және олар іске асыратын ... емес ... ... ... мен халықтың мемлекеттік
қызметтер көрсетудің сапасы ... ... ... осы ... ... ... жариялай және мемлекеттік органдардың алдағы
жұмысын жақсарту үшін ұсынымдар әзірлей отырып, түпкілікті нәтижелерге ... ... ... ... ... ... іске ... нәтижелеріне, олардың ашықтығына
және бақылануына уақтылы қол жетімділікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... жоспарлау және оны іске асыру сатысында еңбек өнімділігін
арттыру үшін ... ... және ... ... ... ... қолданыстағы ақпараттық жүйелерді оңтайландыру және
жаңғырту.
Мемлекеттің стратегиялық мақсаттарына қол ... ... ... ... ... ... статистика жүйесін
жетілдіру үшін мемлекеттік органдардың стратегиялық және ... ... ... ... бағдарламаларын орындау процесінде
нысаналы индикаторлар жетістіктеріне статистикалық ... ... ... ... ... бағдарланған мемлекеттік жоспарлау жүйесін енгізу.
Кірістер саясаты 2008-2010 жылдары елдің индустриялық-инновациялық
дамуын ынталандыруды жалғастыруға, ... ... ... ... ... ... ұтымды теңгерімін жасауға
бағытталады.
Қорытынды
Қазіргі жағдайда бюджеттік жоспарлауда мынандай ... ... ... ... ... ... бюджет әкімшіліктерінің белсенділігін және жауапкершілігін айқындау
және нығайту.
Бюджеттік жоспарлауды нығайтуда мынадай шараларды ұстанған жөн:
- ішкі және ... ... ... ... ... ашық талқылау,
мақсатсыз жұмсалған қаржыларды бюджетке тарту тетіктерін жетілдіру.
- бекітілген индикаторларға қол ... ... ... ... ... ... ... нәтижеге бағытталған бюджетті
кеңінен қолдану; Осы жұмыстың негізгі мақсаты ... ... ... ... ... ... жүйе мемлекеттік қызметтер көрсетудің сапасын, стратегиялық
мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу дәрежесін бағалауға мүмкіндік ... ... ... жұмысының өнімділігін арттыру құралы ретінде
пайдаланылатын болады.
- мемлекеттік, ... ... ... және ... ... оларды әзірлеу және бекіту, іске асыру
рәсімдеріне қойылатын талаптар өзгертілуі ... ... ... ... ... ... органдарда стратегиялық жоспарлауды енгізу қажет;
-мемлекеттік органдардың қызметін түпкі нәтижелерге қол жеткізу
мәніне бағалау және ол нәтижелерді ... ... ... ... бюджеттік
бағдарламаларды орындау тиімділігінің және мемлекеттің стратегиялық
мақсаттарына қол ... ... ... ... ... ... мемлекеттік статистика жүйесін жетілдіру, мемлекеттік
статистикалық есеп беруді қайталауды ... ... ... әзірлеу әдіснамасын жетілдіру қажет.
Мемлекеттік органдар ұсынатын ... ... ... деңгейіне әсер етуін бағалаудың қаржыландыру, ... ... ... ... ... ... мақсаты нәтижелерге бағдарланған бюджеттік
жоспарлау ... ... ... жүйе ... ... ... сапасын, стратегиялық
мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу дәрежесін бағалауға мүмкіндік береді,
сондай-ақ мемлекеттік органдар жұмысының өнімділігін арттыру құралы ... ... ... ... ... кезең-кезеңмен көшуді, сондай-ақ
«тапсырыс беруші-орындаушы» моделі ... ... ... ... әкімшілерімен келісім-шарттық міндеттемелерді ... ... ... әкімшілеріне бюджет қаражатын пайдалануда
көбірек дербестік беру жөнінде шаралар қабылданатын болады.
Бюджет қаражатын жұмсау ... ... ... (бағдарламалық)
құжаттарымен өзара байланыста болуы қажет және экономиканы ... оның ... ... ... ... айқын басымдықтарға ие
болуымыз қажет, тиімсіз шығыстарды қысқарту – ... ... ... мен ... ... кемшіліктер,
сондай-ақ, бюджет-салық заңнамаларында кездесетін кемшілік ... ... ... ... ... ... ... рет нақтылауға
және түзетуге, мемлекеттік тапсырыстар бойынша міндеттемелердің уақтылы
орындалмай қалу ... ... ... ... ... алып ... жеңілдіктерін және артықшылықтарды беру тәжірибесі жалғасты. Салық
кодексіне енгізіліп ... ... мен ... ... ... ... ... 2005-2006 жылдары корпорациялық табыс салығы бойынша салық
жеңілдіктерін көздейтін – 13 өзгеріс, ҚҚС ... 16 ... ... жылы ... ... салықтар, сондай-ақ есепке жатқызу және
мерзімді ұзарту әдісімен төленген ҚҚС бойынша ... ... ... ... яғни ... ... жалпы салық түсімдерінің 36%-ы
болды. Берілген жеңілдіктер мен артықшылықтардың экономикалық орындылығына
және тиімділігіне байланысты ... ... ... ... әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасының Президентінің Халыққа ... ... жаңа ... 28 ... ... ... К.К. ... составление, утверждение, исполнение: Учебное
пособие. – Алматы: ААЭСИ, 2003г.
3. ... С.Ж. ... ... и ее роль в ... развития экономики Казахстана.-Алматы:Каржы-каражат,
2002.-188с.
4. Ильясов К.К., Исахова П.Б. Расходы государственного бюджета: Учебное
пособие. – ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару туралы»
Қазақстан Республикасының Заңы , 2009ж
6. Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 ... 28 ... ... ... Б.С. ... Мемлекеттік бюджет / Алматы 2006ж.,103 бет
8. Бюджетная система России: Учебник для вузов // Под ред. ... – М.: ... ... ... ... ... ... - http://www.minfin.kz
10. Статистический бюллетень Министерства финансов Республики Казахстан
http://www.mf.minfin.kz
11. «Финансы Республики Казахстан: статистический справочник» /Комитет
по статистике и анализу/, ... 2009 ... ... ... Алматы 2009 ж., 325 бет.
13. Қазақстан Республикасының бюджет кодексі. 4 желтоқсан, 2009 ... Копе Ж.Ф., ... Ф. ... ... во ... расходы и
бюджетная практика». Финансы и кредит.2007, № 1.
15. www.minplan.kz
16. Павлова Л.Н. «Бюджетные потоки и проблемы ... ... ... и ... 2009г., № ... Жаңа Қазақстан жаңа әлемде// Қ.Р Президентінің халыққа жолдауынан.
28 ... 2007 ... ... Л.Н. ... ... и проблемы бюджетного регулирования».
Журнал: «Финансы», 2006г., № 1.
19. Методические рекомендации по ... ... ... ... ... ... проведению мониторинга
и составлению отчетности об их реализации
20. ... ... ... ... ... ... ... Үкiметiнiң 2008 жылғы 15 желтоқсандағы N 1175
Қаулысы
21. Жалпы сипаттағы трансферттерді ... ... ҚР ... ... №1663 ... Стратегический план развития Министерства финансов Республики
Казахстан на 2008 – 2010 ... ... РК «О ... государственном управлении и самоуправлении в
Республике Казахстан» 9 ... 2009 ... ... жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы//Егемен Қазақстан, 5 ... 2008 ... ... ... ... кодексі. 4 желтоқсан 2008 жыл
26. Исахова П.Б. Бюджетирование ориентированное на результат – ... ... ... ... ... на ... ... //Транзитная экономика.- 2007.- № 4.- С. 37- 44
-----------------------
-2,0
-2,0
-2,0
-3,0
-3,0
-2,1
-1,7
0,8
-5,1
-5,6
-6,2
-8,2
-7,7
-5,0
-3,7
-1,9
-9,0
-8,0
-7,0
-6,0
-5,0
-4,0
-3,0
-2,0
-1,0
0,0
1,0
2,0
2006 жыл
2007 жыл
2008 жыл
2009 жыл
2010 жыл
2011 жыл
2012 жыл
2013 ... ... емес ... ... ... ... ... жыл
0,0
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
Тапшылық
ЖІӨ-ге пайызбен
21,6
20,9
22,3
24,4
24,5
111,4
111,5
105,9
115,7
118,6
95,0
100,0
105,0
110,0
115,0
120,0
2009 жыл
2010 жыл
2011 жыл
2012 жыл
2013 жыл
Номиналды өсу %
19,0
20,0
21,0
22,0
23,0
24,0
25,0
ЖІӨ-ге %
ЖІӨ-ге пайызбен
Шығыстардың номиналды өсуі %-бен

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджеттік болжау мен жоспарлау81 бет
Бюджет және бюджетті жоспарлау25 бет
Бюджетті жоспарлау негіздері45 бет
Дәрістер жинағы. (Экономика.)87 бет
Жергілікті бюджетті жоспарлау және болжау мәселелері75 бет
Мақтарал ауданының жергілікті бюджетін жоспарлау және болжауды ұйымдастыру70 бет
Транзиттік экономика166 бет
Қазақстан Республикасындағы болжау мен жоспарлаудың дамуын талдау62 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті: реттеу, жоспарлау және жобалау61 бет
Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен болжаудың теориялық және методологиялық негіздері44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь