Сайлау құқығы және оның негізгі қағидалары

Кіріспе.

1. Қазақстан Республикасындағы сайлау.

2. Сайлау жүйесінің түсінігі.

3. Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығының негізгі қағидалары және оның ерекшеліктері.

Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Сайлау билікті өкілеттіліктерді үлестірудің ерекше бір механизмі ретінде саясат саласында кең етек жая бастады. билікті үлестіру кезінде сайлаудан басқа тағайындау тәсілі, билікті мұра етіп қалдыру тәсілдері де қолданылады.
Билікті мұра ретінде қалдыру саяси қызмет тәжірибесінің, әдет-ғұрпының, білімінің тұйықталуына әкеліп соқтыратыны анық.
Құқықтық әдебиеттерде "сайлау" тар мағынамен қатар, кең мағынада да қолданылады. Бірінші жағдай бойынша сайлау белгіліі бір территориядағы азаматтардың ұсынылған кандидатураларға дауыс беруі жатқызылады. Ал екінші мағына бойынша сөз қозғайтын болсақ, әр мандатқа екі немесе одан да көп кандидатуралар ұмтылуы мүмкін мемлекеттік билік органдарын қалыптастыру тәсілін атауға болады.
Қазіргі заманда сайлау өте кең етек алған және ол сан қырлы болып табылады. Сайлау арқылы жария биліктің әрқилы органдары – парламент, мемлекет басшылары, кейде үкімет те, жергілікті сот органдары құрылады.
Сайлау арқылы халық өз өкілдерін анықтайды және өздерінің тәуелсіз құқықтарын жүзеге асыруға мандат береді, яғни бұл дегеніміз билікке заңды сипат беру болып табылады.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995ж. 30тамыз.

2. Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы" Конституциялық заңы. 1995 жыл, 28 қыркүйек.

3. С.К.Амандықова., Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы / Оқулық. Астана Фолиант 2001ж.

4. А.Т.Ащеулов., Конституционное право Республики Казахстан. Алматы 2001г.

5. Ж.Баишев., Конституционное право Республики Казахстан. Алматы 2001г.

6. Г.С.Сапаргалиев., Конституционное право Республики Казахстан. Алматы 2002г.

7. Г.С.Сапарғалиев., Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы / Оқулық. Алматы 1998ж.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі.
Қазақ гуманитарлық Заң университеті
Алматы заң ... және ... ... ... жұмыс.
Тақырыбы: Сайлау құқығы және оның негізгі қағидалары.
Орындған: Қожыбанов А.
Тексерген:Қанағатова Қ.М.
Алматы 2004.
Жоспар
Кіріспе.
1. Қазақстан Республикасындағы сайлау.
2. Сайлау жүйесінің түсінігі.
3. Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... және
оның ерекшеліктері.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе.
Сайлау билікті өкілеттіліктерді үлестірудің ерекше бір ... ... ... кең етек жая ... ... үлестіру кезінде
сайлаудан басқа тағайындау тәсілі, ... мұра етіп ... ... ... мұра ... қалдыру саяси қызмет тәжірибесінің, әдет-
ғұрпының, білімінің тұйықталуына әкеліп соқтыратыны ... ... ... тар ... қатар, кең мағынада да
қолданылады. Бірінші жағдай бойынша сайлау белгіліі бір ... ... ... ... ... ... Ал екінші
мағына бойынша сөз қозғайтын болсақ, әр мандатқа екі немесе одан да ... ... ... ... ... органдарын қалыптастыру
тәсілін атауға болады.
Қазіргі заманда сайлау өте кең етек ... және ол сан ... ... Сайлау арқылы жария биліктің әрқилы органдары – ... ... ... ... те, ... сот ... ... арқылы халық өз өкілдерін анықтайды және өздерінің ... ... ... ... ... яғни бұл ... ... заңды
сипат беру болып табылады.
Бұл курстық жұмыс ... ... ... яғни ... ... ... сайлау жүйесінің түсінігі және де сайлаудың,
оның ішіндегі Қазақстан Республикасындағы сайлаудың ... ... ... сұрақтарға жауап алуға болады.
1. Қазақстан Республикасындағы сайлау.
Президентті, Парламент Сенаты мен Мәжілісі, Маслихат депутаттарын
және жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... тәртібі мен қағидалары бекітілген заңдық нормалар жиынтығы
Қазақстан Республикасының ... ... ... табылады. Сайлаулар
референдуммен қатар, халықтық биліктің жоғарғы ... бола ... ... бір элементін құрады.
Сайлаулар азаматтардың мемлекеттік билік органдарын құруға ... ете ... ... және өз өкілдері арқылы мемлекет ісін басқаруға
қатысу құқығын жүзеге асыруға ықпал етеді. ... ... ... дамуға байланысты үнемі жетілдіріп отырады.
Сайлау заңдылықтарын ... 1993 ... ... Республикасы
Конституциясын қабылдаудан және 1993 жылғы 2 ... ... ... туралы" Қазақстан Республикасының кодексінен
басталды. Қазақстан Республикасының 1995 жылғы жаңа Конституциясы сайлау
нормаларын одан әрі ... ... ... ... нормативтік акт Қазақстан
Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасындағы сайлау ... 28 ... ... заң күші бар ... болды. Ол кейін
"Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... деп ... өзгертті (Аталған заңға сәйкес Қазақстан
Республикасының 1997 жылғы 19 маусымдағы № 133-1, 1998 жылғы 8 ... ... 1998 ... 6 қарашадағы № 285-1 және 1999 жылғы 6 мамырдағы № ... ... ... ... мен ... енгізілді).
Жалпы алғанда сайлау құқығы белсенді және бәсең сайлау құқығы болып
бөлінеді.
Жалпыға бірдей сайлау құқығы – Республикасының он сегіз ... ... ... ... ... және мүліктік жағдайына,
жынысына, нәсіліне, ұлтына тіліне, дінге ... ... ... ... кез ... ... жағдайларға қарамастан, сайлауда дауыс
беруге қатысу құқығы.
Бәсең ... ... - ... Республикасы азаматтарының Қазақстан
Республикасының Президенттігіне, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өкілді
органдарына (Парламенттің Сенаты мен ... ... ... ... ... ... ... мүше болып сайлану құқығы.
Белсенді сайлау құқығын реттейтін бақа қосымша талаптар да бар. ... ... ... кандидаттарға қойылады. Қосымша талаптарға
жас шамасы цензі, отырықшылдық цензі, білім цензі, мүліктік цензі жатады.
Мысалға жас ... ... ... ... ... ... белгіленеді: Қазақстан Республикасының Президентінің
жасы қырықтан асқан ... ... ... бола ... Праламент
Сенатының депутаты жасы отызға толған ... ... ... ... ... ... депутатығына кандидат үшін жиырма бес
жастық, Маслихат депутаттығына канидаттар үшін жиырма жастық жас ... төте және ... ... ... ... ... ... Парламент
Сенаты депутататры сайланады. төте сайлау жолымен Республика Президентін,
Парламент ... және ... ... ... өзін-өзі
басқару органдарының мүшелерін сайлау жүзеге асырылады.
Сайлаудың көмегімен халық ... ... ... және ... ... ... үшін оған белгілі бір мандат береді, яғни сайлау
билікке заңдылық сипатын береді. Олар сайлаушылардың ... ... ... ... әртүрлі саяси күштердің мүдделері, көзқарастары
мен идеяларының ... орын алып ... ... сайлаумен және оны өткізумен байланысты қоғамдық
қатынастарды реттейтін конституциялық-құқықтық нормалардың жиынтығы ретінде
қарастырылады. [1]
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... билік органдарын қалыптастырудағы айлаумен қатар, Қазақстан
Республикасы азаматтарының сайлау кезіндегі ерік ... ... де ... ... ... оның ішіндегі негізгісі болып
табылатын – конституциялық құқықтың құрамдас бір ... бола ... ... ... бір ... ... және ... демократиялық сипатын
анықтайтын қоғамдық қатынастарды ретейді.
Жалпыға ... ... ... ... ... ... ... құқығы бар деген белгілі бір талаптар кейбір әлеуметтік
себептерге байланысты ... ... ... ... ... ... жүзі ... сайлау жүйесінің тепе-тең және мажорлық
екі жүйесі бар. Тепе-тең ... ... ... ... мен ... ... ... тепе-теңдік қағидасы негізінде құрылады. Тепе-теңдік
жүйесінің ... ... үшін ... ерекше шарттардың болуы қажет.
Әлбетте, аумақтық сайлау округтерін тепе-тең жүйенің ... ... ... ...... жүйесінің тиімді жұмыс істеуі үшін
кемінде қалыптасқан екі ... ... ... ... ... ... ... саяси партиялар әлсіз және азаматтардың елеулі бөлігі саяси ... ... ... тепе-тең сайлау жүйесі қабылданған жоқ.
Мажорлық сайлау жүйесінің: абсолюттік ... және ... ... екі ... бар. Бұл ... ... жүйеде, 1) егер ... ... ... ... тур ... ... турда да
азазматтардың 50 проценттен астамы қатысса, сайлау өткен ... ... егер ... берілген дауыстар саны дауыс беруге қатысқан сайлаушылар
санының 50 процентінен асса, ол ... ... ... жүйе ... сайланушы қай сайлау округінен шыққанына қарай
отырып, сол ... ... ... ... ... ... ... көпшілігі бар мажоритарлық жүйеге сәйкес сайланған болып,
заңда көрсетілген тиісті дауыс жинаған кандидат ... ... ... (50 ... + 1) ... ететін сайлау жүйесі көп елдерде
етек алған.
Мысалы, ... ... А, Б, В ... 3 ... өз ... ... ... үш кандидаттарға берілген 9000 дауыстан: А – 4600; Б –
2500; В – 1100 дауыс ... ... ... ... ретінде А табылады,
өйткені ол сайлаушылардың абсолюттік ... ... ... ... бұл ... ... турда ешкімсайлауда жеңіске жетпеген болса,
онда сайлаудың екінші туры өткізіледі, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... екі ... қана сайлауға
түседі.
Біршама көпшілігі бар мажоритарлық жүйе бойынша сайланған болып болып
біршама көбірек дауыс ... ... ... жүйе ... ... ... сайлау дауыс беруге қатысқан
сайлаушылар санының 25 процентен астамы дауыс берген ... ... ... көп ... ... кандидат сайланған болып
есептеледі.
Қазақстан Республикасында абсолюттік көпшіліктің мажорлық ... ... ... ... ... ... деп ... Конституциясының және ... ... ... ... ... заң күші бар ... ... Республикасының Президентін, Қазақстан Республикасы
Парламентінің Мәжілісі мен Сенатының депутаттарын, ... ... ... ... ... де, сондай-ақ жанама да
сайлайтын сайлау тәртібі түсініледі.
Президентті, Парламент депутаттарын және жергілікті өкілді ... ... ... ... нормаларымен белгіленеді,
олар өз жиынтығында Қазақстан ... ... ... ... нормалар Қазақстан Республикасы ... бір ... ... ... Олар Қазақстан Республикасының
Президентін, Мәжіліс депутаттары мен Сенат депутаттарының бір ... ... ... ... сайлауға байланысты қоғамдық
қатынастарда реттейді. Аталған қырдағы "сайлау құқығы" ұғымы конституциялық
құқықтың аса ... ... ... ... жеткен Қазақстан
Республикасы азаматтарының ... ... ... ... жүйесі – азаматтардың сайлану құқығын жүзеге асыратын;
депутаттардың және ... да ... ... өз әрекеттері үшін
сайлаушылардың алдындағы жауапкершілік белгілейтін қағидалары бекітетін ... ... ... табылады. Сайлау жүйесі сайлауды өткізу мен
ұйымдастыру процесінде пайда болатын қатынастарды реттейді.
Сайлау жүйесі түсінігінің ... ... ... ... ... ... ... мандатты үлестіру тәсілін де түсінуіміз
керек.
Қазақстан Республикасындағы сайлау ... ... ... беруді
есептеудің мынадай жүйесі қолданылады:
1. егер дауыс беруге ... не ... ... ... ... ... елу проценттен астамы қатысса, сайлау өткен
болып есептеледі;
2.дауыс берудің бірінші турында дауыс беруге ... ... елу ... астам дауысын жинаған;
басқа кандидатпен салыстырғанда қайтадан түскен ... ... елу ... ... ... тиіс ... беруге қатысқан
сайлаушылардың (таңдаушылардың) көп санын алған;
бір ғана ... ... ... ... ... ... ... (таңдаушылар) санының елу процентінен астам даусын жинаса ол
кандидат сайланған болып есептеледі.
Маслихат депутаттарын сайланған ... ... ... ... қолданылады:
1. егер дауыс беруге сайлаушылардың елу процентінен астамы қатысса
сайлау өткен болып есептеледі;
2. егер оның ... ... ... ... ... процентінен астамы қатысса, ал қайтадан дауыс берген кезде – ... ... ... елу процентінен астамы болуға
тиісті ... көп ... ... ... сайланған болып
есептеледі.
Қазақстан ... ... ... ... мен ... ... туралы 7 қазан 1998 жылы заң қабылданған
кейін аралас сайлау жүйесі қолданылады. Қазақстан Республикасы Президентін,
Сенат депутаттатры, Маслихаттың және ... 67 ... ... ... тур ... мүмкіндігін ескере отырып мажоритарлық жүйе қолданылады.
Праламент Мәжілісінің қалған 10 депутатын ... ... ... жүйесі қолданылады.
3. Қазақстан Республикасындағы сайлау құқығының негізгі қағидалары
және оның ерекшеліктері.
Сайлау ... ... ... және Республиканың сайлау
заңдарына бекітілген.
Негізгі қағида жалпыға бірдейлік, мүліктік және басқа да ... ... он ... ... ... ... ... сайлауға
қатысу мүмкіндігі болып табылады (Конституциялық заңның 4-бабы). Сонымен
бірге жалпыға ... ... ... ... ... сайлану
мүмкіндігін білдіреді. Сайлау ... ... ... ... ... және ... жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына,
тіліне, дінге көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жеріне ... кез ... ... ... ... құқығын шектеуге жол берілмейді. Сайлау
құқығын шектеу сот ... ... деп ... ... ... бас бостандығынан айыру орындарында отырған азаматтарға қатысты
қолданылады. Олардың сайлауға қатысуға ... жоқ және ... ... ... ... теңдігі қағидасы сайлаушылар кез келген сайлауға тең
негіздерде қатысады және олардың ... ... бір ... ие болады
дегенді білдіреді (сайлау туралы конституциялық заңның 5 ... Тең ... ... Парламент, Маслихат депутаттығына, жергілікті ... ... ... да ... тең негіздерде қатыса
алатындықтарынан көрінеді. Әрбір сайлаушы тек бір тізімге ғана енгізіледі
және ол өзі ... ... ... Республикасы азаматтары тең сайлау құқығын иелене отырып,
сайлауға қатысады. Президент пен ... ... ... сайлаушылар
теңдей негізде сайлауға қатысады және оның әрбіреуі бір ғана ... ... ... ... бірінші элементі - әрбір сайлаушыда бір ғана
дауыстың болуы. Тең сайлау ... ... бір ... - теңдей негізде
сайлау құқығының ... Бұл бір ... ... бір ... ... да бір ... ие ... қамтамасыз етіледі
(мысалы, әкімшілік аумақтық бөліністі ескере ... ... саны ... ... ... сонымен қатар азаматтардың сайлау құқығы бірдей
негізде заңмен қорғалады. Жергілікті өзін-өзі басқару органдары ... ... ... ... теңдей сайлау құқығына және ... ... ие. ... сайлау құқығы сонымен қатар кандидаттардың да ... ... ... бао ... ... Теңдей сайлау құқығы
қағидасының сақталмауы түгелдей сайлауды жарамсыз деп тануға ... тән ... ... ... қамтамасыз ету үшінсайлаушылар
мен сайланушыларының тізімі жасалады. Президент, ... ... ... ... ... ... органдарының мүшелерін
сайлау кезінде ... ... ... әр ... ... тізімін жасайды. Сайлаушылар ретінде нақты бір ... 18 ... ... және ... ... ... ие Қазақстан
Республикасының азаматтары танылады.
Төте сайлау құқығы қағидасы қағидасы Президентті, Парламент ... ... және ... ... ... органдары мүшелерін
сайлаған кезде қолданылады, оларды азаматтар ... ... ... ... 6 ... сайлау құқығы қағидасы Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... таңдаушылар сайлайды. Таңдаушылар тиісті облыстық, астананың
және Республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Жасырын дауыс беру құқығы сайлаудың еркін білдіруіне ... да ... ... және ... ... азазматтарға қысым жасау мүмкіндігі жоққа
шығарады.
Бұл қағиданы іске асыру арқылы ... ... ... ... ... ... ... қатаң сақталады. Сайлаушыға
сайлау бюллетенін толтыру үшін арнайы кабиналар беріледі. Бұл ... ... ... ... ... да бір адамның, сонымен қатар
сайлау комиссиясы мүшелерінің онда болуына шек қойылады. Бюллетенді ... ... жеке өзі ... Егер ... ... ... оның тұрғылықты жерінде сайлауға қатысатын болса, онда сайлау
комиссиясы сайлаушының ... ... ... ... болып
табылады.
Сайлау құқығының маңызды бір қағидасы сайлау бостандығы ... ... ... ... ... құқығын еркін жүзеге асыруына
кепілдік береді. Сайлау бостандығы қағидасы әрбір сайлаушы ... ... өзі ... ... ... Ешкімнің де қандай да бір жолмен
сайлаушыға ықпал етуге құқығы жоқ. Сонымен қатар ... ... ... ... ... қызмет үшін тең мүмкіндік беріледі. Сайлау
бостандығы сайлау процесі барысында ... ... ... дауыс беруін
тиісті дәрежеде ұйымдастыруға жауапты сайлау органдары ... ... өз ... ... сайлаушының сайлау процесіне қатысу
керектігін немесе керек еместігін өзі шешеді дегенді білдіреді. ... үшін ... ... орган, ешқандай да бір жауапкершілікке
(қылмыстық, әкімшілік, тәртіптік т.б) тарта алмайды. ... ... ... ... сайлаушы үшін ... ... ... ... тәжірибе көрсетіп отыр.
Сайлаудың жариялылығы қағидасы – демократиялық қағидалардың бірі.
Сайлау компанияларының демократиялық қағидаларды ... ... ... жүзеге асырудың маңызды бір шарты болып табылады. Ол сайлауды
ұйымдастыру мен жариялылығын, сайлаудың ... ... ... ... жан-жақты көрсетуімен қамтамасыз етіледі. Сайлау органдарының
шешімдері баспасөзде ... ... ... ... ... ... туралы, сондай-ақ сайлау процесі
туралы ақпараттар алуға құқылы.
Қорытынды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... көзі болып халық табылады. Халық
билікті республикалық референдум арқылы және сайлау арқылы ... ... және де өз ... ... ... ... етеді.
Еліміз егемендік алып, әлем мойындаған демократияға ... ... нақ осы ... ... бір ... ... хақ, ... билігі қағидасы ең біріншіден, мемлекеттік ... ... ... ... жүзеге асырылатындығын білдіреді.
Осы курстық жұмысымда сайлау құқығына түсінік бере оытрып, Қазақстан
Республикасындағы сайлау жүйесінің ... және де ... ... ... деген қағидаларына тоқталып, олардың
негізінде сайлауға ... кез ... ... ... ... ... бердім және олардың қазіргі мемлекеттегі қажеттілігі
жөнінде сараптама жасадым.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995ж. 30тамыз.
2. Қазақстан ... ... ... ... туралы"
Конституциялық заңы. 1995 жыл, 28 қыркүйек.
3. ... ... ... ... ... ... ... Фолиант 2001ж.
4. А.Т.Ащеулов., Конституционное право Республики Казахстан. ... ... ... Конституционное право Республики Казахстан. Алматы 2001г.
6. Г.С.Сапаргалиев., Конституционное ... ... ... Алматы
2002г.
7. Г.С.Сапарғалиев., Қазақстан Республикасының Конституциялық ... ... ... ... А.Т.Ащеулов., Конституционное право Республики Казахстан. Алматы ,
КазГЮА ... ... ... ... ... ... Казахстан. Алматы 2001г.
С57.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сайлау технологиялары4 бет
Қазақстан Республикасының сайлау жүйесі8 бет
Заңдылық, құқықтық тәртіп және тәртіп4 бет
Мемлекет қоғамның саяси жүйесінің негізгі элементі ретінде21 бет
Қазіргі кездегі негізгі құқықтық жүйелер4 бет
Қазақстан Республикасы сайлау құқығы және сайлау жүйесі17 бет
Қазақстан Республикасы қоғамдық Құрлысының конституциялық негіздері24 бет
Қазақстан Республикасындағы сайлау жүйесі. ҚР Азаматтық құқығы туралы жалпы ұғым12 бет
Қазақстан Республикасының даму кезеңдері10 бет
Қазақстандағы сайлау жүйесі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь