Ислам діні мен мәдениеті

1. Кіріспе
Ислам діні дегеніміз не?
2. Негізгі бөлім
a) Ислам қоғам өмірінде
b) Пайғамбарлар және олардың уағыздары
c) Ислам түсініктері
d) Ислам мәдениеті және өркениеті
e) Ислам мәдениетіндегі зиянды ағымдар
3. Қорытынды бөлім
4. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Мұсылмандардың сенімінде Ислам адамзатқа жіберілген соңғы илаһи дін. Осы тұрғыдан адамды жетілдірген және құтылуға қол жеткізген тамаша негіздерді қамтиды. Яғни, өткен замандарда бұрынғы пайғамбарлар тарапынан жүздеген жылдар бойы жіберілген «бұрынғы уахидің» бүкіл жолдарын және көріністерін исламнан көруге болады.
Аллаһ алғашқы адамның жер бетінде пайда болуымен қатар адамзатқа тура жол көрсету үшін елшілерін (пайғамбарлар) жіберген. Бірақ, адамдар уақыт өте келе және әр түрлі себептермен Алланың көрсеткен «тура жолынан» тайып, басқа жолдарға бет бұрған. Адамзатты қайтадан «дұрыс және тура жолға» түсіру мақсатында адамзатқа жіберілген соңғы пайғамбар Мұхаммед, соңғы илаһи Кітап – Құран, ал соңғы қасиетті хабар Исламият болып табылады.
Кең пейілді Аллаһ Құранда өзі риза болған және қабылдаған жалғыз дін Ислам діні ислам діні екендігін айтады: «Алланың қасында шынайы дін Ислам. Сондай Кітап берілгендер, өздеріне мәлімет келгеннен кейін араларындағы күншілдіктен ғана талас-тартысқа түсті. Кім Алланың аяттарына қарсы келсе, күдіксіз Алла тез есеп көруші. Кім Исламнан басқа дін іздесе, әсте одан қабыл етілмейді де ахиретте зиянға ұшыраушылардан болады.» (Әлі Ғымран, 3/19,85)
Сондықтан, илаһи діндердің ортақ атауы – Ислам. Яғни, Ислам басынан бастап соңғы пайғамбар Мұхаммедке дейін барлық пайғамбарларға берілген ортақ илаһи хабар және адамзаттың алғашқы және соңғы діні.
Дәуіт, Мұса және Иса пайғамбарларға уахи етілген алдыңғы үш илаһи кітап Зебур (псалтырь Давида), Тәурат және Інжіл уақыт өте келе ұмтылып, адамдар тарапынан өзгертілген. Яғни, қазіргі кездегі Тәурат және Інжілдер кейбір дін адамдарының сөздерімен толықтырылып, кейбіріне қарсы көптеген пікір айтылған, сол туралы сенімдер мен түсініктемелер де бар. Оларда кейбір пайғамбарлар тіпті ауызға алынбайтын түсініктемелер мен оқиғалармен бірге кейбір әзиздер мен Қасиетті Кітапты жазушылардың өмірі туралы хикаялар және пайғамбарлар жайында әңгімелер де орын алған.
Кітабы бұзылып өзгертілген болса, шүбәсіз дін де бұзылып өзгертіледі.
Олай болса, Ислам тікелей илаһи уахиге негізделеді. Ал, илаһи уахи илаһи сөздерді қамтитын беттер және кітаптармен түрленеді. Илаһи кітаптардың соңғысы Мұхаммед Пайғамбарға уахи етілген Құран болып табылады.
Құран әрі жазбаша әрі ауызша түрде үйретіліп сақталған. Осы күнге дейін бір сөзі де, тіпті түсініктемесі де еш өзгертілместен, түпнұсқасы күйінде оқылып келген және өзі арқылы ғибадат етілген. Құранның субъектісі Аллаһ, тұлғасы – адам және қоғам, ал объектісі – құлшылық пе иман. Сондықтан, Ислам және оның негізі болып табылатын Құран бір жағынан адамның Алламен байланысын және қарым-қатынасын, екінші жағынан адам-қоғам байланысын реттеуді мақсат етіп ұсынады. Бүкіл адамзатқа бағытталады; белгілі бір тарихи оқиға немесе кезеңмен шектелмейді не болмаса белгілі бір адам қауымына тәе емес.
        
        Жоспары
1. Кіріспе
Ислам діні дегеніміз не?
2. Негізгі бөлім
a) Ислам қоғам өмірінде
b) Пайғамбарлар және олардың ... ... ... ... мәдениеті және өркениеті
e) Ислам мәдениетіндегі зиянды ағымдар
3. Қорытынды бөлім
4. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Ислам дегеніміз не?
Мұсылмандардың сенімінде Ислам адамзатқа ... ... ... дін.
Осы тұрғыдан адамды жетілдірген және құтылуға қол жеткізген тамаша
негіздерді қамтиды. Яғни, өткен ... ... ... тарапынан
жүздеген жылдар бойы жіберілген «бұрынғы уахидің» бүкіл жолдарын және
көріністерін исламнан ... ... ... ... жер ... ... болуымен қатар адамзатқа тура
жол көрсету үшін елшілерін (пайғамбарлар) жіберген. Бірақ, адамдар уақыт
өте келе және әр түрлі себептермен Алланың көрсеткен «тура ... ... ... бет ... ... қайтадан «дұрыс және тура жолға»
түсіру мақсатында адамзатқа жіберілген соңғы пайғамбар Мұхаммед, соңғы
илаһи Кітап – Құран, ал соңғы ... ... ... болып табылады.
Кең пейілді Аллаһ Құранда өзі риза болған және қабылдаған ... ... діні ... діні екендігін айтады: «Алланың қасында шынайы дін ... ... ... ... ... келгеннен кейін араларындағы
күншілдіктен ғана талас-тартысқа түсті. Кім Алланың аяттарына қарсы келсе,
күдіксіз Алла тез есеп көруші. Кім ... ... дін ... әсте ... ... де ... зиянға ұшыраушылардан болады.» (Әлі Ғымран,
3/19,85)
Сондықтан, илаһи діндердің ортақ атауы – Ислам. Яғни, Ислам басынан
бастап соңғы пайғамбар ... ... ... ... берілген
ортақ илаһи хабар және адамзаттың алғашқы және соңғы діні.
Дәуіт, Мұса және Иса ... уахи ... ... үш ... ... (псалтырь Давида), Тәурат және Інжіл уақыт өте келе ұмтылып, адамдар
тарапынан өзгертілген. Яғни, қазіргі кездегі Тәурат және ... ... ... ... ... ... қарсы көптеген пікір
айтылған, сол туралы сенімдер мен түсініктемелер де бар. Оларда кейбір
пайғамбарлар тіпті ауызға алынбайтын түсініктемелер мен оқиғалармен бірге
кейбір ... мен ... ... ... ... ... хикаялар және
пайғамбарлар жайында әңгімелер де орын алған.
Кітабы бұзылып өзгертілген болса, ... дін де ... ... ... ... тікелей илаһи уахиге негізделеді. Ал, илаһи уахи
илаһи сөздерді қамтитын беттер және кітаптармен түрленеді. Илаһи
кітаптардың соңғысы Мұхаммед Пайғамбарға уахи етілген Құран ... ... әрі ... әрі ... ... ... ... Осы күнге дейін
бір сөзі де, тіпті түсініктемесі де еш өзгертілместен, түпнұсқасы күйінде
оқылып келген және өзі арқылы ғибадат етілген. Құранның субъектісі ... – адам және ... ал ...... пе ... Сондықтан,
Ислам және оның негізі болып табылатын Құран бір жағынан адамның Алламен
байланысын және қарым-қатынасын, екінші жағынан адам-қоғам ... ... етіп ... ... адамзатқа бағытталады; белгілі бір
тарихи оқиға немесе кезеңмен шектелмейді не болмаса белгілі бір ... тәе ... ... жалпыға бірдей. Мейлі сенсін, мейлі сенбесін, қаласа
сенбеген жағдайда сенген сияқты болып көрінсін; Яғни, ... ... ... және ... ... ... ... болып көрінгенмен, оған
сенбейтін адам) болсын, адамзаттың барлығы Ислам дінінің ... ... оны ... ... ... адам ... болып табылады.
Исламият – адамзат тарихында жіберілген илаһи діндердің ең жетілгені
және ең соңғысы. ... ... ... ... ... рух және ... жетілуін, алаңсыз өмір сүруін және бақытты болуын, дүниелік және
ақыреттік өмірде азат болуды мақсат тұтады.
Ислам пайда болған ... ... ... ... ... және мәдени проблемаларға байланысты шарасыз күйге түскендерге
нұрландырушы, тыныштық және бақыт әкелуші бұйрықтарын ұсынған; ауруларға
шипа, адасқандарға дауа болған. Сол себептен ... ... ... қарқынмен әлемнің түкпір-түкпіріне таралған; ірі мәдениет пен
өркениет ошақтарының пайда болуына түрткі болады. Осы орайда, ислам
мәдениеті шығыс және ... ... мен ... өз ... ... ... дәуір кезеңдерінде Арап түбегінің солтүстігі мен шығысын басып ... ... ... өмір ... ... бір ... сахабалардың
(Пайғамбарымызға сеніп, оның сұхбатына тым болмағанда бір рет қатысып, ... ... ... ... әр түрлі елдерге таралуына себеп болды.
Олардың арасындағы ғалым сахабалардың саны көп емес еді. Бірақ ғалым сахаба
болсын ... ... ... ... олар ... жерлерінде
адамгершілігімен үлгі болды, әр түрлі әлеуметтік ортаға және оқушыларға кез
болды. Адамдар ... ... мен ... ... таба ... ... ... тыңдаушылар ортасын қалыптастырды.
Міне, осы жағдайлардың табиғи нәтижесі ретінде алғашқы екі жүз жылда
ірі ғылым орталықтарында Исламияттың бұйрықтарын жүзеге асыруда, ... және ... ... бар және ... ... ... саяси, діни және философиялық мектептер құрылды.
Шапқыншылықтардың нәтижесінде Ислам мемлекетінің қарамағына кіретін
елдерде әр сала ... ... құру ... ... ... ... ... мемлекеттерінің билігіндегі Сирия, Мысыр, Ирак және Солтүстік
Африка сияқты аймақтарда, Түркістан және ... ... елді ... дін мен ескі ... ... ... Бұл ... және
шиеленісулер, қоғамдану және таралу оқиғалары жаңа және шиеленіскен бір
діни мәдениеттің пайда ... ... ... ... басқыншылардың әрекетін, Ислам және мұсылмандар тұрғысынан
жаңа хабардың және мәдениеттің адамзатқа берілуін әр түрлі діндер,
мәдениеттер және өркениеттер арқылы ... ... ... ... ... ... жеке тұлға және қоғамның құтқарушы хабары болып табылады. Ақыс-
ес және аңыздық дәлелдерге негізделген ... кең ... ... ... ... адам ... және ойларын жамандықтардан тазартып,
қоғамға да бейбітшілік пен тыныштықта өмір сүру мүмкіндігін ұсынады.
Ислам ойлауды, іздестіруді және үйренуді бұйырады. Ақыл мен ғылым
негіздеріне ...... және ... ... ... ... істеп, табысқа қол
жеткізуді бұйырады. Басқарудың халық елшісіндегі нәрсе екендігіне ... ... ... егемендігінің өкілі болып саналады. Бұл тұрғыдан алғанда
заңдар ... үшін ... тең ... ... ... ... ... беруге және қолдау көрсетуге, әділеттілікке және кеңес беруге мән
беріледі.
Ислам рух және дене арқылы жетілген, көзі ... ... ... ... ... ... қалайды. Ал осындай бір қоғамның бұ
дүниеде және ақыретте бақытты болуын қамтамасыз ету ... оның ... ... ... дін. ... ... және мораль негіздері
бойынша да қарапайым және жалпыға бірдей. Мұсылман ... ... ... және ... ... ... ... сүйенеді. Алланың бар және
жалғыз екндігіне иман еткен, Хз. Мұхаммедтің пайғамбарлығын қабылдаған, оны
растайтын әрбір адам ... ... ие ...... ... ... және бүкіл жаратылғандардың
Жаратушысы – Аллаға сену; бұ дүниедегі өмірдің өтпелі және ақыреттегі
өмірдің мәңгілік екндігін, Алла алдында есеп беру, ... ... ... жақсылықтары мен жамандықтарының таразыға түсуі), Жәннат және
Жаһаннамның ақиқат екендігін қабылдау, илаһи бұйрықтарға және ... ... ... әділеттілікпен қарау негіздері бойынша
құрылған. Яғни «Kelime-i Tevhid»-ті мойындаған және құптаған әрбір адамзат
баласы ислам дініне кірді және мұсылман үмбеттің жеке тұлғасы ... ... ... ... адамдық жауапкершілік жүктелген және құлшылық ету
міндетін қабылдаған болады.
Исламият – соңғы дін. Сенім, ғибадат және мораль негіздері бойынша
жалпыға ортақ; ... ... ... діні ... ... ... деп ... «(Мұхаммед Ғ.С.): Әй адам баласы! Мен барлығыңа
алланың елшісімін; Ол сондай Алла, жер мен ... ... оған тән. ... де ... Аллаға және Алланың сөздеріне сенген, жіберілген
сауатсыз Пайғамбарға иман келтіріңдер. Және оған ... ... тура ... ... сүресі, 158).
«Ей, Мұхаммед! Сені біртұтас адам баласына қуандырушы, қорқытушы етіп
қана жібердік. Бірақ адамдардың көбі түсінбейді.» (Сәбә сүресі,28).
Осы ерекшеліктері себебінен ислам ... ... ... күніне дейін
күшін және жарамдылығын сақтайды. Соңғы дін болғандықтан да оның үкімдерін
жоятын басқа дін болмайды.
Пайғамбарлар және олардың уағыздары
Кең пейілді ... ... ... ... ... ... арқылы таратты. Алғашқы пайғамбар Адамнан кейінгі тарихи
кезеңде аттары белгілі және ... ... ... ... ... рет
Ислам діні туралы баяндау және үйрету міндеті пайғамбар Мұхаммедке берілді.
Пайғамбарлар – Алланың бұйрықтарына сай өмір сүру ... жеке ... ... ... құру ... мойнына алғандар. Олар Аллаға және ақырет
күніне сенетін, жақсылықты насихаттайтын және жамандықтан қорғайтын «Қоғам»
қалыптастыру үшін әрекет еткен.
Пайғамбарлар Алланың ... ... ... ... ... және
қажеттілікке қарай міндет жүктеледі. Яғни, кең пейілді жаратушы әр түрлі
ұлттарды тек өзіне ғана сенуге және бой ұсынуға, басқа адам
қауымдастықтарымен жақсы ... ... және ... ... ... үшін ... жіберіп отырған.
Мінекей, Мұхаммед осы пайғамбарлардың ең соңғысы болуымен қатар оның
әкелген Исламдық діни хабары алдындағы пайғамбарлардың хабарының орнын
алды. Ол Орта ... ... ... төңкерісін» жүзеге асырып, әлемде
«үлгілі үмбет қоғам» қалыптастырғаннан кейін ... және ... ... ...... ... илах жоқ және ... Алланың
елшісі»,- (шахадат калимасы) деп айтқан адам. Осы сеніммен бірге мұсылман
тең құқық пен жаупкершілікке ие қоғам мүшесі ... ... ең ... ... иман ету және ... ... білуі керек. Бұл сонымен бірге, адамның жаратылу ... ... ... ... ... және жындарды бізге құлшылық етсін деп
жараттық» (Зәрят сүресі, 56)аяты ... ... ... адам өмірін бар жағынан қамтиды және түрлендіреді.
Тәңірі – адамның қарым-қатынасын, сенім, ғибадат және ахлак негіздерін
анықтайды. Кең пейілді Алланың Хз. ... ... ... ... ... түрі ... ... Құран Кәрім сенім, ғибадат және
ахлак негіздерін егжей-тегжейлі ... Ал Хз. ... ... осы
негіздердің өмірге үйлесімділігін қамтамасыз еткен және «Мүминдер қоғамына»
қатысты ... ... ... ... ... Құранның
түсініктемесі, Исламның түсініктемесі және жүзеге асырылуы.
Осылайша Құран және Сүннет мұсылман қоғамының діни ... ... ... ... әсер етті. Ал мұсылман ғалымдар бұл екі
негізде орын алған шындықтарды реттеген және жүйелеп бөлген, түсініктеме
берген және ... ... ... ... ... ... ... ғибадат және ахлак негіздері біртұтас, бір-бірін
толықтыратын сипатта. Сенім болмаса ғибадат түсінігі болмайды. ... және ... ... да ... мүминнің адамгершілігіне байланысты.
Ал ахлактың негізі – сенім, ғибадат және қайырымды іс-әрекет. Мұсылман
адам, ... осы үш ... ... ие. Кең ... Алла Аср сүресінде
былай деп бұйырады: «Заманға серт, негізінен адам ... ... ... иман келтіріп, ізгі іс істегендер, бір-біріне шындықты үгіттесіп,
сабырды үгіттескендер; олар зиянға ұшырамайды.» (Ғасыр сүресі).
Осыған орай, сенім және ғибадаттың ахлакпен теңестірілуі, ... ... ... ... дін ... шын ... және
иманмен кең пейілді Алланың бұйрықтарына берілуін түсіндіреді.
өзіндік ерекшелігі бар ... ... ... ... ... арқылы мәнді
және «Ислами» сипатқа ие болды. Құран Кәрімнің жеке адамдар мен қоғамға
әкелгендері егемен ... ... ... ... ... экономикаға дейінгі әр іс ислам дінінің адамзатқа әкелген
құндылықтардың арқасында жүзеге асырылады.
«Бақыт ... ... ... ... ... және ... ... мәселелерді шешуге, бірлік пен тұтастықта өмір
сүруге тырысты. Ислам Пайғамбарды Хз. Мұхаммедтің оларға қалдырған «тәжрибе
мирасы» немесе ... ... ... ... ... ... ... нәтижелендіруде «үлгі» етті және «негіз»
болды.
Сондай-ақ, «лә илаһа иллаллаһ мұхаммедән ... ... ... уағызының арқасында қалыптасқан «дін және сенім туыстығы» - олардың
әлеуметтік, экономикалық, мәдени тұрғыдан өмір жолдарын реттейтін,
тыныштықта және ... өмір ... ... ... тағы ... еді.
Сонымен бірге, олардың өмірінде жан-жақты әсерін тигізетін салт-
дәстүрлер, ескі сенімдер мен әдеттер сияқты маңызды нәрселер де уақыт өте
келе ... ... ... ... ... ... ... және олармен
біте қайнасып кеткен. Бұлар нәтижеде не ... не ... ... ... бірақ «исламданған» немесе «исламдандырылған». Яғни жергілікті және
мәні жоқ ерекшеліктерін исламға енгізіп, өмір сүретін элементтер.
Мұсылман халықтардың мәдениеті мен ... ... ... ... ... ... ... мұсылман топтардың және қоғамдардың
негізінде «исламданған» сипатында болғандығы байқалады. Яғни, Хз.Мұхаммед
және Үлгілі басқарушылар (Hulefậ-i rậşidin) ... саф ... ... сенімді мұсылман қоғамның орнын жергілікті және салт-дәстүр
ерекшеліктері, мәдени құндылықтарын ислами қалыпта өмір сүрдірген
«Исламданған ... ... ... ... кезеңіндегі» саф ислам түсінігі және өмір сүру
түрімен «Аралас кезеңдегі» «дәстүрлі ... ... және өмір сүру ... ... ... ... ... болғаннан кейін (632) мұсылман қоғам «саяси
күреске» аяқ басты, «үкімет ... ... ... ... Алғашында
мұсылман қоғамды басқаратын кісінің «жеке басы» мәселесінде түсінбеушілік
болды. Кімнің мемлекет басшысы болатыны және ... ... ... қолына
берілетіндігі жөніндегі мәселелерде пайда болған осы алғашқы
түсініспеушілік басынан бастап осы күнге дейін мұсылмандар арасында
әлеуметтік, мәдени және ұлттық бөлінулерге себепші ... ... ... ... т.б. ... ... және әр түрлі тақырыпшалармен
түсіндірілген «діни-саяси қалыптасулар» (мехзептер) мен әр түрлі саяси
түсініктер пайда болды.
Сол кездегі мәдениет пен ... де ... сөзі ... ... ... және қоғамдық тұрғыдағы исламдану қоғамдық
және ұғымдық, ой және пікір тұрғысынан исламданумен бірге келді. Мысалы,
халифат басқаруынан исламның өзінде ... ... ... және ... ... ... ... және саяси
ұйымдары алынды, уақыт өте келе «исламдандырылды». Бұған мысал ретінде
уәзірлікті және т.б. алуға болады.
Мұсылман мемлекеттердің ұлғаюына және дамуына параллель ислами ... ... жаңа ... ... ... ... бір ... жергілікті
салт-дәстүрлер және әр түрлі мәдениеттердің ықпалында болды. Ислам әсіресе
жаулап алу кезеңдерінде көп бағыттағы мәдениет ортасында болды. Бірақ,
ислам дінінің ... әр ... және ... ... әр ... бір тұтастықты сақтады. Мұсылмандарды жүздеген жылдар бойы қиын
жағдайда қалдырмаған және жоғары мәдениет құруларын қамтамасыз ... ... осы діни ... ... ... мәдениеті мен өркениеті барлық
жерде жергілікті құндылықтарға немесе салт-дәстүрлерге кез болды, бірақ
оларды өзіне бағындыра алады.
Бүгінгі таңда мұсылмандардың саны бір ... ... ... ... (Асыр-ы Саадет) келген ислами мәдениет және өркениет мирасы
мұсылмандардың барған жерлерінің барлығында көрініс тапты және ... ... ... ... ... ... және ... қатысты
және әр түрлі тілде жазылған шығармалар да ортақ мәдениет пен ... ... ... ... негіздері ешқандай өзгерістерге ұшырамай, осы
күнге дейін келіп жетті.
Сонымен, ... ... ... ... діни және ... яғни ... ... және соған қатысты өмір сүру түрі уақыт
өте келе және жергілікті ықпалдардың нәтижесінде маңызды айырмашылықтардың
туындауына себеп болды.
Мұсылман қоғамдарда өзгеше бір ... ... өмір ... ... ... ... бар осы мәдениет дәстүрі және
өмір сүру түрі «дәстүрлі исламды» қалыптастырды. Жаңа мұсылман қоғамдар да
осы жаңа дәстүрлі мәдени ортада ... ... ... бұл жаңа ... ... қауымдарда басқа мәдениет
дәстүрлеріне кез болып және онымен біте қайнасып, ықпалдасу фактісін
басынан өткізді.
Ислами түсініктері
Мұсылмандық ... ... ... ... және өркениет түсінігі
сипатына ие болды. Яғни, ислами дәстүрдің «діни түсініктері» «діни өмір»
түрінде пайда болды. Ислам мәдениеті де әр түрлі ұлттық және ... ... тіл, ауа райы және ... ... айырмашылықтарында
түрленіп дамыды. Яғни, ислам мәдениеті мұсылман халықтардың ортақ
мәдениеттерінің біріккен өнімі және Атланта мұхитынан Үнді мұхитына дейінгі
жерлерде өмір сүретін мұсылман қауымдарды ... ... ... және ... ... бір ... ... табылады.
Ұзақ жылдар бойы тамаша және ауқымды түрде ... ... ... мәдениеті
адамзаттың қазіргі кездегі жағдайына жетуге маңызды әсер етті және өз
үлесін қосты, Шығыс және Батыс елдері мәдениеттерінің динамикалық
факторларын қалыптастырды.
ХХ. ... ... діні ... тіл, түс және ... ... мұсылман
қауымдардың әр түрлі болуы тұрғысынан өте басым жағдайда болды. Құрғақ және
ыстық ... ... ... ... ... ... ... бір дін
жағдайына келген және жақтастарының саны ұдайы артып отырған бұл дін
әлемнің барлық ... ... және ... ... ... қалыптасып
кетті. Әлемдік күш қалыптастыру мақсатында әрекет еткен мұсылман сол
жердегі исламдық өзара көмек көрсету ұйымын ... ... ... ... пайда болуына күш салды. Қазіргі кезде мұсылмандар
әлемнің түпкір-түпкірінде өмір ... және әр ... ... сөйлейді. Араб
мұсылмандар Арабстанда, Палестинада, Йеменде, Мысырда, Суданда, Ливияда,
Тунисте, Алжирде, Мароккода, Мавританияда, Иракта, Сирияда, Ливанда өмір
сүруде. Олар негізінде ... ... ... ... сөйлейді. Еуропада,
Австралия мен Америкада да 10 миллионға жуық мұсылман арабтар өмір сүреді.
Мұсылман арабтардың саны қазіргі ... 170 ... ... мұсылмандары Иран, Әзірбайжан, Ауғаныстан және Тәжікстанда
тұрады. Олар парсы ... ... ... өмір ... ... ... ... Парсы мұсылмандарының жалпы саны 80 миллион шамасында.
Ал түркі тілдес мұсылмандар Түркияда, Балқанда, Ұлы ... ... ... ... ... ... Түркістанда, Ағаныстанда, Кипрде, Иранда, Сирияда, Иорданияда,
Мысырда, Тунисте, Ливияда, Алжырде, Америкада, Австралияда, еуропада
тұрады. Олардың ... саны 300 ... ... ... ... ... тілдерде және диалектілерде сөйлейі.
Үндістан мұсылмандары Бангладеште, Оңтүстік Үндістанда, ... ... мен Ганг ... ... ... Жалпы халық саны жарты
миллионға жуық. Урду, индус, бенгал, тағы сол ... ... ... ... ... ... ... Қытайда, Филиппинде,
Бирмада, Таиландта да мұсылмандар өмір сүреді. Бұл жерлердегі мұсылман
қауымдардың ... саны ... ... ... барады. Малай, қытай, ява,
судан тілдерінде сөйлейді.
Солтүстік Африкадан тыс ... ... ... келетін болсақ,
Мысыр, Судан, Мавритания, Сомали, Сенегал, Мадагаскар, Піл ... ... және ... ... ... ... жерлері. «Қара
Африка мұсылмандығы» деп те аталатын Африка құрылығындағы ... ... саны ... ... ... ... кезде олардың саны 350
миллионға жуық.
АҚШ, Латын Америкасы, Австралия және Еуропадағы жергілікті халықтар
қарқынды және ... ... ... бет ... ... ... тек Шығыста
ғана емес Батыста да қарқынды түрде даму үстінде. Бұл жағдай өркениеттер
мен әр түрлі мәдениеттерді ... ... Орта ... ... бар ... ... ... әрдайым
басым болды. Ислам мәдениеті мен өркениетіне жататын ұйымдар таңдаулы
ғаламдар мен олардың шығармалары арқылы Батыстағы жандандыру әрекетіне өз
үлестерін қосты. Крес ... ... ... ... ... мен
өркениетін жақыннан танып білуіне мүмкіндік берді. Нәтижеде еуропалықтарға
жалпы ислам әлемінің, әсіресе салжұқтардың және османдықтардың, Үндістан
мұсылмандарының және Қара ... ... ... мен өркениеттері
көп әсер етті. Осы жаңа құндылықтарды өз елдеріне ... ... ... «жаңарту және қайта құру» әрекеті – қазіргі Батыс ... ... ... ... Андалусия-Омейяд мемлекеті арқылы танылған
Ислам мәдениеті мен өркениетінің қалыптастырғандығы ғылым адамдарының басым
көпшілігінің ортақ ... ... ... ... және ... ... кезеңдегі біренеше саяси және әлеуметтік құндылықтар,
Ислам кеңінен таралған кезеңде, мұсылман қатарындағылардың кейбмиынан
бірден алынып тастала алмады. Ұлттық құндылықтар мен ... ... ... бойы ... ... ... ... келуге тырысты.
Сондықтан, ислам мәдениетін тікелей исламияттың өзі деп қабылдау қате.
Яғни, Ислам мәдениетін ... ... ... ... деп ... ... және
ол оның орнына қойылмайды. Алланың уахиінің жемісі ретінде дінде қателіктер
болмайды, дегенмен де адам еңбегінің жемісі діни ... қате ... ... болған нәрселер де бар. Осы тұрғыдан Ислам ... ... ... мен құндылықтары арқылы Құраннан бұрынғы және кейінгі
кезеңдердегі мәдениеттен басталатын принциптердің және көзқарастардың бір-
бірінен ажыратылуы керек.
Дін мен мәдениеттің, әдет-ғұрып пен ... ... ... қалаған деңгейде бір-бірінен ажыратылып түсінілмеуі, жүзеге
асырылмауы және бағыттаушы ... ... ... ... мәдениеті тарапынан
артықшылық көрсетуінен келіп шығады.
Оқиғалардың себептері мен нәтижелерін зерттеу үшін алдымен адамдардың
атқарған рөлін қарастыру керек. Өйткені, әлемдегі барлық пайда ... мен ... ... өзі ... етеді және өз әсерін
тигізеді. Сондықтан адам әрі ... әсер ... әрі ... ... ... Барлық адамдар сияқты мұсылман да апаттан не аяқ астынан болған
бақытсыздықтан жапа шеккен адам ... ... ... ... да ... болашақ өмірін құру үшін өткеніне көз жүгіртулері керек. Өйткені
«ешкім де өткен күнін ... ой ... ... ... ... ... Бүгінгі күнін түсіне алмаған, келешегін де құра алмайды.
Сондықтан, мұсылмандар арасында сенім мен қоғамдық айырмашылыққа ... ... ... ... іздеп табу мұсылман қоғамдардың біртұтас
болып қалыптасуына негіз дайындайды.
Бастапқыда адамдар ... ... бір ... еді. ... ... ... алдауларының нәтижесінде олардың біразы бұл діни сенімнен
алыстап, шайтан ... ... ... сол ... ... ... ... және кәпірлер болып екіге бөлінді. Кең пейілді Алла бұны былай деп
түсіндіреді:
«Адам баласы бір-ақ уммет еді. Сонда Алла ... ... ... ... ... ... ... үкім ету
үшін олармен бірге хақ Кітап жіберді. Сол кітап берілгендер, ашық дәлел
келгеннен кейін араларындағы кекшідіктен ғана ... ... ... Алла
иман келтіргендерді, олар тартысқан шындыққа өз ұйғаруымен жеткізді. ... ... ... ... ... 213)
Осылайша адамдардың қарым-қатынастарында келіспеушіліктер пайда болып,
аралары ашылғаннан кейін, араларында ... бар ... және одан ... жоқ ... ... оның дінін қабылдаудан бас тарту және пұтқа
табынушылық пайда болды; Алла да мүминдерді қуантатын және кәпірлерді
қорқытатын пайғамбарлар жіберді және ... ... ... ... дегеніміз – Ислам ұғымында бір діндегі, бір ... және ... ... тұратын қауым. Хз. Адамнан кейін пайғамбар Хз. Мұхаммедке
дейінгі пайғамбарларды растайтын және соларға бас иген ... да ... деп ... ... ... ... ... және
оларға бас имегендер де үмбет деп қабылданады және олар кәпірлер үмбеті
болып есептеледі.
«Осы сендердің үмметтерің бір-ақ ... Мен ... ... ... ... ... (Алланы бірлеуші бүкіл пайғамбарлар келтірген дін,
Ислам діні. Сондықтан бір-ақ үмметсіңдер.)» (Әмбия сүресі 92). Яғни,
пайғамбарларға және соларға бас игендер бір ... ... тыс ... ... үмбет. Осыған қарағанда, үмбетті дүниеге келтірген фактор – дін ілімі.
Міне, осы «Ислами үмбеті бірлігі» ұғымы ғасырлар бойы оның тарихи
бірлігін де ... ... ... ... ... ... Тарихты
зерттеушілер осылардың бәрін наразыға ала отырып, зерттеулер ... ... ... ... ... тарихи жағдайлардағы сәйкестік,
оқиғаларға деген көзқарас және түсініктердегі бірлік анық көрінеді. Бұнда
жатсынатын ешқандай себеп жоқ, өйткені барлығы бір ғана нәрседен ... ... ... ... ... ... ... «жаңа және өнегелі
қоғаммен» бірге әлем мәдениетінің таңдаулы моделі болып табылатын
мәдениетті де дүниеге ... ... ... деп ... бұл ... дінінің айрықша әлемдік ерекшеліктерін әрі мұсылман қауымның жаратушы
күшінің өкілі Ислам мәдениеті бір бір ... ... ... әр ... ... ... байып түрленсе, бір жағынан көрші елдердің
және мемлекеттердің мәдениеттерімен бірге жасаты. Ұзақ уақыт ықпалдасу
прцесін басынан кешірді. Византия, Сасанид, Қытай, ... ... ... ... мәдениеттері тарихта Ислам мәдениетімен тығыз байланыста
болды.
Өркениетті қоғам болу оңай емес. Өркениетті қоғамда адамға және оның
хақтарына құрмет, ... ... ... беру ... Ал ... ол қоғам өркениетті болып есептелмейді. Негізінде, «Өркениетті
қоғам» мен ... ... ... ... бар. Өркениетті қоғамдағы
мектептер, жанұялар және кәсіподақтар ерікті не болмаса ең кемінде саналы
түрдегі және зорлау деген ... ... Ал ... ... және орта бюрократиялық жүйе арқылы басқарылады. Мәдениет
өркениетті қоғамда іс-шаралар жүргізеді. Пікірлер де осы қауымда іске
асылрылады.
Мәдениеттер арасындағы күрестің немесе соғыстың ... мен ... Ал ... ... ең ... христиандық батыс елдердің басқарып
және қаржыландырып отырған миссионерлік іс-шаралары болып табылады. Екінші
және үшінші бөлімдерде діни-философиялық және саяси ... ... ... ... қанды күрестің, суық соғыстардың құралдары болып
табылады.
Ислам әлеміндегі зиянды ағымдар
Ислам діні және мұсылмандар басынан бастап әр ... ... ... ... кез болды. Бұлардың бір бөлігі тікелей исламға бағытталса,
бір ... ... ... ... Сондай-ақ, ислам дініне және
мұсылмандарға қарсы шабуылдар жүргізілді және солардың нәтижесінде пайда
болған ағымдар кейде жеке ... ... ... ... ... ... қоғамдық сипатта болды. Алайда барлығының ортақ мақсаты «Ислам нұрына
кедергі жасау, ... ... ... түсуіне қарсы болу; Мұсылман
қауымның бірлігі мен тұтастығын ойсыратып, дамып жетілуіне кедергі жасау»
болды.
Исламға және мұсылмандарға ... ... ... ... әдістер
қолданды және әр түрлі мәселелелрді қарастырды. Алдымен Құран уахиін жоққа
шығарды және Оның Алланың сөзі еместігін, Мұхаммед тарапынан ойдан
шығарылғандығын ... ... ... ... ... сиқыршы,
көріпкел, ақын болуы мүмкін екендігін айтты. Сондай-ақ, оны ата дініне,
пұтқа табынушылыққа, әлеуметтік, ... және ... ... қарсы
шыққан көтерілісші немесе байбаламшы ретінде көруге және ... ... ... ... бір ... бұл ... сөздер мен жалалар туралы
мәселелердің басын ашып берсе, бір жағынан арандатулар мен теріс сөздерге
жауап берді. ... Алла ... Хз. ... ... ... айтты.
Сондай-ақ, Алланың алдыңғы пайғамбарларға уахи еткені сияқты соңғы
пайғамбар Хз. Мұхаммедке де уахи ... ... ... айтты.
Исламның қарсыластары жағымсыз және негізсіз сөздерін қоғам арасында,
жұмыс және ... ... ... ... және ... ... жақтастар, ал Исламға дұшпан жинауға, көзқарастарын
қалыптастыруға бағыттады. Яғни, ұйымдасқан түрде Исламға және мұсылмандарға
қарсы күрес жүргізе бастады. Ислам пайғамбары Хз. Мұхаммедті ... ... ... де шу ... айтқандарын теріске шығару, қарсы сөздер
айту және насихаттар жүргізу, қорқыту және жұртынан бездіру, тыйым салу,
соғыс ашу және т.б. жағымсыз істерді жүзеге ... ... ... етек жайған әдістері болып табылады. Нәтижеде Ислам қарсыластары
ұйымдасып «политеистер – Бір Тәңірге сенбейтіндер ... ... ... ... ... ... ... және сенімдер шеңберінде бас қосқан
меккелі пұтқа табынушылар қауымының ұйымдасқан шабуылдарына ұшырады. Дін
және намыс бостандығын алу немесе кедкргі ... ... ... ғибадат
ету, Қағбаға бару, діни сенімдерін үйрену және үйрету ... ... алу, жаны мен ... ... Хз. ... ұлысын және тегін
Меккеден шығару және «қоғамнан аластау және бәріне ... ... ... ... және бүлік шығару сияқты іс-шараларын жүзеге асыру, Ислам
пайғамбарын және Меккелік ... өз ... ... ... Мәдинада соғыс ашып, Исламды және мұсылмандарды жер жүзінен
аластату Меккелік алғашқы мұсылмандарға жасалған шабуылдардың негізгілері
болып табылады.
622 жылы болған «Хижра» оқиғасы жаңа бір ... ... ... да, ... және мұсылмандарға қарсы бағытталған шабуылдарды тоқтата
алмады. Меккелік ... ... ... ... ... және бірнеше
христиан қауымдар және мемлекеттермен соғысуға мәжбүр болған мұсылмандар
бұл кезде жаңа бір әректке кез болды. Ислам тарихында ... және ... ... ... ретінде көрінген бұл оқиға құрал
және әдістері тұрғысынан қазіргі ... ... ... ... ... ... ... маңызды болып саналады. Әлеуметтік және
экономикалық құрылымдардағы қақтығысулар, жағымсыз жағдайлар, аймақтық және
этникалық проблемалар, кіріс ... ... және ... ... ... ... жоқ ... алдауға түсті;
Исламға және мұсылмандарға қарсы тәрбиеленді, кейіннен діндерінен
бездірілді.
Ислам ... Хз. ... ... ... бұл ағым ол ... ... ... таралып жайылды, мұсылман қауымда «алғашқы
террористік және анархиялық әрекеттер» немесе «алғашқы бөлуші және ... ... ... орын ... Мұсылман мемлекеттердің және ұлттардың
қарым-қатынастары, бейбітшіл саясаттары да әрі іштен әрі сырттан келген
зиянды іс-шараларға, күйретуші ... және ... ... ... ... Әсіресе орта ғасырда Иран және Рим империяларының мұсылмандар
тарапынан тарих сахнасынан алынып тасталынуы жақтастары мен діндестерінің
әрдайым ... және ... ... ... ... ... ... істер
жүргізуге, зиянды және күйретуші іс-шаралар өткізуге, террористік және
анархиялық ... ... ... ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ислам діні және Қазақстан мәдениеті52 бет
Ислам мәдениетi және Ұлы Дала ойшылдары7 бет
Рухани мәдениет. Дін. Өнер. Қазақстанның XIII-XV ғасырлардағы рухани мәдениеті38 бет
Ежелгі түркілердің наным-сенімдері10 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
XVIII ғасырдың аяғы ХХ ғасырдың басындағы Сыр өңірі ишандары мен пірлері және олардың ағартушылық қызметі71 бет
XVIII ғасырдың ортасынан –XIX ғасырдың ортасына дейінгі Қазақстандағы ресей империясының миссионерлік саясаты41 бет
«Хизб- ут-Тахри Аль-Ислами» -діни экстремистік ұйым болып қалыптасуы42 бет
«Шиға ағымынан болған имамия мазһабі»60 бет
«Әл-Ғазалидің діни философиялық көзқарастары»90 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь