Алдын ала тергеу мен анықтаудың ара қатынасы

Қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1. Қылмыстық іс жүргізудегі алдын ала тергеу стадиясының жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1 Қылмыстық іс жүргізудегі алдын ала тергеу стадиясының жалпы түсінігі, мәні және маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2. Алдын ала тергеу мен анықтаудың жалпы сипаттамасы ... ... ... .
2.1 Тергеу алдын ала тергеудің негізгі түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 Анықтау алдын ала тергеудің ерекше түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ...
2.3Алдын ала тергеу міндетті істер бойынша анықтау ... ... ... ... ... ... ...
2.4 Алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес істер бойынша анықтау ...

3. Анықтау мен алдын ала тергеудің айырмашылықтары ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының Конституциясы Қазақстандағы жеке адамның құқығы мен бостандығын қамтамасыз ету үшін жеке адамға қол сұғылмайтындығына кепілдік беретін жүйені көздеген заң базасын құрды, ол қылмыстық сот өндірісі аясында қылмыс жасаған адамға да, қылмыстық әрекеттің құрбаны болған адамға да қатысты. Ата Заңымыздың 12-бабында: «Қазақстан Республикасында Конституцияға сәйкес адам құқықтары мен бостандықтары танылады және оларға кепілдік беріледі» - деп атап көрсетілген. Қазақстан Республикасы Конституциясының 13, 14, 16-баптарында әр азаматтың өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы қорғауына, білікті заң көмегін алуға, заң мен сот алдында жұрттың бәрінің тең екендігіне, негізсіз қамауға алынудан, ұсталудан қорғануға, ұсталған, қамауға алынған немесе айыпталушы ретінде танылған сәттен бастап қорғаушының көмегін алуға құқылы екендігіне кепілдік белгіленген.
Қазақстан Республикасының Конституциясында тұлғалардың құқықтары, бостандықтары мен мүдделері ең жоғары құндылық ретінде бекітілген. Заң шығарушы қоғамдық қатынастарды реттейтін жүріс-тұрыс ережесін бекітуде ең алдымен жоғарыда аталған қағиданы еске алуы қажет. Аталған Конституциялық қағиданың қылмыстық іс жүргізу барысында және қылмыстық процесс міндеттемелерін жүзеге асыруға орай ережелерді бекітуде аса қажеттілікті талап етеді. Сонымен қатар, заң актілерінде Конституцияға сәйкес ережелерді бекітумен қатар, оларды іс жүзінде қолданатын қылмыстық қудалау органдары қызметкерлерінің алдында тұрған негізгі міндеттерін тиімді орындау және оның ішінде қылмыстық процестің барысына қатысушы мүдделі тұлғалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету талап етіледі. Бұл іс жүзінде орын алуы үшін, қоғамға жат құбылыс – қылмысқа, оны тергеуге және алдын алуға қатысты барлық мәселелер кешенді түрде ғылыми зерттелуі қажет.
Қазіргі таңда баршамыз өмір сүріп отырған қоғамымызда құқықтық мемлекет құрылды. Құқықтық мемлекетте заңның үстем болатындығы барлығымызға белгілі. Яғни, Ата заңымызда көрсетілген әрбір адам және азаматтың, құқықтары мен бостандықтарының сақталуын, өмірлері мен заңды мүдделерінің қорғалуын қамтамасыз етуде заңның үстемдігінің қосар үлесі шексіз.
Қоғамда мемлекет, қоғам, құқық, адамның жеке басы туралы түсініктер жөнінде пікірлер өзгеріп жатқанда, қылмыстық ізге түсу органдарының қылмыспен күресу рөлі күшейе түспек. Сондықтан алға негізгі мақсат қойылған, яғни құқықтық мемлекет құрып, осы мемлекетте қылмысты болдырмау, алдын алу, ізін кесу жолдарын қарастыру болып табылады. Осылайша қылмыспен күресу бүкіл қоғамымыздың ең басқа өзекті мәселелерінің бірі болып қалмақ.
Жалпы, қылмыстық іс қозғау - процестегі күрделі қызметтердің бірі. Бұлай дейтініміз оның құрамына қылмыстық факт туралы арызды қабылдау, оны тексеру, ол бойынша процессуалдық шешім қабылдау, сонымен бірге қабылданған шешімнің заңдылығы мен негізділігін тексерудегі әрекеттер мен қатынастар жатады. Дегенмен оның күрделі екендігіне қарамастан, заң әдебиеттерінде ол қызметті қылмыстық процестің жеке дара, бөлек сатысы деп санауға болмайды деген пікірлер де айтылды. Бірақ қылмыстық іс жүргізу заңнамасына сай қылмыстық іс қозғауға қатысты жеке тарау мен арнайы баптар көзделген. Сондықтан да қазіргі таңда қылмыстық іс қозғау процестің дербес сатысы болатындығына күмән жоқ.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Республикалық референдумда 1995 жылы 30-тамызда қабылданды. ҚР-ның Парламентінің Жаршысы, 1996. - №4. – 217 б. - Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 7-қазандағы №284-1; 2007 жылғы 21-мамырдағы №254-111 Заңдарымен өзгертулер және толықтырулар енгізілді /Егеменді Қазақстан 2007 жыл 22 мамыр №132-135 (24710). – С. 1.
2. Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу Кодексі 1997ж. 13-желтоқсандағы №206-1 Қазақстан Республикасының Заңы. – ҚР-ның Парламентінің Жаршысы, 1997. - №23. – 335 б.; 1998. - №23. – 416 б.; 2000. - №3-4. – 66 б.; №6. – 141 б.; 2001. - №8. – 53 б.; № 15-16. – 239 б.; №17-18. – 245 б.; № 21-22. – 281 б. Өзгертулер енгізілді: ҚР-ның 09.12.1998. - №307-1; 29.03.2000. - №42-11; 05.05.2000. - №47-11; 16.03.2001. - №163-11; 11.07.2001 - №238-11; 16.07.2001. - №244-11; 06.11.2001. - №251-11; 19.02.2002. - №295-11; 22.02.2002. - №296-11; 9.08.2002. - №346-11; 21.12.2002. - №363-11; 25.09.2003. - №484-11; 10.03.2004. №529-11; 09.12.2004. - №10-111; 28.12.2004. - №24-111; 29.12.2004. - №25-111; 31.22.2004. - №27-111; 08.07.2005. - №67-111; 22.11.2005. - №90-111; 30.12.2005. - №111-111; 16.01.2006. - №122-111; 02.03.2006. - №131-111; 04.07.2006. - №151-111; 08.01.2007. - №210-111 Заңдарымен.
3. Конституция халыққа қызмет етеді. Конституция күніне арналған ҚР Президентінің баяндамасы. Егемен Қазақстан. 1996 ж. 30 август.
4. Сарсенбаев Т.Е., Хан А.Л. Уголовный процесс: досудебное производства.Учебное пособие отв. ред. 2000 год.
5. Якупов Р.Х. Уголовный процесс Москва. Издательство Зерцало-1999 год. 226-бет
6. Уголовный процесс. Учебник для студентов юр. вузов и факультетов. - Под ред. Гуценко К.Ф. М.: Зерцало, ТЕИС, 1996 год. – 576 с.
7. Ерешев Е.Е. Қылмыстық іс жүргізу. Жалпы бөлім: Оқулық. – Алматы: Өлке баспасы, 2006 жыл. – 216 б.
8. Когамов М.Ч. Предварительное расследование уголовных дел в Республике Казахстан. Жеті Жарғы, 2004 год.
9. Уголовно-процессуальное право Российской Федерации: Учебник / Отв. ред. П.А. Лупинская. – 3-е изд., перераб. и доп. – М.: Юристъ, 1999 год. 696 с
10. Уголовный процесс. Учебник для студентов юридических вузов и факультетов (с источниками нормативных материалов, образцами процессуальных документов, схемами и ...) / Под ред. К.Ф. Гуценко. - М.: Зерцало, 1999 год. – 586 с.
11. Н.В. Жогин, Ф.Н. Фаткулин. Предварительное следствие. Москва, 1965. 40-бет.
12. Биятов Т.К. Процессуальные проблемы совершенствование деятельности органов дознания в уголовном судопроизводстве. Дисс. На соискания ученой степени к.ю.н. Алматы, 1996 год.
13. Төлеубекова Б.Х., Карсалямов К.Ж., Шкарбаев Б.К., Бекишев Д.К. Уголовное процессуальное право РК. Часть особенная, досудебные стадии. Алматы, 2001 год.
14. Чистяков В. Соотношение дознания и предварительного следствия в советском уголовном процессе. Москва, 1984 год.
15. Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлығы. Алдын ала тергеу мен анықтаманы жүргізетін Қазақстан Республикасының арнайы органдары туралы. 1-бап, 1995 жыл 6- қараша.
16. Иванов В.А. Дознание в советском уголовном процессе. Ленинград 1966 год. 7-с.
17. Куклин Н.В. Неотложные следственные действия. Казань 1967 жыл 16-17-беттер.
18.Нихиенко К.М. Предварительное расследование. Кишинев 1979 год 8-с.
19. Медеу аудындық ішкі істер бөлімінің анықтаушысымен жүргізілген №1160212 қылмыстық іс.
20. Сулейменова Г.Ж. Қылмыстық процесі. Жобалар альбомы. Алматы, 2007 жыл. 122-б.
21. Когамов М.Ч. Краткий научно-практический комментарий к главам нового уголовно процессуального кодекса РК. Алматы, 1998 год.
22. Скамин С.П. Сравнительные таблицы УК и УПК РК, КазССР и РФ. Алматы, 1998 год.
23. Ахмедов Э.М. Актуальные вопросы расследования. Дисс. соискателя научной степени доктора юридических наук. Алматы, 1999 год.
24. Нарикбаев М.С., Юрченко Р.Н. Актуальные вопросы применения
нового уголовного и уголовно-процессуального законодательства РК. Астана, 1999 год.
25. Крылов И.Ф., Бастыкин А.И. Розыск, дознания, следствие. Ленинград, 1984 год.
26. Ленский А.В. Досудебное производство в современном уголовном процессе России и его эфективность. Томск, 1998 год.
27. Павлухин Л.В. Расследование в форме дознания. Учебное пособие. Томск, 1979 год.
28. Михиенко К.М. Предварительное расследование. Кишинев, 1979 год.
29. Содержание предварительного следствия в советском уголовном процессе. Учебное пособие (сборник статей). Краснодар, 1971 год.
30. Марков А.Я. Дознание по делам о преступлениях подследственных следователям. Москва, 1995 год.
        
        ҚАЗАҚ ГУМАНИТАРЛЫҚ ЗАҢ УНИВЕРСИТЕТІ
АЛМАТЫ ЗАҢ АКАДЕМИЯСЫ
Қылмыстық іс жүргізу және криминалистика кафедрасы
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
Алдын ала ... мен ... ара ... ... АЗА ... ... ... Г.Н.
Алматы, 2008ж
МАЗМҰНЫ
|Қысқартулар...........................................................|3 |
|........................................... | |
| |4 ... ... |15 ... ... іс ... ... ала тергеу стадиясының жалпы | ... ... | ... іс жүргізудегі алдын ала тергеу стадиясының жалпы түсінігі, |26 |
|мәні және | ... |
| |45 ... ... ала ... мен анықтаудың жалпы сипаттамасы............. | |
|2.1 Тергеу алдын ала ... ... түрі | ... | ... ... ... ала ... ерекше түрі | ... | ... ала ... міндетті істер бойынша | ... | ... ... ала ... ... ... емес істер бойынша анықтау.... | |
| | ... ... мен ... ала ... айырмашылықтары............... | |
| | ... ... | ... ... | ... ... | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| | ... |- |Қазақстан ... ... |- ... ... ... |- |Конституция ... |- ... ... ... кодексі |
|ҚК |- ... ... ... |- ... ... ... |- ... ... ... ... |- ... ... ... |
|БҰҰ |- ... ... ... ... |- ... Мемлекеттер Достастығы |
|ҰҚК |- ... ... ... ... |- ... іздестіру шаралары |
|ЖІҚ |- ... ... ... ... |- ... ұстау изоляторы |
|Т.б. |- ... ... ... |- ... сол ... |
К І Р І С П ... ... ... Қазақстандағы жеке адамның
құқығы мен бостандығын қамтамасыз ету үшін жеке ... ... ... ... ... көздеген заң базасын құрды, ол
қылмыстық сот өндірісі ... ... ... ... да, қылмыстық
әрекеттің құрбаны болған адамға да қатысты. Ата ... ... ... Конституцияға сәйкес адам ... ... ... және оларға кепілдік беріледі» - деп ... ... ... Конституциясының 13, 14, 16-баптарында
әр азаматтың өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы ... ... ... ... заң мен сот алдында жұрттың бәрінің тең екендігіне,
негізсіз қамауға алынудан, ұсталудан қорғануға, ұсталған, ... ... ... ... ... ... бастап қорғаушының көмегін алуға
құқылы екендігіне кепілдік белгіленген.
Қазақстан Республикасының Конституциясында тұлғалардың ... мен ... ең ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттейтін жүріс-тұрыс ережесін бекітуде ең
алдымен жоғарыда аталған қағиданы еске алуы қажет. Аталған Конституциялық
қағиданың ... іс ... ... және ... ... ... ... орай ережелерді бекітуде аса қажеттілікті
талап етеді. Сонымен қатар, заң актілерінде Конституцияға сәйкес ережелерді
бекітумен қатар, ... іс ... ... қылмыстық қудалау органдары
қызметкерлерінің алдында тұрған негізгі міндеттерін тиімді орындау ... ... ... процестің барысына қатысушы мүдделі ... ... ету ... ... Бұл іс ... орын алуы ... жат ... – қылмысқа, оны тергеуге және алдын алуға қатысты
барлық мәселелер кешенді ... ... ... ... ... баршамыз өмір сүріп отырған қоғамымызда құқықтық мемлекет
құрылды. Құқықтық мемлекетте заңның ... ... ... ... Ата заңымызда көрсетілген әрбір адам және азаматтың, құқықтары мен
бостандықтарының сақталуын, өмірлері мен заңды ... ... ... ... ... қосар үлесі шексіз.
Қоғамда мемлекет, қоғам, құқық, адамның жеке басы туралы түсініктер
жөнінде ... ... ... қылмыстық ізге түсу органдарының
қылмыспен күресу рөлі ... ... ... алға ... ... яғни құқықтық мемлекет құрып, осы мемлекетте қылмысты болдырмау,
алдын алу, ізін кесу ... ... ... табылады. Осылайша қылмыспен
күресу бүкіл қоғамымыздың ең басқа ... ... бірі ... қалмақ.
Жалпы, қылмыстық іс қозғау - процестегі күрделі қызметтердің бірі.
Бұлай дейтініміз оның құрамына қылмыстық факт ... ... ... ... ол ... ... шешім қабылдау, сонымен бірге қабылданған
шешімнің заңдылығы мен негізділігін тексерудегі әрекеттер мен қатынастар
жатады. Дегенмен оның күрделі ... ... заң ... ... қылмыстық процестің жеке дара, бөлек сатысы деп санауға болмайды
деген пікірлер де айтылды. ... ... іс ... ... сай
қылмыстық іс қозғауға қатысты жеке ... мен ... ... ... да қазіргі таңда қылмыстық іс қозғау процестің дербес сатысы
болатындығына күмән ... ... ... ... ... мен шешудегі анықтаушы, тергеуші,
прокуратура, сот және анықтау органдарының қызметтері жариялы ... ... ...... ... ... түрлерінің бірі. Сондай-
ақ, ол жеке тұлғаға, азаматтардың құқықтары мен ... ... ... зиян ... Ол ... ... ... заң нормаларының таралуын қамтамасыз етудегі заңда ... ... ... жылдың 30 тамызында өзіне қылмыстық іс бойынша анықтау мен алдын
ала тергеу жүргізетін арнайы ... ... бап ... Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... 6 ... "Қазақстан Республикасында анықтау мен
алдын ала ... ... ... ... ... 23 ... ... Республикасы
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің" [2] қабылдануы құқықтық мемлекет құруға өз
үлестерін қосты.
Өз кезегінде өмір сүріп, қылмыспен күресудің белгілі бір ... ... ... ... ... ... Республикасының Президенті
Н.Ә. Назарбаев:
- «Мемлекеттік тергеу комитетінің құрылуы қылмысқа қарсы ... ... ... ... [3,1], - ... жылы ... Республикасы Президентінің Жарлығымен Мемлекеттік
тергеу комитетінің таратылуы және жаңа ... іс ... ... енді ... ала ... мен анықтауды ішкі істер ... ... ... және ... ... ... ... алдын ала
тергеу мен анықтау арасындағы елеулі сұрақтарға қайта айналып соғуға ... 1997 ... ... ... ... іс ... аясында билік
жүргізіп келген 1959 жылғы ҚазКСР-інің қылмыстық іс жүргізу кодексі ... 23 ... ... ... ... ... ... жойып енді алдын ала тергеу мен анықтау жүргізудің тәртібі,
жүргізетін органдар шеңбері кеңейіп құқықтық реформалаудың жаңа бір ... ... ... бері оған ... ... ... күннен күнге жаңаруына байланысты онда ... ... жыл бойы ... жүйеде жұмыс істеп келген қылмыстық іс жүргізу
1997 жылы жаңа ҚІЖК-інің қабылдануымен жаңа бір ... пен ... деп ... ... өз ... ... тәуелсіз мемлекет
болғанына 15 жылдан асқан біздің еліміздің процессуалдық заңдылығы ... ... ... қоғамның қайта жаңару мен даму кезеңінде
қылмыстық іс бойынша анықтау мен алдын ала тергеудің де жаңа ... ... және ... ... Осыған байланысты бұл стадияда негзгі
процессуалдық функциялардан басқа (қылмыстарды ашу, қылмысты жасаған адамды
әшкерелеу және т.б.), ... ... және ... ... ... ... ... толтыру, мүліктің тәркілену
мүмкіндігін ішінара қамтамасыз етуші функциялар да атқарылады. Бұдан біз
аталған ... ... іс ... өзге стадияларының ішіндегі
негізгісі, маңыздысы және аса өзектісі деп көрсете ... ... ... ... ... ... да көптеген өзгертулер мен толықтыруларды
күтуде. Атап айтсақ, жоғарыда ... ... ... және ... осы ... оған қатысты қылмыстық қудалауды жүргізуші органмен
белгілі бір мәжбүрлеу шараларын қолдану арқылы жүзеге ... ... бір түрі ... ... соның ішінде қамауға алудың
санкциялануына қатысты Қазақстан ... ... ... ... ... жылы санкция тек сотпен ... деп ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ҚІЖК өзгертулер
мен толықтыруларды болжайды.
Сол себепті мен осы ... ... ... ретінде «Алдын ала тергеу
мен анықтаудың ара қатынасы» мәселесін ... Бұл ... ... мен
алдын ала тергеу мен анықтаудың жалпы сипаттамасына тоқталып, олардың
негізгі ұқсастығы, ... мен ... ... ... ... жазуда мен негізінен Қазақстан мен алыс-жақын шетел ... заң ... ... және заң ... ... ... мен ... пайдаландым.
Дипломдық жұмыстың алдын ала тергеу қылмыстық процестің дербес сатысы
екендігін, ондағы ... ... ... мен ... ... қызметінің маңызы, ... мен ... мен ... ... және ... ... зерттеудегі
үлесі өте зор болып табылады. Сонымен бірге бұл жұмыс мемлекетіміздің осы
тұрғыдағы проблемаларды шешуге қосылған үлкен үлесі ... ... ... ... ... ... алынды:
Алдын ала тергеу сатысының алдағы уақытта процестің дербес сатысы
ретінде қалуы және оның ... ... ... ... іс шаралар
айқындалған.
ҚІЖК-де көрсетілген анықтау органының ... ала ... ... ... ... керек. Бұл алдын ала тергеуді жүргізуге өкілетті
тұлға тергеушінің мәртебесіне кедергі келтіреді және ... ... ... ... ... қайшы.
Егер анықтау органында алдын ала тергеу жүргізу құқығы қалдырылған
жағдайда, ... ... ... ала тергеу жүргізу ... ... не ... ... ... ... ... негізінде
қабылдануы керек. Ал шешім материал келіп түскен кезден бастап 24 ... ... ... ... мен ... ала тергеу жүргізу қалдырылған жағдайда оның
негіздері заңда жеке-жеке нақтылап көрсетілуі тиіс. Бұл ... ... ... мен анықтаушының өз өкілеттігін асыра пайдалануының алдын
алады.
Бітіру ... мына ... ... ... іс ... ... ала ... стадиясының жалпы сипаттамасы.
1.1. Қылмыстық іс жүргізудегі алдын ала тергеу ... ... ... мен ... ... ала тергеу мен анықтаудың жалпы сипаттамасы.
2.1. Тергеу алдын ала тергеудің негізгі түрі ретінде;
2.2. Анықтау ... ала ... ... түрі ретінде;
2.3. Алдын ала тергеу міндетті істер бойынша анықтау;
2.4. Алдын ала ... ... ... емес ... ... ... Анықтау мен алдын ала тергеу айырмашылықтары.
Қорытынды.
Еліміздің Конституциясы құқықтық мемлекет ... ... ... рөлі мен орнын айқындап береді.
Қазір біздің мемлекетіміз алға қарай дамып келеді, яғни заман, қоғам
талаптарына сай өзгерістер болуда. Оны ... ... ... ... ... ... Қылмыстық іс жүргізу заңнамасы үздіксіз
алға ілгерлеуде. Оған енгізілген ... ... ... ... жүйесінің дамуына маңызды әсерін тигізуде.
Қоғамдық құрылымдағы өзгерістер, әсіресе, кейінгі жылдары ... ... ... ... ... ізге түсу ... ... да күшейтіп, оның құқығын көтере түсуде. Осы айтылған мәселелер,
тақырыптың өзектілігін, құндылығын көрсетеді.
Алынған зерттеу нәтижелері Қазақстан Республикасының Конституциясына,
қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... туралы, ішкі істер органдары туралы және басқа да
заңдарға, ғылыми еңбектерге, іс ... ... ... ... ... М.С. Строгович, Н.В. Жогин, Ф.Н. Фаткуллин, Е.Е. Ерешев,
М.Ч. Қоғамов, В. Чистяков, Т.Е. Сарсембаев, О.Л. ... және ... ... ... ... ... сыни ... баға берілген.
Әрбір ғылыми нәтижеге негіздеме ретінде ізденуші белгілі ... ... ... ... ... ... ... көзқарасына талдау жасап, қолданыстағы заң нормаларына терең
ғылыми талдау ... жаңа ... ... қол ... ... іс ... алдын ала тергеу стадиясының жалпы сипаттамасы.
1.1.Қылмыстық іс жүргізудегі алдын ала тергеу жүргізу стадиясының жалпы
түсінігі, мәні және ... ... ... ... сәйкес «алдын ала тергеу» («алдын ала
іздестіру») – бұл ... ... осы ... ... ... істің мән-жайының жиынтығын анықтау, белгілеу, тиянақтау және
қылмыс жасаған адамдарды қылмыстық жауапқа тарту ... ... ... іс ... ... ... 7-бабының 15-тармағына сәйкес «анықтау» – бұл анықтау
органдарының осы ... ... ... ... істің мән-жайдының
жиынтығын анықтау, белгілеу, тиянақтау және қылмыс жасаған адамдарды
қылмыстық жауапқа тарту ... ... ... ... іс ... іс жүргізу барысы бірнеше, әрқайсысының жеке маңызы бар
кезеңдерге бөлінеді. Ол ... ... ... ... деп
аталады.
Стадиялардың әрқайсысы мынадай белгілермен сипатталады:
1. Әр стадия іс жүргізудің жеке кезеңі ... ... ... ... ... ... Әр стадияның жеке маңызы және өзіне тән міндеттері
бар;
3. Әр стадияның ... ... ... ... және бұл ... субъектлері
көрсетілген;
4. Әр стадия – оның ... ... ... қабылдаумен аяқталады.
Қылмыстық процестің стадияларына мыналар жатады:
1) қылмыстық істі ... 2) ... ... 3) ... сот
талқылауын тағайындау; 4) басты сот талқылауы; ... ... ... ... ... өндіріс);
6) үкімді орындау. Бұл стадиялардың алдыңғы екеуі (қылмыстық
іс қозғау және алдын ала ... ... ... ... ал кейінгілері сотта болатын іс ... деп ... іс ... ... қылмыстық процестің негізгі стадиялары
болып табылады (бұлардан ... ... ... да бар, олар жөнінде
кейінірек айтылады). Бірақ, әр қылмыстық істің ... алты ... өтуі ... ... ... ... іс қозғалған жағдайдың
өзінде, одан кейін алдын ала тергеу жүргізудің барысында бұл іс заңды түрде
қысқартылуы мүмкін. Олай ... ... жеке ... ... іс ... ... стдадиялардан өтіп аяқталады. Немесе, қылмыстық іс ... үкім ... ал бұл ... ... ... ... өндіріс қажет
болмайды.
Кез келген қылмыстық істі сот отырысында талқылап және сол іс ... ... ... ... ... көрсетілген тәртіппен және ... ... ... ... ... ... ... оны айыпкер
ретінде жауапқа тартып, оның тергеу мен соттан қашып кетпеуіне жағдай жасау
керек. Өйткені осы алдын ала ... ... ... сот ... ... оның ... заңды әрі негізді болмақ.
Жоғарыда көрсетілген екі стадияның алғашқысы сотқа дейінгі іс жүргізу
істі сот отырысында талқылап, мәні ... ... ... үшін ... ... тәртіппен жүргізілетін тергеу ... ... ... ... ... осы ... алдын-ала тергеу әрекеттерінің
барлық процессуалдық міндеттері орындалады.
Ал енді осы Алдын-ала тергеудің анықтамасына тоқталайық. Отандық немесе
ресейлік авторлар өз ... ... ... әр ... ... Т.Е. ... А.Л. Хан ... дейінгі іс жүргізу бұл Қазақстан
Республикасының қылмыстық процессуалды заңдылығына сәйкес қылмыстық іс
қозғау ... ... ... істі ... ... ... стадиясы деп атаса [4,25], Р.Х. Якупов алдын ала ... ... айып ... ... және ... ақтап шығуға, қылмыспен
бұзылған азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, қылмысты ашу мен
қылмыскерді ұстау және жауапқа ... ... ... процессуалды
заңдармен реттелетін мемлекеттік қызметі деп түсінік береді [5,226]. ... ... ... ... ... және ... ... қадағалауы жүйесінде жүзеге асырылатын тергеуші мен анықтама
органының қызметі [6,26].
Профессор Е.Е. ... ... ... ... - әр қылмысты тез
және толық ашып, айыпты адамды ... ... ... ... ... мен ... органдарының қызмет жүйесі. Қылмыстық іс
бойынша тергеу жүргізудің екі нысаны бар: 1) анықтау, 2) алдын ала тергеу.
Заңға сәйкес, ... ... ... және ауыр ... ... ала ... жүргізіледі. Сондықтан алдын ала тергеу – қылмыстық
істерді тергеудің негізгі нысаны ретінде қаралады. Заңда ... ... ... ауырлығы орташа қылмыстар бойынша анықтау жүргізу ... ала ... ... қауіпсіздік комитетінің, Ішкі істер және Қаржы
полициясы органдарының тергеушілері ... ... ... ... ... органдар: ішкі істер органдары, қаржы ... ... ... шекара бөлімдерінің командирлері және т.б. Бұл
органдар әрқайсысы өз ... ... ... ... ... ... жүргізеді. Осы мемлекеттік органдардың анықтау қызметінің атқаратын
лауазымды адамы анықтаушы деп аталады.
Алдын ала тергеу жүргізудің ... ... ... адам ... ... болса, онда тергеуші айыптау қорытындысын жазып (анықтау
жүргізілген жағдайда анықтаушы айыптау хаттамасын жазады), ... ... ... ... ... ... ... беріледі. Прокурор
істің материалдарын жан-жақты тексеру арқылы айыпталушы сотқа беруге жатады
деп тапса, ол бұл жөнінде ... ... істі ... шешу үшін ... ... ... жібереді [7,10].
Алдын ала тергеу дегеніміз алдын ала тергеу ... мен ... ... тез және ... ашу дәлелдемелерді табу, жинау,
зерттеу, бағалау және пайдалану, қылмыстық істі жан-жақты толық объективті
түрде ... ... ... адамдарды табу, оларды қылмыстық
жауапкершілікке тарту, қылмыстың жасалуына себеп болған ... ... ... ... зардапты толықтыруды қамтамасыз етуге
бағытталған ҚІЖК-нің нормаларымен реттелетін қызметі.
Сондай-ақ ҚР ҚІЖК сотқа дейінгі іс ... ... деп ... береді:
қылмыстық іс қозғаннан бастап оны мәні бойынша іс ... ... іс ... жеке ... мен ... тарабының материалдарын
дайындау [8,81].
Алдын ала тергеу қылмыстарды тез және толық ашу, ... ... ... ... айыпталушы ретінде тану, қылмыстардың ... ... ... ... оның жасалуына әсер еткен ... ... табу мен жою, ... ... ... ... орнын
толтыруды қамтамасыз ету бойынша шараларды қабылдау мақсатында, солардың
негізінде іс үшін ... бар ... ... дәлелдемелерді жинау,
тексеру және бағалау бойынша прокурордың қадағалауымен жүзеге ... ... және ... ... ... [9,281].
А.И. Трусов, Н.Ф. Гуценко осы әрекеттердің ... ... ... ... байланысты, әдетте олар екі жеке топты ... ... ... ... ... ... ... солар арқылы анықтау органдары,
тергеуші немесе прокурор алдын ала тәртіпте ... ... ... ... және ... байланысты мәселелерді шешеді ... ... тану үшін ... тінту, алу, тексеру, куәландыру,
сараптама тағайындау).
2. Өзге де, ең алдымен іске қатысушы адамдардың құқықтарын ... ... ... әрекеттері (айыпталушыны айыпталушы ретінде тану
туралы қаулымен таныстыру, оған тиісті құқықтарын түсіндіру, жәбірленушіні,
азаматтық ... мен ... ... ... ... ... ... құқықтарын түсіндіру және оларды ... ету және ... ... ... ... ... ... әрекеттері ҚР-ның ҚІЖК-
нің 26-33-тарауларында бекітілген.
Негізінен алып қарасақ барлық авторлардың айтып отырғаны дұрыс. Айтылуы
әр ... ... ой ... Мен өзім Н.В. ... ... ... ... ала тергеуге берген анықтамасына толықтай қосыламын.
Онда былай делінген алдын ала тергеу – ... ... және тез ... ... қадағалау негізінде анықтау органы мен тергеу ісінің
іс үшін маңызы бар дәлелдемелерді жинау, тексеру және ... ... ... ... ала ... ... ашу, кінәләнә жауапкершілікке
тарту, істің сотқа өтуіне алғы ... ... ... ... ... ... ... заңи нормаларды ... ... ... бір ... боп ... [11,35].
Алдын ала тергеу стадиясының алғы шарты ол қылмыстық істің қозғалуы боп
табылады. Қазақстан Республикасының ҚІЖК-нің ... ... ... себептері және негіздері көрсетілген:
■ азаматтардың арызы;
■ кінәні мойындап келу;
■ мемлекеттік ... ... ... немесе ұйымда басшылық қызметін
атқарушы тұлғаның хабарлауы;
■ бұқаралық апараттар құралдарының хабарлауы;
■ қылмыстық істі қозғауға уәкілетті ... ... ... қылмыс ізін
табуы.
Қылмыстық істі қозғау қылмыстық іс жүргізу құқығының жеке бір стадиясы.
Бірақ ... ... ... іс ... ... ... ала ... бір бөлігі ретінде қарастырады. Мысалы заң ғылымдарының докторы
М.Ч. Когамов алдын ала тергеуді 15 этапқа ... ... ... ... қабылдау, тіркеу және қылмыстық істі қозғау әрекеттерін алдын ала
тергеудің бір бөлігі деп көрсеткен [8,85].
Н.В. Жогин мен Ф.Н. ... өз ... ... істі ... ... ала тергеу стадиясына кіргізуге қарсы, олардың пайымдауынша
іс қозғауды алдын ала тергеудің бөлігі деп қарау қылмыстық ... ... ... де, ... ... де ... ... автор алдын ала тергеу стадиясын толық және дұрыс
түсіну үшін іштей ... ... заң ... ... ... Т.К. ... ала ... стадиясын
негізгі үш этапқа бөледі:
1- қылмыстық іс қозғалғаннан кейінгі тергеу әрекеттерінен тұлғаны айыпкер
ретінде тартқанға ... ... іс ... ... ... ... кейін айыптау қорытындысы
шыққанға дейін;
3- істі прокурордың қарауы және ... ... оны ... ... ... ... 1997 жылы 13 желтоқсанда қабылданған Қылмыстық
іс жүргізу кодексінің 8-бабында былай көрсетілген:
Қылмыстық процестің міндеттері ... тез және ... ашу, ... ... ... және қылмыстық жауапқа тарту, әділ сот
талқылауы және қылмыстық заңды ... ... ... ... ... іс ... яғни алдын-ала тергеудің негізгі міндеті
жоғарыда көрсетілгендердің ішіндегі қылмыстарды тез және толық ашу, ... ... ... және ... ... тарту боп табылады.
Менің бұлай деп міндеттерді бөлу себебім қылмыстық процестің міндеттерін
әрбір орган өз ... ... ... тергеу органдары қылмысты тез
және толық ашуға міндеттенсе, сот ... әділ сот ... ... ал ... сол ... әрекеттері негізінде адам мен азаматтың
конституциялық құқықтары мен бостандықтарының ... ... ... ... ... қадағалайды.
Заңи әдебиеттерде алдын ала тергеудің міндеттерін толығымен ... Онда тек ... ... ... ... заң ... міндеттеріне қосылған. Р.Х. ... ... ... ... ... ... істі шешу үшін ... жинауды
атап көрсетеді [5,226]. Профессор В.Н. Григорев өз ... ... ... міндеттерін 7-бөледі:
- қылмысты толық және тез ашу, кінәліні ұстау;
- ... ... ... ... ... ... және ... зерттеу;
- сот талқылауында қолдану үшін дәлелдемелерді табу және ... ... ... ... ... деп ... ... мен негізділігін;
- айыпкерді қылмыстық іс ... іс ... ... қылмыспен келген зардаптың бар жоғын анықтау, бар болса мөлшерін
анықтап, зардаптың орнын толтыру үшін шаралар жүргізу;
- ... ... ... ... ... анықтап, оларды жоюдың
шараларын жасау. Алдын ала тергеудің ... ... ... ... Т.Е. ... пен Н.А. Ханда қолданған [4,25].
Алдын ала тергеудің негізгі міндеттерінің бірі қылмыскерді табу мен оны
жауапкершілікке тарту десек, осы жерде ... тағы бір ... ... ... ... Республикасында адам мен азаматтың құқытары
мен бостандықтарын қорғау конституциялық принцип болғандықтан ... ... қате ... ... Сол ... ... ... ҚІЖК-і
алдын ала тергеудің үстінен прокурорлық қадағалауды өзіне енгізген (ҚР ҚІЖК
197-бап).
Сотта қылмыстық істің дрыс талқылануы, мәні ... ... ... ... ... бірден-бір осы алдын-ала тергеу әрекеттерінің нәтижесіне
байланысты. Сондай-ақ егер дәлелдемелер толық жиналса, ... ... ... ... ... ... ... іс кідірмей тез
шешіледі. Себебі сот шешімі алдын-ала тергеу ... ... ... ... ала тергеудің дәлелдемелерді ... ... ... ... заңды және толық болуы сот шешімінде әделетті болуының бірден-
бір кепілі. Қазастан Республикасының Конституциясының 75 және 77 баптарына
сәйкес ... ... сот ... тек сот қана ... ... ... кінәлі екендігі заңды күшіне енген сот үкімімен танылғанша ол
жасалған қылмысқа кінәлі емес деп ... Міне осы ... ... мен ... ... ... үшін сот жақсы көлемді және
толық жиналған дәлелдемелерге ие болуы керек. Ал ... осы ... ... ... ала ... ... ала ... органдары сот органдарына
байланысты бағынышты, көмекші және алдын ала ... ... ... ... сот ... жиналған дәлелдемерді дұрыс тиянақтап, жеткіліктігі,
қатыстылығы мен айғақтылығына дұрыс баға беруге қолайлы болса, алдын ала
тергеу сол дәлелдемелерді ... ... ... боп ... ала тергеу процессуалдық нормаларды қатаң түрде ... ... ... және объективті түрде жүргізілуі тиіс. Істің бұлай
жүргізілуі заңның мына принциптеріне ... ... ... Бұл ... алдын ала тергеу әрекеттері азаматтардың заңды мүдделері мен
құқықтарын қорғауға байланысты міндеттерін атқара ... Ал ол ... ... ... ... ... ... әкеп
соғады.Қазақстан Республикасының ҚІЖК-нің 15 бабы: ... ... ... ... ... ... тұлғалардың құқытары мен
бостандықтарын қорғауға міндетті ... .
Қазақстан Республикасының ... ... ... бойынша
сезіктінің немесе айыпталушының қылмыс жасауға қатысқаны ... егер ... ... ... үшін барлық мүмкіндік туылса
қылмыстық іс қысқарады. Ал іс қысқармай сотқа жету үшін ... ... ... ... ... барлық мүмкіндігі пайдаланыла отырып
жүргізілуі тиіс.
Алдын ала ... ... ... көпшілігінде жүргізіледі. Тек
ерекше жағдайда жеке айыптау істері бойынша алдын ала тергеу жүргізілмейді.
Тек егер әрекет дәрменсіз немесе ... ... ... не басқада
себептер бойынша өзіне тиесілі құқықтарды өз бетінше пайдалануға қабілетсіз
адамдардың мүдделерін қозғайтын болса, ... жеке ісі ... ... ... ... де іс қозғауға құқылы және ... ... мен ... ... ... іске тергеу
тағайындайды.
Алдын ала тергеу қылмыстық істі қозғағаннан бастап айыптау қорытындысы
немесе айыптау хаттамасы шыққанға дейін не іс ... ... ... ... ала ... ... қылмысты толық және тез ашу ғана ... ... ... боп ... ... ... ... алдын ала тергеу басқа қылмыстардың алдын алу керек. ... ... ... және ... кесуде ең басты міндет боп табылады.
Заңдылықтың жақсылығы қылмыстарды ... ... ... ... ... ... ала тергеуге үлкен көңіл бөліп қараймыз.
Алдын ала тергеудің мәні мынада:
■ бұл стадия логикалық түрде қылмыстық іс ... ... ... сотта істі қарау мен мәні бойынша шешім шығарудың ... ... жеке ... ... ... әдіс ... ... спецификалық
міндеттері бар;
■ алдын ала тергеудің сапалығына сот шешімінің заңдылығы мен негізділігі
тәуелді;
■ алдын ала тергеу стадиясына өту ... ... ... ... сот ... ... ала тергеу жүргізілмей бола алмайды.
Осы жерде айта кететін бір жайт қылмыстық іс ... ала ... ... ... ... мүмкін. Бұдан шығатын тұжырым алдын ала тергеу сот
отырысына көмекші құрал ретінде және істе мәні ... ... ... ... әрекеттерін жүргізу, айып тағу, айыпты ... ... ... ... ... және ... ... пайда болуы мүмкін. Бірақ біз бұл іздеу әрекеттерін жедел-
іздестіру қызметімен шатастырмауымыз керек.
Алдын ала ... ... заңи ... үш ... ... Олар:
1- Алдын ала тергеу.
2- Анықтау.
3-Хаттамалық нысандағы сот өндірісі.
Ресей Федерациясының ... ... ала ... осындай үш түрін
қарастырады. Ал біздегі қызмет етуші қылмыстық процессуалды заңдылық алдын
ала тергеудің екі түрін қарастырған:
- ... ала ... ... ... 1998 ... ... Қазақстанда жұмыс істеп келген ҚазКСР-нің
қылмыстық іс жүргізу кодексіне сай біздің елде де ... ... ... ... ... 1998 жылдың 1 қаңтарында күшіне енген Қазақстан
Республикасының ҚІЖК-не сәйкес хаттамалық нысандағы сот ... ... ала ... - ... ... осы Кодекспен белгіленген
өкілеттік шегінде істің мән-жайының жиынтығын анықтау, белгілеу, бекіту
және қылмыс ... ... ... ... тарту жөніндегі сотқа
дейінгі қызметтің іс жүргізу нысаны ( ҚІЖК 16-тармақ, ...... ... осы ... белгіленген өкілеттік
шегінде істің мән-жайының жиынтығын анықтау, белгілеу, бекіту және қылмыс
жасаған ... ... ... тарту жөніндегі сотқа дейінгі іс
жүргізу нысаны (ҚІЖК ... ... ... ... ала ... екі ... біз келесі
тарауларда толығымен тоқталамыз. Ал ... ... ... алдын ала
тергеудің түсініг, мәні, маңызы жайлы бола бермек.
Алдын ала ... мәні мен ... ... – бұл ... ... алдын ала тергеуге өкілеттігі бар ... ... ... заңмен бекітілген тәртіп пен негізде қылмыстың жағдайын
анықтайды, тұлғаның кінәлілігін, оның жауаптылығының дәрежесі мен ... ... мән ... ... ... шығынның көлемі мен дәрежесін
анықтап оның орнын толтыратын ... ... ... ... ... ... ... және айыпталушының шынайы жағдайын
анықтауға кедергі келтіретін қиындықтарды ... оның сот және ... ... келуіне шаралар жасайды, қылмыс жасауға ... ... оны ... ... ... ... азаматтарға тәрбиелік
және ескертпелік ықпал жасайды [13,15].
Алдын ала тергеу ісін жүргізудің стадиясының маңызы:
- бұл саты қылмыстық іс ... ... ... жалғасы болып
табылады және істің түбегейлі қарау және шешу ... сот ... ... ... саты ретінде өзіне тән ерекше міндеттері бар, олар іс
жүргізу
әдістері мен ... ... ... ... шешіледі;
- істі сотта шешудің заңдылығы мен дер кезінде алдын ала тергеу
ісін
жүргізуді жүзеге асырудың сапасына байланысты ... ... ала ... ... ... көшу ... іс қозғаудың
заңдылығын білдіре алады;
- алдын ала тергеу ісін жүргізбейінше, істі ... ... ... ала ... ... жалпы шарттарының маңызы мынада:
- оларды сотқа дейінгі қызметінің бүкіл кезеңі бойында күшенді
болатын іс жүргізу ережелері бар, олар ... ала ... ... ... іс-әрекеттерге қолданылады;
- белгіленген ережелердің бұзылуы іс ... ... сот ... нақты барысына теріс әсер алатын әр түрлі құқықтық зардаптар
туғызуы мүмкін;
- қылмыстық сот ісін ... ... ... ... ... ... ... табылады;
- алдын ала тергеу сатысының іс жүргізу шекараларының
анықтайды;
- жалпы шарттар ретінде көзделген ережелерді сақтайды, сотта істі
дұрыс шешудің негізі болып табылады. ... ала ... мен ... жалпы сипаттамасы.
1. .Тергеу алдын ала тергеудің негізгі түрі ретінде
Қазақстан Республикасының ҚІЖК-нің ... ... осы ... ... бірінші бөлігінде және 285-бабында көрсетілген қылмыстар туралы
істерді қоспағанда, барлық қылмыстық істер ... ... ... ала ... ... ... немесе өздерінің дене немесе
ақыл-ой кемістіктеріне байланысты өздерінің қорғану құқықтарын өздері
жүзеге асыра алмайтын ... ... ... туралы барлық қылмыстық
істер бойынша жүргізу міндетті.
Қылмыстық істер бойынша алдын ала ... ... ... Ішкі ... және ... ... ... тергеушілері
жүргізеді.
Қылмыстық істерді тергелуі бойынша бір органнан екінші органға беру
ҚІЖК-не сәйкес жүргізіледі.
Қылмысты тергеуде алғашқыда анықтау іс үшін ... ... ... ала тергеу қылмыстық істі тергеудің соншалықты маңызды әрі ... боп ... ала ... ... ... ... ... жағдайының жан-
жақты, толық және ... ... ... ... сондай-ақ
кінәлінің жағдайын ауырлататын не жеңілдететін, ақтайтын не кінә ... ... ... ... ... тергеу әрекетін жүргізудің тәртібі және
процессуалды шешім қабылдауы бәрі заңменен алдын ала тергеуге ... ... ... ала ... сотқа дейін және сот үшін қызмет деп
түсіндіреді. Бұл сипаттама дұрыс, ... ... дәл ... Өйткені кейбір
істер егер оған заңды негіздер болса сотқа кетпей қысқарылып кетуі мүмкін.
Негізінен тергеудің бұл түрі ... ... көп ... байқағаным
заңгерлердің көбісі оның міндеттерін және атқаратын қызметіне тоқтала келіп
оған ... ... Айта ... жайт ... ала тергеудің міндеттерін әр
автор әр ... ... ... Н.В. ... мен Ф.Н. ... ...... жауапкершілікке тартуға негіздеу, оны ұстау және жауапқа
тарту дейді [11,40].
Бірақ бұл көзқарас кеңінен ... жоқ. ... ... ... ... ... алдын ала тергеуді айыптауға икемдейді, ал ... ... ... және ... жүргізілуіне кедергі келтіреді.
Енді бір ғалымдардың айтуынша алдын ала ... өз ... ... ... ... және еш бір ... тұлға жауапкершіліктен қашып
кетпеуіне жағдай жасауға тырысады. ... ... ... ... оның алдын алу кіреді.
Жоғарыда айтылғандарды егер алдын ала тергеудің міндеті деп қарасақ,
оларды оның алдына қойған мақсаты деп те ... ... бар. ... ... ажырата білуіміз керек дейді.
Сондай-ақ егер іс бойынша анықтама ... онда ол ... ... ... ... қалады және осы этапта осы тергеу стадиясының барлық
міндеттере шешіледі. Яғни қылмыс ... ... ... ... ала ... ... ... көпшілігінде жүргізіледі. Бұл
жердегі көпшілігі деген сөзге мән берсек, яғни алдын ала ... ... ... ... ... ... ҚІЖК-нің 37-бабының 5-
тармағына сәйкес жеке айыптау істері бойынша, егер жәбірленушінің арызы
болмаса ... іс ... ... іс қозғалмаса тергеуде
жүргізілмейді деген сөз. Ол ... ... ... ... заң ... жолын қарастырған. Осы жерде айта кету керек егер
әрекет дәрменсіз немесе басқаға тәуелді жағдайдағы не ... ... ... ... ... өз бетінше пайдалануға ... ... ... ... прокурор жеке айыптау ісі бойынша
жәбірленушінің шағымы болмаған кезде де іс ... ... екі ... ... секілді алдын ала тергеу ... ... жаңа ... ... екі ... жүргізіледі:
1) өзінің лауазымына қарай тек тергеушілер ғана жүргізетін алдын ала
тергеу. ҚІЖК-і 64-бабының 1-бөлігіне ... ... ... болып
табылатын тергеушілерге мыналар жатады: - Ішкі істер ... ... ... және ... полициясының тергеушілері
жүргізеді;
2) Қазақстан Республикасының ҚІЖК-і 288-ші бабының 3-ші тармағына сәйкес
анықтау органдарында алдын ала тергеуді ... Бұл ... ... ... қызметіне алдын ала тергеу жүргізу міндетті болып
табылмайтын істер бойынша алдын ала тергеп-тексеру ... ... ... ... тергеуді тергеушілер емес негізгі анықтау органдарының
анықтаушылары ... Ол ... Ішкі ... ... ... ... Ұлттық қауіпсіздік органдары, әскери полиция органдары, әділет
органдары, шекара қызмет органдары, ... ... ... ... ... органдарының алдын ала тергеу ісін жүргізуі үшін мынадай
негіздер ... - ... ... ... ... ... адамның анықталмауы,
жалпы ереже бойынша оған қатысты алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес;
кәмелетке толмағандардың ... дене яки ... ... ... қорғану құқықтарын жүзеге асыра алмайтын адамдардың
қылмыстар жасауы.[19,57].
Осы жерде менің қосқым ... ... ала ... прокурор да жүргізе
алады.
Прокурордың істі алдын ала тергеу немесе ... ... ... ... ... органдарына жіберуге (ҚІЖК 189-бабы) ... ал ... іс ... ... 194-бабының 2-
бөлігіне сәйкес ... өзі ... ... ... ... іс ... дереу кірісуге міндетті болатынан ескеру керек. Алынған нұсқаулар
жөнінде жоғары тұрған прокурорға шағымдану ҚР ҚІЖК –і ... ... ... ... ... реттерде олардың ... ... ... қызметіндегі өз құқықтарын жүзеге асыру
үшін қылмыстық іс қозғау ... ... ... ... өзгеше әдістер, құралдар белгіленбеген. Жоғарыда баяндалғандардан
көріп отырғанымыздай, оған берілетін құралдар әмбебап болып ... ... ... ... ... ... қолданылады. Прокурорлық
қызмет тәжірибесі қылмыстық іс ... ... ... ізге ... жол ... аса кең ... құқық бұзушылыққа бағдарланған
тәжірибелік мағлұматтарға негізделген бірқатар басымдықтар қалыптастырылды.
[19,51].
ҚІЖК-нің 198-бабына сәйкес алдын ала ... ... ... Ал ... ... ... Республикасының Бас Прокуроры егер
тергеу жүргізудің толық еместігі мен ... ... ... ... ... қиындылығы мен маңыздылығы кезінде бірнеше алдын ала
тергеу жүргізетін ... ... ... ... тобын құрып,
оның жетекшісі ретінде прокурорды тағайындай алады. ҚІЖК-нің 199-бабына
сәйкес тергеу тобының ... ... ... ... ... істі өз ... алады, тергеу тобының жұмысын
ұйымдастырады, басқа тергеушілердің ... ... ... істі ... және ... қылмыстық істі толық
не ішінара қысқартады, тоқтата тұрады, ... ... ... ... ... туралы ходатайство жасайды, бұлтартпау
шараларын қолдану ... ... ... ... ... және ... сипаттағы мәжбүрлеу
шараларын қолдану туралы мәселені ... ... үшін істі ... ... ... жасайды және оған қол қояды;
- басқа тергеушілер жүргізетін тергеу әрекеттеріне қатысады, тергеу
әрекеттерін жеке өзі жүргізеді.
Бұл жерден ... ... ... ... жетекшісі болған прокурорда
осы құқықтарға ие. Яғни олда алдын ала тергеу жүргізеді.
Ресей Федерациясында тергеуді ішкі ... ... ... тергеушісі және федералдық қауіпсіздік қызметінің ... 1995 ... ... ... осы ... жүргізген болатын. Ал
1995 жылдың 30-шы тамызында Қазақстан Республикасының ата заңы ... ... ... ... 1995 ... 6-шы ... ... Президентінің заң күші бар жарлығымен алдын ала
тергеу мен анықтау жүргізетін арнайы органдар құрылды.
Мемлекеттік қалыптастыру, жаңа ... ... құру ... ... ету негізінен кеңестік дәуірден ... ... ... тән ... еді. Ал ... мемлекет құруды көздеген Қазақстан
сияқты елдерге ең басты мәселе жаңадан қалыптасқан қоғамдағы жаңа ... ... боп ... Ол үшін осы ... ... ... жақсарту керек болатын.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде ... ала ... ... ... болу ... тергеушінің әрекеттері жақсы нәтижеге жету үшін
алдын ала тергеуді жүргізуді іске асыратын ... ...... ... ету ... 1995 жылы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жинастырған ерекше орган боп
табылды. Кеңес дәуірінен кейінгі ТМД ... ... ... байланысты
жаңа органдар құрған бірден бір мемлекет Қазақстан болды.
Негізінен бірыңғай мемлекеттік тергеу аппаратын құру КСРО кезінен ... боп ... ... іс ... ... ... үш этапынан өтті:
Алғашқы этап – бұл он жылдықтар ішінде Қазақстанда Ресей федаративті
мемлекетінің ҚІЖК жұмыс жасаған ... 1923 ... 1960 жылы ... рет
Қазақстанның қылмыстық-процессуалды заңдылығы қабылданғанға дейін.
Ал екінші этап – 1960 ... ... ... яғни ... ... ел ... дейін. Бұл кезеңде заңдылық өз мазмұнын өзгертпесе де
негізгі даму кезеңінде болды. Осы ... ... ... ... ... мен толықтрулар енгізілді.
Соңғы этап бұл Қазақстанның тәуелсіздік алғаннан кейінгі ... ... ... жаңа ... ... ҚІЖК қабылданды.
Алдын ала тергеу аппараты 1928 ... ... сот ... ... ал алдын ала ... ... ... ... Бұл жағдай КСРО ... 1958 ... ... ... ал ... ол ... ... 1-қаңтарына дейін
болды.
1959 жылдың 22 шілдесінде Қазақстанда алғашқы ... 1 ... ... күшіне енген ҚІЖК-не сәйкес алдын ала тергеуді жүргізу құқығы
прокуратура органы мен ... ... ... ... 1963 жылы 15-і ... бастап жоғарыда айтылған құқық Қазақ КСР-
нің қоғамдық тәртіпті ... ... ... ... ... ала ... жаңалануға 30 тамыз 1995 жылы ұшырады.
1995 жылы 30 ... ... ... ... ала ... ... ... көзқараспен келіп, өзіне сот пен прокуратура ... ... ала ... ... ... ... енгізген.
Конституцияның орындалуын жүзеге асыру мақсатында Қазақстан Республикасының
Президентінің 1995 жылы 6 ... күні ... ... алдын ала
тергеу мен ... ... ... ... ... туралы»,
«Қазақстан Республикасының Мемлекеттік тергеу комитетін құру туралы» ... бар ... ... ... ведомствалардан емес, ТМД-да өзіне
ұқсайтын орган жоқ, бұрынғы тергеу ... ... ... ... тергеу комитеті құрылды. Негізінен бұндай комитетті құрудан 50-
ші жылдарда бас тартылған. Мысалға М.С. Строгович өз ... «... ... ... ала тергеу министрлігін құруымыз керек емес қой» деп жазған
[8,14].
Мемлекеттік тергеу комитетінің құрылуымен алдын ала ... ... ішкі ... ... ... тасталды. Бірақ алдын ала тергеуде
монополия болмас үшін алдын ала ... ... ... ... ... Ал ... тергеу комитетіне алдын ала тергеу мен
анықтау жүргізу және жедел іздестіру қызметінде жүктелді.
Қазақстан Республикасы ... 1995 ... 6-шы ... заң ... жарлығына сәйкес елдегі алдын ала тергеу мен анықтауды жүргізетін
арнайы органдар ол: Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... комитеті боп табылады [14].
Ішкі істер органдарында алдын ала тергеу міндетті және міндетті емес
істер бойынша анықтау жүргізу мен ... ... ... ... ... ішкі ... ... өздерінің негізгі міндеттері – қылмыстың
алдын алу мен қылмыстан ескертуді жүзеге асыру үшін керекті ... ... ... ала тергеуді реформалау анықтау органдарының
қарайтын істердің шеңберін ашып берді. Ал бұл дегеніміз белгілі бір ... ... ала ... ... қоғамдық қауіптілігі үлкен емес
қылмыстарды ... ... ... ... ауыр және аса ... ... шоғырландыруда [8,23], Сондай-ақ алдын ала тергеуді
прокуратура органдарынан алып қою, прокуратура органдарының ... ... ... алдын ала тергеудің дұрыс, жан-жақты, толық ашылуын
қадағалауға байланысты өз өкілеттігін жүзеге асыруына көп ... ... 1995 ... ... ... де ... ала ... мен анықтау
органдарының арасында қайшылықтар біткен жоқ. Сол ... ... ... ... мен ... ... ... айналысатын Ұлттық
қауіпсіздік комитеті, Мемлекеттік тергеу комитеті және Ішкі ... ... ... ... ... қарамай бір бірінің
істеріне дубликаттау, қылмыстық істің тергеу реті ... ... ... ... ... ол ... ... сапасы төмендеді. Оның
бәрі осы органдар үшін мемлекеттен бөлінетін қаржының орынсыз кетуіне әкеп
соқты.
3-қараша 1997 жылғы ... ... ... ... ... қылмыспен күресті одан әрі күшейту туралы» Президент жарлығымен
Мемлекеттік тергеу ... ... оның ... ... ... ... атқаратын лауазымды тұлғалардың, әскери
қызметшілердің, құқық қорғау органдарының қызметкерлерінің, арнайы ... ... ... ... қылмыстарымен, сондай-ақ
қылмыстық қауымдастықпен жасалатын контрабанда және наркобизнеске ... ... ... ... ... ... 1997 жылы 13-ші желтоқсанында қабылданып, 1998 жылдың ... ... ... ... ... ... ... 194-бабына
сәйкес қылмыстық іс бойынша алдын ала тергеуді ... үш ... ... Ұлттық қауіпсіздік комитетінің тергеушісі, Ішкі
істер органдарының ... ... ... ... ала ... оның ... мен мәнін ашатын ... ... ... Ең ... ... ала ... процессуалды қызмет,
ол өзіне қылмысты ашу, кінәліні жауапкершілікке тарту және оны сотқа беруге
жағдайлар жасау кезінде орын алатын ... ... пен ... ... ала ... ... тек қана тікелей қылмыстық-процесуалды
заңдылықтармен көрсетілген саралар ғана қолданылады. Сондай-ақ ... ... ... асыру тікелей процессуалды кепілдерді
сақтаумен ... ... ала ... ... Республикасының қылмыстық процесінде соттық
емес процессуалды қызмет. Ол үшін ... ... ... ... ... сот ... жүргізуі жат нәрсе.
Келесі айтатын мәселе алдын ала ... ... ... тұлғамен –
тергеушімен жүргізіледі. Заңда көрсетілген жағдайлардағы алдын ала тергеуді
анықтаушының ... ... ... ала ... тергеушіден басқа
ешкімде жүргізу құқығына ие ... ... ... ... ететін іс бойынша
анықтау органы ... іс ... ... ... әрекеттерін жүргізгенмен
оны алдын ала тергеуге жатқызбаймыз.
Тергеуші өз құзіреті шегінде және өзінің органының өкілеттігі шегінде
қылмыстық істі ... ... ... ... үш ... ... ... заңдылықтармен берілген қылмыстар бойынша тергеу әрекеттерін
жасайды.
Жоғарыда айтып кеткендей алдын ала тергеу органдары негізінен ... ... ... ... жоғары, күрделі тергеу әрекетін қажет
ететін қылмыстық істерді қарайды.
Алдын ала тергеу қылмыстық іс қозғау туралы ... ... ... ... 1-тармақ). ҚІЖК-не сәйкес тергеуші екі ... ... ... ... өзінің іс жүргізуіне қабылдағаны туралы
тергеуші қаулы шығарады. Біріншіден өзі қылмыстық іс қозғағаннан ... ... іс ... ... ... Қылмыстық іс қозғау
туралы қаулының көшірмесін тергеуші 24 сағаттан кешіктірмей ... ала ... мен ... ... бірі ... ... мерзімі түріне байланысты 5 және 10 күннен аспауы керек болса,
алдын ала ... ... 2 ... ... ... ... ... анықтау
органының бастығымен 10 күннен 30 күнге ұзартылытыны сияқты, алдын ала
тергеу мерзіміде ... бір ... ... ... ала ... ... ... ұзартудағы бір ерекшелігі
тергеу мерзімін анықтаудағы сияқты сол органның бастығымен емес, алдын ... ... ... ... ...... күрделілігіне байланысты аудандық және оған ... – үш айға ... ... аса ... ... байланысты облыс
прокуроры және оған теңестірілген прокурор мен олардың орынбасарлары – ... ... ... ... ала тергеудің мерзімін одан әрі ұзартуға тек айрықша жағдайда
істің күрделілігі ... ... жол ... және ... Бас ... оның орынбасарлары, Бас әскери ... ... ... ала ... ... ... туралы қаулыны тергеуші ауданның,
облыстың прокурорына және ... ... ... ... ... ... – бес ... кешіктірмей, Бас Прокурорға, оның
орынбасарларына, Бас әскери прокурорға 10 ... ... ... Бұл ... ... әрі міндеті.
Ал анықтау бойынша мерзімінің ұзартудың тәртібі көрсетілмеген. Бұл да
алдын ала тергеу ... ... емес ... ... анықтаудың бір
кемшілігі болып табылады.
Біздің ... ... ... ... бап ... ... ең басты құндылығы адам, оның өмірі мен бостандығы. Сол ... ала ... ... ең ... адам ... мен ... ... ету керек.
Қазақстан Республикасы ҚІЖК-нің 201-бабы алдын ала тергеу жүргізудің
ережелерін көрсетеді. Ондағы негіздерді көре ... біз ... ... мен ... ... ... ... байқаймыз. Мәселен осы
баптың 4-тармағына сәйкес тергеу іс әрекетін жүргізу ... күш ... және ... ... шараларды қолдануға, сонымен қатар оған
қатысушы адамдардың өмірі мен денсаулығына ... ... ... жол
берілмейді.
Негізінен менің бітіру жұмысымның тақырыбы ... ала ... ... ... ... осы жерде де екеуінің айырмашылығын
айта кеткім келеді. ... ... ... ала тергеу тергеуге қатысушы
тұлғалардың мүдделерін қорғауды көздеді. Ал ... ала ... бірі ол – ... ... ... ... айыпталушы
туралы ештеңе көрсетілмеген. Онда тек сезікті туралы бар. Ол айыпталушы
болып тек айыптау қорытындысы ... ... Бұл ... ... ... қамтамасыз етуге қайшы.
2.2 Анықтау алдын ала тергеудің ерекше түрі ретінде
Анықтау қылмысты тергеуге ... ... ... түрі ... қозғалған қылмыс және қылмыстық-процессуалдық заңда бекітілген ереже
бойынша жүргізіледі. Заң бойынша ... екі ... ... ... ала ... ... істер бойынша анықтау;
2. алдын ала тергеу міндетті емес істер бойынша анықтау.
Анықтау деп заңда көрсетілген өкілетті ... ... ... ... ... алдын алу және жолын кесу, қылмыс
жасаған ... табу және ... ашу ... ... мен тергеу әрекеттерін қамти қолданып жүргізетін қызметін айтамыз.
Анықтау органдарының қызметін тән жағдай – ... өз ... ... ... ... мен тергеу әрекеттерін аралас
қолданулары болып табылады.
Қылмыстық істер ... ... ... ... ... ... ... ішкі істер органдары; ұлттық қауіпсіздік
органдары; әділет органдары; қаржы полициясы органдары; кеден органдары;
әскери ... ... ... командирлері; әскери полиция органы
болмаған жағдайда әскери бөлімдердің, құрамалардың ... ... мен ... ... Қазақстан Республикасы
дипломатиялық өкілдіктерінің, консульдық мекемелерінің және өкілетті
өкілдерінің ... ... ... күресу қызметінің басқару
органдары мен бөлімшелері. Сонымен ... ... ... ... ... алыса жүзу сапарындағы теңіз кемелерінің капитандарына,
геологиялық бақылау партияларының, сондай-ақ анықтау ... ... ... мен ... ... ... ... қатынасы
болмаған кезде жүктеледі.
Анықтау органдарының міндеттері қылмыстық ... ... ... ... ... көрсетілген:
1) қылмыстық белгілері мен қылмыс ... ... ... ... алу және кесу ... ... шараларын және басқа да іс
жүргізу амалдарын қолдану;
2) алдын ала тергеу жүргізу міндетті істер бойынша ... ... ... және ... ... ... алдын ала жүргізу міндетті емес істер бойынша анықтау қызметін орындау;
4) осы Кодекстің 288-бабында ... ... ... ала тергеу
жүргізу.
Осы міндеттерді орындауды қамтамасыз ету мақсатында анықтау органдарына
сәйкес өкілеттіктер берілген: жедел-іздестіру ... ... ... ... ... ... ... бойынша заңда көзделген тәртіппен кідіртуге
болмайтын тергеу әрекеттерін ... ... ала ... ... ... ... ... көлемде анықтау қызметін жүзеге асыру; заңда көзделген
жағдайларда алдын ала тергеу жүргізуді ... ... ... ... ... ... қызметін барлық
қылмыстық істер бойынша ғана ... тек қана өз ... ... келетін
қылмыстарға байланысты жүргізеді. Мысалы: әділет органдары – қылмыстық
жазаларды орындауға байланысты істер бойынша, ... ...... ... ... ... ... туралы істер бойынша, ... ...... ... ... ... туралы істер бойынша, ұлттық қауіпсіздік органдары – осы органдардың
жүргізуіне жататын қылмыстық істер бойынша және ... ... ... ... ... ... бойынша
анықтау қызметін атқаратын ішкі істер органдары болып табылады. Өйткені,
заң ... бұл ... ... ... ... қорғау және
қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жататын болғандықтан, ... ... мен ... көп ... ... осы органдарға келіп
түседі. Осыған байланысты бұл органдар қажет болған жағдайларда барлық
қылмыстық істер бойынша ... ... ... ... ... ... ... өкілеттіктері қылмыстық істер жүргізу
кодексінің 66-бабында ... Осы ... ... ... ... ... ... түріне байланысты шараларды қолдану өкілеттігі
берілген.
Алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес істер бойынша анықтау ... ... ... өзінің қарамағындағы анықтаушыға немесе бірнеше
анықтаушыға тапсыруға құқылы;
- анықтаушының жүргізуіндегі істің материалдарымен танысуға құқылы,
- анықтаушыға тергеу ... және ... да ... ... ... ... құқылы,
- іс жүргізуді бір анықтаушыдан екіншісіне беруге құқылы;
- қылмыстық істі қозғауға және оны өзінің жүргізуіне қабылдап, өзі
толық ... ... ... жеке іс-әрекеттерін жүргізуге
құқылы;
- анықтау жүргізу аяқталған соң, айыптау ... ... істі ... прокурорға жолдайды.
Алдын ала тергеу жүргізу міндетті істер бойынша анықтау органының
бастығы:
- кідіртуге ... ... ... ... қамтамасыз
етеді;
- прокурордың, соттың және тергеушінің тапсырмалары мен нұсқауларын
орындауды ұйымдастырады.
Осы аталған өкілеттіктермен қатар, анықтау органының ... ҚІЖК ... ... ... іс ... құжаттарын бекітіп отырады.
Анықтау органының бастығы қылмыстық іс қозғау ... оны ... ... ... ... және мүлікке тыйым салу туралы, айыпталушыны
қызметінен шектетуге, айыпталушыға ... ... ... алу
түріндегі бұлтартпау шараларын тандау, өзгерту ... ... ... ... іс ... ... ... тұру, жаңғырту қамауға алынбаған
айыпталушыны (сезіктіні) стационарлық ... ... ... ... ... үшін медициналық мекеме жіберу,
айыпталушының (сезіктіні) қамауда ... ... ... ... ... ... оған іздеу жариялау туралы қаулыларды
бекітеді; қылмыс жасады деп ... ... ... ... ... айыптау хаттамасын бекітеді; қылмыс жасауға жағдай ... жою ... ... ... ... ... прокурорға
айыптау хаттамасымен бірге қылмыстық істі жолдайды.
Анықтау органы бастығының анықтаушыға берген нұсқауы жазбаша болуы тиіс
және оның орындалуы ... ... ... ... ... ол жөнінде
прокурорға шағым жасай алады. Анықтаушының ... ... ... ... ... оның ... ... – анықтау органдары міндеттерінің орындалуын жүзеге асыратын
лауазымды адам. Анықтаушы анықтау ... ... ... ... ... алу және жолын кес, қылмыстың белгілерін және ... ... ... ... ... ... ашу ... атқарады. Ол
жүргізетін іс-әрекеттер анықтаудың түріне байланысты ... ... ... тергеу жүргізу міндетті істер бойынша анықтаушы анықтау органы
бастығының тапсыруы бойынша қылмыстық істі ... ... ... және ... жедел-іздестіру шараларын жүзеге асырады. Ал,
алдын ала тергеу ... ... емес ... ... ... ... ... тапсыруы бойынша қылмыстық істі ... ... ... ... ... және ... шараларын) қолдану
арқылы қылмыстың мән-жайларын толық ашуы тиіс; қылмыс жасаған адамның
айыптылығы ... ... ... жүргізуді айыптау хаттамасын
жазумен аяқтайды.
Анықтаушыға, ҚІЖК-нің 67-бабына сәйкес, тиісті өкілеттіктер берілген.
Ол анықтау ... ... ... ... бастығының бекітуі немесе
прокурордың санкциясын алу, ... ... ... қажет жағдайларды
қоспағанда, қандай іс-әрекеттер жүргізу керектігін дербес өзі ... ... ... ... орындалуы үшін жауапты болады.
Анықтаушы соттың, прокурордың, тергеушінің және ... ... ... мен ... ... орындауға міндетті.
Анқытау органы бастығының нұсқауымен келіспеген жағдайда, оның орындалуын
тоқтатпай (қылмыстың саралануы, айыптаудың көлемі, қылмыстық істі ... ... ... беру үшін істі ... жолдау туралы нұсқауларды
қоспағанда), ол жөнінде прокурорға шағымдануға құқылы.
Анықтау сөзі белгілі бір нәрсені не ... ... білу ... Бұл оның ... ... анықтамасы. Ал заңи термин ... – бұл ... бар ... ... ... ... ... ерекше түрі. Анықтаудың түсінігі туралы негізінен әдебиеттерде
бірдей ой жоқ. Бұрынғы кездері ... ... ... ... ... және ... қалдырмауы қарастырылып келді.
Сондай-ақ анықтау алдын ала тергеудің басқы ... боп ... ... ... ... ала ... ... және жай нысаны ... Ал ... ... қылмыс жағдайын анықтау мен іздерді
табуға байланысты алғашқы әрекет және ... ... В. ... ... ... істі ... ... кезеңі, онда қылмысты ашу мен қылмыскерді
ұстауға ... ... ... кідіртілмейтін тергеу әрекеттері
жүргізіледі. Кейбір авторлар анықтауды тергеуге дейінгі ... деп ... Бұл ... ... ... анықтау алдын ала тергеудің бір түрі боп
табылады. Яғни ол ... ... ... асыра алады. Бұл дегеніміз
анықтау тергеуге дейінгі емес тергеу әрекеттерін жүргізетін этап.
Сондай-ақ кейбір заңгерлер анықтауға былай деп ... ... ... кез келген органының емес заңмен белгіленген мемлекеттік органдардың
қызметі; анықтаудың міндеттерінің белгісі онда жедел іздестіру қызметі ... ... ... яғни оның ... тек қылмысты ашу ғана емес,
сонымен қатар қылмысты табу, алдын алу және жою боп ... Енді ... ... ... тек ... ... мен оны ... ғана емес, оның алдына қойған мақсатында дегенді айтады [15,7].
Негізінен анықтаудың тарихына үңілсек, анықтау алғашқыда іс ... ... ... ... ... ... үшін ... негізі аясы әкімшілік сыйпатқа ие. Анықтауды сондай-ақ әкімшілік
тергеуге жатқызған. Бұл ... ... ... ... анықтау қылмысты
тергейді, ал әкімшілік тергеу ол аты айтып ... ... ... ... ... Әкімшілік құқық бұзушылық қылмыс емес.
Э.О. Басаров анықтау – бұл қылмыстық ... ... ... ... ... ... органдар мен лауазымды тұлғалардың
қызметіне негізделген алдын ала тергеудің нысаны. Онда ... ... мен ... ... қылмыс туралы хабарды білу, қылмыстық іс
қозғау, өз ... ... ... ... әрекеттерін жүргізу
немесе толық тергеу жүргізу, қылмыс жасаған адамды табу, қылмыстың ... және ... алу ... ... іздестіру әрекеттерін жүргізеді деп
атап көрсетеді.
Анықтау бұл жедел іздестіру және ... ... ... және ... ... ... алу және ашуға бағытталған әрекеттерді жүзеге
асыруға ... ... ие ... ... ... қызметі.
Анықтау бұл алдын ала тергеу жүргізу міндетті істер бойынша алғашқы этапта,
ал алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес ... ... ... ... ... ... ... В. Чистяков былай деп толығымен ашып
көрсеткен: анықтау ...... табу мен ... ашуға
байланысты кідіртілмейтін тергеу әрекеттерін жүргізу, қылмыс іздерін табу
мен бекітуге байланысты ... ... ... ... не ... ... жүргізу қажет етпейтін істер бойынша тездетілген және жыйыстырылған
толық көлемді тергеу [13,55].
Жалпы алып қарағанда ... ... ... ... ... кезегінде қосылуға болады.
Негізінен анықтауға түсінік бергенде оған тиесілі ... ... ... және де ол ... дәл ... ... Оның белгілерінің
бірі ретінде оған тиесілі ... мен ... ... болады.
Қазақстан Республикасы ҚІЖК-нің 65-бабында келтірілген ... ... оған ... береді:
- заңмен белгіленген құзіретіне сәйкес ... ... ... жасаған адамдарды табу, қылмыстардың алдын алу және жолын
кесу мақсатында қажетті қылмыстық іс жүргізу және ... ... ... ... ала ... жүргізу міндетті істер бойынша ҚІЖК-нің 200-
бабында көзделеген тәртіппен қылмыстық іс ... және ... ... орындау;
- ҚІЖК-нің 37-тарауында көзделген тәртіппен алдын ала ... ... емес ... ... ... жүргізу;
- ҚІЖК-нің 288-бабының үшінші бөлігінде көзделген жағдайларда алдын
ала тергеу жүргізу.
Жоғарыда келтірілгендерді негізге ала отырып анықтамаға мынадай түсінік
беруге болады: анықтау – бұл ... ... ... ... қылмыстың
белгілері мен оларды жасаған адамдарды табу, қылмыстардың алдын алу және
жолын кесу ... ... ... іс ... жедел іздестіру
әрекеттерін орындау, сондай-ақ заңда көзделген ретте алдын ала тергеу
жүргізетін арнайы ... ... ... Республикасының ҚІЖК-інде анықтаудың екі түрі көрсетілген:
1- алдын ала тергеу жүргізу міндетті істер бойынша анықтау, ҚІЖК-
нің 200-бабы;
2- алдын ала ... ... ... емес ... бойынша анықтау,
ҚІЖК-нің 285-289-баптары.
Алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес істер бойынша анықтау тергеулуі
аса қиын емес, санатында жеңіл ... ... ал ... ала ... ... ... бойынша анықтау негізінен ауыр санатты, тергелуі
қиындау істерде жүргізіледі.
2.3 Алдын ала тергеу ... ... ... ... ала тергеу жүргізу міндетті істер бойынша анықтаудың мәні ... ... ... ... ... Анықтаудың бұл
түрінде анықтау органы қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті ... ... ... ... ... анықталған қылмыс іздерін жоғалтып алмас үшін
қылмыстық іс ... және сол ... ... ізін ... ... ... тінті, алу, куәландыру, сезіктіні ұстау мен ... алу, ... мен ... ... ... жүргізеді.
Анықтау органы қозғалған іс бойынша жоғарғы тұрған органға тәуелді,
олар байқалған қылмыс пен ... іс ... ... ... прокурорға
хабарлайды.
Қылмыстық іс бойынша кейінге қалдыруға болмайтын тергеу әрекеттерін
жүргізіп ... ... ... ... істі ... ... міндетті. Бірақ анықтауды жүргізу бес тәуліктен аспауы керек. Алдын
ала тергеу жүргізу міндетті істер бойынша анықтау мен ... ала ... ... емес ... бойынша анықтаудың елеулі бір-бірінен
айырмашылығында осы деуге болады. Сондай-ақ алдын ала тергеу ... ... ... ... 10 ... ... ... үлгермесе онда анықтау
органының бастығымен ол мерзім 30 тәулікке ... ... Ал ... ... анықтауда ол ондай емес, анықтаудың бес күні өткесін
қылмыстық іс міндетті түрде ... ... ... ... ... ... істі тергеушінің өндірісіне бергені туралы
анықтаушы жиырма төрт сағаттың ішінде жазбаша түрде прокурорға ... 1960 жылы ... ... ҚІЖК-не сәйкес алдын ала тергеу
міндетті істер бойынша анықтау мерзімі 15 күн ... Ал ... ... 10 ... ... ала ... мен анықтаудың үстінен ... ... бір ... бап ... (ҚІЖК-нің 193, 289-баптары).
Анықтау органдары өз өкілеттігіндегі қылмыстық істі тергеушіге беруі
оның бұл ... ... ... ... Егер ... қажет деп тапса
анықтау органын іске тарта алады. Анықтау органы іс бойынша кез ... ... және ... ... ... тек ... бойынша ғана жүргізе алады.
Алдын ала тергеу міндетті істер бойынша анықтаудың тағы бір ерекшелігі
ол бұл анықтаудың түрінің қылмыстық іс бойынша ... ... ... ... ... өз ... ... бойынша анықтау органдарының тергеліп
жатқан іске қатысты жедел іздестіру материалдарымен ... ... ... үшін міндетті іздестіру және тергеу іс әрекеттерін жүргізу
туралы тапсырмалар мен нұсқаулар беруге және ... ... ... ... ... ... ... бар (ҚІЖК-нің 64-бабы).
Тергеушінің берген тапсырмасын анықатау органы орындауға міндетті боп
табылады. Сондай-ақ қылмыс жасаған ... ... ... ... ... ... жағдайда анықтау органы қылмыс жасаған адамды анықтау
үшін ... ... ... тергеушіге нәтижелер туралы хабарлауға
міндетті.
Анықтаудың міндеттерінің бірі іздестіру шараларын жүргізу дедік. Осы
іздестіру ... ... ... әрекеттеріне көмекші құрал ретінде
болады. Жедел іздестіру шараларын қолдану кей уақыттарда қылмыстық ... ... ... Бұл ... ... қылмыстың алдын алу,
ескертуге байланысты міндеттерін атқарудың негізгі болып табылады.
Анықтауды ... ... ... ... ... ... лауазымды тұлғасы жүргізеді. Алдын ала тергеуді нақты тергеуші
деген ... бар адам ... ал ... ... лауазымдықты атқаратын
тұға емес, анықтама жүргізуге заңмен өкілеттік берілген органның лауазымды
тұлғасы ... ... алыс жүзу ... ... кеме ... деген лауазымы жоқ, ол оған тек алысқа жүзу сапары кезінде бір
қылмыстық оқиға болса ғана ие болады.
Алдын ала ... ... ... ... ... ... ... ол кідіртілмейтін тергеу әрекеттерін жүргізу деп жоғарыда ... Енді сол ... ... нақтылап айтып кетейік. Қазақстан
Республикасының ҚІЖК-нің 200-бабына сәйкес анықтау ... ... ... ... қарау;
2- тінту;
3- алу;
4- куәландыру;
5- сезіктіні ұстау және олардан жауап алу;
6- куәлар мен ... ... ... жүргізу тергеу жүргізуге арналған ережелерге сүйену арқылы
жүргізіледі. Бұл жерден шығатын ой ... ... ... жүргізгенде де бірден бір жоғарыда ... ... ... ... ... ... келіп оның басқа тергеу
әрекеттерінен былай ажыратуға болады:
1- Негізгі белгісі ол – бұл өз ... ... ... ... бойынша
анықтау органының өкілеттігінің көлемін көрсетеді.
2- Келесісі олар жүргізілуі міндетті тергеу әрекеттері.
3- Бұл ... ... ... ... ... Тез ... және ... қалдырылмауы [16,16-17].
Негізінен осы алдын ала тергеу міндетті істер бойынша анықтау мен алдын
ала тергеудің ара қатынасы:
- біріншіден ... ... ... ... ... ... істері бойынша өз өкілеттігі шегінде қылмыстық іс
қозғағаннан бастап басталады. Өйткені алдын ала ... ... ... ... ... тек тергеу ретімен алдын ала
тергеу органдарына жататын істер бойынша ғана ... ... ... ... анықтау алдын ала тергеуге көмекші ретінде
болады. Оның қылмыстық істі тез ... ... ... ... ... ал ... ... істер бойынша анықтау заңда
көрсетілген кідіртілмейтін тергеу әрекеттерін жасап, бес ... ... ... ... қоса береді.
- Үшіншіден анықтау органы тергеушінің тапсырмасы негізінде іс
бойынша тергеу әрекеттерін жүргізеді. Осы жерде айта ... ... ол ... ала тергеу міндетті істер ... ... тек ... ... емес ... тергеу
әрекеттерін жасай алады. Бірақ тергеушінің тапсырмасының
негізінді ғана. Бұл ... де ... осы ... ... ... ... айтылғандарды негізге ала отырып алдын ала тергеу ... ... ... ... бере ... оған тән ... белгілерді
көрсете кеткім келеді.
Ең біріншіден ол алдын ала тергеу жүргізудің алғы шарты, ... ... ... ... ... бұл түрі ... қылмыстық істер алдын
ала тергеу жүргізуге міндетті түрде өтуі тиіс. Себебі ол ... ... ала ... жүргізу міндетті істер, яғни алдын ала тергеу органдарының
тергеу ... ... ... ... ... ерекшелігі бұл анықтау тек алдын
ала тергеу жүргізілуі міндетті істер ... ... Ол ... ... ... анықтау органдары анықтау жүргізетін қылмыстық істерге
байланысты емес.
Келесі ерекшелігі бұл анықтау тек кідіртілмейтін ... ... Яғни кез ... ... ... ... тек ҚІЖК-нің 200-бабында
көрсетілген тергеу әрекеттерін жүргізуге құқылы. Басқа тергеу әрекеттерін
тек тергеушінің тапсырмасы ... ... ... ... ... ала ... міндетті істер бойынша қылмыстық істі
мынадай екі жағдайда қозғайды:
1- анықтау органы ... ... ... ... ... ... тапқан кезде өздері қозғайды;
2- прокурордың нұсқауы негізінде.
Бұл анықтау тұлғаны айыпкер ретінде жауапқа тарта алмайды.
Мен ... тағы бір ... ол оның ... яғни 5 күн. Бұл ... және ... ... бір ... әрекетін жүргізетін
мерзім. Өйткені басқа заңда мерзімі көрсетілген барлық тергеу әрекетінің
мерзімі ұзартылады. Мәселен алдын ала ... ... екі ... үш ... айға ... не одан да көп айға ... заңда көрсетілген жағдайларда
ұзартылады, ал алдын ала тергеу міндетті емес істер бойынша анықтау мерзімі
10 күннен 30 күнге шейін ... ... ... ала ... жүргізу міндетті емес істер бойынша
анықтау.
Алдын ала тергеу жүргізу ... емес ... ... ... ... ... кеткен анықтаудың екі түрінің негізгі түрі ... ... ... ... ... ретіндегі мәні мен мазмұны, қылмысты
ашудағы қажеттілігі осы ... ... бұл ... ... 37-ші ... ... Анықтау ретінде
бұған алдағы тарауларда айтып кеткен түсінікпен бірдей болғандықтан алдын
ала тергеу ... емес ... ... анықтаудың жалпы түсінігіне
тоқталмасақ та ... ... ... ... ... оның ... ... тиіс.
Негізінен ҚІЖК-і анықтаудың органдарына қоғамға қауіптілігі онша үлкен
емес, өзінің фактілік мазмұны жағынан онша қиын емес ... ... ... дегеніміз анықтау органдарына дәлелдемені жинауда және ... ... ... етпейтін қылмыстар енгізілген және де ... ... роль ... жедел – іздестіру қызметі.
Анықтаудың бұл түрі қылмыстық істі ... ... ... ... іс ... сот талқылауына шейін.
Бұл анықтау ҚІЖК-нің 285-бап 2-ші тармағына сәйкес өз ... ... ... ... ... осы ... ... бойынша анықтау егер бұл қылмыстарды жасаған тұлға белгілі болған
жағдайда жүргізіледі. Негізінен анықтау ... ... ... ... әдебиеттерде оны «әкімшілік тергеу» ретінде қарағандар да болды.
Қалған басқа жағдайларда, бұған дейін көрсетілгендей, алдын ала тергеу
жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... тергеу тәртібіне өтеді (ҚР ҚІЖК-і 288-бабының ... ... ... қабылдаған шешімдерін анықтау органының
бастығы заңда көзделген жағдайларда ... ... Бұны ... болады? Тергеу тәртібіне өтуге қарамастан, анықтаушы әрекетінің
дер кезінде және заңды түрде орындалуы мен олардың шешілуіне жауапкершілік
анықтау органының ... ... оның ... ... ... мерзімде сапалы жүргізу мүмкін болмаған жағдайда, ол өзі де
алдын ала тергеу жүргізуді тағайындауға құқықты.
Жалпы ... ... бұл ... ... ... ... ... себебі анықтау органының басқа қызметкерлеріне қарағанда, оның
негізгі функциясы тек ... ... ... табылады. Сонымен қатар,
мысалы, жедел іздестіруші үшін бұл факультативтік функция болады, сондықтан
ол тек істі тергеп қана ... ол ... ... ... ... жүргізуге құқықты, себебі қылмысты ашу мен оның алдын алу оның
негізгі функциясы болып табылады.[4,33].
Ал ... осы ... ... ... қараған авторлар да болды.
Олардың айтуынша алдын ала ... ... ... емес ... ... жәй ... ... алдын ала тергеу деп аталуы керек, ал ... ... ... ала ... ... талаппен бірдей болуы тиіс.
Біз қарастырып жатқан анықтау түрінің мәні оның ... ... ... ... ... ... ... бәріде бірдей дәрежеде
емес, бірі ауыр әрі қоғамға ... ... ... енді бірі ... ... Ал оның бәрін тергеу органдары тергей берсе онда олардың біріншіден
уақыттары жетпейді, екіншіден ауыр ... ... ... олар ... көңіл бөлу арқылы өз қызметтерінің сапасын түсіреді. Сол
себепті ... бұл ... ... ... әрі ... ... ҚІЖК-нің 285-ші бабына сәйкес алдын ... ... ... емес ... бойынша анықтау жүргізетін органдар
мыналар:
- ішкі істер ... ... ала ... ... емес ... ... ішкі істер органдарымен тек қана ол қылмыстар
заңмен осы органның тергеу ретінде жатқызылса ғана ... ол ... ... ... ... жол ... ... полициясы органдарымен; бұрынғы реттегідей салық полициясының
салық қызметінің ... ... ... ... әрі салық
қылмыстарымен күресті күшейту мақсатында 1997 жылдың 22 сәуір күні
Президент ... ... ... құрамында жеке құрам
ретінде салық полициясы департаменті құрылды. Ал 1998 ... 6 ... ... ... ... ... ... салық
полициясы Президент жарлығымен қаржы полициясы деп ... ... ... тек ... ... реті ... ... істер бойынша
анықтау жүргізеді, ол істер бөлек өндіріске ... ... ... ... ... ... ... бойынша тікелей өзі, ал осы кодекстің 209-бабындағы қылмысқа
сәйкес тек қана кеден органымен қылмыстық іс қозғалса.
3. әскери ... ... ... Республикасы Қарулы күштерінде
анықтау 1997 жылы 13 ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар ... ... ... ... тек қана ... ала ... ... міндетті істер
бойынша ғана болып келген. Ал алдын ала ... өзін 1995 ... ... ... прокуратура, ал 1995-тен 1997-ші жылдың соңына
дейін ... ... ... ... келген. Егер әскери
бөлімдерде әскери полиция органдары жоқ болса онда анықтауды бөлім
командирлері ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексінің 339-
бабының 1-тармағына сәйкес жүргізеді.
5. Шекара қызметінің ... ... ... ... 330-бабы 1-тармағы; 331-бабының 1-тармағы.
6. мемлекеттік өртке қарсы қызмет органдары; бұл органда 1997 жылдың 22
сәірінде Қазақстан Республикасы Ішкі істер ... ... ... ... ... ... жылы ... Қазақстан Республикасының ҚІЖК-і 1959 жылы
қабылданған ҚІЖК-нен гөрі өзгерістерге тола ... Оның ... ... мен ... ... мәртебесі, анықтауды жүргізетін
органдар шеңбері қылмыстық процесте көп өзгерістерге ұшырады.
Қазақстанның ҚІЖК-і ТМД елдерінің қылмыстық процессінен бір ... ... рет ... ... ... заңда көрсетілген белгілі бір
жағдайларда өздеріне тергеу реті келетін қылмыстық істер бойынша алдын ала
тергеу жүргізуге құқық ... ... ... ... ... ... белгілі қылмыстар бойынша анықтау жүргізуді енгізіп, хаттамалық
тәртіппен қылмыстық ... ... ... іс ... алып тастады. Біз
қарастырып жатқан анықтау түрі кең қанат жаюда. Мәселен 1998 жылдың алғашқы
жартысында Ішкі ... ... ... ... 12000 іс ... не іс ... біткен істердің 60 пайызы [8,38].
ҚР-ның ҚІЖК-нің 285-бабында көрсетілген қылмыстар туралы істер бойынша
анықтау қылмысты жасады деген ... адам ... ... ... жасады деп анықтау нысанында сотқа дейінгі іс жүргізу жүзеге
асырылатын сезікті ... ... ... ... ... анықтау органы ұстауы мүмкін. Аталған адамға осы ... ... ... бұлтартпау шарасы қолданылуы мүмкін.
Анықтау қылмыстық іс қозғау туралы қаулы шығарылған сәттен бастап ... ... ... ... істі ... ... үшін ... бергенге
дейін жүргізіледі. Бұл мерзімді анықтау органының бастығы отыз тәулікке
дейін ... ... ... ... ұзарту туралы қаулының көшірмесі
жиырма төрт сағат ішінде прокурорға жіберіледі.
Анықтауды негізінен анықтау органының анықтаушылары жүргізеді. ... ... ... ... не ... ... іс ... заңмен көрсетілген дәлелдеуге жататын жағдайларды анықтау қажет. Олар
ҚІЖК-нің 286-бабында ... ... ... ... ... ... салынған әрекетті жасаған тұлғаны анықтау, ол тұлғаның
кінәлілігі анықтау, ... ... ... мен ... және ... ... ... бар басқада жағдайлар.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде анықтаушы сезіктіні ... ... ... ... ... ... ... барлық тергеу әрекеттерін жүргізуге, соның ішінде сезіктіні
ұстау және жауап алу, және де ... ... ... ... ... ... ... сезіктіні ұстау үшін бұлтартпау шаралары қолдануы мүмкін
(ҚІЖК-нің ... ... ... ... қарап біз алдын ала тергеу міндетті
емес істер бойынша жүргізілетін анықтаудың өзіндік ерекшеліктерін білеміз.
Оның ауыр емес, ... оңай және де ... ... аз ... ... алдын ала тергеу кезінде жүргізетін барлық тергеу
әрекеттерін ... ... те ... ... ... анықтауға тән қандай қасиеттері барлығын
қарастырайық. Ең бірінішіден бұл анықтау қылмыстық іс ... ... ... және сотқа дейінгі іс жүргізу боп табылады. Екіншіден бұл да
алдын ала ... ... бір ... боп табылады. Үшіншіден бұл
анықтаудың да ... ... ... ... Төртіншіден оны жүргізетін
органдар анықтау органы мен ... ... ... ... ... өкілеттігі, қарайтын қылмыстық істері бәрі дерлік ... біз бұл ... ... ... ... бар ... ... қабылданған қылмыстық іс жүргізу кодексімен салыстыру арқылы білуге
болады. Заң ... ... М.Ч. ... өз ... ... ... деп ... ең біріншіден бұл қылмыс істеген тұлғаға байланысты. Бұрынғы заң бойынша
анықтау қылмыскер тұлға белгісіз болған кезде де жүргізілген, ал ... ... тек қана ... ... ... ... ... жүргізеді.
■ тергеу мерзімі мен қылмыстық істі қозғау негіздерін тексеру мерзімі
өзгерді. ... іс ... ... ... ... ... түскен хабар
мен арызды тексеру бір айға ... ... ал ... негізгі мерзімі
10 күнге қысқарды. Бұл мерзім бірақ керек жағдайларда бір айға ... ... ... ... ... қылмыстық процестің кейбір қатысушыларының
аяқталған қылмыстық іс ... ... ... ... алынып тасталды
және де прокурордың нұсқауына наразылық білдіре ... ... да ... тергеу әрекеттерін қажет етпейтін ... ... ... ... ... анықтау бұрынғыдай айыптау қорытындысын толтырумен ... ... ... бітіп жүрді.
Анықтаудың бұл түрі бойынша, жиналған материалдар сотта істі қарау үшін
негіз боп табылады. Бұл дегеніміз алдын ала ... ... емес ... ... жинаған құжаттар тергеу материалдарымен бірдей заңды күшке
ие. Анықтауды жүргізу үшін тергеуші керек емес, өйткені ... ... мен ... тергеу жүргізуге жетерлік өкілеттіктермен қамтамасыз
етілген. Анықтаудың бұл ... ... ала ... тағы бір ... ... ... ... баламалы түрі бар.
Сондай-ақ жоғарыда айтып кеткендей бұл анықтаудың жүргізілуіне негіз
бірден бір мынау боп ... ... ... ... ... яғни
сезікті. Ал сезікті – бұл ... ... ... ... деп ... ... соған байланысты ҚІЖК-мен белгіленген негіздерде
және ... ... ... ... іс ... не ... жүзеге
асырылған, не айып тағылғанға дейін жолын кесу шарасы қолданылған адам.
Өзіне қатысты ... іс ... ... ... ... ... ... жауап алу барлық жағдайда да міндетті, және де ... ... ... ауыстырылмауы тиіс. Анықтау ... ... ... барлық түрі қолданылады, оның ішінде қамауда.
Сезікті, айыпкер, жәбірленуші және куәгер негізінен жалпы ереже бойынша
жүргізіледі. Жәбірленуші ауызша нысанда сұралуы ... ... ... ... ... ... ... жазу және кино түсіру қолданылуы
мүмкін. Ал сұрау тек ... ... оның ... ... ... ... кодекс бойынша анықтау ... іске ... Ал жаңа ... ... іске ... ... ... қарсы қылмыстық іс қозғалғаннан бастап қарастырылады. Бірақ осы
жерде бір ескеретін ... ... іске ... ... ... жағдайларды қарастыру.
Заң негізінде анықтау 10 тәулік ішінде жүргізілуі ... Бұл ... іс ... ... ... шыққаннан бастап есептеледі және бұл
мерзімге прокурордың қаулысымен танысып одан әрі ... ... ... ... ... мерзімін анықтау органының бастығы отыз күн
тәулікке дейін ұзартуы мүмкін. Бұл жөнінде ол жиырма төрт ... ... ... ... бұл ... анықтаушының осыған
байланысты қаулы толтырып, онда ұзартудың негізін көрсетеді.Оны ... ... қол ... ... Алдын ала тергеу жүргізу міндетті
емес істер бойынша анықтау айыптау хаттамасын толтыруымен аяқталады.
Алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес ... ... ... ... ... аяқталады.
Ең бірінші ол хаттаманы анықтаушы анықтау органының бастығына бергеннен
кейін, анықтау органының бастығы айыптау хаттамасы мен оған қоса берілген
материалдарды ... ... ... ... ... хаттаманы бекіту және материалдарды сотқа жіберу үшін ... ... ... бекітуден бас тарту туралы ҚІЖК 287-бап, 3-тармақ, 1-2-
тармақшалары.
Айыптау хаттамасы негізгі үш ... ... ... ... қорытынды.
Кіріспе бөлімінде анықтау органының ... ... ... ... ... шешімі жазылады. Оның қабылданған күні, айы,
жылы, шешімді ... ... ... ... мағлұмат, шешімнің аты
(айыптау хаттамасы), оны жазған мерзім мен орны, хаттаманы жазушының аты-
жөні, ... ... ... ... қабылдауға негіз беретін
нормативті құқықтық актінің атауы.
Сыйпаттаушы – негіздеуші бөлігінде айыпталушының жеке басы ... ... ... ... ... тәсілі, ниеті, амалдары және
басқа д мәнді жағдайлар, айыпталушының кінәлігі мен қылмыстың ... ... ... қылмыстың қылмыстық кодекспен саралануы.
Қорытынды бөлігінде айыпталушы тұлға жайлы нақты мағлұмат, ... ... іс ... ... ... отырып қолданылған бұлтартпау
шарасын көрсету.
Хаттамаға оны толтырған тұлға қол қояды. Және онда анықтау органының
шешімі көрініс табады және оның қолы ... ... ... ... айыптау хаттамасын алған
прокурор мына шешімдердің бірін қабылдайды:
1) айыпталушыны сотқа беруге және қылмыстық істі ... ... ... ... ... бекіткен айыптау хаттамасының күшін жоюға
және осы кодексте көзделген негіздер бойынша анықтауда қысқартуға
құқылы.
Біз жалпы анықтаудың алдын ала ... ... ... ... ... Сол ... енді алдын ала тергеу жүргізу міндетті
істер бойынша анықтаудың ... ... ... ретінде. Алдын ала тергеу жүргізуге міндетті істер
бойынша, алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес ... ... ... ... істер бойынша анықтау жүргізу бес тәулік
болса, екінші түрінде он тәулік, әрі оны отыз ... ... ... Бірінші түрінде тек қана кідіртілмейтін тергеу әрекеттерін
жасайды, ал екінші түрінде ... ... ... ... ала ... ... ... істер бойынша анықтаудың
материалдары тек алдын ала тергеу ... алғы шарт ... ала ... жүргізу міндетті емес істер бойынша анықтау
материалдары сотта істі қарауға негіз ... ... ... ... өз ... ... істер бойынша
алдын ала тергеу жүргізуге алады, ал ... ... ... ... алмайды.
Тәжірибие негізінде жүзеге асырылып жүрген анықтауды анализдей келіп
келесідей тұжырымдама мен ұсыныстарға әкеп ... ... ала ... ... емес ... ... ... болуы әділеттіліктің қылмыспен күресудегі мүддесіне
жауап береді, қылмыстық процестегі мәселелерді шешудің жаңа
жолы боп табыла отырып, қылмыстық ... ... мен ... ... ... ... ... қайшылықтар болмас үшін, анықтаушы мен
анықтау органының бастығы анықтау мерзімін 10 ... ... ... өкілеттігін теріс пайдаланбас үшін ол мерзімді
10 тәуліктен ары ұзартпау;
3) анықтау жүргізудің ... ... ... ең ... хаттамасында табады. Ал ол өз ... ... және ... ... ... Осыған байланысты процессуалды
заңнама өзінде хаттаманың негізгі құрылысын және ол жерде
міндетті түрде жыйналған дәлелдемелер, ... ... ... де ... ... Бұл ... бас ... кезінде процестің тез өтуін қамтамасыз етуге ықпалын
тигізеді, істер бар және қосымша жыйналған дәлелдемелер жан-
жақты, ... әрі ... ... ... ... береді.
4) қылмыстылықпен күресудегі жаңадан енген анықтаудың үстінен
анықтау органының ... мен ... ... ... маңызды элемент боп табылады.
5) анықтаудың осы түрінің дамуы мен одан әрі өрбуінде басты рөльді
соттар ойнайды. Сол ... ... бұл түрі ... ... ... осыған байланысты нормативті
актісі керек.
Алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес істер бойынша анықтау ... ала ... үшін ... ... ... Ал ... ... жүргізілу тәртібі көрсетілген. Бірақ көп жағдайлар
ашылмаған. Мысалға 285-баптың ... ... ... ... оның ... ... ... Сондай-ақ бұл жерде
айыпталушы жоқ. Және де ... ... ... іс қозғалған тұлғадан
сезікті ретінде жауап алынады. Ол айыпталушы ретінде тек ... ... ғана ... боп ... бұл ... қоғамдағы өмірде қалай жүргізіліп жатқанына көңіл
аударайық.
Медеу аудандық ішкі істер ... ... ... аға ... мен ... А.Ж.-ға қатысты Қазақстан Республикасының Қылмыстық
кодексінің 175-бап 1-тармағымен қозғалған №1160211 қылмыстық іс ... ... ... ... ... жасаған:
1. Қылмыстық іс қозғағаннан кейін сезіктіден жауап алынған
2. Куәдан (жәбірленуші) жауап алған
3. Тауароведтік экспертиза тағайындаған
4. Қарау жүргізген (құжаттар мен ... ... ... Алып қою ... ... ... ретінде жауапқа тарту туралы қабылданған
8. Анықтау жүргізілуі біткесін іс материалдары танысу үшін айыпьталушы
мен оның қорғаушысына берілген
9. Айыптау ... ... ... бұл бір іс ... ... ... ... анықтаушы тұлғаны
айыпкер ретінде жауапқа тартқан. Ал заңда мұндай көзделмеген. Заң бойынша
айыпталушы болып сезікті тек айыптау ... ... ғана ... ... Ал ... ... анықтау бітеді. Олай болса
анықтаушының тұлғаны айыпкер ретінде жауапқа ... ... ... ... әрекеттері соларға сәйкес жүргізілетін процессуалдық
тәртіп көбінесе тұлғаның демократиялық мәртебесінің ... ... ... әлі ... жеке адамға қылмыстың алдын ала тергеуінің
кәсіби ... ... ... ... ... ... істі ... қарауына адамның жеке басына тиіспеушіліктің жүзеге асырылуы
тәуелді, өйткені қылмыстық іс жүргізу кодексі кәдімгі азамат біле ... ... ... ... Бұл мәселе сезікті,
айыпталушы өзінің қорғалуына ... ... ... ... ... ... өткір болып келеді.
Біздің ойымызша, бұл ... ... ... ... және анықтау
органдарының құқықтық ... ... ... шешу ... ... өз ... ... кадрлардың ерекше дайындығын болжайды.
Сондай-ақ заңда алдын ала тергеу жүргізілуі міндетті емес істер бойынша
анықтауда қылмыс субъектісіде атап ... ол ... ол тек ... ... іс ... ... деп ... айта берсек осы анықтаудың бұл түрінің қарама-қайшы жерлері көп
оған ... ... ... ... ... ... ... Әзірге
алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес істер бойынша ... ... ... сыйпат осы.
1997 жылы 13-ші желтоқсанда қабылданып, 1998 жылдың 1-ші қаңтарынан
бастап ... ... ... ... ... ... сәйкес
қылмыстық іс бойынша алдын ала тергеуді негізгі үш органның тергеушілері
жүргізеді: ұлттық қауіпсіздік ... ... ішкі ... ... қаржы полициясының тергеушісі.
Қазақстан Республикасының Ішкі істер ... ... ... сәйкес анықтау, алдын ала тергеу мен ... ... ... ... ... ... мен ... қаматамасыз ету, адам мен ... ... ... ... мен ... мүдделеріне қылмыстық және өзге де
заңға қарсы қол сұғушылықтардың ... алу және ... кесу ... және өкім ... ... ... асыратын арнайы
мемлекетттік орган болып табылады. (66-бет ІІО).
Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік ... ... ... ... ету ... құрамдас бөлігі
болып табылатын және өздеріне берілген өкілеттіктер шегінде адам ... ... ... ... құрылысын, мемлекеттік
егемендігін, аумақтық тұтастығын, ... ... ... ... қорғауды қамтамасыз етуге арналған, Қазақстан
Республикасының Президентіне тікелей бағынатын және есеп ... ... ... (52-б. ... осы ... ... ҚІЖК-не сәйкес қарама қайшылықтарды айтып
кету керек. ҚІЖК-нің 288-бабында ... ... «... ... ... ала ... осы ... ... бірінші бөлігінің 4-тармағында
белгіленген өз ... ... ... ... ... Ал ... ... келсек, ол 285-баптың екінші-тоғызыншы бөліктерінде
көрсетілген қылмыстар туралы істер бойынша, егер оларды жасады ... ... адам ... ... немесе егер оларды кәмелетке толмағандар
немесе дене не психикалық кемшіліктеріне байланысты өзін қорғау ... ... ... ... ... жасаса, алдын ала тергеу жүргізу міндетті,
сондай-ақ осы 285-баптың 13-бөлігінде ... ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету мүмкін болмаған
жағдайда да алдын ала тергеу ... ... ... ... Ал ... ... ... мерзімі көрсетілген,
яғни алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес істер бойынша анықтау 10 күннің
ішінде жүргізілуі ... ... ол ... ... ... ... ... дейін ұзартуы мүмкін.
ҚІЖК-нің 64-бап 1-тармағына сәйкес тергеуші - өз ... ... іс ... ... ала ... ... асыруға уәкілеттік берілген
лауазымды адам.
ҚІЖК-нің 67-бабының 1-тармағына сәйкес анықтаушы - өз құзіреті шегінде
қылмыстық іс бойынша ... ... іс ... ... ... ... ... адам.
Осы екі берілген анықтаудан түсінгеніміз алдын ала тергеуді жүргізетін
бірден бір тұлға ол – тергеуші. Ал ... тек ... ... ... құқыққа ие тұлға. Осы жерде: алдын ала тергеу мен сотқа дейінгі
іс жүргізу бір емес пе?- ... ... ... ... ... ... беру үшін
де заңға сүйенеміз. ҚІЖК-нің 7-бабының 16-тармағы: алдын ала ... ... ... осы ... ... өкілеттік шегінде істің мән-
жайының жиынтығын анықтау, белгілеу, бекіту және ... ... ... ... ... ... сотқа дейінгі қызметтің іс жүргізу
нысаны.
Сотқа дейінгі іс жүргізу – қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... іс жүргізу, сондай-ақ қылмыстық іс ... ... мен ... ... ... ... (ҚІЖК-нің 7-баптың 28-
тармағы).
Жоғарыдағы айтылып кеткен анықтау органының алдын ала тергеу жүргізу
құқығы да міне осы ... ... ... ... ... ... органының бастығының анықтау органының тергеу ретіндегі
қылмыстық іс бойынша алдын ала ... ... ... ол іс ... ... тергеу әрекеттерін енді тергеу органдары емес анықтау ... біз ... жаңа ... ... кодексіндегі бұл
құбылысты ішкі қарама-қайшылық ретінде қарастырсақ, енді бұның ... ... ... ... бұл қылмыстар тікелей анықтау арқылы тергелетін қылмыстарға
жатады. Бірақ ол қылмыстарды қылмыс жасаған тұлға ... ... ... ала ... органдары өз өкілеттіктеріне алады. Осы тұжырымдама бұл
жерде шектеледі, өйткені анықтау ... ... іс ... алдын ала
тергеуді басқа негіздер бойынша жүргізеді. Яғни бұған анықтау органы ... ... ... ... ... және толық зерттелуін
қамтамасыз ету мүмкін болмаған жағдай негіз боп табылады.
Екіншіден, ... ... өз ... қоғамға қауіптілігі төмен,
күрделі тергеу әрекетін қажет етпейтін қылмыстық істерді алдын ала тергеу
органдарына аудара беру онсыз да ... бар ... ... ... жүрген
алдын ала тергеу органының қызметіне кедергі келтіреді. Бұл дегеніміз алдын
ала ... ... ... кері әсерін тигізеді.
Үшіншіден, заң анықтау органымен алдын ала ... ... үшін ... енгізбеген, анықтау органы алдын ала тергеуді заңда көрсетілген
тәртіппен жүргізеді. Ал ол өз ... ... ала ... ... ... ... ... анықтау органында қылмысты ашу мен ... ... ... ... сапалы түрде жүргізілуіне үлкен
көмек тигізеді.
Осы анықтау органымен алдын ала тергеу жүргізушінің оң және ... айта ... мен ... ... ... ... ҚІЖК-де көрсетілген анықтау органынң алдын ала тергеу ... ... ... ... Бұл алдын ала тергеуді жүргізуге өкілетті тұлға
тергеушінің мәртебесіне ... ... және ... тек ... ... қағидасына қайшы.
- Егер анықтау органында алдын ала тергеу жүргізу ... ... ... ... ... ала ... жүргізу туралы шешімді
тергеушімен не прокурормен анықтау органы ұсынған материалдар негізінде
қабылдануы керек. Ал ... ... ... ... ... бастап 24 сағат
ішінде қабылдануы керек.
- Анықтау ... мен ... ала ... ... ... жағдайда, оның
негіздері заңда жеке-жеке нақтылап көрсетілуі тиіс. Бұл дегеніміз ... ... мен ... өз ... асыра пайдалануының алдын
алады.
3.Анықтау мен алдын ала тергеудің айырмашылықтары.
- Тергеу ісін орындаушы органдар бойынша.
Анықтау ... ... ... ... ... ... ... дейінгі
іс жүргізу және кезек күттірмейтін тергеу қимылдарын орындау ... мен ... сол ... ... жүзу ... ... капитандарына, геологиялық барлау партияларының осы баптың
екінші ... ... ... ... ... басқа да-мемлекеттік
ұйымдар мен олардың бөлімшелерінің басшыларына да, көлік қатынасы болмаған
кезеңде жүктеледі.(ҚІЖК 65-бап. 3-бөл.)
Қылмыстық істер бойынша алдын ала ... ... ... ішкі ... және ... полициясы органдарының тергеушілері
жүргізеді.
- Алдын ала тергеу мен ... ... ... ... ... бір ... өз ... жатпайтындығына анықтағанда тергеуші
кейінге қалдыруға болмайтын тергеу іс-әрекетін жүргізуге, содан кейін істі
тергелу реті бойынша жіберуі үшін ... ... ... Бір немесе
бірнеше адамды әртүрлі алдын ала ... ... ... жататын
қылмыстар жасағаны үшін айыптау бойынша ... бір іс ... ... ... ... ... белгілейді.
Анықтау осы тараудың баптарында ... ... орай ... алдын ала тергеу үшін белгіленген ... ... ... ... мен ... іс ... ... дәрежесінде.
Тергеуші өз тергеуіндегі істер бойынша анықтау органдарының
тергеліп жатқан іске қатысты ... ... ... ... жазбаша, атқару үшін міндетті іздестіру және тергеу іс-әрекеттерін
жүргізу туралы тапсырмалар мен нұсқаулар беруге және ... ... ... ... ... ... ... құқығы бар.
Анықтаушы, алдын ала тергеу жүргізілуі міндетті қылмыстық істер
бойынша кідіртуге ... ... ... органы бастығының
тапсырмасы бойынша қылмыстық іс қозғауға, сондай-ақ шұғыл тергеу әрекеттері
мен ... ... ... ... ол ... ... төрт сағаттан
кешіктірмей прокурор мен алдын ала тергеу ... ... ... ... ... іс ... шешімдерінде.
Айыптау қорытындысы. Тергеуші айыптау ... ... және ... ... ... бөлімінде тергеуші, айыптау қорытындысы жасалып ... ... ... атын, әкесінің атын, оның әрекетіне
баға беріліп отырған қылмыстық заңды(бабын, бөлігін, тармағын) көрсетеді.
Сипаттама-дәлелдеу бөлімінде, айыптаудың мәнісі, қылмыс ... ... ... оның ... ... ... мен басқа да елеулі ... ... ... ... ... кінәсін растайтын
дәлелдер; оның жауапкершілігін жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар;
айыпталушы өзін қорғау үшін ... ... және осы ... ... ... ... ... істің томына және бетіне
жасалатын сілтеиені ... ... ... айыпталушының жеке басы туралы мәліметтер келтіріледі
және осы ... үшін ... ... қылмыстық заңды (бабын,
бөлігін, тармағын) көрсете отырып, тағылған айыптың сипаты баяндалады.
Айыптау қорытындысына оның жасалған орны мен ... ... ... ... ... ... және істі сотқа жіберу үшін ... ... ... ала ... мен ... органдарының іс жүргізу мерзімдерінде.
Анықтау қылмыстық іс ... ... ... ... ... он күн мерзім ішінде қылмыстық істі сотқа жіберу үшін
прокурорға бергенге ... ... Бұл ... ... ... ... ... дейін қзартуы мүмкін. Анықтау мерзімін ұзарту туралы қаулының
көшірмесі жиырма төрт ... ... ... жіберіледі.
Қылмыстық істер жөніндегі алдын ала тергеу қылмыстық іс ... ... екі ай ... ... ... тиіс. Алдын ала тергеу
мерзіміне іс қозғалған күннен бастап істі айыптау ... ... ... ... ... қолдану туралы мәселені қарау
үшін істі сотқа беру ... ... ... ... жіберген күнге
дейінгі не іс бойынша іс жүргізуді қысқарту ... ... ... ... ... ... ала ... мерзімін тергеушінің дәлелді қаулысы бойынша;
- істің күрделігіне байланысты аудандық және оған тенестірілген
прокурор – үш айға ... ... аса ... ... ... ... прокуроры және оған
тенестірілген прокурор мен олардың орынбасарлары – алты айға дейін ... ала ... ... одан әрі ... тек ... ... жол ... және Қазақстан Республикасының Бас Прокуроры, оның
орынбасарлары, Бас ... ... ... ... ... ... ала ... ұзарту туралы қаулыны тергеуші ... ... ... ... ... прокурорларға тергеу мерзімі өтпестен бұрын – бес
тәулік кешіктірмей, Бас Прокурорға, оның ... Бас ... он ... ... ... міндетті.
- Іс жүргізу тәртібінде.
Алдын ала тергеу қылмыс жасаған ауданда (облыста) жүргізіледі. Алдын
ала тергеу ... және ... ... ... ... ... ... сондай-ақ сезікті, айыпталушы адам немесе куәлардың көпшілігі
тұрған жерде ... ... ... іс-әрекеттерінің басқа ауданда
(облыста) жүргізу қажет болғанда ... ... оны ... өзі
жүргізуге не бұл іс-әрекеттерді жүргізуді сол ... ... ... ... ... ... құқылы. Тергеуші іздестіру
әрекеттерін немесе жедел істестіру ... ... ... ала ... ... немесе іс жүргізілетін жердегі анықтау органына
тапсыра алады. ... ... он ... ... мерзімде
орындалуға тиіс.
Тергеуші тергеуіс-әрекеттеріне қатысуға зандарда ... ... ... ... жеке ... ... ... құқықтары мен
міндеттерін сондай-ақ тергеу іс-әрекеттерін жүргізудің тәртібін
түсіндіреді. ... ... ... жағдайларды қоспағанда тергеу ісін
түнгі уақытта жүрізуге жол берілмейді. Тергеу ... ... ... ... ... және қылмыс іздері мен заттай дәлелдемелерді
анықтаудың, бекіту мен ... ... ... ... қолданылуы
мүмкін. Тергеу іс-әрекетін жүргізу кезінде күш қолдану, қорқытуға және өзге
де заңсыз шараларды қолдануға, сонымен қатар оған қатысушы ... ... ... ... туғызуға жол берілмейді.
Алдын ала тергеу деректері жария етілмеуі тиіс. Олар, егер бұл ... ... ... және ... ... ... мен ... бұзумен байланысты болмаса, онда тек тергеушінің, анықтаушының,
прокурордың рұқсатымен ... ... ... ету мүмкін деп танылса, сондай
көлемде жармя етілуі мүмкін. Тергеуші қорғаушыға, куәларға, жәбірленушіге,
азаматтық талапкерге, ... ... ... ... ... ... аудармашыға, куәлерге және тергеу іс-әрекеттеріне
жүргізу кезінде қатысқан басқа ... ... ... ... жария етуге жол берілмейтің туралы ескертеді, бұл туралы
аталған адамдардан олардың жауапкершілігін ескре отырып, ... ... ... ... ... ... қылмыстың оқиғасын,
қылмыстық заңмен тыйым салынған әрекетті жасаған адам, адамның ... ... мен ... және іс ... мәні бар өзге де ... ... ... екінші, үшінші, төртінші, бесінші, алтыншы,
жетінші, сегізінші және тоғызыншы бөліктерінде көзделген қылмыстар туралы
істер бойынша, егер ... ... деп ... ... адам ... ... егер ... кәмелетке толмағандар немесе өздерінің дене ... ... ... өзін ... құқығын өзі жүзеге асыра
алмайтын адамдар жасаған болса, ... ала ... ... міндетті болады.
Анықтау органының бастығы Кодекстің 285-бабының ... ... ... істің мән-жайларын жан-жақты және толық зерттелуін
қамтамасыз ету мүмкін болмаған жағдайда да ... ала ... ... ... Осы бартың бірінші және екінші бөліктерінде ... ... ала ... ҚІЖК 65-бабы бірінші бөлігінің 4-тармағымен
белгіленген өз құзіретіне сәйкес ... ... ... ізге түсу және сот ... ... қызметтері
жариялы сипатта болуы тиіс. Олай дейтініміз, қылмыстық іс жүргізудегі
жариялылық қағидасына ... ... ... ... ... ... қарау мен шешудегі қызметтері ашық түрде жүргізілуі тиіс. Қылмыстық
әрекет - ол жат қылық. Дәлірек ... ... ...... адам ... денсаулығына қауіп төндіретін, сондай-ақ жеке ... ... мен ... және ... ... зиян ... Яғни,
оның салдарынан қылмыстық қудалау органдарының алдына қылмыстық заң
нормаларының таралуын ... ... ... ... ... қойылады. Осыған орай қылмыстық іс жүргізудің ең бастапқы
кезеңі қылмыстық істі қозғау сатысының және ... ... ... қызметтің алатын орны орасан зор.
Қылмыстық іс жүргізу заңнамасы үздіксіз алға ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің дамуына
маңызды әсерін тигізуде. Олай деуіміздің басты ... оның ... ... болуында. Және дәлелдеу құқығы, жедел іздестіру
қызметінің нәтижелерін дәлелдеме ретінде қолдану ... ... ... ... ... ... ғылымының зерттеуді қажет ететін
проблемалары жеткілікті. Олай дейтініміз, ғылыми білімнің толассыз қорлану
заңдылығына сай әрбір жаңа ... ... ... Мемлекет нарықтық
экономикаға өтіп, ... ... ... ... ... ... ... да өзгерді, сол себепті ондай
құбылыстармен күресу үшін ... ... ... ... тарауларда қарастырылған сұрақтар бізге анықтау мен алдын ала
тергеу жүргізудің ара ... мен осы бар ... ... белгілі бір
тұжырымдар жасауға жағдай жасайды. Алдын ал тергеу мен ... ... ... ... ... ... орындарына байланысты
қарасытырылады. Тергеудегі орны мен рөлі ... ... ... да байланысты анықталады. Сондай-ақ алдын ала тергеудің
түрлерінің арақатынасы алдын ала ... ... ... ... ... және ... ... жүргізіледі және де істі тергеушіге
бергенше анықтаушы қандай өкілеттікке ие деген ... ... де ... ие. Бұл жердегі байланысты тергеуші мен анықтаушының ... яғни ... іс ... ... ... ... ... жүргізу туралы нұсқау мен тапсырмалар беруге ... ... ... мен ... ала тергеу қылмыстық процестің бір стадиясын құратын
тергеудің түрлері боп табылады. Алдын ала тергеу мен анықтаудың ... ... ... ... ... бірдей міндеттері бар,
ал анықтау мен алдын ала тергеу жүргізгенде жиналған ... ... ... ие және істі сотқа жіберуге негіз боп табылады.
Қылмыстық істі тергеуде алдын ала ... ... түр боп ... ... ... жүргізіледі. Ал анықтау тергеудің көмекші түрі
ретінде. Ол алдын ала ... ... ... ... ... ... іздерін
табу мен бекіту үшін кідіртілмейтін тергеу әрекеттерін жүргізеді не алдын
ала тергеу жүргізу міндетті емес ... ... ... ... ... ... осы ... алдын ала тергеудің анықтаудың екі түрімен арақатынасын жеке-
жеке қарастырайық. Бірінші ол алдын ала ... ... емес ... ... мен ... ала ... арақатынасы.
Анықтау мен алдын ала тергеудің арақатынасын реттеуші қылмыстық
процессуалды заңдылықтың дамуының барлық ... ... жеке ... ретіндегі сферасы шектеулі болатында, ал алдын ала тергеу тергеудің
негізгі түрі ... ... ... ... Бұл ... 1958 ... қылмыстық іс жүргізу қабылданғаннан кейін және 1963 жылы ішкі ... ... ала ... ... ... ... басталады.
(Республиканың тергеу әрекеттері тәжірибиесі көрсеткендей алдын ала ... ... ... ... ... ... ала ... пайдасына қарай
өзгеріп келеді. Яғни анықтау жүргізетін қылмыстық істер азайып келеді.)
[15,8].
Алдын ала тергеу ауыр, басқаларға қарағанда ... ... ... ... ... жүргізіледі.
Анықтау болса анықтау органдарының қоғамдық тәртіп пен ... ... ... ... ... ... ... болған
қауіптілігі төмен және қылмыстық жағдайды анықтау қиын емес қылмыстар
бойынша ... ала ... ... ... емес ... бойынша анықтау алдын ала
тергеуден анықтау жүргізуші орган ... ... ... ... да ... ... әдебиеттерде анықтау мен алдын ала тергеудің
айырмашылығын айтқанда ... мен ... ... ... әдіс
тәсілдерінде айырмашылықтың бір белгісі ретінде көрсетеді. ... ... ала ... мен ... ... екі түрі ретіндегі
айырмашылығын екеуінің қылмыстық істі ... ... ... Тергеушінің қылмыстық істерді қарағандағы айрықша ... оның ... ... ... ... ал ... ... іздестіру әрекетінде. Ол бірден бір анықтау жүргізумен де
және ... ... ... алу, ... ... міндеттерін атқаруменде
байланысты.
В. Чистяков алдын ала тергеу мен ... ... ... істі ... әдістері боынша қарауға қарсы. Оның пайымдауынша
анықтау мен алдын ала ... ... ... екі түрі ... ... тек процессуалды ... ... ... ... ... сәйкес анықтау 37-і тараудың баптарында
көзделген алуларға орай осы ... ... ала ... үшін ... бойынша жүргізіледі.
Қолданатын әдістері бойынша анықтау мен алдын ала тергеу емес, ... ... ... бір бірінен ерекшеленеді
Алдын ала тергеу міндетті емес ... ... ... ... ... қосымшалық (производной) жалғаспалы емес, онша қиын емес және де
ізді табу мен бекітуге байлансты ... ... ... қызметінің
мәніне сәйкес келтірмейді. Анықтау алдын ала тергеуден мәні ... ... ие емес ... ... ... ... анықтауда
алдын ала тергеудің тәртібімен жүргізіледі, ол үшін ... тек ... ... іс ... және де ол ... ... тәртібін еш
өзгертпейді.
Кеңес уақытындағы ҚІЖК-і бойынша анықтау кезінде ... ... ... ... ... ... ... жәбірленуші, азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер іс материалдарымен
таныстырылмады.
Бұндай шектеулер адам мен ... ... ... ... ... қайшы боп табылады.
Енді біз алдын ала тергеу міндетті істер бойынша анықтау мен алдын ала
тергеудің ... ... ... осы түрі ... ... ... алға қарай жүруіне жағдай жасайтын кідіртілмейтін
тергеу әрекеттерін жүргізуге байланысты жалғаспалы емес қызметінің ... ... бұл түрі ... ҚІЖК-нің 200-бабында айтылған.
Алдын ала тергеу жүргізу міндетті болып табылатын қылмыс белгілері
болған кезде анықтау ... ... іс ... және ... ізін
анықтау мен бекіту ... ... ... ... ... ... ... тінтуді, алуды, куәландыруды, сезіктілерді ұстау мен
олардан жауап алуды, жәбірленушілер мен куәлардан жауап алуды ... ... ... ... ... пен қылмыстық іс қозғалғаны туралы
прокурорға дереу хабарлайды.
Анықтау органы мен алдын ала тергеу органының бір ... ... ... ... алға жылжуына үлкен ... ... ... ... органдарының үшеуі де әрі тергеу органы әрі
анықтау органы боп ... ... ... ... ... ... ішкі ... органдары.
Қылмыстық істің белгілі бір органмен қозғалып оның кейін тергелу реті
бойынша кетуі, егер бәрі бір органмен жүргізілетін болса онда ол ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық
кодексінің 128-бап 2-3-бөліктерінде, 132-бап 2-3-бөліктерінде ішкі істер
органдары алдын ала тергеу жүргізілсе, осы ... ... ... орган анықтауды жүргізеді (ҚР ҚІЖК-нің 192-бабы, 285-бабы).
Бұл жағдайлар ... ... ізі ... ... ... ... ... жағдай жасайды, әрі тергеуші іске байланысты барлық
мін жайларды білетін болады. Ал бұл дегеніміз ... ... ... ... ... тигізеді.
Өмірде мынадай жағдайларды кездеседі тергеуші оқиға болған жерді қарап
болған соң, кідіртілмейтін тергеу әрекеттерін жүргізу үшін ... ... Бір ... бұл ... ... заң бойынша тергеуші анықтау
органына іс ... ... мен ... беруге құқығы бар.
Қазақстан Республикасының ҚІЖК-нің 64-ші бабында ... ... өз ... ... ... ... ... атқару үшін
міндетті іздестіру және тергеу іс-әрекеттерін жүргізу туралы тапсырмалар
мен нұсқаулар ... және ... ... ... ... ... ... құқылы. Осы жерден мынандай тұжырым ... ... заң ... анықтау органдарына кідіртілмеуі тиіс
тергеу әрекеттерін орындауға тапсырма беруді көрсетпейді, тек ... алып оған ... ... ... ... ... органы
кідіртілмейтін тергеу әрекеттерін тергеушінің тапсырысы негізінде
тергеушінің тергеуіндегі істер бойынша ... ... ала ... ... ... ... іс қозғайды және кідіртілмейтін тергеу әрекеттерін
жүргізеді, яғни істі өзі қозғайды; үшіншіден тергеуші өзі қозғаған істі әр
органның қарауына бере беру ... іске ... ... ... ... әкеп ... ... Менің бұл жерде айтқым келгені
тергеуші басқа органның көмегін алмасын қарым-қатынасқа ... деу ... ... істі өзі ... ... ... мен ... ала тергеу арасындағы ара қатынас осы екі
тергеу ... ... ... бір ... ... мен екеуініңде алдына қойған мақсаттарының бірлігінде.
Анықтау өзінің мазмұны бойынша, заңның ... ... ... ... және ... зерттелуі туралы талаптарын сақтай отырып одан
әрі ... ... ... ... істі ... ... көрсетеді.
Негізінен алдын ала тергеу мен анықтау екеуінің ара қатынасын оқығанда
олардың ұқсастығын, айырмашылықтарын және қарама қайшылықтарын айту керек.
Бұл ... ... заңи ... де ... ... ... олардың
айырмашылығына тоқталады. Әдебиеттерде негізінен айырмашылықтар ретінде
мерзімді, атқаратын органдарды айтады.
Жоғарыда айтылғандарды негізге ала ... ... ала ... ... ... ... көрсетіп кетуге болады:
Органдарда: тергеуді ұлттық қауіпсіздік қызметінің тергеушісі, ішкі сітер
органының тергеушісі, қаржы полициясының ... ... ... айтылған үш тергеу органымен қатар кеден органдары; әскери полиция
органдары; әділет органдары; шекара қызмет органдары; мемлекеттік ... ... ... ... құрамалардың командирлері, әскери
мекемелер мен гарнизондардың ... ... ... ... ... мекемелердің және өкілетті
өкілдіктерінің басшылары, алыс жүзу ... ... ... алыс сапардағы геологиялық партиларының басшысы. Бұл жерде
айта кететін бір жайт олардың айырмашылығы тек ... әр ... ... ... ... де;
Мерзімінде: алдын ала тергеу екі ай болса (ҚР ҚІЖК-нің 196-бабы), алдын
ала тергеу жүргізу міндетті істер бойынша анықтау бес күн (ҚР ... ... және ... ала ... ... ... емес істер бойынша он күн.
Айтылған соңғы ... яғни он күн ... отыз ... ... ... ... ұзартылуы мүмкін (ҚР ҚІЖК-нің 285-бабы).
- Алдын ала тергеу бір нысанда, ал ... екі ... ... ... ала тергеу міндетті істер бойынша
анықтау және алдын ала тергеу міндетті емес ... ... ... ... істің дәрежесі: алдын ала ... ауыр және аса ауыр ... ... ... ... ... және онша ауыр емес
қылмыстарда жүргізіледі.
Осы жерде айта кететін бір ... ... ала ... ... ... ... бар яғни ол жеке айыптау істері бойынша.
- Алдын ала тергеу қылмыстық іс бойынша айыптау қорытындысын
(ҚІЖК-нің 278-ші бап) ... ал ... ... ... (ҚІЖК-нің 287-ші бап).
- Өкілеттікте. Бұл жердегі айырмашылықты біз осы алдын ала
тергеу мен анықтауды ... ... не ... ... өкілеттігіне байланысты қарасытрамыз.
Қазақстан Республикасы ҚІЖК-нің 63-64-баптарында алдын ала
тергеу жүргізетін органдар мен тұлғалардың ... ал ... ... ... және ... өкілеттігі көрсетіледі. Осы
жерден байқайтынымыз тергеушінің өкілеттігі анықтаушыдан
көлемді әрі ... ... өз ... ... ... мен ... бере алады. Яғни,
анықтау органы тергеу органына бағынышты ... ... ... ала тергеу жүргізілетін істер бойынша қылмыс жасады
деп сезік келтірген тұлға белгісіз боп ... ... ... жасады деп сезік келтірген тұлға белгілі.
ҚІЖК-нің 285-бабының ... ... ... ... ... сезікті тұлға белгілі болған ... ... ... ... ... ... ... жетінші, сегізінші және тоғызыншы
бөліктерінде көзделген қылмыстар туралы істер бойынша, егер
оларды ... деп ... ... адам ... болса
алдын ала тергеу жүргізу міндетті боп ... ... ... ала ... ... тергеу үшін негізгі қызиеті боп
табылады, ал анықтау органдары үшін ол негізгі емес қосымша
боп табылады. Өйткені анықтау ... ... ... ... пен қоғамдық қауіпсіздікті қорғау боп
табылады.
- Алдын ала ... ... ... ... тергеу
әрекеттерін жасайдыда, ал анықтаушы тек кідіртілмейтін
тергеу әрекеттерін жасайды;
- Алдын ала тергеуді нақты тергеуші ... ... бар ... ал анықтауды ондай лауазымдықты атқаратын тұлға
емес, анықтау жүргізуге заңмен өкілеттік берілген органның
лауазымды тұлғасы жүргізеді. Мәселен алыс жүзу ... кеме ... ... ... лауазымы жоқ, ол
оған тек ... жүзу ... ... бір қылмыстық оқиға
болса ғана ие болады.
Осы міндетті атқара жүріп ... ... ... ол ... ... ... ала тергеу мен анықтаудың арақатынасын айтқанда
олардың ортақ ... ... ... Жалпы олардың ортақ қасиеті көп.
Екеуінің бір тергеудің әр ... ... ... өзі ... ... ... ие ... білдіреді. Заңи әдебиеттерде екі тергеу нысанының ортақ
қасиеттері туралы да көп айтылған.
Э.О. Басаров анықтау мен алдын ала ... ... ... ... атап ... ... іс жүргізудің ортақ міндеттері
2 өз өкілеттіктерінің шегінде қылмыстық іс қозғау екеуінеде ... өз ... ... ... және қылмыстық-процессуалды заңдылықтардың
негізінде жүзеге асыруы
4 тергеу әрекеттерін жүргізгенде ... ... ... болу
5 жиналған деректердің теңдей дәлелдемелік күші болуы.
Барлық әдебиеттерде анықтаудың тергеудің ерекше түрі деп қарастырады.
Бірақ бұл бізге ... мен ... ала ... ... ... ... тек қана екеу ара жеке қасиеттерін ғана айтуға алғы шарт ... ... ... ... ала ... мен ... ... қойған
мақсаты бір. Яғни қылмыс оқиғасының шындық бейнесін ашып көрсету.
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе мен негізінен мынадай ... ... ала ... мен ... ... даму тәжірибиесінде
көрсеткендей қылмысты ашу мен қылмыскерді әшкерелеу ... ... Сол ... ... ала ... мен анықтауды
жүргізетін органдар қызметінің сапасын жақсарту керек.
Жұмыстың сапасына байланысты қылмыстың ашылуыда жақсаратынына ... ... ала ... мен ... ... тұлғалар
арасындағы тәуелсіздік пен тәуелділік жағдайын жақсарту
керек. Яғни ... мен ... өз ... одан ары ... ... ... көрсетілген анықтау органының алдын ала ... ... ... ... ... Бұл ... ... жүргізуге өкілетті тұлға тергеушінің мәртебесіне
кедергі келтіреді және ... тек ... ... ... ... Егер ... ... алдын ала тергеу жүргізу құқығы
қалдырылған жағдайда, анықтау органымен ... ала ... ... ... ... не ... анықтау
органы ұсынған материалдар негізінде қабылдануы керек. ... ... ... ... ... ... 24 ... ішінде
қабылдануы керек.
- Анықтау органы мен алдын ала тергеу жүргізу қалдырылған
жағдайда оның ... ... ... ... ... Бұл ... анықтау органы бастығы мен анықтаушының
өз өкілеттігін асыра пайдалануының алдын алады.
- Алдын ала тергеу жүргізу ... емес ... ... ... ... ... ... керек. Бұл
бізге анықтау мерзімінің текке кетпеуіне жағдай жасайды.
Сондай-ақ ... да ... ... ... ... ... құқықтық актілер тізімі:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30 ... 1995 ... ... ... ... іс ... кодексі. 13 желтоқсан,
1997 жыл.
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. 16 шілде 1997 жыл.
4. Қаз КСР-нің Қылмыстық іс ... ... 23 ... 1959 ... ... мен ... ала ... жүргізетін Қазақстан республикасының
арнайы органдары туралы» Қазақстан Республикасының Президентінің заң
күші бар жарлығы. 6 қазан 1995 ... ... ... ... концепциясы туралы» ҚР-ның Президентінің 2002
жылғы 20 ... ... / ... ... мен ... ... ... Астана, 2002. - №31. – 336-бап. ҚР-сы Президентінің №1615
Жарлығымен 13.07.2005 жылы өзгертулер мен толықтырулар енгізілген.
Арнайы ... ... ... ... ... референдумда 1995
жылы 30-тамызда қабылданды. ҚР-ның Парламентінің Жаршысы, 1996. - №4. – 217
б. - Қазақстан ... 1998 ... ... ... 2007 ... ... №254-111 Заңдарымен өзгертулер және толықтырулар енгізілді
/Егеменді Қазақстан 2007 жыл 22 ... ... (24710). – С. ... ... ... ... іс ... Кодексі 1997ж. 13-
желтоқсандағы №206-1 Қазақстан Республикасының Заңы. – ҚР-ның Парламентінің
Жаршысы, 1997. - №23. – 335 б.; 1998. - №23. – 416 б.; 2000. - №3-4. – ... №6. – 141 б.; 2001. - №8. – 53 б.; № 15-16. – 239 б.; ... – 245 ... 21-22. – 281 б. ... ... ... 09.12.1998. - №307-1;
29.03.2000. - ... ... - ... 16.03.2001. - №163-11;
11.07.2001 - №238-11; 16.07.2001. - ... ... - ... - ... ... - ... 9.08.2002. - №346-11;
21.12.2002. - ... ... - ... ... ... - ... 28.12.2004. - №24-111; 29.12.2004. - ... - ... ... - ... ... - ... - №111-111; 16.01.2006. - №122-111; 02.03.2006. - ... - ... ... - ... ... Конституция халыққа қызмет етеді. Конституция күніне арналған ... ... ... ... 1996 ж. 30 ... Сарсенбаев Т.Е., Хан А.Л. Уголовный процесс: ... ... отв. ред. 2000 ... ... Р.Х. ... процесс Москва. Издательство Зерцало-1999 год. 226-
бет
6. Уголовный процесс. Учебник для студентов юр. вузов и факультетов. ... ред. ... К.Ф. М.: ... ... 1996 год. – 576 ... ... Е.Е. Қылмыстық іс жүргізу. Жалпы бөлім: Оқулық. – Алматы: Өлке
баспасы, 2006 жыл. – 216 б.
8. Когамов М.Ч. ... ... ... дел в Республике
Казахстан. Жеті Жарғы, 2004 год.
9. Уголовно-процессуальное право Российской Федерации: Учебник / Отв. ред.
П.А. Лупинская. – 3-е изд., ... и доп. – М.: ... 1999 год. 696 ... ... ... ... для ... юридических вузов ...... ... ... образцами процессуальных
документов, схемами и ...) / Под ред. К.Ф. ... - М.: ... ... – 586 с.
11. Н.В. Жогин, Ф.Н. ... ... ... Москва, 1965.
40-бет.
12. Биятов Т.К. Процессуальные проблемы совершенствование деятельности
органов дознания в уголовном ... ... На ... ученой
степени к.ю.н. Алматы, 1996 год.
13. Төлеубекова Б.Х., ... К.Ж., ... Б.К., ... ... ... ... РК. ... особенная, досудебные стадии.
Алматы, 2001 год.
14. Чистяков В. Соотношение дознания и ... ... ... уголовном процессе. Москва, 1984 год.
15. Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлығы. Алдын ... мен ... ... Қазақстан Республикасының арнайы органдары
туралы. 1-бап, 1995 жыл 6- қараша.
16. Иванов В.А. Дознание в советском уголовном процессе. ... ... ... ... Н.В. ... следственные действия. Казань 1967 жыл 16-17-
беттер.
18.Нихиенко К.М. Предварительное расследование. Кишинев 1979 год ... ... ... ішкі ... ... анықтаушысымен жүргізілген №1160212
қылмыстық іс.
20. Сулейменова Г.Ж. Қылмыстық процесі. Жобалар альбомы. Алматы, 2007 жыл.
122-б.
21. Когамов М.Ч. ... ... ... к ... нового
уголовно процессуального кодекса РК. Алматы, 1998 год.
22. Скамин С.П. Сравнительные ... УК и УПК РК, ... и РФ. ... ... ... Э.М. ... ... расследования. Дисс. соискателя научной
степени доктора юридических наук. ... 1999 ... ... М.С., ... Р.Н. ... ... применения
нового уголовного и уголовно-процессуального законодательства РК. ... ... ... И.Ф., Бастыкин А.И. Розыск, дознания, следствие. Ленинград, 1984
год.
26. Ленский А.В. Досудебное производство в современном уголовном процессе
России и его ... ... 1998 ... ... Л.В. ... в форме дознания. Учебное пособие. Томск,
1979 год.
28. Михиенко К.М. Предварительное ... ... 1979 ... Содержание предварительного следствия в советском уголовном процессе.
Учебное пособие (сборник статей). Краснодар, 1971 год.
30. ... А.Я. ... по ... о ... ... ... 1995 год.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сот төрелігіне және жазалардың орындалу тәртібіне қарсы қылмыстар туралы26 бет
Алдын ала тергеу мен анықтаудың арақатынасы12 бет
"Алдын ала тергеудің аяқталуы."70 бет
XVIII ғ Қазақ-орыс қатынасы9 бет
«Айнымалы жұлдыздар үшін информация мен энтропия қатынасын анықтау»48 бет
«Бала мазасыздығына ата-анамен бала қарым-қатынасының әсері»24 бет
АІІБ-ның тергеу бөлімінде өткен өндірістік тәжірибе есебі4 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану31 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану туралы ақпарат59 бет
Адвокат - қорғаушының алдын ала тергеуге қатысуы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь