Амур жалған теңге – балығының (Abbottina rivularis) морфобиологиясы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
I ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Амур жалған теңге. балығының систематикалық орны ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Амур жалған теңге.балығының морфологиялық сипаттамасы ... ... ... ... ..5
1.3 Амур жалған теңге.балығының биологиялық сипаттамасы ... ... ... ... ... ...6
II ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ МЕН МАТЕРИАЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1 И.Ф. Правдиннің морфоанализ көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.2 И.Ф. Правдиннің морфоанализ көрсеткіштерінің жіктелуі ... ... ... ... ... ... 14
2.3 Балықтардың биологиялық анализі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
2.4 Гонаданың жыныстық жетілу стадиялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.5 Алматы облысындағы тоған шаруашылықтарын зерттеудің
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.6 Балықтардың морфоанализ әдістерінің экологиялық негіздері ... ... ... ... .18
III ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
3.1 Амур жалған теңге . балығының қазіргі таралуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
3.2 Амур жалған теңге . балығының морфобиологиялық
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Қазақстанға балықтарды жерсіндіру тарихы бойынша үш кезеңге бөліп қарастырылады.
Республикамыздың суқоймаларына балықтардың алғашқы жерсіндірілуі революциялық кезеңге дейінгі уақытта болған. Ол 1885 – 1890 жылдары Алматы қаласының тоғандарына бірнеше дана сазан балықтарын жіберуден басталған.
Екінші кезең 1848 – 1956 жылдары аралығында әр түрлі суқоймаларға балықтардың 18 түрі, сонымен қатар бірінші кезеңнен екі есе көп отырғызылған. Арал бассейініне балықтардың 13 түрі енгізілген. Осы уақыт аралығында Арал теңізіне шоқыр балықты жерсіндіру жұмыстары оралдың дельта бөлімінен алынды.
Үшінші кезең 1950 жылдардан басталды. Бұл кезеңде ақсаха, көксерке және өсімдікжемді балықтарды жерсіндіру жүзеге асырылды. Осы уақытта Қазақстанда әдейі ұйымдастырылған топтың қатысуымен Кәсіптік жерсіндіру станциясына әкеліп отырғызды. Қазақстанның тоған шаруашылықтарына және Орталық Азия суқоймаларына – Қытай елінің суларынан және Амур бассейіндерінен әкеліп ақ амур және ақ дөңмаңдай балықтарын жерсіндіргенде кездейсоқ әкелінген тағы басқа бірнеше түр балықтары болды. Солардың ішінде амур жалған теңге – балық кездескен.
Амур жалған теңге – балық Abbottina rivularis (бұрынғы атауы Pseudogobio rivularis) кең тараған түр. Олар Жапония, Қытай және Амур өзенінің төменгі бассейінде мекендейді [1].
Қазақстанда бір ғана түрі кездеседі. Ол Abbottina rivularis. 1956 – 1958 жылдары өсімдікжемді балықтарды Қытайдан жерсіндіру кезінде Қазақстан мен Орта Азия тоған шаруашылығына кездейсоқ әкелінген [2-5].
Амур жалған теңге балығы 1968 жылы табылған. Түр – жылу сүйгіш. Маусым – шілде айларында өрістейді [1,6,7].
Бұл ұсақ балықтар ихтиофаунаның әртүрлілігін толықтырып тұрады.
Өндірістік маңызы жоқ, бірақ Амур өзеніндегі өндірістік маңызы бар балықтардың қорегі ретінде маңызы бар. Қорек ретінде бағалы бентофагпен бірге конкуренциялық қатынаста болады.
Мақсаты: Амур жалған теңге – балықты оқып зерттеу, көптеген ғылыми кітаптар арқылы терең танысу, зерттеу методикасын үйрену, құралдармен жұмыс істеп үйрену.
Міндеті: Балқаш бассейндігі әр түрлі суларында мекендейтін амур жалған теңге – балықтың экологиялық өзгерістерін морфоанализ арқылы зерттеу.
1. Берг. Л.С. Рыбы пресных вод СССP и сопредельных стран М.; Л.: Издво АНСССР, 1949. Т. 2. – С. 469 – 929.
2. Селезнев. В.В. Молоценные и сорные виды рыб китайского комплекса в Капчагайском водохранилище // Рыбные ресурсы водоемов Казакхстана и их использование. Алма – Ата: Кайнар, 1974. Вып. 8. - С. 143 – 148.
3. Мельников.В.А. Использование рыб для борьбы с комарами в аридной зоне Казахстана: Дис. конд. биол. наук. Алма – Ата, 1977. - 173 с.
4. Салихов Т.В. Рыбы амурского комплекса в бассейне реки Сырдарьи // Биол. основы рыбн. х – ва водоемов Ср. Азии и Казахстана: (Мат – лы 18 науч. конф). Ташкент: ФАН, 1983. - С. 218 – 219.
5. Макеева. А.П. Особенности развитие некоторых сорных рыб, заведенных в Среднюю Азию // Биол. основы рыби. х – ва респ. Ср. Азии и Казахстана: Тез. докл. конф. Ташкент;Фергана – ИЗИП АН Узб ССР, 1972. - С. 211 – 212.
6. Никольский.Г.В. Рыбы бассейна Амура. М: АНСССР, 1956. - 552 с.
7. Спановская. В.Д. Возраст и рост пескарей подсемейства Gobioninae в бассейне Амура //Тр. Амурской ихтиолог экспедиции МГУ. М.: МОИП. 1958. Т. 4. -С. 175 – 225
8. Ә.А. Бәйімбет., С.Р. Темірхан. Қазақстанның балықтәрізділері мен балықтарының қазақша – орысша анықтауышы. Алматы 1999 «Қазақ университеті» 53 б.
9. Рыбы Казахстана. Акклиматизация, промесел. Алма – Ата: Гылым, 1992. Т. 5. – С. 167 – 177.
10. Богуцкая. Н.Г, Насека. А. М. Круглоротые и рыбы оз. Ханка (система р. Амур) Аннотированный список видов с комментариями по их- таксономии и зоогеографии региона // Науч. тетради Гос НИОРФ 1996 №3 – С. 1- 45.
11. Решетников. Ю.С., Котлер. А.Н., Расс. Т., Шатуновский. М.И. Пятиязычный словарь названий животных М.: 1989 – 733 с.
12. Бэнэреску. П., Налбант. Т. К систематике и наменклатуре пескарей подсемейства Gobioninae (Pisсes; Cyprinidae) в бассейне Амура // Вопр. ихтиологии – 1968. Т. 8. вып. 4. – С. 628 – 636.
13. Лебедев. В.Д., Спановская. В.Д., Саввантова. К.А. и др. Рыбы СССР. М.: Мысль, 1969 – 448 с.
14. Мырзакеримов. Г.А. К морфологии и биологий амурского лжепескаря некоторых водоемов бассейна р. Или: (Дипл. Работа. Руководитель А.А. Баимбетов) Алма – Ата: КазГУ, 1984. – 38с.
15. Васильев. В.П. Эволиоционная кариология рыб. М.: Наука, 1985 –С 300
16. Митрофанов. В.П., Дукравец. Г.М. К вопросу реконструкции ихтиофауны бассейна Таласа // Акклиматизация животных в СССР. Алма – Ата: АН КазССР. 1963. - С. 271 – 273.
17. Сальников. В.Б., Решетников. Ю.С. Формирование рыбного населения искусствинных водоемов Туркменистана // Вопр. ихтиологии – 1991. Т.31. вып. 4. – С. 565 – 575.
18. Глуховцев И.В., Дукравец. Г.М., Карпов. В.Е., Митрофанов.В.П. Рыбы // Позвоночные животные Алма – Аты. Алма – Ата: Наука, 1988. - С. 187 – 199.
19. Баимбетов А.А., Митрофанов. В.П. О морфологии сорных видов рыб Капчагайского водохранилища // Биол. науки. Алма –Ата: КазГУ, 1975. Вып. 9. - С. 121 – 127.
20. Баимбетов.А.А.,Морфобиологическая изменчивость короткоцикличных рыб, акклимтизированных в Капчагайском водохранилище (бассейн оз. Балхаш) // Симпозиум по реакции водных экосистем на вселение новых видов. Советско – Американское сотрудничество в области исследованя мирового океана. М.: ВНИРО, 1977. - С. 4 – 6.
21. Митрофанов. В.П. Закономерности изменчивости акклиматизируемых видов и формирование ихтиоценозов в результате акклиматизации // Советско – Американское сотрудничество в области исследование Мирового акеана: Симпозиум по реакции водных экосистем на вселение новых видов. М.: ВНИРО, 1977. - С. 78 – 80.
22. Лебедев. В.Д. Материалы по биологии размножения лжепескаря амурского [ Pseudogobio rivularis (Bas)] // Докл. АНСССР. 1948. Т. 9, вып. 3. - С. 47 – 53.
23. Крыжановский С.П., Смирнов. А.И., Соим. С.Г. Материалы по развитию рыб в р. Амур // Тр. Амурской ихтиолог. экспедиции МГУ 1945 – 1949гг. М.; 1951. Т.2. – С. 5 – 233.
24. Терещенко. А.М., Копылец. С.К. Скат икры имолоди рыб пор. Или в зоне Баканасского водозабора в 1980 году // Изучение зоопродуцентов в водоемах бас. р. Или. Алма – Ата: КазГУ, 1982. – С. 148 – 153.
25. Джардемалиев. К.К., Муканов. К., Мудатов. С.М. Особенности ската икры и молоди рыб по р. Или в зоне Тасмурунского водозабора // Изучение зоопродуцентов в водоемах бас. р. Или. Алма – Ата: КазГУ, 1982. – С. 142 – 148.
26. Мельников. В.А. Значение различных дельты р. Или в воспроизводстве рыбных запасов // Значение р. Или, ее верхней и средней дельты, притоков Восточного Балхаша в воспроизводстве рыбных запасов Балхаш – Илийского бассейна под влиянием хозейственной деятельности / Отчет ОНИР по теме ЗИ – 164. №ГР 0187043679. Алма – Ата: КазГУ, 1988.- С. 47 – 96.
27. Макеевой.А.П. Причины расселения дальневосточных промысловых рыб в водоемах Средней Азии // Итоги и преспективы акклиматизации рыб и беспозвоночных в водоемах СССР. Тез. докл. ВсеСоюзной конф. М., 1980. – С. 250 – 252.
28. Кочетов А., Кочетов. С. Рыбы наших вод // www aquarium kulichki net./
29. Спановская.В.Д. Стенофагия и эврифагия у рыб подсемейства Gobioninae // зоол. журн. 1961. Т.40, вып. 10. – С. 1516 – 1531.
30. Мамилова Р.Х. О характере питания некоторых молоценных и сорных видов рыб Капчагайского водохранилища // Биол. науки. Алма – Ата: КазГУ, 1975. Вып. 9. – С. 135 – 141.
31. Санбаева. С.К. Изучение характера питания амурского лжепескаря в верховьях Капчагайского водохранилища (Дипл. работа. Руководитель. Р.Х. Мамилова) Алма – Ата: КазГУ, 1987. – 40с.
32. Мырзакеримов.Г.А. К морфологии и биологии амурского лжепескаря некоторых водоемов бассейна р. Или: (Дипл. работа. Руководитель А.А. Баимбетов) Алма – Ата: КазГУ, 1984. – 38с.
33. Садуакасова.Р.С., Воробьева Н.Б., Паномарева Л.П. Питания и пищевые взаммоотношение молоди рыб оз. Балхаш // Гидробиол. журнал. 1985. Т. 21. №6. – С. 31 – 32.
34. Алиев.Д.С., Веригина., Световидова.А.А. Видовой состав рыб, завозимых в месте с белым амуром и толстолобиком из Китая // Мат – лы совещ. по рыбохоз. освоению растительноедных рыб. Ашхабад, 1963. – С. 178 – 180.
35. Choi Ki – Chul, Leon – Sang – Rin, Kim IK – Soo, Son Yeong – Mok. Coloured illustrations of Fresh water Fishes of Korea 1990. – 277р.
36. Спановская. В.Д. Возраст и рост пескарей подсемейства Gobioninae в бассейне Амура // Тр. Амурской ихтиолог. экспедиции МГУ. М.: МОИП. 1958. Т. 4. – С. 175 – 225.
37. Правдин. И.Ф. Руководство по изучению рыб. Вып.1. М.; 1931 – С. 8 – 23.
38. Митрофанов. В.П. Экологические основы морфологического анализа рыб. Алма – ата. 1977 – С. 3 – 32.
        
        ӘЛ – ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Биология факультеті
Зоология және ... ... ... жалған теңге – балығының (Abbottina rivularis) морфобиологиясы
Орындаған 4 курс студенті: Алиасқарова Ғ.Б.
Ғылыми жетекшісі: ... ... _____ 2008 ... ... ... ... ... _____ 2008 ж.
Қорғауға жіберілді, кафедра меңгеруші,
Профессор:____________________ Нұртазин С.Т.
«_____» ... ... 2008 ... ... жұмыс «Амур жалған теңге - балығының морфо- биологиясы»
28 беттен, 3 бөлімнен, 6 ... 2 ... 38 ... тізімінен
тұрады.
Кілттік сөздер: систематика, морфология, морфоанализ, балық,
жерсіндіру, бассейн.
Дипломдық жұмысында амур ... ... - ... ... Олардың биологиясындағы ... ... ... ... ... ... ... табылған
өзгерістер мен кестелер көрсетілген.
МАЗМҰНЫ
бет
КІРІСПЕ
............................................................................
.....................................4
I ... Амур ... ... ... систематикалық
орны...............................5
1.2 Амур ... ... ... Амур жалған ... ... ... ... ... И.Ф. ... ... И.Ф. ... ... ... ... ... ... ... ... ... Алматы облысындағы тоған шаруашылықтарын зерттеудің
сипаттамасы.................................................................
...................................17
2.6 ... ... ... ... ... ... Амур ... ... - ... қазіргі ... Амур ... ... – балығының морфобиологиялық
сипаттамасы
............................................................................
.......................21
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................25
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... ... ... үш ... бөліп
қарастырылады.
Республикамыздың суқоймаларына балықтардың алғашқы жерсіндірілуі
революциялық кезеңге дейінгі уақытта болған. Ол 1885 – 1890 ... ... ... ... дана сазан балықтарын жіберуден басталған.
Екінші кезең 1848 – 1956 жылдары аралығында әр ... ... 18 ... ... ... ... ... екі есе көп
отырғызылған. Арал бассейініне балықтардың 13 түрі енгізілген. Осы ... Арал ... ... ... ... ... оралдың
дельта бөлімінен алынды.
Үшінші кезең 1950 жылдардан басталды. Бұл кезеңде ... ... ... балықтарды жерсіндіру жүзеге асырылды. Осы уақытта
Қазақстанда әдейі ұйымдастырылған ... ... ... ... ... отырғызды. Қазақстанның тоған шаруашылықтарына және
Орталық Азия суқоймаларына – ... ... ... және Амур
бассейіндерінен әкеліп ақ амур және ақ дөңмаңдай балықтарын жерсіндіргенде
кездейсоқ әкелінген тағы ... ... түр ... ... ... амур ... ... – балық кездескен.
Амур жалған теңге – балық Abbottina rivularis ... ... ... кең ... түр. Олар ... ... және ... төменгі бассейінде мекендейді [1].
Қазақстанда бір ғана түрі кездеседі. Ол Abbottina rivularis. 1956 ... ... ... ... ... ... кезінде Қазақстан
мен Орта Азия тоған шаруашылығына кездейсоқ ... ... ... ... ... 1968 жылы ... Түр – жылу сүйгіш.
Маусым – шілде айларында өрістейді [1,6,7].
Бұл ұсақ балықтар ихтиофаунаның әртүрлілігін толықтырып ... ... жоқ, ... Амур ... ... ... бар
балықтардың қорегі ретінде маңызы бар. Қорек ретінде бағалы бентофагпен
бірге конкуренциялық қатынаста болады.
Мақсаты: Амур ... ...... оқып ... көптеген ғылыми
кітаптар арқылы терең танысу, зерттеу методикасын үйрену, құралдармен жұмыс
істеп үйрену.
Міндеті: Балқаш бассейндігі әр ... ... ... ... ...... экологиялық өзгерістерін морфоанализ арқылы
зерттеу.
I ... ... Амур ... ... – балығының систематикалық орны
Тип Chordata - Хордалылар
Тип тармағы Vertebrata - Омыртқалылар
Бөлім Gnathostomata - Жақтылар
Класс үсті Pisces - ... ...... ... үсті ... - ... ... – Тұқытәрізділер
Тұқымдас Cyprinidae - Тұқылар
Туыс Abbottina - Лжепескарь
Түр Abbottina rivularis – Амур ... ... - ... ... амур ... ...... Pseudogobio rivularis түріне
жатқызылған. Бірақ соңғы мәліметтерге қарағанда бұл түр ... ... ... ... байланысты орысша атауы өзен абботина деп
өзгерген. Жапондық және континентальды түрлері жеке түр ... ... ... ... теңге – балығының кездейсоқ ... 25 жыл ... ... Амур жалған теңге – балықтың морфологиялық сипаттамасы
Амур өзенінде Д II – III 7, А II – 5, бүйір ... ... – 36 – 41, ... ... – бір ... 5 – 5, ...... Д III 7,5; А II – III 5,5; Бүйір сызығының формуласы 33х 5 –
7/4 – 5, 39 ... ... 36,6; ... саны – 30 – 34; кеуде – 14 – 16;
құйрығы – 15 - 18, 1 –ші ... ... саны 10 – 14 ... 12, аузы ... үстіңгі жағы төмен қараған. Төменгі ерні үзілмеген, бірақ ол ... ... ...... ... ... ұзындығы көзінің
қарашығының диаметріне тең. ... ...... ... ... ... ... тесігінің алдында, тікке жоғары қараған. Көзі жоғары
орналасқан. Арқа ... ... ... қанатының алдына қарай ... ... – 5,1 – 5,4. ... – сұр – ... ... ал ... ... ашық қара дақтары бар, бұл жас шабақтарында жақсы байқалған.
Арқа және ... ... ... ... ... максимальды мөлшері өзі туған су қоймасында 8,5 – 10,5 ... ге тең, ал ... – Іле ... 12 см – ге ... Көп ... ... дене ... 4,7 – 11,34 г [14].
Денесі бүйірінен қысыңқы, денесі шығыңқы, тұмсығы ұзарған. Түсі
біршама ... ... ... ... түсі – ... ... ... қоңыр, құрсағы – ақ күміс түсті. Денесіндегі дақтары – ұқсас, құйрық және
арқа қанатында біршама ашық түсті.
Ауыз бұрышында ... ... бар. Д II – III 7 – 8; А II – III 5 ... ... ... -8 – 15; ... ... бірқатарлы 5 – 5. Жақын
түрлердің кариотипі 2n = 50 ( A.ecocinus) [1,6,15].
1.3 Амур жалған теңге – ... ... ... ... түр. ... ... амур ... теңге – балық
жылу сүйгіш. Әдетте судың ақырын ағысында және тоқтанды суларда тіршілік
етеді.
Ханка ... ... ... ... ... ... ету ареалы – шығыс Азияның тұщы суларында, Амур өзенінің меконга
өзеніне дейін кездеседі.
Қытайдағы Янцыцзяннан солтүстікке дейін, ... да ... ... ... Амурдың төменгі және ... ... ... -1958 ... өсімдік жемді балықтарды Қытайдан жерсіндіру
кезінде Қазақстан және Орта ... ... ... кездейсоқ
әкелінген. Балқаш – Іле, Арал бассейіндері осы суқоймаға жатады, Сарысу,
Талас, Шу ... ... В.П. ... ... ... ... форма түзеді [2-5,16].
Өте көп тараған Амур бассейіні мен жапон ... ... ... ... меконкаға дейін. Қытайда, Кореяда және
Жапонияда ... ... ... және ... Амур ... ... ... тіршілік етеді [6,10].
Өсімдік жемді балықтарды ... мен ... ... келген.
Өзбекстан суқоймасына өсімдік жемді балықтарды ... ... 1960 ... ... ... ... «Балыкчи» балық
совхозына әкелінді (Сырдария өзені). Отырғызу ... ... ... ... ... ... ... балық совхозын толықтырып
тұрды[17].
Көбеюі. Бір жылда жыныстық жағынан жетіледі (Амур өзенінде) кейде ... ... ... – Іле) жетіледі, денесінің мөлшері 4 – 5 см – ге жеткенде
жыныстық ... ... ... аналығынан үлкен. Жыныстық кезеңінің
байқалуы және кеуде қанаттарында болатын тікенектерінде. Өрістеу кезеңі –
сәуірдің соңы – ... басы және ... ... ... және ... ... – шілдеде, Амур өзендерінде 2 – ші және 6 – шы ... бір – ... ... бар. Тұқымдылығы – Балқаш –
Іле бассейіндерінде ұзындығы бойынша 6 – 8 см, 0,8 – 1,2 мың ... ... ... ... ... жоғары – 1,55 – 7,55 мың
уылдырық. Амур өзенінде ол ... ... 1,2 – 1,98 мың ... ... ... - ... көл, ... системасында жүреді. 10 –
40 см тереңдікте судың әлсіз ағысымен, ... және ... ... ... шұңқыр ұяшыққа салынады, оның ... 15 -25 см, ... ... , ... бойынша аналық суқоймалар үшін кеңдігі(1 – 2,3
см) ұяда ... ... ... ... ... ... ... уылдырықтар саны өте төмен: 1711 дана. Амур өзенінде
және Іле бассейінінде 172 – 537 дана ... ... су ... ... ... ... 4 – ... дамиды. Өзінің ұрпағын қорғау үшін уылдырықтарын басымен, кеуде
қанатымен қорғайды, ... ... ... Уылдырығы жабысқыш,
диометрі 2 – 2,5 күнде түсіп қалады 4 – 4,2 мм ... ... ... ... ... ұзын, құйрық бөлімі біраз қайырылған 4 – 5
күндей аралығында су түбінде болады, судың қалың қабатында болады. 11 – ... ... ... ... 5 – 6 мм. ... өзендерде
концентрацияланады, осы даму сатысы жүреді. Әр ... Іле ... – 2,16 мм дана ... жас ... ... ... А – В
кезеңдерінде осындай ұсталған түрлердің 0,05 - 4% - ын ... ... ... және т.б. ... ... ... амур бычогы т.б.).
миграция кезеңі бұл бассейінде макмыр ортасы маусым соңына дейін ... ... ... максимумге жетті[6,24,25].
ГЭС плотинасынан Балқашқа дейінгі барлық ... ... ... ... бір ... ... ... түрлердің
өрістегіштігі тіркелмеген. Бұл түрдің жас шабағының поставщигі болып Іле
өзеніндегі Акдалинский массив ... ... Осы ... ... ... және ... ... русловой бөліміне жиналды.
Сырдариядағы бұл түрдің көбеюі ... ... ... ... ... бұл өзенде табылмаған [26,27].
Өрістеу уақыты келгенде ... ... ... ... сол ... жыныстық жетілгенін білуге болады. Кеудесінің
төменгі ... осы ... ... түс береді, ұзындығы – 5 см ... ... ... ... ...... аталығы ұясын шұңқыр түрінде
салады, ол жерге аналығы – 1000 ... ... ... ... ... де
болады, онда бір аталыққа 2 – 3 аналықтан ... топ ... ... ... су ... 2 С0 тең ... 4 – 5 күнге
созылады[27].
Уылдырығын және дернәсілдерін аталығы қарауылдап жүреді. Аквариумдағы
балықтар 6 – 8 см – ге ... ... ... ... түрімен қоректене
береді. Оптимальды жағдайдың құрамы; Судың қаттылығы 2 ден 12 С0, рН – ... 7,5; t = 16 – 22 C0. суда ... ... ... және фильтравание болуы
тиіс.
Уылдырығын конус тәрізді шұңқыр ұяға салады, ондағы уылдырықты
аталықтары ... ... ... ... жасалған болса, балықтар өзін қалыпты
сезінеді. Олардың мінез – құлығын және көбеюін және т.б. ... ... ... [28].
Ұясы – шұңқыр табақ тәрізді. Ішкі диаметрі – 20 см, ... 5 ... ... Ұясы ... ... ұсақ ... ұясы 8 – 40 см
тереңдікке салады және әр ... ... ... ...... ... лайлы грунттарға орналасады.
Осы грунта ұялар ашық дөңгелек дақтар сияқты көрініп тұрады. Осындай
ұсақ сулардың температурасы – 30 С0 –ге ... ... ... ұяны ... ... Ол ... ... жастағы аналықтан ірілеу. ... ... ... және ... ... ... пайда болып, сол
арқылы ұяны қорғап жүреді. Ол активті ... ұяны ... ... Ұяға адам ... ... ... ... құмға немесе
өсімдіктерге қарай кетеді. ... ... ... бақылап отырсақ, біраздан
соң ұяға қайтып оралады. Содан кейін ұясында уылдырығын қарауылдайды.
Кеуде ... ... ... ... ... суда ток ... өткен сайын, аталықтары уылдырығын біршама айналдырып қозғайды.
Аузына бірнеше уылдырықты салып, ... ... ... Бұл ... ... ... ... уылдырығын ұсақ бентофагтардан жою үшін қорғайды. Ол өжет
түрде қолға ... ... және ... ... ... ұрады, әсіресе
кеуде қанатының қатты өсінділері бар ... ... Егер ... алса, онда ұяға ... ... ... ұяға ... дамуы тез өтеді, дернәсілдері біршама су қабатында жүзіп жүріп су
түбіне шөгеді. Дернәсілдің ... ... өте ірі ... ... ... Бұлай болу себебі, жалған құмқазғыштың ... ... ... ... жұмсақ грунтта тіршілік
ететін және оған бекіну үшін ... ... ... ... тиіс ... мен ... Қазақстанда оның ішінде Амур өзенінде лжепескардың
биологисы ... ... аз ... ... ... ... мерзімді
балық. Амур өзені мен су қоймаларда лжепескарь жасы – 5 жасқа дейін болады.
Қапшағай ... ... ... 1,4 – 7,0 ... 3,0 см) ... – 4,7 г ... 1,3 г), ... 25,6 – 83,5 мм (орташа 41,76 мм),
салмағы 0,282 – 11,34 г (орташа 1,23 г), ... ... ... ... Алматинкада 60 – 66,7 мм (орташа 62,62 мм), салмағы ... 6,0 г. ... ... ұзындығы Амур бассейінінде 4,5 – 8,5 см
[2,3,6,18].
Лжепескарьдің өсуі ... ... ... ... мм: ... жылы 42 – 50, ... жылы 56 -60, үшінші жылы 67
– 78 аталығы аналығына қарағанда тез ... 4 -6 мм: бұл ... ... 70 – 78 мм, аналығы 67 – 84 мм бұл ... ... ... ... бассейіні үшін лжепескарьдің өсу қарқыны су қоймада өте төмен
екені көрсетілген. Амур өзенінде жылдық ... 42 – ден 50 ... ... ... ... мен ... ... 27 – 46 және 37 – 46
мм ... бар, ... ... ... ... ... (1+). Осындай
тенденция басқа ... да ... ... төменгі сатыда. Өсімтал
топтардың арасында есептелген және қарастырылған жылдық өсуі бір – ... ... ... 10 – 18 мм құрайды. Қапшағай суқоймасында 13 –
19 мм. Ересек балықтарға өсіміне жүргізілген ... ... ... ... – 11 – 18 мм және су ... 2 – 3 ... 15 – 19 ... ... төрт ... су ... үшін ... суқоймаларға қарағанда Қапшағай суқоймаларындағы амур жалған
теңге - ... ... ... ... 2+ =7,5 см, 3+ =8,5 ... см. аталғандардың барлығы әр түрлі су қоймаларындағы оның шектеусіз
өсімімен байланысты болуы мүмкін. Бұл түрдің ... ... ... ... ... (12 см) ... Амур ... қарағанда [20,21].
Қоректенуі және қоңдылығы. Амур бассейінінде - амур ... ... ... ... ретінде тіршілік етеді. Қоректің 59 % - ын ... ... ... ... негізгі өкілдері херономидтер. Басқа
компоненттердің ішінде 63,1 % ... ... ... ішінде өсімдіктердің ұрықтарының маңызы зор және ... ... ... ... бетінің көлемінің өзгеруіне
және ішектердің ұзындығына әсерін тигізіп, дене ұзындығының 90 – 110 %
- ын ... алып ... ... ... уақыты дернәсілдік кезеңінен басталады. 10 мм ... ... жас ... ... ... – бентостық және жағалауда
тіршілік ететін коловраткалар. ... ... ... ... ... – десмидиялар және диотомды ... ... ... аз қылтанды құрттар, ... ... ... ... ... ... Ірі ... қорегі жылдың маусымдарына
байланысты өзгеріп тұрады.
Херономидтердің дернәсілдері маусым ... 70 - 84 %, ал ... ... %, ал ... ... бұл ... жоғарылайды. Стенофагия деңгейінің
жоғарылылығы лжепескарьдің Амур өзеніндегі Қоректің көптігінен және ... су ... ... ... ... ... – Іле бассейінінде тіршілік ететін лжепескарьдің қорегінің
спектрі кеңейген және ... ... ... ... 16 ... құрайды, ол
жануарлардан және өсімдіктердің төменгі деңгейін құрайды – 26,3 ‰ [30].
Өсуінің қатынасына байланысты ... су ... ... ... ... саны ... қорегінің құрамы да өзгереді.
( 1 ... 10 – 15 мм ... ... минимальды компоненттерінің
саны 5 – ке тең ... ... ... ... ... ... – коловратка, ескекаяқты шаянтәрізділер балықтар
үшін 80%, ал херономидтер балықтар үшін – 16 %.
20 – 25 мм – ге ... ... ... көлемі – 12 мм-ге дейін
өсіп отырады., жануарлардан қорек ретінде ... – аз ... және ... – 65 %, ... - 50%.
Негізгі қоректің массасын – херономидтердің дернәсілдері (34 %)
азқылтанды құрттар - 17% ... ... ... ... 45,7 %,
минералды бөлігі – 54,3 % [30].
Қорегінің құрамы 2 – ге бөлінеді:
1 Зоопланктон
2 ... ... 8 (10 – 15 мм) 22,1 (20 – 25 ... өседі [31].
Жыныстық жағынан жетілген түрлердің (40 – 90 мм) ... 10 – ға тең ... 8 – і ... ... Саны ... ... аз ... құрттар және херономидтердің дернәсілдері
(88,7%), херономидтер (40,2 %), шаянтәрізділер (17,2 %). ... ... %, ... ... - 90 ... жетілген лжепескарьдің қолданылатын индексі – орташа ... – 25 мм ... ... ... ... ... ... суқоймада фультон бойынша ♀ - 1,9, ♂ - 1,8 –ге ... ... ♀- 1,33 және ♂ - 1,45 – ке тең [20,21]. Өсу ... бірақ жынысқа бөлінбей тұрып, Бақанаста тіршілік ... ... ... фультон бойынша 1,7 – 1,8 және Кларк бойынша
1,2 – 1,3 -ке тең ... ... ... ... особътардың (жасы 1+)
коэффициенті өте жоғары емес 1,5 және 1,3 ... ... ... ...... ... көп болуымен ерекшеленеді, әсіресе дельта Іле зонасы жағында
(Майтон, Кунон түбектері).
14 -16 мм жететін балықтың қорегінің планктонды ... ... 72% ... ... организмнің мөлшері (Phynchotalona, Harpacticus)
– өсімдіктер – 27% (Diatomea, ... ... 18 – 20 мм ... ... 50% - н ... ... құрайды,
фитопланктон (диатомды және көк – жасыл балдырлар) ... 26 – 34 ... – 26 мм – ге тең ... ... ... 30% дейін төмендейді,
себебі бұтақмұртты шаянтәрізділер және ескекаяқты шаянтәрізділер (63 – 68
%) дейін өседі, ... ... ... ... ... ... ... лжепескарь – босминдермен қоректенеді [34].
Кесте 1
Қапшағай суқоймасында амур жалған теңге - балықтың қорегінің құрамы
|Компонент ... ... % ... ... % |
|Hydra sp. |2 |0,1 ... sp. |38 |1,0 ... sp. |18 |0,4 ... ... |6 |0,1 ... gr. pararos |2 |0,6 ... | | ... g. ... |2 |0,2 ... plumosus |2 |0,2 ... gr. convictum |14 |1,0 ... nomus ... |6 |0,1 ... gr. saxicola |2 |0,6 ... ... |6 |0,6 ... ... |2 |0,2 ... |14 |0,2 ... ... |22 |0,3 ... ... ... |4 |3,2 ... ... |76 |89,8 ... |2 |0,1 ... ... ... және ... ... байланысты
1 – 14 тәуліктің ішінде эксперименталды ... ... ... ... ... аймақтарды қоректендіреді.
Грунттық организмдер: херономид дернәсілдерімен, өсімдіктердің
тұқымдарымен қоректенеді.
Бентофаг қорегінде- ... ... су ... ... ... ... ... балдырлар және
т.б. бентостық организмдер кездеседі.
Максимальді мөлшері – Амур өзеніндегі өзен құмқазғышының мөлшері – ... ... – 11 см, ... - 12 см ... ... ірілеу және ол ұрпағын күзетеді. Өмір ... 4 ... ... ... сүру ...... жерде немесе ақырын ағысы бар ... ... ... ... бар және ... ... қоректенеді
( коловратка, херономидтердің ұсақ личинкалары, нематодтар, ... ... ... 4,2 см – ге ... бір ... ... ... жетіледі. Уылдырығын өзінің ұясына салады, ол ұясы шұңқыр ... ... ... және ... орналасады.
Ұясының диометрі 12 ден 43 см дейін, тереңдігі шамамен 5 см – ге
дейін ... ... жоқ ... ... ... ұяны салады. Ұясы 8 –
ден 40 см тереңдікте су қабатында орналасады. Тез ... ... ... 30 С0 ... ... ... Әр ұяға бір аталық уылдырығын салады.
Аталығы ұяны активті қорғап жүреді, басқа балықтарды жақындатпайды бір ... – ге ... ... ... Уылдырығы құмға жабысқыш, грунтта анық
белгілері байқалмайды. Оның диометрі уылдырығының қабығымен бірге – 2,0 ... мм ... ... су ... 18 С0 – та 6 – 8 ... жағдайда, ал табиғи жағдайда бұдан қысқарақ ... ... ... 5 мм – ге ... ... өте ... жетілген
саусақ тәрізді өсінділері бар кеуде қанаттары жақсы жетілген [23].
Уақыт өткен сайын аталығы ұядан аузына бірнеше уылдырық ... ... ... ... ... ... ... Бұл процесс ұядағы оттегі режимін
реттейді.
Саны және шаруашылық маңызы. Табиғи су қоймада саны туралы ... ... ... ... ... ... саны жоғары мөлшерде
тұрақты емес, жыртқыш балықтардың қорегінде кездеспеген.
Амур өзеніндегі және т.б. ... ... ... ... ... ... ... комплексіндегі басқа балықтардың (амур шабағы, амур бычогы)
тоған шарушылығында көбеюіне байланысты ... кері ... ... ... жоқ, ... Амур ... жыртқыш балықтардың
қорегі ретінде маңызы бар. Орын алуы алуан түрлі. Қорек ... ... ... ... қатынасы болуы мүмкін [18,31].
II ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ МЕН МАТЕРИАЛДАР
2.1 И.Ф. ... [ 37 ] ... ... түріне морфологиялық анализ жүргізген уақытта, ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
L – денесінің толық ұзындығы
l – денесінің құйрық қалақшасыз ұзындығы
aD – антедорсальды арақашықтығы
pD – ... ... – А ... ... ... ... ... жеріне дейінгі
арақашықтығы
aP – антепектральды арақашықтық
aV – антевентральды арақашықтық
aA – антеанальды ... - ... ...... ұзындығы
o – көзінің диометрі
ap – көзінің артынан желбезек қақпағының соңына дейінгі арақашықтық
lmx - жоғарғы ... ...... ... ... - екі көзінің арақашықтығы
hCs – көзінің алдынан басының биіктігі
hZa – көзінің артынан басының биіктігі
H – денесінің ең биік ...... ең ... ... – арқа ... ұзындығы
hD – арқа қанатының биіктігі
lA – аналь қанатының ұзындығы
hA – аналь қанатының биіктігі
IP – кеуде ... ...... ... ... - ... ... қабақшасының ұзындығы
lcm – құйрық қабақшасының ортасы
lci – астыңғы құйрық қабақшасының ұзындығы
ll - бүйір ... ... ...... сызығының үстіңгі қабыршақтар саны
под - бүйір сызығының астыңғы қабыршақтар саны
llca - құйрық қалақшаларының басталатын жеріндегі ... ... – арқа ... ... ... – аналь қанатының сәулелер саны
P – кеуде қанатының сәулелер саны
V – құрсақ қанатының сәулелер саны
Spbr – 1 – ші желбезек ... ... ...... ... - ... ... салмағы
q – денесінің іш құрылыссыз салмағы
пол – жынысы
стад - стадиясы
тамақ – ішектегі тамақ мөлшері
АИП - ... ... ... И.Ф. Правдиннің [37] морфоанализ көрсеткіштерінің жіктелуі
Морфологиялық белгілері ... ... ... ... ... ... белгілері.
2. Қоректенуіне байланысты белгілері.
3. Көбеюіне байланысты белгілері.
4. Тыныс алуына байланысты белгілері.
1. Қозғалуына байланысты белгілері: L; l; aD; pD; lcd; aP; av; aA; ... A; P; V; lmx; lmd; ll; llca; H; h; lA; hA; lP; lV; LCs; Lcm: ... ... ... ... q; Sp; br; ... ... байланысты белгілері: пол; стад; АИП.
4. Тыныс алуына байланысты белгілері: lc; hCs; hZa; Sp; br.
5. Қоңдылық ... ... ... ... ... бойынша:
2.3 ... ... ... ... ... ... ... кіреді:
1. Балықтың толық салмағы, г (Q)
2. Балықтың ішкі құрылысынсыз салмағы (q)
3. Балықтың толық ұзындығы (L)
4. Құйрық қанатынсыз ұзындығы ( l ... ... ... ... ... бұл жағдайда
сонымен қатар дененің ең биік жері, дененің ең аласа жері, басының ... ... ... сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... байланысты анықтау
да болып табылады.
Балықтың жасын анықтау барлық балықтар үшін маңызды. Ол үшін қабыршақ
жамылғысы бар ... ... ... ... жоқ балықтардың
желбезек қақпағын және омыртқаларын ... ... ... ... қақпағы
бойынша, омыртқасы, отолиті, арқа және кеуде қанаттарының қатты ... ... ...... ... қабыршақ кітапшасына салынып,
этикеттеледі.
Қабыршақты барлық балық түрлерінің денесінің ортасынан арқа қанатының
алдыңғы бөлігінен алған жөн. Егер арқа ... ... ... ... ... ... ... жақын жерінен алады. Қабыршақты
бүйір ... ... ... одан алыс емес ... алу ... Егер балықтың
бүйір сызығы жоқ болса, онда қабыршақты бүйірінің ортасынан арқа қанатының
астынан алады.
4. Гонаданың жыныстық жетілу стадиялары
Балықтың ішін ... ... ... және жетілу сатысын,
асқазанының толуын және ... ... ... балмен есептейді: 0
– ішегінде майы жоқ, I – майы өте аз, II – аз, III – ... ... IV ... V – ішегі қалың маға оранған.
Жыныс бездерінің сыртқы түрі жыныс клеткаларының даму ... ... ... ... ... жеке ... үшін жетілу
шкалалары жасалған, оларды пайдаланып жыныс өнімдерінің ... ... ... мен аналықтары үшін жыныс бездерінің алты жетілу дәрежесін
анықтауға болады. Аталықтары мен ... үшін ... ... ... ... бөледі, олар оогенез бен сперматогенез процестерінің барлық
периодын қамтиды. Аталықтары мен аналықтарының ... ... ... ихтиологиялық зерттеудің оъективті бағасы тәуелді болады. Әдетте
жыныс бездері I даму ... ... ... ... ... ... ... juveniles (juv) деп жазады да, гонадаларды гистологиялық
зерттеулер үшін фиксациялайды.
Аналық гонаданың жыныстық жетілу стадиялары
I ... ... ... бұл ... – жұқа ... кей ... ... күлгін түсті болады. Жыныс клеткалары жай көзбен қарағанда
анық көрінбейді. Көпшілік ... ... ... қарап, жыныстық
жетілгенін анықтау қиын. Жыныс клеткалары оогония мен жас ... I ... ... ... ... ... саналады.
II стадия. Жұмыртқа қапшығы біршама ұлғаяды, бірақ бұрынғыдай түссіз
немесе мөлдір болып тұрады. Лупамен қарағанда, жұмыртқа ... жеке ... ... жақсы көрінеді. Ол түссіз және мөлдір. Бұл стадиясында
жұмыртқа ... ... ... майлы терісі бар, ол I ... да, ... ... ... ... бір ... ... стадия. Әр түрлі балықтардың жыныстық жетілуі кезінде ... ... ... ... ... ... Жалпы сүйекті
балықтар үшін бұл стадияның белгілері – жұмыртқаның көлемі ... дене ... көп ... алып ... ... ... заттың
немесе трофикалық заттардың әсерінен түсі кіреді. Күңгірттенеді және түсін
ақшыл сарыдан, ашық ... ... ... ... ... ... түсі ... стадия. Жұмыртқа қапшығы денесінің үлкен бөлігін алып жатыр, түсі
әр түрлі ... әр ... ... ... ... ... түсі сұр немесе қаралау. Уылдырығы жеке түрдің балықтары үшін
уылдырығының көлемі соңғы мөлшеріне ... ... IV ... V ... өтер кезде уылдырығы мөлдір
болады. Басынан көтергенде немесе ақырын ... ... ... ... оңай шығады. Кейбір балықтарда уылдырықтың шығуы синхромды, ал
басқа балықтарда ол созылмалы.
VI стадия. Жұмыртқа орташа ... ... ...... ... түсі ... жарылуына байланысты. VI стадиясының белгісі
препараттарда қарағанда ... ... ... ... ... жыныстық жетілу стадиялары
I стадия. Ұрықтары анатомиялық жағынан толық жетілмеген. Гонадалар
өте жұқа мөлдір, ... ... ... ... бөлінбейді. Қан
тамырлары көпшілік балықтарда онша дамымаған, гонада түссіз, сарғыштау
немесе ... ... ... да ... ... ... жұп ... стадия. Ұрық клеткасы даму ... ... ... ... ... ... түске айналады. Гонадалары жіңішке ... және ... ... және ашық – күлгін түсті болады.
III стадия. Интенсивті сперма өседі, ... ... ... ... ... ... Ұрық ... үлкейеді. Стадияның
басында оның түсі күлгін – сұр түсті, ал соңында сарғыш – ақ ... ... ... және ұрық ... ... Каналдары өте
жіңішке, сол себепті ұрығы тығыз және ... ... ... стадияның
басында таза, ал соңында 1 – ші ... ... ... ақ ... ... ... ... стадия. Ұрығы өте ірі ұрық каналында тек жетілген сперматазоид
болады. Ірі жеке сперматогониялар ... ұрық ... ... ... Яғни ... келесі сатысына үлкен сперматазоидтардың
қалыптасуына ... ... өте ... ... түсі ақ ... ... кезде лезвия ақ түспен былғанады және қою ... ... ... ... сперма алуға болады.
V стадия. Балықтың сыртқы құрылысына қарап білуге болады. ... ұрық ... ... ... ... оңай ... Ол кезде
кілегей сияқты немесе ... ... ... – сүт ... ... тез шығады.
Шәуеті – сүт түсті ақ болады. Қолмен ұстағанда жұмсақ. Жыныс өнімдері ... ... ... ... ... ... стадия. Ұрық ... ... ... тәрізді, қан тамырлары
кеңейген. Сол себепті ұрықтың түсі күлгін немесе күңгірт ... ... ... кессе немесе қысса біршама мөлшерде ... ... ... VI ... кейін ұрығында сперматогонидің ары қарай ... ... ... ... II стадияға жыныстық жетілуге
өтеді.
Әр балықтың жынысы және оның ... ... ... өлшеу немесе биологиялық анализ журналына, сонымен қабыршақ
кітапшасына және ... ... ... ... ... қабылданған
белгілермен жүргізіледі. Мысалы, егер өлшенетін балық аналық екені ... онда - ♂ II деп ... ... ... ... ... ♀ I, ♀ II, ♀ III,♀ IV, ♀ V, ♀ VI, ... үшін ♂I, ♂II, ♂III
және т.с.с. деп жазылады. Егер ... ... ... ... ... ... екені белгісіз болса, онда былай деп жазуға болады: ♀I - ... – III, ♂I – II, ♂II – III және ... ... шашатын балықтардың жұмыртқа бездерінің жетілу
сатылары (сазан, тыран) бір ... ... ... ... ... III ... басына дейін жоғарыдағыдай жазылады, ал ол
аяқталғанда жазылу ... ... ♀ III1. Бұл ... ... әлі ... ... Тек ... барлық порциялары
шашылғаннан кейін VI1 жетілу сатысы келеді.
Аталықтарында порцционды және бір рет ... ... ... ... ... V даму сатысы екі түрінде де ... ... ... Ол сәйкесінше жоғарыда көрсетілген белгімен
белгіленеді.
5. Алматы облысындағы тоған шаруашылықтарын зерттеудің сипаттамасы
Балықтарды аулау - ұсақ тор ... ... және ... аулау
құралдарымен ауланады. Таңертеңгі және ... ... ... ... ... саны 428 дана балық, олардың ішінде амур ... - ... 84 ... Алматы тоған шаруашылығы АҚ «БЕНТ».
Ащыбұлақ өзені бассейіні ... ... ... ... ... ... пайдала отырып, поликультурада өсірілетін
тұқы және өсімдік жемді балықтарды тауарлы ... ... ... ... ... ... ... және өсімдік жемді
балықтардың биылғы ... ... ... жинағанда ауланды.
2. Шелек тоған шаруашылығы – ... және ... ... бойында
орналасқан. Бұл шаруашылықтарда поликультура өсімдік жемді ... тұқы ... ... ... осы ... жаз ... ... бойынша жиналды:
1. Бас тоған
2. Қыстату тоған
3. Жарсу өзенінің тоған суларынан.
3. Кәсіптік ... ... ... - ... ... – Кіші ... ... бассейінінде Алматы Қаласында
орналасқан. Кәсіптік жерсіндіру станциясы ... ... ... өз
тоғандарында тұқы және өсімдік жемді балықтардлың шабақтарын өсіреді.
6. Балықтардың морфоанализ әдістерінің экологиялық негіздері
Басқа жануарлармен салыстырғанда, балықтар үшін ... ... ... бұл ... ... ... үшін қажет.
Балықтардың экологиялық өзгерістері және сол ... ... ... В.П.Митрофановтың [38] әдебиетінде толық кең көлемде
қамтылған.
Толық тұлға ретінде организм – ... ... ... ... тұрады. Балықтар үшін 3 негізгі маңызды функциялары
бар. Олар: 1. Қорегі
2. Өмір сүру ... ... ... ... іздеу кезінде қозғалуы немесе өрістеу орнына
жылжуы, қашып құтылыуы және ... ... т.б. ... ... ... ... процесіне негізінен жүзбе қанаттары жауап ... ... ... ... және ... ... тағы көптеген
қызметтер атқарады.
Келесі тағы тұрақты органдары – ... алу ... ... ... ... ... қажетті болатын
функциональды белгілері бар. Осы ... И.Ф. ... [37] ... бір – ... есептік санау жүйесінде және белгілер арқылы
ажыратылады.
Балықтарға морфоанализ жасап үйренудің 2 негізгі ... ... ... ... ... ... ... Тіршілік ету ортасындағы полпуляцияның немесе зерттелетін белгілі бір
түрге сипаттама беру.
Осы мақсатқа жету үшін, ... ... ... популяцияның мекен
ету ортасын, географиялық орнын, қоректену ... тағы да ... ... ... білу қажет.
Белгілерін қарастыру нәтижесінде: «Неге осы белгілердің өзгеруі немесе
ауытқуы болады?» деген сұраққа жауап аламыз. ... ... ... ... ... болғанын зерттеуге болады. Морфологиялық
өзгерістерге экологиялық жағдайдың әсер етуі – ... ... ... ... ... [38].
Зерттелген балықтардың саны 2-ші кестеде көрсетілген.
Амур жалған теңге – ... ... ету ... 1-ші ... ... ... қойма аты, жылы, күні. |Биоанализ ... ... ... АҚ ... |7 |5 |12 ... ... шаруашылығы ... ... ... |- |14 |14 ... Жарсу өзені |2 |- |2 ... Бас ... |- |17 |17 ... ... |3 |10 |13 |37 ... | | | | ... Кіші ... ... |- |22 |22 ... ... жерсіндіру |2 |2 |4 |5 ... | | | | ... |14 |70 |84 |
1- ... Кіші ... ... ... НӘТИЖЕЛЕРІ
3.1 Амур жалған теңге – балығының қазіргі таралуы
Амур жалған теңге – ... – су ... ... су ... суы ... ... ұсақ бөлімдерінде, ағысы жоқ
жерлерде көп кездесті. Ашық ... ұсақ ... және ... аз ... ... тоған шаруашылығында барлығы (428) 16 түрлі ... ... ... ... ... ... - 8. ... арасында өзен
абботинасы (Abbottina rivularis) кездесті.
1. АҚ «БЕНТ» - те тоғанда жиналған материалдар бойынша өзен ... ... 12 – сі және 14,2 ... ... ... ... жиналған жаз айындағы материалдар бойынша
(Abbottina rivularis) қыстату ... ... ... 14 – і ... %, бас тоғаннан алынған материалда 17 – сі және 37,7 %, ... ... ... ... 2 – сі және 9,5 %. ... ... ... амур жалған тенге - балығы 2-ші суретте
көрсетілген.
3. Кіші ... ... саны – 22 – і және 49,5 %, ... ... және ... ... ... кездеспеді.
2-сурет. Шелек тоған шаруашылығынан алынған амур жалған тенге-балығы.
Алынған қорытынды бойынша Алматы және ... ... ... ... ... ішінде өзен абботинасы шаруашылықта
салыстырмалы түрде 14,1 және 63,1 ... Бұл ... ... ... өсімдікжемді балықтармен келуі мүмкін.
Зерттеу нәтижесінде өзен абботинасының таралуына тоқталар болсақ, олар
көбінесе ағысы жай ағатын каналдарда, судың түсі ... – қара ... ... ұсақ ... ... көп, ... өсімдік көп суларда көптеп
кездеседі.
Аналық және аталық қатынасы 3-ші ... ... Амур ... ...... ... ... 3
Аналық және аталық қатынасы
|Су |♀ |♂ |juv ... ... Кіші ... |3 |13 |6 |22 ... ж. | | | | ... ... |5 |6 |2 |13 ... 2007ж. | | | | ... ... |2 |2 |--- |4 ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... 1:4 ... тең, Шелек тоған
шаруашылығы 1:2 қатынасына тең, ... ... ... ... тең. Әдебиет көрсеткіштерімен салыстырғанда Амур өзенінде бұл
көрсеткіш 1:1 қатынасына тең, Балқаш-Іле бассейінінде 1:2 қатынасына тең.
Аналық және ... ... ... Шелек тоған шаруашылығы,
Кәсіптік жерсіндіру станциясы әдебиет көрсеткішімен толық сәйкес. Кіші
Алматы ... ... ... ... ... көрсеткіш белгілері 4- ші кестеде көрсетілген.
Амур жалған теңге – балыққа жасалған морфологиялық көрсеткіштерді
1975 жығы ... пен ... [19] Есік ... амур ...... жасалған морфологиялық көрсеткіштерімен және 1956 жылы
Никольскийдің [6] Амур өзеніндегі амур ... ...... ... ... 2006 жылы Кіші Алматы өзеніндегі амур ...... ... ... ... ... ... белгілер бойынша өзгерістер табылды. Олар: толық салмағы, денесінің
толық ұзындығы, денесінің құйрық қалақшасыз ... ... ... ... ... жалған теңге – балығының морфологиялық белгілері
| | | |ө. Кіші ... ... ... |ө. Есік |ө. Амур [6]|n=22 ... |
| |[19] | | |n =37 |
| |min-max |min-max |min-max |M ± m |min-max |M ± m ... г |5.78-15.3|---- |1.18-11.6|4.15±2.49 |2.15-13.7|5.7±3.16 |
| |5 | |1 | |2 | ... мм ... |---- |17-103 ... ... |
|l |68-97 |4.5-8.9 |14-87 ... ... |
|H |20.3-27.0|15-23 ... ... |
| | | | | |6 | |
|h ... |6-11 |6.9-15.8 ... ... ... ... ... |40.2-56.7|46.7±3.32 |
|pD |35.8-46.3|---- ... |27-44.2 ... ... ... ... ... |
|V-A |21.5-27.1|20-29 ... ... ... ... ... ... |
|lD |14.0-19.2|10-18 |12.2-24.1|16.0±2.27 |14.7-27.8|13.02±2.63 ... ... ... |18.3-28.3|23±.3.02 |
|lV |15.7-19.2|12-19 ... ... ... |11.1-19.5|12-19 ... ... ... |5.4-8.9 |4-10 ... ... |6-15.7 ... ... |23.0-29.0|23-31 ... ... ... |10.6-15.6|7.0-15 |8.7-17.2 |12.2±1.64 ... ... |
|o |3.5-5.9 |3.0-9.0 |3.0-5.1 ... |4.2-6.4 ... ... ... қорытында мәліметтердің қазіргі уақытта біршама
ауытқуларының болуы, яғни морфологиялық ... ... ... ... ... жиілігінің де салыстырмалы түрде азаюы байқалады.
Сонымен қатар қорек мөлшері де шамамен 2 – 3 % -ке тең ... ... ... ... ... ... ... амур шабағы, голец, пятнистый
губач, ... ... ... да ... ... болатын. Осылармен
қоректік бәсекелестік болуы ықтимал.
Амур жалған теңге – балық жаңа жағдайларға ... ... ... ... ... амур жалған теңге – балықты зерттеу нәтижесі ... ... ... ... ... ... ауланған материалдарды 2006
жылғы Кіші Алматы өзенінен жиналған ... ... ... ... ... ... ... амур жалған теңге – балығын маусым,
шілде айларында таңертеңгі және ... ... ... ... ... ... ... бас тоған, аналық тоғанның суын ... ... ... ... ... биотоптары көбінесе,
лайлы, жағасында қамыс өсімдіктері көп, терең емес жерлерден, күндіз ... ... 22 – 24 С0 ... олар ... ... ... нәтижелерді қорытындылау мәліметтерін атап көрсететін
болсақ, морфологиялық ... ... 59 дана ... ... Оның
ішінде 32 – аталық, 14 – аналық, 13 – juv ... ... ... жылы Кіші ... ... ... амур ... теңге – балығына
жүргізілген морфологиялық ... ... ... ... ... ... ... Денесінің ұзындығы, толық салмағы, арқа
жүзбе қанатының биіктігі, арқа жүзбе қанатының ұзындығы. Амур ... ... ... ... жағдайларға бейімделіп өз пішінін өзгерте алады.Қорекке
бәсекелестік, су ... ... болу ... теңге - балығының салыстырмалы сипаттамасы 5- ші кестеде
көрсетілген.
Кесте 5
Жалған тенге-балығының салыстырмалы сипаттамасы (Кіші Алматы, 2006ж. және
Шелек тоған шаруашылығы, ... |d21.2 |CD |Tst ... г ... |2.78 |1.02 ... мм ... |1.76 |1.27 |
|l ... |1.69 |1.04 |
|H |25.92 |0.21 |1.12 |
|h |12.98 |0.10 |1.06 ... |84.13 |0.18 |2.19 ... |79.98 |0.13 |0.32 ... |62.79 |0.21 |1.37 ... |81.12 |0.31 |0.42 |
| hD |0 |1.17 |1.79 ... |97.19 |1.10 |1.63 ... |81.13 |0.03 |0.08 ... |0 |0.07 |0.09 ... |21.97 |0.19 |0.21 ... |71.13 |0.53 |0.52 ... |21.76 |0.76 |1.71 ... |16.79 |0.19 |0.18 |
|o |12.61 |0.38 |0.47 ... жылдары Шелек тоған шауашылығында амур жалған теңге балығы
көптеп кездескен, қазіргі кезде кездесуі салыстырмалы аз ... ... ... ... ... ... мәліметтер амур жалған
теңге – балығы жаңа жағдайға бейімделіп сыртқы пішінін өзгерте алады.
Жалпы құнсыз балықтардың әр түрлілігі – Үлкен ... ... ... , Кіші ... ... ( 60 % ), Шелекте (65%) құрайды.
Денесінің толық салмағы, денесінің толық ұзындығы, ... ... ... арқа ... ... ... арқа ... қанатының
биіктігі, біраз өзгешеліктер бар. Амур ... ... ... бейімделіп өз пішінін өзгерте алады.
Алматы облысындағы суқоймалардағы амур жалған теңге – ... 6-шы ... ... ... ... ... амур жалған теңге балығының өлшемдері
|Суқойма |L, мм |Q, г ... жыл |
| |min-max |M ± т |min-max |M ± т | ... ... ... |3,46-6,0 |4,21±0,45 |Глуховцев және |
| | | | | |т.б. 1988ж ... ... ... ... | ... | | |4 | | ... жүйесі |37-68 |50,02±0,85 |0,900-5,57|2,33±0,089 |Мырзакемиров |
| | | | | |1984ж ... ... |17-103 ... ... | ... | | | | |2006ж ... ... |13-153 ... ... | ... | | | | |2007ж ... ... суқоймалардағы амур жалған теңге – балығының
өлшемдерін толық ... ... ... салыстыруда айтарлықтай
өзгешеліктер жоқ, біршама өзгерістер ғана бар.
ҚОРЫТЫНДЫ
Морфологиялық және биологиялық анализ 84 амур ... ...... амур ... ... - ... Қазақстан суларында көптеп
кездескен, қазіргі кезде Балқаш басеейнінің ... су ... ... түрде аз болып барады.
Шелек тоған шаруашылығында кездесуі біршама көп ... ... ... ... ... бар. Кәсіптік жерсіндіру станциясында кездесуі
біршама аз жаз ... ... ... ... және ... бөлігінде мүлде
кесдеспеді. Кәсіптік жерсіндіру станциясында күзде мүлдем ... ... ... амур ... ... балығымен бірге
тіршілік ететін амур шабағы, голец, пятнистый губач ... ... ... ... ... Олардың кездесу жиілігі амур жалған тенге-
балығымен салыстырғанда өте көп. Осы ... ... ... ... ... біздің алған мәліметтер амур
жалған теңге – ... жаңа ... ... сыртқы пішінін өзгерте
алады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Берг. Л.С. Рыбы ... вод СССP и ... ... М.; Л.: ... 1949. Т. 2. – С. 469 – ... Селезнев. В.В. Молоценные и сорные виды рыб китайского комплекса в
Капчагайском водохранилище // Рыбные ресурсы ... ... и ... Алма – Ата: ... 1974. Вып. 8. - С. 143 – ... ... Использование рыб для борьбы с комарами в аридной зоне
Казахстана: Дис. конд. биол. наук. Алма – Ата, 1977. - 173 ... ... Т.В. Рыбы ... комплекса в бассейне реки Сырдарьи //
Биол. основы ... х – ва ... Ср. Азии и ... (Мат – ... ... ... Ташкент: ФАН, 1983. - С. 218 – 219.
5. Макеева. А.П. Особенности развитие некоторых сорных рыб, заведенных ... Азию // ... ... рыби. х – ва респ. Ср. Азии и ... ... ... ... – ИЗИП АН Узб ССР, 1972. - С. 211 ... ... Рыбы бассейна Амура. М: АНСССР, 1956. - 552 с.
7. Спановская. В.Д. Возраст и рост пескарей подсемейства ... ... ... //Тр. ... ... ... МГУ. М.: МОИП. 1958.
Т. 4. -С. 175 – 225
8. Ә.А. Бәйімбет., С.Р. ... ... ... ... қазақша – орысша анықтауышы. Алматы 1999 ... 53 ... Рыбы ... Акклиматизация, промесел. Алма – Ата: Гылым, 1992. Т.
5. – С. 167 – ... ... Н.Г, ... А. М. ... и рыбы оз. ... (система
р. Амур) Аннотированный список видов с ... по их- ... ... региона // Науч. тетради Гос НИОРФ 1996 №3 – С. 1- 45.
11. Решетников. Ю.С., Котлер. А.Н., ... Т., ... ... словарь названий животных М.: 1989 – 733 с.
12. Бэнэреску. П., Налбант. Т. К ... и ... ... Gobioninae (Pisсes; Cyprinidae) в бассейне Амура //
Вопр. ... – 1968. Т. 8. вып. 4. – С. 628 – ... ... В.Д., ... В.Д., ... К.А. и др. Рыбы ... ... 1969 – 448 с.
14. Мырзакеримов. Г.А. К морфологии и биологий амурского ... ... ... р. Или: ... ... ... ... Алма – Ата: КазГУ, 1984. – 38с.
15. Васильев. В.П. Эволиоционная кариология рыб. М.: Наука, 1985 –С 300
16. Митрофанов. В.П., ... Г.М. К ... ... ... ... // ... животных в СССР. Алма – Ата: АН
КазССР. 1963. - С. 271 – ... ... В.Б., ... Ю.С. ... ... населения
искусствинных водоемов Туркменистана // Вопр. ихтиологии – 1991. Т.31.
вып. 4. – С. 565 – ... ... И.В., ... Г.М., ... В.Е., ... // ... животные Алма – Аты. Алма – Ата: Наука, 1988. ... 187 – ... ... А.А., ... В.П. О ... ... ... рыб
Капчагайского водохранилища // Биол. науки. Алма ... ... ... 9. - С. 121 – ... ... ... короткоцикличных рыб,
акклимтизированных в Капчагайском водохранилище (бассейн оз. Балхаш)
// Симпозиум по реакции водных экосистем на ... ... ... – Американское сотрудничество в области исследованя мирового
океана. М.: ВНИРО, 1977. - С. 4 – ... ... В.П. ... изменчивости акклиматизируемых видов
и формирование ихтиоценозов в результате акклиматизации // ... ... ... в области исследование Мирового акеана:
Симпозиум по реакции водных экосистем на вселение новых видов. ... 1977. - С. 78 – ... ... В.Д. Материалы по биологии размножения лжепескаря амурского
[ Pseudogobio rivularis (Bas)] // Докл. АНСССР. 1948. Т. 9, вып. 3. ... 47 – ... ... С.П., ... А.И., ... С.Г. Материалы по развитию рыб
в р. Амур // Тр. Амурской ихтиолог. экспедиции МГУ 1945 – 1949гг. М.;
1951. Т.2. – С. 5 – ... ... А.М., ... С.К. Скат икры ... рыб пор. Или в ... ... в 1980 году // ... зоопродуцентов в
водоемах бас. р. Или. Алма – Ата: КазГУ, 1982. – С. 148 – ... ... К.К., ... К., ... С.М. ... ската икры
и молоди рыб по р. Или в зоне Тасмурунского водозабора // ... в ... бас. р. Или. Алма – Ата: ... 1982. – ...... Мельников. В.А. Значение различных дельты р. Или в воспроизводстве
рыбных запасов // Значение р. Или, ее ... и ... ... ... ... в ... ... запасов Балхаш –
Илийского бассейна под влиянием ... ... / ... по теме ЗИ – 164. №ГР ... Алма – Ата: КазГУ, 1988.- С.
47 – 96.
27. Макеевой.А.П. Причины расселения дальневосточных ... рыб ... ... Азии // Итоги и преспективы акклиматизации рыб ... в ... ... Тез. докл. ВсеСоюзной конф. М., 1980.
– С. 250 – ... ... А., ... С. Рыбы ... вод // www aquarium kulichki net./
29. Спановская.В.Д. Стенофагия и ... у рыб ... ... ... ... 1961. Т.40, вып. 10. – С. 1516 – ... Мамилова Р.Х. О характере питания некоторых молоценных и сорных видов
рыб Капчагайского водохранилища // ... ... Алма – Ата: ... Вып. 9. – С. 135 – 141.
31. Санбаева. С.К. Изучение характера питания ... ... ... ... ... (Дипл. работа. Руководитель.
Р.Х. Мамилова) Алма – Ата: КазГУ, 1987. – ... ... К ... и ... ... ... ... бассейна р. Или: (Дипл. работа. Руководитель А.А.
Баимбетов) Алма – Ата: КазГУ, 1984. – ... ... ... Н.Б., ... Л.П. Питания и пищевые
взаммоотношение молоди рыб оз. ... // ... ... 1985. ... №6. – С. 31 – 32.
34. Алиев.Д.С., Веригина., Световидова.А.А. ... ... рыб, ... ... с ... ... и толстолобиком из Китая // Мат – лы совещ. по
рыбохоз. освоению растительноедных рыб. ... 1963. – С. 178 – ... Choi Ki – Chul, Leon – Sang – Rin, Kim IK – Soo, Son Yeong – ... ... of Fresh water Fishes of Korea 1990. – ... ... В.Д. ... и рост ... ... ... ... Амура // Тр. Амурской ихтиолог. экспедиции МГУ. М.: МОИП.
1958. Т. 4. – С. 175 – ... ... И.Ф. ... по ... рыб. ... М.; ... С. 8 – 23.
38. Митрофанов. В.П. Экологические основы морфологического анализа рыб.
Алма – ата. 1977 – С. 3 – ... ... ... суқоймаларынан алынған амур жалған теңге –
балығына (Abbottina rivularis) ... және ... ... Амур ... ...... Шелек тоған шаруашылығынан, Кәсіптік
жерсіндіру станциясы тоғанынан және Кіші Алматы өзенінен ... ... ...... ... өзгерістері көрсетілген.
Резюме
Исследованы распространение, морфологические и биологические признаки
речной абботины (Abbottina rivularis) из некоторых ... ... ... ... в ... ... хозяйстве, прудах
Казахской производственно-акклиматизационной ... и реке ... ... ... ... ... признаков речной
абботины.
Summary
Distribution, biological and morphological features of the amur false
gudgeon (Abbottina rivularis) had been investigated in some water bodies ... Balkhash ... Amur false gudgeon had been found in the ... breeding farm, ponds of the Kazakh ... ... farm ... the Malaya ... river. Variability of some morphological ... the amur false gudgeon had been shown.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Алакөл жүиесіндегі қошқаркөл табан балығының морфо-биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің даму ерекшелігі35 бет
Алакөл суқоймасындағы мөңке балығының сипаттамасы25 бет
Ақ амурдың (Ctenopharyngodon idella) морфобиологиялық сипаттамасы47 бет
Ақша жүйесі және оның негізгі элементтері. Ақша табиғатының ерекшеліктері және теңгенің қазіргі жағдайы27 бет
Ақша табиғатының ерекшеліктері және теңгенің қазіргі жағдайы29 бет
Банк балансының активі мен пассивін теңгерімді басқару арқылы өтімділікті қамтамасыз ету бағыттары56 бет
Банктік реформа және теңге жүйесі35 бет
Жалған ақша мен бағалы қағаздарды жасау, сақтау, не сатудың алдын алу шаралары79 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь