Ақшаның маңызы мен қажеттілігі, шығуы

КІРІСПЕ
1. Ақшаның мәні, қызметтері, түрлөрі және Қазақстан Республикасының ақша жүйесі
1.1 Ақшаның мәні, пайда болу қажеттіліктерідүрлері және
атқаратын қызметтері
1.2 Қазақстан Республикасының ақша жүйесі және ақша
жүйесінің ерекшеліктері
1.3 Ақшаның түрлері және әртүрлі ақша белгілері
2. Ақша айналысы жәнө Қазақстан Республикасындағы ақша айналысының тәртібін талдау
2.1. Қазақстан Республикасындағы ақша айналысының
тәртібі және қолма.қолсыз ақшалармен есеп айырысу
қағидалары
2.2. Қолма.қолсыз ақшалармен есеп.айырысу формалары.
және ерекшеліктері
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КОСЫМШАЛАР
Қазіргі жағдайда ақша, шаруашылық өмірдің ажырамас бөлігі болып табылады. Сондықтан, материалдық бағалылықтар мен жабдықтау қызметтеріне байланысты болатын барлық мәмілелер ақшалай есеп айрысудан тұрады. Ақшалай есеп айырысулардың өзі екі формаға: қолма-қол ақшалармен есеп айырысу және қолма-қолсыз ақшалармен есеп айырысуға бөлінеді. Қолма-қолсыз ақшаларды қолдана отырып, есеп айырысуды ұйымдастыру нақты ақшалармен есеп айырысуларға қарағанда біршама қолайлы. Мұндай есеп айырысу негізінде айналыс шығындарын үнемдеуге болады. Ақшаның өндіргіш күштер мен тауар қатынастарының біршама жоғары дамуы нәтижесінде пайда болғандығы ертеректен бізге белгілі. Ақшаның жаратылысын зерттегендегі басты анық болғанды, ол, оның тауарлы шығу тегіне байланыстылығын көрсетеді. Тауар - сатуға немесе айырбастауға арналған еңбек өнімі. Осы еңбек өнімінің тауарға айналуы ақшаның пайда болуының объективтік алғы шарттарын туғызған.
Нақты және абстракты еңбектің, жеке және қоғамдық еңбектің бөлінісі, тұтыну құны мен құнның арасында тауар табиғатына байланысты болатын қайшылықтар айырбас құнның әр түрлі формаларын туғызды. Айырбас - бұл бір тауар өндірушіден, екінші біреуіне жүретін тауардың қозғалысын білдіреді. Мұнда тауарлардың баламалылығын (мал = бидай = балта), яғни, тауардың түріне сапасына, формасына және тағайындалуына байланысты өлшенуін талап етеді. Сонымен қатар, әр түрлі тауарлардың бір біріне өлшенуіне ортақ негіз болуы қажет.
Ақшаның объективті қажеттігі тауар өндірісі және айналысының болуына сәйкес қалыптасты. Ақша - бұл тауар айналысы құралы және ізбасары болып табылады. Тауар мен ақша бір бірінен бөлінбейді, себебі ақша айналысынсыз тауар айналысының да болуы мүмкін емес.
Ақша тауардан бөлініп шыққанымен де ол, ерекше тауар болып қала береді. Сөйтіп, ақшаның жалпыға бірдей балама рөлі тарихта алтынға бекітіледі. Сондықтан да, алтынның басқа тауарлардың құнын бейнелеуі бул, оның табиғи

қасиетіне тән болып келеді. Біріншіден, бұл алтынның тамаша табиғи сапалылығы, яғни оның оңай бөлінетіндігі, әдемілігі және таттанбайтындығына байланысты. Екіншіден, оның құны өте жоғары, сондай-ақ, оның қоры сирек болғандықтан да, оны өндіруге кететін еңбек шығыны жоғары болады. Сонымен қатар, ақша өндіріс және бөлу процесіндегі адамдар арасындағы қатынасты бейнелейтін, тарихи түрде дамып келген экономикалық категория болып табылады.
1. Банковское дело. В.И.Колесникова. Л.П.Кроливецкая М.Финансы и статистика 1996 г.

2. Егоров А.Е. «Проблемы деятельности коммерческих
банков на современном
этапе развития экономики /Деньги и кредит / 1995 г. Г.6.-сА.
3. Банковское дело. Справочное пособие лод редакцией
Ю.А.Бабичевой М.Экономика 1993 г
4. Долан Э.Дж. Кемпбелл К.Д. Банковское дело и денежно-
кредитная политика М.-Л.1991 г.
5. Лаврушин О И. «Банковское дело» Москва 2000г.
6. Марченко Г.А. «Развитие банковского сектора в Казахстане» /Деньги и кредит/ 2000г. О.И.Лаврушин. «Банковское дело» Москва 2000г.
7 Мақыш С Б Ақша айналысы және несие Алматы 2004
8 Хамитов Н Н Банк ісі Алматы 2005
1. Банковское дело. В.И.Колесникова. Л.П.Кроливецкая М.Финансы и статистика 1996 г.

2. Егоров А.Е. «Проблемы деятельности коммерческих
банков на современном
этапе развития экономики /Деньги и кредит / 1995 г. Г.6.-сА.
3. Банковское дело. Справочное пособие лод редакцией
Ю.А.Бабичевой М.Экономика 1993 г
4. Долан Э.Дж. Кемпбелл К.Д. Банковское дело и денежно-
кредитная политика М.-Л.1991 г.
5. Лаврушин О И. «Банковское дело» Москва 2000г.
6. Марченко Г.А. «Развитие банковского сектора в Казахстане» /Деньги и кредит/ 2000г. О.И.Лаврушин. «Банковское дело» Москва 2000г.
7 Мақыш С Б Ақша айналысы және несие Алматы 2004
8 Хамитов Н Н Банк ісі Алматы 2005
        
        Ф.4.5-001-14
Қазақстан республикасы
білім және ғылым министірлігі
кафедра: «Банк ісі»
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
_______ «Ақша, несие, банктер»________________пәні бойынша
Тақырыбы : __Ақшаның маңызы мен ... ... ... ... аты ... тобы ... уақыты /
Комиссия ... ... аты ... ... аты ... /
_ ... аты ... /
Шымкент 200__ж
М. О. ӘУЕЗОВ АТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАІІ МЕМЛЕКЕ ТТІК
УНИВЕРСИТЕТІ
Кафедра: Бапк ісі
«БЕКІТЕМІН»
Кафсдра меңгерушісі
:
Бекибаева ... ... ... ... маңызы мен қажеттілігі, шығуы. Пәні
бойынша
Студент ... ... ... ... ... ақша ... ... бастапқы берілетін мәліметтер
.
.
.
|№ ... ... ... ... ... |Жалпы колемі |
| | | |/бет ... |
| ... | | 4 |
|1 ... ... қызметтері, | |6-23 |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
|2 |2. Ақша ... жәнө | |24--46 |
| ... | | |
| ... ақша | | |
| ... ... ... | ... 1 ҚР банк және банк ... ... ... .ҚР –ға Ұлттық банкінің жартысы 2003
.
3 Тимоти У Кох упровление банком
4 ҚР Ұлттық банкінің ... ... 1996 ж 2001 ... ... ... жүмысты қорғау уақьіты
.
Жүмыстың жетекшісі
.
(қызметі, аты/ жөні қолы)
Тапсырма қабылданған
/аты-жөні, студенттің қолы/
Жоспар
КІРІСПЕ
1. Ақшаның мәні, ... ... және ... ... ... Ақшаның мәні, пайда болу қажеттіліктерідүрлері және
атқаратын қызметтері
2. Қазақстан Республикасының ақша жүйесі және ақша
жүйесінің ерекшеліктері
3. Ақшаның түрлері және әртүрлі ақша ... Ақша ... жәнө ... ... ақша айналысының тәртібін
талдау
2.1. Қазақстан Республикасындағы ақша айналысының
тәртібі және ... ... есеп ... ... ақшалармен есеп-айырысу формалары.
және ерекшеліктері
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР КОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Қазіргі жағдайда ақша, шаруашылық өмірдің ажырамас бөлігі болып табылады.
Сондықтан, материалдық бағалылықтар мен ... ... ... ... ... ... есеп ... тұрады. Ақшалай есеп
айырысулардың өзі екі формаға: ... ... есеп ... және ... ақшалармен есеп айырысуға бөлінеді. Қолма-қолсыз ақшаларды қолдана
отырып, есеп айырысуды ұйымдастыру нақты ... есеп ... ... ... ... есеп ... негізінде айналыс шығындарын
үнемдеуге болады. Ақшаның өндіргіш күштер мен тауар қатынастарының біршама
жоғары дамуы нәтижесінде пайда болғандығы ертеректен бізге ... ... ... ... анық болғанды, ол, оның тауарлы шығу тегіне
байланыстылығын көрсетеді. ... - ... ... айырбастауға арналған
еңбек өнімі. Осы еңбек өнімінің тауарға ... ... ... ... алғы ... туғызған.
Нақты және абстракты еңбектің, жеке және қоғамдық еңбектің ... құны мен ... ... ... ... ... болатын
қайшылықтар айырбас құнның әр түрлі формаларын ... ... - бұл ... ... ... ... ... тауардың қозғалысын білдіреді.
Мұнда тауарлардың баламалылығын (мал = ... = ... ... ... ... ... және ... байланысты өлшенуін талап
етеді. Сонымен қатар, әр түрлі тауарлардың бір ... ... ... ... ... объективті қажеттігі тауар өндірісі және айналысының ... ... Ақша - бұл ... ... ... және ізбасары болып
табылады. Тауар мен ақша бір бірінен бөлінбейді, себебі ақша айналысынсыз
тауар айналысының да болуы ... ... ... бөлініп шыққанымен де ол, ерекше тауар болып қала береді.
Сөйтіп, ақшаның жалпыға бірдей балама рөлі тарихта ... ... да, ... ... ... құнын бейнелеуі ... ... тән ... келеді. Біріншіден, бұл алтынның тамаша табиғи
сапалылығы, яғни оның оңай бөлінетіндігі, ... және ... ... оның құны өте ... ... оның қоры ... да, оны өндіруге кететін еңбек шығыны жоғары болады. Сонымен
қатар, ақша өндіріс және бөлу ... ... ... ... ... ... ... келген экономикалық категория болып
табылады, Ақшаның экономикалық категория ретіндегі мәні, оның ... ... ... ... ... ... ... түрлері және Қазақстан Республикасының ақша
жүйесі
1.1 Ақшаның мәні, пайда болу қажеттіліктерідүрлері және атқаратын
қызметтері
Ақшаның ... ... мен ... ... ... ... дамуы
нәтижесінде пайда болғандығы ертеректен бізге белгілі. Ақшаның жаратылысын
зерттегендегі басты анық болғанды, ол, оның ... шығу ... ... ... - ... ... ... арналған
еңбек өнімі. Осы еңбек өнімінің тауарға ... ... ... ... алғы шарттарын туғызған.
Нақты және абстракты еңбектің, жеке және қоғамдық ... ... құны мен ... арасында тауар табиғатына байланысты болатын
қайшылықтар айырбас құнның әр түрлі формаларын туғызды. Айырбас - бұл ... ... ... біреуіне жүретін тауардың қозғалысын білдіреді.
Мұнда тауарлардың баламалылығын (мал = бидай = ... ... ... ... ... және ... ... өлшенуін талап
етеді. Сонымен қатар, әр түрлі тауарлардың бір біріне өлшенуіне ортақ негіз
болуы қажет.
Мұндай ... ... ... ... ... ... процесінде
жұмсалатын және сол затқа айналып отырған ... ... ... ... ... қана (жек ... еңбегі емес) тауарларды өлшенетін жасайды.
Нарықта бір тауарды екінші бір тауарға ... өзі бұл ... ... яғни екі ... да ... ... ... байланысты жекелеген тауарларды өндіруге жүмсалған еңбек әр түрлі
болып, нәтижесінде олардың құндары да, бірдей ... ... ... ... ... сандық жағынан өлшеу қажеттігі туындап, айырбас
құнының (1мал = 1 қап ... ... ... қүны - бұл бір тауардың басқа да бір тауарға белгілі сәйкестікте
айырбасталу қабілетін ... ... ... өнім тек ... және оның ... ... да, ол тұтыну құны қасиетіне ие болды. Тауар
өндірісі тұсында өндірушіні өз өнімін айырбастау үшін, ... ... ... кейін оның тұтыну құны қызықтырады. Егер, тауардың тұтыну құны
болмаса, яғни оны ... ... ... онда оны ... ... ... айырбасқа арналмаған тауардың өндіруші үшін ... құны ... Ал, егер де ... ... ... болса, онда, оның өндіруші
үшін айырбас құны мен сатып алушы үшін тұтыну құны ... ... ... ... ... өз ... құнның мынадай формаларының
қалыптасуына себеп болған: Алғашқы формасы - өндіргіш күштердің ... ... тән ... жай және ... ... Айырбастың бұл
формасына бір еңбек өнімі екінші бір еңбек ... ... ... ... бір мал бір қап ... айырбасталды.
Ал, екінші формасы - бүл құнның толық ... ... ... ... бөлінісінің дамуы және өндірістің өсуі нәтижесінде нарықтағы тауарлар
саны мен түрлері арта түседі. Мұнда, көбіне, бір тауар басқа да ... ... ... Мысалға: 1 қап бидай = 1 қойға = 1
балтаға = 1 ... және т.б. ... ... - бұл ... ... Әр ... өндіруші өздерінің еңбектеріме қарай барлығына бірдей
қажет ... ... ... ... Осыған байланысты жергілікті
нарықтарда, тауарлар массасынан жалпылама балама ролде ... ... ... ... ... ролін, кей халықтарда мал (ертедегі гректе,
римдіктерге, славяндарда, моңғолдарда және т.б.), аң терісі (Скандинавияда,
ертедегі Русьте), шай (Қытайда), тұз (Абиссинияда), піл ... ... ... ... ... дейінгі Қазақстанның кейбір алыс
түпкірлерінде ішкі сауда-саттық жүргізу үшін жалпыға бірдей балама ретінде
тоқты немесе саулық қой ... ... ... ... ... ... ... жүрмеген, себебі олар тауар айналысының талаптарын толығымен
қанағаттандыра ... ... ... ... ... ... ... келмейді.
Ал, құнның жалпыға балама формасының дамуы нәтижесінде барлық тауарларға
тікелей айырбасталатын тауарлар ... ... бір ... - ақшалай формасы
қалыптасты. Ол тауар рөлін бағалы металлдар: алтын және күміс ... ақша ... - бұл ... ... ... ... ... ретінде пайдаланылатын ерекше тауарды білдіреді.
Ақшаның объективті қажеттігі тауар өндірісі және ... ... ... Ақша - бұл ... айналысы құралы және ізбасары болып
табылады. Тауар мен ақша бір бірінен ... ... ақша ... ... да ... ... ... тауардан бөлініп шыққанымен де ол, ерекше тауар болып қала береді.
Сөйтіп, ақшаның ... ... ... рөлі ... алтынға бекітіледі.
Сондықтан да, алтынның басқа тауарлардың құнын ... бұл, оның ... тән ... ... ... бұл ... тамаша табиғи
сапалылығы, яғни оның оңай бөлінетіндігі, әдемілігі және ... ... оның құны өте ... ... оның қоры сирек
болғандықтан да, оны өндіруге кететін еңбек шығыны жоғары болады.
Сонымен қатар, ақша өндіріс және бөлу ... ... ... ... тарихи түрде дамып келген экономикалық категория
болып табылады.
Ақшаның экономикалық категория ретіндегі ... оның ... ... ... ... жалпыға тікелей айырбасталу формасы;
2) айырбас құнының дербес формасы;
3) еңбек ... ... ... ... ... ... айырбасталу формасы ретіндегі қасиеті, ақшаның
кез келген материалдық бағалы затқа ... ... ... ... ... бұл ... тар ... яғни тек қоғамдық
жиынтық өнімді бөлу және пайдалану процесінде ғана қолданылған. Себебі, ... ... жео. ... ... және т.б. сату ... емес ... ... кезде жекешелендіру
процесі басталғалы бері, ақшаның бұл қасиетінің қамтитын ... ... ... ... қасиеті тауарларды сатумен ... ... ... ... ... ... ... өтеу, мемлекеттік бюджеттің кірістерін
қалыптастыру, өндірістік және өндірістік емес шығындары әр түрлі жолдармен
қаржыландыруда Ұлттық банктің несиелік ресурстарын коммерциялық ... ... және т.б. ... ... ... ... ... өндіруге жұмсалған еңбектің ақша көмегімен
өлшеуге болатын құнын сипаттайды.
1.2 Қазақстан Республикасының ақша ... және ақша ... ... ... қалыптасқан ақша жүйесі болады. Ақша ... ... ... ... ... ... негізгі қызметтері арқылы
орындайды. Ақшаның әр қызметі тауар айырбасы процесінен туындайтын ... ... ... ... ... және ... белгілі бір жақтарын сипаттайды.
Экономикадағы ақшаның атқаратын мынадай бес ... ... құн ... және ... ... айналыс құралы;
3)төлем құралы;
4) қорлану және қор жинау құралы;
5) дүниежүзілік ақша.
Ақшаның төлем құралы қызметі мен айналыс құралы ... ... ... бар. Ақша ... ... ... делдалдық рөлінде
жүретін болса, төлем құралы ... ақша мен ... ... ... ... ... яғни қарыздық міндетемме арқылы өтеу, сату және
сатып алу процесінің аяқталғандығын білдіреді. ... мен акша ... ... ... ... алушының төлемеу қауіпін тудыруы
мүмкін.
Ақша төлем құралы ретінде тек қана тауар айналысына қызмет етіп қоймай,
сол ... ... және ... ... да ... етеді.
Жалпы барлық ақшалай төлемдерді төмендегідей түрде топтастыруға болады:
Ақшаның құн өлшемі қызметі. Ақша жалпыға бірдей ... ... ... ... ... Ақша құн ... ... «мөлшері жағынан аттас,
сапасы жағынан салыстыруға келетін тауарлар құнын бейнелеу үшін тауарлар
дүниесіне мартеиал ... ... ... ... та тауарларды өзара
өлшейтін ақша емес, ... ... ... ... ... еңбек
олардың бірінің біріне өлшенуіне жағдай жасады. ... ... ... ... ... ... құнын өзіндік құны бар нақты ақшалар
(алтын және күміс) өлшей алады.
Тауар құнының ақшамен бейнеленуі оның бағасы деп ... Баға ... және ... ... қоғамдық еңбек шығынымен анықталады. Әрбір
елде ақшаның өлшемі ретінде қабылданған және тауарлар ... ... ... ... ... баға ... процесіндегі ақша бірлігіне
бекітілетін салмақты саны баға масштабы деп аталады.
Бүгінгі тақца тауарлар алтынға тікелей ... және ... ... бейнеленбейді. Ақшаның бұл қызметін алтынның орнында
жүретін оның құндық өкілдері немесе қағаз және ... ақша ... ... ... меншікті құны болмайтындықтан да, оларды толық
бағалы емес ақашалар деп атайды. Өйткені, олар ... ... ... ... өлшеуге қатынасады.
Ақшаның айналыс құралы қызметі. Айналыс құралы қызметінде ақша тауар
айналысы процесінде делдалдық рөл ... ... ... ... ... ... сату, яғни оның ақшаға айналуы, және ... алу, яғни ... ... ... Бұл процесті арнайы формулада
келесідей түрде беруге болады: Т ... - ... — Т ... ... және ... ... құн заңы жатыр. Ақшаның
құн өлшемі қызметі мен баға ... ... ... ... бар. ... - бұл ... ... ақшаның экономикалық қызметін сипаттайды.
Құн өлшемі қызметі құн ... ... ... Баға ... - ... ... бірақ тауардың құнын көрсету үшін емес, тек оның
бағасын бейнелеу үшін ... ... Баға ... ... ... ... пен ... байланысты белгіленеді. Сөйтіп баға масштабы ... ... ... ... ұлттық ақша бірлігіндегі көрсетілген
нарықтық бағаға айналады.Ақша ... ... ... ... ... ... айналыстан шығара отырып, өзі айналыста үнемі
қалып ... ... ... ... ... ... басты
ерекшелігі, біріншіден, бұл қызметті толық бағалы емес құнның ... және ... ... ... ... нақты және қолма-қолсыз
ақшалар атқарады. Ақшаның төлем ... ... Әр ... ... ... ... тек ... ақшаға ғана сатылмайтыны белгілі.
Себебі әртүрлі тауарларды өндіру кезеңі мен ... ... ... ... ... ... ... өндірісі мен сатылуының
маусымдық сипатта болуы шаруашылық субъектісінде қосымша ... ... ... нәтижесінде тауарлардың төлемін кешіктіріп
сатып алу және ... яғни ... беру ... ... Ақша ... ... ... ерекше бір қозғалыс формасына ие: М (міндеттеме) - Т
(тауар).
Сонымен ақша, айналыс құралы қызметін ... да ... ... ... ... ... тауарлар массасы және бағасы негізінде
анықталады. Ал егер, айналыстағы ақша массасы тауар массасынан артық болса,
онда ... ... ... жол ... ... және ... қызметтер бойынша төлем
міндеттемелері;
2. мемлекетке қатысты қаржылық міндеттемелер;
3. банктік ссудалар, мемлекеттік және тұтыну ... ... ... ... және сот ... және басқадай
міндеттемелер.
Ақшаның төлем құралы қызметін толық бағалы емес, яғни ... және ... ... қор ... және қорлану қызметі. Ақша ... ... ... оның ... тауар алуды қамтамасыз етумен қатар, ... ... ... ... ... да ... оларды жинақтау немесе
қорлануға тырысады. Қорлану үшін ақша айналыстан алынады, сөйтіп, тауарды
сату және ... алу ... ... қор жинау қызметін толық бағалы емес ақшалар атқара алмайды,
себебі олардың меншікті құны жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ... алтын қоры ҚР Ұлттық банкінде жинақталған.
Ал ақшаның қорлану қызметін толық бағалы емес ақшалар атқарады. ... ... ... екі формада жүзеге асырылады десе болады:
1) Кәсіпорындар мен ұйымдардың есеп айырысу және
депозиттік шоттардағы, сол сияқты банктегі басқадай
шоттардағы ... ... ... ... ... формасында;
2) Банктердегі халық салымдарында, облигацияларда
жинақталған жеке қорлану формасында.
Дүниежүзілік ақша. Сыртқы ... ... ... ... сыртқы
серіктестерге қызмет көрсету барысы дүниежүзілік ақшалардың пайда болуына
себеп ... ... ... ... ортақ төлем құралы, жалпыға ортақ
сатып алынатын қүрал және ... ... ... ... ... болып табылады. Халықаралық төлем құралы ретінде дүниежүзілік
ақашалар ... ... есеп ... ... ... ... ... ретінде дүниежүзілік ақшалар елдер
арасындағы нақты ақшамен төленетін тауарлар және көрсетілетін қызметтер
айырбасындағы ... ... ... ... ... Жалпыға ортақ
қоғамдық байлықты құрау ретінде дүниежүзілік ақшалар бір елдің екінші ... займ ... ... ... ... ... етеді.
Егер де еліміздің ішіндегі ақша мемлекетпен заңдастырылған ұлттық ақша
бірлігі формасында қызмет ететін болса, ал ... ... ... ... ... «ақша өзінің ұлттық киімін шешеді де, өзінің бастапқы формасы
ретіндегі металл ... яғни ... ... ... ... ... ... жазады. Сондай-ақ бұл жерде дүниежүзілік ақша ретінде ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік ақша қызметін алтын және
алтынға ауыстырылатын ... ... ... ... (банкноталар)
көбіне АҚШ доллары және ағылшын фунт стерлингі атқарған.
Қазіргі кезде дүниежүзілік ақша ... ... АҚШ ... ... ... ... - фунт стерлингі, Еуропалық Одақтың қазіргі валютасы -
еуро, сол ... СДР ... ... ... және әртүрлі ақша белгілері
Ақша өте ертеректе пайда ... ... да ақша өз даму ... ... бөлініп әртүрлі сипаттарға ие болды. Мысалы, ақша, ... ... екі ... бөлінеді: нағыз (толық бағалы) ... ... ... (толық бағалы емес ақшалар). .Алғашқы қағаз ақшалар б.э.
XII ғ. Қытайда, 1690 ж. ... ... ... ... ... 1762 ... және 1769 ж. Ресейде пайда болды. Бірінші дүние ... ... ... ... ... ... шығарылды. Қазіргі кезде ақшалар
қазыналық билеттер түрінде он елде (АҚШ, Италия, ... ... ... ғана сақталған. Кешегі КСРО-да 1961 ж. болған ақша реформасы
негізінде ... ... , яғни 1, 3, 5 ... ... ... ... рет ... шығарылып, кейіннен Ресейдегі 1991-92 жж. ақша
реформасы нәтижесінде алынып тасталды.
Қағаз ақшалар (қазыналық билеттер) - ... ... жабу ... ... және металға ауыстырылмайтын, сондай-ақ мемлекет
белгілеген бағамы бар құнның белгісін білдіреді.
Қағаз ақшалар тек қана ... ... және ... құралы қызметін
атқарады. Олардың айналыста ұлғаюы мемлекеттің қаржы жетіспеушілігіне
байланысты түсіндіріледі. Қағаз ақшалар ... ... ... ... ... тез икемді болып келеді. Олардың құнсыздану ... басы ... ... ... ... ... деген сенімнің
төмендеуі және төлем балансының қолайсыздық жағдайы жатады.
Несиелік ақшалар - тауар өндірісінің дамуымен, яғни ... ... ... ... ... ... ... (несиеге) берілуімен байланысты
пайда болады. Олардың пайда ... ... ... ... ... ... байланысты келеді. Бұл ақшалардың экономикалық мәні - ақша ... ... ... ... ... қолма-қолсыз ақша айналымының
дамуына мүмкіндікжасаүымен сипатталады.
Сонымен, ... ... - бұл ... құны оны дайындауға кеткен нақты
құнымен сәйкес келетін металл ақшаларды білдіреді. Мұндағы металл ... ... және ... ... ... ақшалардың монета түріндегі
формасы - бұл олардың соңғы формасы болып табылады.
Алғашқы монеталар VII ғ. б.э.б ... ... және ... ... пайда болды. Киев Русінде алғашқы монеталардың пайда ... IX
- X ғғ. ... ... кездері айналыста алтын монеталарымен қатар, күміс
монеталар да қоса жүреді. Алтын айналысына бірқатар елдер де XIX ғ.екінші
жартысында өтті. Бұл ... ... ... ... ... ... ... отарларымен бірге ағылшын елі де алған. Металл айналысына өтуге ... ақша ... ... оның ... ... металл ретіндегі
мынадай қасиеттері себеп болған: оңай бөлінетіндігі және қасиетін жоғалтпай
бірігетіндігі, сақталғыштығы арқасында ... ... ... ... бес
қызметті де бірдей атқарады.
Ал, алтын айналысы тұсында құнның қағаздай ... ... ... ... ... болған: Алтын өндірісі тауар өндірісі
артынан ілесе алмағандықтан да айналыстағы ақшаға ... ... ... ... ... ... ... ақшалар ұсақ құнды айналымға қызмет көрсете
алмады. Алтын стандарты, жалпы алғанда өндірісті және ... ... ... қағаз ақшаға ауысуының мынадай өзіндік ... ... ... алып жүру ... ... ... ... органдарының жасаған әрекетінің
нәтижесінде, яғни қазынаға қосымша табыс алу мақсатында металлдық құрамын
төмендету барысында бүлінуі;
бағалы ... ... ... ақшаларды шығаруға қарағанда өте
қымбатқа түсуі;
эмиссиондық табыс (шығарылған ақшалардың номиналдық құны мен ... ... ... алу ... ... ... ақшаларды шығаруы;
Жай банкнота - бұл қазіргі кездегі айналысқа шығарылатын Орталық банктің
билеттерін білдіреді. Бірақ та олар ... ... яғни ... ... ... ғана ... етіледі.
Қазіргі айналыста жүрген орталық банктен шығатын банкноталар алтынмен
қамтамасыз етілмейді, бірақ олардың белгілі бір дәрежеде ... ... ... ... ... олар ... айналысының
зыңдылықтарына бағынады.
Қазіргі кезде банкноталардың эмиссиялануының келесідей үш жолын бөліп
көрсетуге болады:
1. ... ... ... ... ... ... несиелеу, яғни мемлекеттік қарыздық
міндеттемелердің орнына ... ... ... ... балансы бар елдерде (Германияда,
Жапония және т.б.) ... ... ... ... ... жабу ... қағаз ақшалардың шығарылуыСонымен,
алтын айналысы бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін ғана болып, соғысушы
елдер ... ... жабу ... ... ... ... ұлғайтты. Соның нәтижесінде, біртіндеп алтын айналыстан шыға
бастайды.
Нағыз ақшаның орынбасарлары (құндық ... ... құны ... яғни олардың өндірісіне кеткен қоғамдық еңбектен жоғары болып
келетін ақшаларды білдіреді.
Оған мыналар ... ... ... - ... ... ... ... ұсақ
монеталар, мысалға жез, алюминий т.б. монеталар;
құнның қағаздан ... ... ... қағаздай белгілері екіге
бөлінеді: қағаз ақшаларға және несиелік ақшаларға.
Қағаз ақшалар - бұл нағыз ақшалардың ... ... ... Тарихта
олар айналыста жүрген алтын және күміс монеталардың орынбасарлары ретінде
пайда болған. Бұл ... ... ... ... ... ... құралы қызметін атқару ерекшеліктеріне байланысты болды.
Несиелік ақшалардың мынадай ... бар: ... ... ... ... ... - белгілі бір соманы алдын ала ... ... ... ... ... ... борышқордың жазбаша қарыздық
міндеттемесін білдіреді.
Вексельдің екі түрі болады:
жай вексель
аудармалы вексель.
Жай ... - ... ... ... ... ... ... сөзсіз
міндеттемесі ал аудармалы ... ... ... берушінің
(трассанттың) қарызды алушыға ... ... ... белгіленген
мерзімде үшінші бір тұлғаға (ремитентке) төлеу туралы бұйрығынан білдіреді.
Трассат тратта бойынша төлеуге ... ... ... ... болып
табылады. Аудармалы вексель келесі бетіндегі индоссаментке (басқа біреуге
аударуы туралы қолына) байланысты айналыста бола ... ... ... ... ... ... айналысы ұлғая түседі және мұндағы әр
индоссант, вексель бойынша бірлескен түрде жауап береді.
Жай веексель мен аудармалы вексель - ... ... ... ... қатар, вексельдің мынадай түрлері болады: қаржылық, қазыналық,
достық, бронзалық.
Қаржылық вексель - белгілі бір ... ... ... ... ... ... - бұл ... вексельдің бір түріне жатады. Қазыналық
вексель бойынша мемлекет борышқор болып саналады.
Достық вексель - кейіннен банкте оларды есепке алу мақсатында бір ... ... - ... ... ... қарыздық міндеттемені
білдіреді.
Вексельдің келесідей өзіне тән қасиеттері бар:
• абстрактылық, яғни ... ... ... ... даусыздық, яғни протест туралы ... ... ... тиісті шара ... ... ... ... ... ... ... яғни басқа бір тұлғаларға аударып жазу
арқылы (индоссамент) төлем құралы ретінде вексельдің
берілуі, вексельдік міндеттемелерді өзара есепке алуға
мүмкіндік жасайды.
Банкнота - қазіргі уақытта ... ... ... алу ... ... ... несиелік айналыс құралы.
Ол вексельден және қағаз ақшалардан өзара ... ... ... ... ... қарай, егер де вексель мерзімді қарыздық міндеттеме болса
(3-6 айлық), ал банкнота - мерзімсіз қарыздық ... ... ... ... жеке ... ... және
оның жеке кепілдігі болады, ал, банкнотаны ... ... ... ... оған ... ... ... екі түрге бөлуге болады: классикалық және ... ... - бұл ... алғашқы пайда болған формасы
ретінде металлға еркін ... яғни ... ... ... ... ... білдіреді. Классикалық банкнотаның қағаз ақшалардан
айырмашылығы бар: жаратылысына қарай - қағаз ақшалар ақшаның ... ... ... ал ... ... ... қызметінен пайда
болған; эмиссиялау әдісі бойынша - ... ... ... ... ал, ... - Орталық банк шығарады;
қайтарылуына қарай - классикалық банкноттар вексель мерзімінің аяқталуына
байланысты ... ... ... ал, ... ақшалар қайтарылмайды,
яғни олар айналысты қала береді;
ауыстырылуына қарай - классикалық банкноттар банкке қайтуына байланысты
алтынға немесе ... ... ... ... ... қашаннан
ауытырылмайтын болған.
Банкноталардың алтынға ауыстырылуы тоқтатылғаннан бастап, банкнота
алтынмен қамтамасыз етілуі де күрт ... ... ... ... ... ... ... қазыналық вексельдер және міндеттемелермен
толықты.
Чек вексель мен банкнотаға қарағанда, ... ... ... ағымдық шоттарда бос ақшалай қаражаттардың ... ... және ... құралы ретінде біршама кеш пайда болған.
Алғашқы чектер 1683 ж. Англияда пайда болды.
Чек - ... шот ... ... ... ... бір ақшалай соманы
төлеу туралы немесе басқа ағымдық шотқа аудару туралы өзінің ... ... ... ... ... ... бар:
атаулы чек - аударуға құқысыз белгілі бір тұлғаның ... ... чек - бір ... ... ... бірақ индоссамент бойынша
басқа бір тұлғаға беруге құқық береді;
мәлімдеуші чек - ... ... ... ... соманы төленеді;
есеп айырысу чегі - заңды тұлғалар ... ... ... ... чек - банк белгілі бір соманы төлеуге келісім ... ... ... ... ... ол банктен нақты ақшаны алуға қызмет
етеді;
2. екіншіден, ол айналыс және төлем құралы қызметін
атқарады;
3. үшіншіден, ол ... ... есеп ... ... ... мен автоматтандырылуы, ЭЕМ
кеңінен пайдалануға өтуі электрондық ... ... ... қарызды
өтеудің жаңа әдістерінің пайда болуына мүмкіндік жасады.
Банк ісіне ЭЕМ енгізу негізінде чектердің ... ... ... ... карточкалар - бұл нақты ақшалар мен чектердің орнын ауыстыратын,
сондай-ақ оның ... ... ... несие алуға мүмкіндік беретін есеп
айырысу құралын білдіреді.
Несиелік карточкалар бөлшек ... ... және ... ... ... ... ... несиелік карточкалардың келесідей
төрт түрі пайдаланылады: саудаға ... ... ... ... ... және ойын-сауық шараларын төлеуге арналған. Бірақ та біршама кеңінен
таралған түріне сауда ... ... ... ... күні ... ... арналған. Бірақ та біршама кеңінен таралған түріне сауда
карточкаларын жатқызуға болады. ... күні ... ... ... несиелік карточкалар мен қатар бензин сатып алуға арналған
несиелік карточкаларда ... ... ... ... мазмұндағы
қызметтерді орындайды.
Ақша экономикадағы рөлін өзінің атқаратын негізгі қызметтері арқылы
орындайды. Ақшаның әр қызметі тауар ... ... ... ... ... ... ақшаның әлеуметтік және экономикалық
мазмұнының белгілі бір жақтарын сипаттайды.
Қазіргі ... ... ... ... бес қызметі бар:
6) құн өлшемі және басқа масштабы;
7)айналыс құралы;
8)төлем құралы;
9) қорлану және қор жинау ... ... ... құн ... ... Ақша ... ... балама ретінде барлық
тауарлардың құнын ... Ақша құн ... ... ... ... аттас,
сапасы жағынан салыстыруға келетін тауарлар құнын бейнелеу үшін ... ... ... ... ... ... та ... өзара
өлшейтін ақша емес, тауарлар өндірісіне кеткен қоғамдық қажетті ... ... ... өлшенуіне жағдай жасады. Барлық тауарлар қоғамдық
еңбек өнімдері, сондықтан олардың құнын өзіндік құны бар ... ... жанр ... ... ... ... ... бейнеленуі оның бағасы деп аталады. Баға тауарды
өндіруге және сатуға ... ... ... шығынымен анықталады. Әрбір
елде ақшаның өлшемі ретінде ... және ... ... ... ... ... ... баға белгілеу процесіндегі ақша бірлігіне
бекітілетін салмақты саны баға масштабы деп аталады.
Бағалардың ... және ... ... құн заңы жатыр. Ақшаның
құн өлшемі қызметі мен баға ... ... ... ... бар. ... - бұл ... ... ақшаның экономикалық қызметін сипаттайды.
Құн өлшемі қызметі құн заңына байланысты анықталады. Баға масштабы - бұл
мемлекетке тәуелді, бірақ ... ... ... үшін ... тек ... бейнелеу үшін қызмет етеді. Баға ... ... ... ... пен ұсынысқа байланысты белгіленеді. Сөйтіп баға масштабы арқылы
ойша белгіленетін ... ... ... ақша ... ... ... ... таңца тауарлар алтынға тікелей айырбасталмайды және олардың
бағасы алтынмен бейнеленбейді. Ақшаның бұл ... ... ... оның ... ... ... ... және несиелік ақша белгілері
атқарады. Мұндай ақшалардың меншікті құны болмайтындықтан да, оларды толық
бағалы емес ... деп ... ... олар ... құнын толық
өлшемейді, бірақ өлшеуге қатынасады.
Ақшаның айналыс ... ... ... құралы қызметінде ақша тауар
айналысы процесінде делдалдық рөл атқарады. ... ... ... ... тауар сату, яғни оның ақшаға айналуы, және тауарды
сатып алу, яғни тауардың ақшаға ... Бұл ... ... ... ... беруге болады: Т (тауар) - А (ақша) - Т (тауар).
Ақша ... ... ... айырмашылығы ақша тауарларды біртіндеп
айналыстан шығара отырып, өзі айналыста үнемі қалып отырады. ... ... ... ... ... ... біріншіден, бұл
қызметті толық бағалы емес құнның белгілері: қағаз және
несиелік ақшалар атқарады, екіншіден, нақты және ... ... ... ... ... қызметін атқаратындықтан да олардың саны,
яғни айналысқа қажетті сатылатын тауарлар массасы және бағасы ... Ал ... ... ақша массасы тауар массасынан артық болса,
онда ақшаның құнсыздануы инфляция жол береді.
Ақшаның төлем құралы қызметі. Әр түрлі жағдайлардың ... ... тек ... ... ғана ... белгілі. Себебі әртүрлі
тауарларды өндіру кезеңі мен ... ... ... ... ... ... тауарлардың өндірісі мен сатылуының маусымдық
сипатта болуы ... ... ... ... туғызады. Соның нәтижесінде тауарлардың төлемін кешіктіріп
сатып алу және ... яғни ... беру ... ... Ақша ... ... ... ерекше бір қозғалыс формасына ие: М (міндеттеме) - ... ... ... ... ... ... ... сыртқы
серіктестерге қызмет көрсету барысы дүниежүзілік ақшалардың пайда болуына
себеп болды. Дүниежүзілік ақшалар ... ... ... ... ... ... алынатын құрал және жалпыға ортақ қоғамдық байлықтың материалдану
құралы болып табылады. Халықаралық төлем ... ... ... ... байланыстардағы есеп айырысуларда қолданылады.
Халықаралық сатып алынатын ... ... ... ... елдер
арасындағы нақты ақшамен төленетін тауарлар және көрсетілетін қызметтер
айырбасындағы тепе-теңдік бұзылған жағдайда қызмет ... ... ... ... құрау ретінде дүниежүзілік ақшалар бір елдің екінші бір
елге займ немесе субсидиялар ... ... ... ... ... ... қызметі мен айналыс құралы
қызметтері арарсында өзара айырмашылық бар. ... ... ... ... рөлінде жүретін болса,
төлем құралы қызметінде ақша мен тауардың бір-біріне
қарама-қарсы қозғалысы болмайды, яғни қарыздық
міндетемме аокылы өтеу. сату жанв ... яп\/ ... ... ... мен ақша арасындағы уақыттағы ... ... ... ... ... ... ... төлем құралы ретінде тек қана тауар айналысына қызмет етіп қоймай,
сол сияқты қаржы және несие қатынастарына да қызмет етеді.
Жалпы ... ... ... ... ... ... болады:
4. тауарлар және көрсетілетін қызметтер бойынша төлем
міндеттемелері;
5. мемлекетке қатысты қаржылық міндеттемелер;
6. банктік ссудалар, мемлекеттік және тұтыну несиелері
бойынша ... ... ... ... ... және сот ... және ... төлем құралы қызметін толық бағалы емес, яғни қағаз ... ... ... қор ... және ... қызметі. Ақша жалпыға бірдей балама
ретінде, оның иесіне тауар алуды қамтамасыз етумен қатар, байлдықты ... ... ... ... да адамдар, оларды жинақтау немесе
қорлануға ... ... үшін ақша ... ... ... тауарды
сату және сатып алу қозғалысы үзіледі.
Ақшаның қор жинау қызметін толық бағалы емес ақшалар атқара алмайды,
себебі ... ... құны жоқ. Бұл ... ... ... ... Біздің елімізде, алтын қоры ҚР ¥лттық банкінде жинақталған.
Ал ақшаның қорлану қызметін толық бағалы емес ақшалар ... ... ... ... екі формада жүзеге асырылады десе болады:
3) Кәсіпорындар мен ұйымдардың есеп айырысу және
депозиттік шоттардағы, сол сияқты банктегі басқадай
шоттардағы ... ... ... түрінде
қоғамдық қорлану формасында;
4) Банктердегі халық ... ... жеке ... ... де ... ішіндегі ақша мемлекетпен заңцастырылған ... ... ... ... ... ал ... тысқары жерде, К.Маркс өз еңбегінде: «ақша
өзінің ұлттық киімін шешеді де, өзінің бастапқы ... ... ... яғни ... ... тауар формасына өтеді» - деп жазады.
Сондай-ақ бұл ... ... ақша ... ... қызмет етуі
сипатталады.
Алтын монета стандарты тұсында дүниежүзілік ақша ... ... ... ... ... ... несиелік ақшалары (банкноталар)
көбіне АҚШ доллары және ағылшын фунт стерлингі атқарған.
Қазіргі ... ... ақша ... ... АҚШ ... неміс -
маркасы, ағылшын - фунт стерлингі, Еуропалық Одақтың қазіргі валютасы -
еуро, сол сияқты ... Ақша ... және ... ... ақша ... ... ... Республикасындағы ақша айналысының тәртібі және қолма-
қолсыз ақшалармен есеп ... ... ... - бұл ... ... өткізуге сондай-ақ тауарлы
емес төлемдерді және есеп айырысуларды жүзеге асыруға қызмет ететін қолма-
қол және қолма-қолсыз ақша формаларындағы ... ... ... ... ... ақша ... ... және жалпы
ақша айналысын қадағалау ҚР Ұлттық банкіне жүктеледі.
Әртүрлі төлем талап-тапсырмасы бойынша есеп айырысудағы құжат ... ... ... ... - ... ... ... көрсету); 2 - төлем тапсырмасын сатып
алушының банкіне беру; 3 - есеп ... ... ... ... ... ... 4 ... келісім берген есеп айырысу ... ... ... сома ... ... ... шотынан шегеріледі; 5 -
жабдықтаушының банкіне қаражат аударылып, онда жабдықтаушының шотына есепке
алынады: 6 - жабдықтаушының шотына қаражат ... ... ... объективтік негізіне де тауар өндіоісі жатады. Таүаіэ өндірісі
түсында ... ... ... ... бөліне отырып, олардың арасында өзара қарама-қайшылықтар туады.
Қоғамдық еңбек бөлінісінің тереңцеуіне және ... ... және ... қалыптасуымен байланысты капитализм тұсында ақша айналысы да
әрі қарай дами түседі. ... ... ... айналымына қызмет ете отырып,
барлық жиынтық қоғамдық өнім ... мен ... ... ... ... және ... ... көмегімен тауарлар
айналысы, сондай-ақ ссудалық және жалған капиталдың ... ... ақша ... ... ... ... мен ... ақшалар
айналысына бөлінеді:
Қолма-қол ақшалар айналысы - бұл нақты ақшалар қозғалысын білдіреді.
Оған банкноталар, монеталар және ... ... ... ... ... ... елдерде нақты ақшалар айналысының едәуір ... ... ... ... ... құрайды. Ақша шығарудың кішкене
бөлігі (10%-ға жуығы) қазыналық билеттерді шығарушы қазынашылықтың үлесіне
тиеді.
Қолма-қолсыз ... ... - бұл ... ... ... қозғалысын білдіреді.
Қолма-қолсыз ақшалар деп - чектер, несиелік карточкалар электрондық
аударымдар ... ... ... ... сақтаған
ақшаларын (депозиттерін) айтуға болады.
Ақша айналымында сондай-ақ вексельдер, сертификаттар, кейбір елдерде -
басқа да ... және ... ... ақша мен ... ... арасында тығыз байланыс пен өзара
тәуелділік бар. Яғни, оны ақшаның үнемі бір ... ... ... өтіп ... ... ... Айталық, нақты ақшалардың банктегі
депозитке салынуы, олардың қолма-қолсыз ақшаға айналуын ... ... ... ... степендия, зейнетақы және т.с.с. төлеу үшін ақша
алған жағдайларда қолма-қолсыз ақшалар нақты ... ауыс ... ... ... бөлігі болып табылады. Сондықтан,
материалдық ... мен ... ... ... ... мәмілелер ақшалай есеп айрысудан
тұрады. Ақшалай есеп айырысулардың өзі екі формаға: қолма-қол ақшалармен
есеп ... және ... ... есеп ... ... Қолма-
қолсыз ақшаларды қолдана отырып, есеп ... ... ... есеп ... ... біршама қолайлы. Мұндай есеп айырысу
негізінде айналыс шығындарын үнемдеуге болады.
Сондықтан да болар, қолма-қолсыз ақшалар айналысы жалпы ақша айналымының
едәуір ... ... ... ... есеп ... ... мынадай
шаруашылық аумағында жүзеге асырылады:
1. өнімді, қызметтерді және жұмыстарды сатуда;
2. ұлттық ... бөлу және ... ... банк несиелерін алу және қайтаруда;
4. бюджетке тиісті ... ... ... ... ... ... ... басқа да банкаралық есеп айырысуларда.
Қолма-қолсыз есеп ... ... ... ... ұйымдастырылатындықтан да, олардың кең ... ... ... ... ... ... дамуына деген
мемлекеттің мүддесінің ықпалы болады. Өйткені, банк - бұл ... ... ... ... іске асатын орыны. Банктегі есеп
айырысу шоттарындағы жазбаша түрдегі ақшалай қаражаттар қалдығы ... ... ... ... есеп айырысу - бұл ақшалай қаражаттарды
төлеушілер мен алушылардың шоттарына байланысты ... ... ... есеп ... ... ... есеп ... белгілі-бір жүйеге байланысты
ұйымдастырылады.
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулар жүйесі - бұл қолма-қолсыз ақшалармен
есеп айырысуларды ұйымдастыру қағидаларын, оларды ... ... сол ... құжат айналымына байланысты есеп айырысу әдістері
мен формаларының жиынтығын білдіреді.
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысуды ұйымдастыру мынадай талаптарға ... ... ... ... ... ... ету үшін ... айналымына жағдай жасау;
Екіншіден, белгіленген мерзімде төлемді жүзеге ... ... ... қолма-қолсыз ақшалармен есеп
айырысулардың өз уақыттылығы, яғни уақытында есеп айырысуға тиістігі.
Біздің елімізде қолма-қолсыз ... есеп ... ... ... КСРО ... 1930-32 ... ... реформа барысында жасалған
болатын. Содан бері, яғни 1993 ... ... ... қолма-қолсыз
ақшамен есеп айырысулар шаруашылықтың шығын механизміне бағытталған түрде
және экономиканы басқарудың ... ... ... сәйкес келген
болатын. Ол кездегі жұмыс жасаған қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... ... ... және ... жөнелтуге байланысты өзінің
жоспарлық тапсырмаларының орындалуына сәйкес, яғни яғни ... ... ... Ол ... қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысуларды
ұйымдастырудың қатаң қағидаларының сақталуы кәсіпорынның өзінің алдындағы
келісім-шарттық міндеттемелерінің орындалуы үшін экономикалық мүддесі ... ... ... ... ... ... қағидалар, әсіресе мыналарға қатаң қарайды:
6. төлеу орыны - банк, яғни ол қолма-қолсыз ақшамен
есеп ... ... және ... ... ... - өнімді тиеген соң немесе қызметті
көрсеткен соң ... яғни ... ... ... ... ... қатаң тиым
салынды;
8. төлеушінің келісімі (акцепт) - төлеудің негізіне жатты;
9. ... көзі - ... ... ... ... немесе
банктік несие, яғни оны алуға құқығы бар болса ғана;
10. қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... ... ... ... ... ала ... Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулардың барлығы бірдей банк ... ... ... ... ... ... асырылады. Бұл аталған
қағиданың жоспарлы шаруашылық жүйедегі бірінші ... ... ... және ... ... ... ... есеп
айырысудың банк мекемелері арқылы жүргізілуге міндеттелігінен байқауға
болады. ... ... мен ... ... ... ... міндеттілігі - бұл экономиканы әкімшіл-әміршіл әдістер арқылы
басқаруға ұқсас болып келеді.
Бірақ та ... ... ... ... алушының төлем қабілетін және
несиелік қабілетіне қойылатын талаптарды ескермеді, соның ... ... ... ... ... төлемдер кезегінің бұзылуы
кері әсер етті.
Кейіннен экономикамыздың нарықтық қатынастарға өтуі барысында қолма-
қолсыз ақшамен есеп айрысу ... мен ... ... ... ... ... ... қолма-қолсыз ақшамен ... ... ... мыналар жатады:
Бірінші қағидасы - барлық шаруашылық субъектілердің ақшалай қаражаттары
банк мекемелеріндегі шоттарда сақталып, ... ... ... сол шоттар негізінде жүзеге ... ... ... ... қаражаттарды сақтау және аударымдар жасау үшін шоттар
ашылады.
Нарықтың шаруашылық ... банк ... есеп ... ... ... экономикалық дербестігін және олардың өздерінің
іс-әректеттері үшін материалдықжауапкершлігін ескеруі тиіс.
Нарық жағдайындағы қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... бұл ... ... және жеке тұлғаларға ... бар ... ... ... ... ақша ... нақты және қолма-қолсыз
ақшалардың арасындағы заңды түрдегі алшақтықтың болуына байланысты, ... ... ғана ... бар ... айта кету керек.
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысуды ұйымдастырудың екінші ... ... шот ... өніміне байланысты белгіленген төлемдер
кезегі бойынша, яғни шоттағы қаражат қалдығы ... ... ... тиіс.
Өндірістің құлдырауы мен инфляциялық прроцестер жағдайында шаруашылықтағы
төлем тәртібінің төмендеуіне ... ... ... ... есеп
айырысу шоттарынан бірінші кезекте, бюджеттің барлық деңгейіне, сондай-ақ
зейнетақы қорларына төлеуге шешім ... Бұл ... ... ... ... экономиканың даму кезеңінде бюджеттің ... ... және ... ... әлеуметтік саланы қаржымен уақытылы қамтамасыз
етіп отыру бағытталады.
Бұл ... ... ... ... ... ... кезектілігін нарық субъектілерінің ... ... ... шаруашылық субъектілерінің экономикалық дербестігіне жасалған
маңызды қадамды білдіреді. Сондай-ақ бұл қағиданың жасалуы, ... ... ... ... ... ... Себебі, бұл да шот иесінің
айналымындағы қаражаттарды ... және ... ... ... ... ... ... көздейді.
Бұл жерде банктің нарық субъектісіне, яғни клиентке қоятын талабы, оның
шотында бар қаражат қалдығы шегінде төлемді жүзеге ... ... ... ... есеп айырысудың ... ... ... қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу формаларын таңдаудағы
еркін және оларды банктің араласуынсыз шаруашылық ... ... ... ... ... формаларына байланыссыз кез
келген нарық субъектілерінің келісім шарттық және есеп
айырысу ... ... ... ... ... ... олардың материалдық жағынан
жауапкершілігін арттырудағы экономикалық дербестігін сипаттайды. Бұл жерде
банктің рөлі тек қана ... ... ... ... ретінде көрінеді.
«Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулар туралы» уақытша ... ... ... ... бас ... ... тенденциясы байқалады себебі,
барлық қолма-қолсыз ақшамен есеп ... ... ... ... төлеушінің өзі көтереді. Бұл шарт ел экономикасындағы ... ... ... ... ... ... қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулардың үш қағидасы да
«ҚР-ғы қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулар» туралы ... ... ... ... ақшамен есеп айырысуды ұйымдастырудың мынадай
екі қағидасы қолданылады:
1) төлемнің мерзімділігі;
2) төлемнің қамтамасыз етілуі.
Төлемнің мерзімдік қағидасы - ... ... ... ... ... және ҚР Қаржы министрлігінің нұсқауларында
көрсетілген мерзімдерге сәйкес есеп айырысуды жүзеге асыруды білдіреді.
Бұл қағиданы ... ... ... ... ... ... ... уақытта ғана емес, яғни алдын ала келісілген ... ... ... ... ... қағидасын енгізудің тәжірибелік
маңызы бар десе болады. Кәсіпорындар және басқа да
нарықтық ... ... ... ... ... ... ие бола ... өзінің ақша
айналымын ұтымды пайдаланады және заемдық қаражатқа ... ... ... және өз ... ... ... алады.
Мерзімді төлем төмендегідей жағдайларда жүзеге асырылуы мүмкін:
10. сауда-саттық операцияларының басталуына дейін, яғни
жабдықтаушының тауарын жібергенге немесе қызметін
көрсеткенге дейін, яғни ... ... ... ... операциясы аяқталғаннан ... ... ... ... ... ... операциясы аяқталғаннан кейін, біршама
уақыттан кейін - ... ... ... ... ... ... несие
жағлайында.
13. Іс жүзінде мерзімінен бұрын, мерзімі кешіктірілген және мерзімі өткен
төлемдерде кездесуі мүмкін.
Мерзімінен бұрынғы төлемдер - бұл ... ... ... ақшалай
міндеттеменің орындалысын білдіреді.
Мерзімі кешіктірілген төлемдер - бұл ... ... ... орындай алмауына байланысты бастапқы мерзімнің ... яғни жаңа ... ... ... өткен төлемдер - бұл төлеушіде төлейтін қаржы ... ... ... төлем мерзімі жеткен кезде төлеушінің банктік
немесе коммерциялық несие алу мүмкіндігініңжоқтығын сипаттайды.
Төлемнің қамтамасыз етілу қағидасы - бұл алдындағы мерзімділік ... ... ... төлемнің қамтамасыз етілуі төлем мерзімінің
сақталуы үшін ондағы өтімділік қаражаттардың кепілдеме ... ... ... қаражаттарының сипатына байланысты жедел түрде және
алдағы уақыттарда төлемнің ... ... ... ... ... ... түрде қамтамасыз етілуі, төлеушіде бірінші класстық өтімді
қаражаттар сомасының болуын түсіндіреді. Бірінші ... ... ұзақ ... орта ... және ... мерзімді сипаттағы
ақшалай қаражаттар, сол сияқты оларды ұйымдастырудың сондай формалары
жатады.
Төлемдердің ... ... ... ... әр ... формалары болады
(оның ішінде клиенттің немесе банктің ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі төлемді кепілдендіреді,
шаруашылықтағы төлем тәртібін, сонымен қатар емеп айырысуға қатысушылардың
барлығының төлем қабілеті мен ... ... ... түседі.
Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысуға байланысты барлық аталған қағидалар
бір-бірімен өзара тығыз байланысты. Сондықтан да, бұл ... ... ... ... жол береді.
Демек, қома-қолсыз ақшамен есеп ... ... -бұл ... есеп ... ... ... ... немесе қолма-
қолсыз ақшамен есеп
айырысуда ақшалардың төлем құралы ретінде қызмет етуін білдіреді.
Қолма-қолсыз ... есеп ... ... ... клиенттердің
банктердегі ашқан есеп айырысу ағымдық басқа да шоттарына көрсетілген.
Кез келген кәсіпорын мен ұйымның банкте басты бір ... яғни есеп ... ... шоты ... тиіс. Есеп айырысу шоттары ... яғни ... ... ... ... ... ... қағидаларына жұмыс жасайтын барлық шаруашылық субъектілеріне
ашылады. Есеп ... ... иесі ... қаражатты иелік етуге толық
құқылы. Ондай клиенттердің дербес балансы болады. ... олар ... ... ... ... ... есеп ... шотының иесі толық
экономикалық және заңды тәуелсіздікке ие болады.
Ағымдық шоттар, қазіргі кезде коммерциялық қызметпен айналыспайтын ... ... ... ... жоқ ... мен мекемелерге ашылады. Бұрынғы
кездері мұндай шоттар тек қана ... ... ... ... ... ... мен ... ашылған болатын. Ағымдық шот
иесінің есеп айырысу шотының иесіне қарағанда дербестігі шектеулі. ... ... ... операциялар қатаң реттеліп отырады.
Коммерциялық банктің мекемелерінде есеп ... ... ашу үшін ... ... тиіс:
14. белгілі бір формадағы есеп айырысу шотын ашуға
байланысты өтініші;
15. кәсіпорынды немесе ұйымды, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... куәландырылған);
16. кәсіпорынды құру туралы ... ... ... ... ... жарғысының көшірмесі (нотариалды ... ... ... өкілеттілігін бекіту туралы
құжат (құрылтайшылар ... ... ... ... бас ... ... ... туралы құжат (жұмысқа қабылдау туралы ... ... ... ... ... ... және мөрінің үлгісі бар екі ... ... ... ... салық алу үшін есепке алынғандығы
туралы салық инспекциясының ... ... ... ... ... есепке алынғаны
туралы анықтама қағаз;
• статистикалық ұйымдардың тіркеу карточкасы.
Жоғарыда айтылған барлық ... ... ... банктің бас бухгалтеріне тапсырылады. Құжаттарға тиісті сараптау
жүргізілгеннен кейін, банк кәсіпорынға есеп ... ... ... ... ... ... кәсіпорын банк арасындағы есеп айырысу - кассалық
қызмет көрсету туралы келісім шартқа отыру негізінде жалғасады.
Аталған келісім ... ... банк ... ... нормативтік
құжаттарға байланысты уақытылы кешенді түрде есеп айырысу - кассалық қызмет
көрсетуге байланысты клиент шотына түскен қаражатты сақтау және ... ... ... ... ... шаруашылық қызметі туралы ақпаратты
құпия етуге; клиент операциялары бойынша коммерциялық құпияны ... ... ... ... Сондай-ақ клиентте есеп айырысу
және кассалық операциялардың жүзеге асырылу тәртібін реттейтін, ... ... ... ... ақшалай қаражаттарын банктегі
шотында сақтауға; ... ... ... ... ... есеп ... ... жабуы туралы банкке алдын ала хабарлауға
міндеттеме алады.
Қаншалықты есеп айырысу және кассалық қызмет көрсету арқылы болғандықтан,
келісім ... ... ... құны және ол үшін есеп ... туралы арнайы бөлім қарастырылады. Көбіне, келісім-шарттарда шот
ашу үшін ақы төлеу, есеп ... шоты ... ... ... ақы, ... ... ... көрсеткені
\/шін тдпрнртін яккі ... ... ... ... есеп ... ... ... қалдығы
үшін төленетін пайыз мөлшерін де қосады.
Есеп айырысу және кассалық ... ... ... ... ... еекі жақтың орындамағаны үшін жауапкершілігі де көзделеді.
Мысалға, банк клиент шотынан тиісті соманы аудармағаны үшін ... ол ... ... шот ашу үшін ... ... ... алдағы
тоқсанда кассалық болжамды уақытылы ... ... банк ... ... ... ... ... т.с.с. жауапты болып табылады.
2.2. Қолма-қолсыз ақшалармен есеп-айырысу формалары және ... ... есеп ... ... құжат айналымын сақтау
және белгілі бір формадағы есеп ... ... ... ... Есеп айырысу құжаттарының түрлеріне, төлеу ... ... ... ... ... ... қолма-қолсыз ақшамен есеп
айырысулардың мынадай формалары болады:
24. төлем тапсырмаларымен есеп айырысу;
25. төлем талап-тапсырмаларымен есеп айырысу;
26. аккредитив арқылы есеп айырысу формасы;
27. чек ... есеп ... ... ... есеп ... айырысу формалары мен тәртібі төлеуші мен қаражатты алушының
арасындағы келісім-шартпен анықталуға тиіс.
Есеп ... ... ... мынадай жағдайларда анықталады:
29. контрагенттердің арасындағы шаруашылық
байланыстар сипатымен;
30. жабдықтайтын өнімнің ерекшелігіне және оны қабылдау
шартымен;
31. мәмілеге қатынасушылардың мекен-жайымен;
32. жүкті ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысуды ... ... ... банк ... ... қойылуға тиіс.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысу. Бұл қазіргі кезде кеңінен қолданылатын
есеп айырысу формасы.
Төлем тапсырмасы - ... өз ... ... бір соманы аудару туралы
қызмет көрсетуші банкке берген тапсырмасын білдіреді.
Төлем ... есеп ... кең ... ... жүзеге асыру үшін
қолданылады: алынған тауарлары мен көрсеткен қызметтері үшін, тауарлы емес
операциялар ... және ... ... ... салықтық
төлемдер, банкке комиссиондық және ... ... ... мен ... тауарлы және
көрсетілген қызметтері үшін алдын ала ... ... ... ... оны ... ... бастап (оны толтырған күн есепке
алынбайды) он күнге жарайды және төлеушінің шотында қаражат болған жағдайда
ғана іске ... ... есеп ... ... 1 суретте берілген.
1 - сурет. Төлем тапсырмасы бойынша тауарлар (қызметтер) үшін ... ... ... ... барысында есеп айырысу сызбасы.
1 - тауарды (қызметті) жабдықтау; 2 - төлем ... ... беру ... ... ... 3 ... ... қаражатты аудару және
алушының шотына есептеу; 4 - жабдықтаушыға оның шотына қаражат түскендігін
хабарлау.
Екі жақтың келісуі бойынша ... ... ... ... бұрын
және кешіктірілген болуы мүмкін. Мерзімді төлем - бұл тауарды ... ... ... ... жөнелткеннен кейін, яғни тікелей келісім
беру жолымен (2-суретті қара); немесе ірі мәмілелер барысында бөліп ... ... ... ... және ... ... бұл ... жағдайына зиян келмеүі үшін жасалған келісім негізінде төленүі
мүмкін.
2 - сурет. Төлем тапсырмасы бойынша тауарлар ... үшін ... ала ... барысында есеп айырысу сызбасы.
1 - алдын ала төлеу барысында тауарды (қызметті) ... ... шарт ... 2 - төлем ... ... беру және ... ... 3 - жабдықтаушының банкіне ... ... ... ... ... 4 - жабдықтаушыға оның шотына қаражат түскендігін
хабарлау; 5 - тауарды (қызметті) жабдықтау.
Төлеуге кепіл болуы мақсатында ... ... ... ... ... беруі мүмкін. Бүл жағдайда банк тапсырмадағы соманы
төлеу үшін тиісті ... жеке бір ... ... ... ... ... есеп ... кемшілігіне қаражат айналымының біршама ... ... және ... ... ... белгілі бір қаражат
бөлігінің шығып қалуы жатады.
Төлем тапсырмасымен есеп айырысудың артықшылығы, оның ... ... ... ... ішкі ... есеп ... және
мемлекетаралық жабдықтауларға байланысты, тауарлы және тауарлы ... ... ... ... ... ... және ... ала төлеу, аванс
арқылы төлеуде қолданылумен сипатталады.
Төлем талап-тапсырмасы. Бұл қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысудың жаңа
формасы, біздің тәжірибеге 1990 жылы ... ... ... ... ... төлем тапсырмасының элементтері қатар қамтылған.
Төлем талап-тапсырмасы - жабдықтаушының төлеушіге оған қызмет көрсетуі
банкке бағытталған, ... ... ... ... және ... ... ... есеп айырысу құжаттары негізінде төлеу талабын ... ... ... ... ... ... төлеушінің тапсырмасын
білдіреді.
Төлем талап-тапсырмасын жабдықтаушы ... да, оны ... ... ... сатып алушының банкіне жібереді. Төлеушінің банкі,
ол төлем талап-тапсырмасын төлеушіге береді. Ал ... ... ... ... үш күн ... оны ... беруге міндетті. Төлем талап-
тапсырмасы банктегі ... ... ақша ... ... ... ... ... төлеуден бас тартатын болса, оны осы үш
күн ... ... ... ... ... ... жөнелту
құжаттарымен және төлеуден бас тартуын хабарлайтын құжатпен бірге тікелей
жабдықтаушыға жіберіледі. Егер де, ... ... ... ... ... ... уақытта, төлем талап-тапсырмасына оның қолы және мөрі
қойылып, кейіннен ... ... ... ... ... есеп ... ... артықшылықтары бар:
келісім-шарт тәртібінің ... ... ... ... ... және ... ... дұрыс толтырылуына бақылау жасаудан
босатады.
Аккредитивтік есеп айырысу ... ... есеп ... жиі
қолданылмайды, бірақ та ол нарық жағдайында біршама ... есеп ... ... табылады.
Аккредитив - бұл сатып алушының ... ... ... ... ... ... ... банкісіне аккредитивте
көрсетілген қүжаттар жабдыктаушы бергеннен соң және аккредитивтің
басқа шарттарын орындаған ... ... ... ... ... ... де ... ашатын банк, клиенттің тапсырмасы бойынша
қаражатты ... ... ... ... онда аккредитивте
көрсетілген барлық шарттардың орындалуы барысында төлемді жүзеге асыру үшін
жабдықтаушының банкіне «Аккредитив» жеке баланстық шоты ... ... ... ... өтелген және өтелмеген;
13. қайтарылатын және қайтарылмайтын.
Өтелген (қаражат аударылған) - бұл ... ... ... барлық мерзімі ішінде төлеушінің меншікті қаражаты немесе
несиеге клиентіне ... ... ... ... ... ... ... білдіреді (3-сурет).
Өтелмеген (кепілденген) - бұл банктердің өзара
корреспонденттік ... ... ... банкіне сатып алушының банкісінің шотынан қаражатты ... беру ... ... ... сипаттайды (4-сурет).
7
3 - сурет. Алдын ала қаражатты аудару арқылы аккредитив формасымен
есеп айырысудағы ... ... - ... ала ... аудару арқылы аккредитив формасын пайдалану
барысында есеп ... ... ... ... ... 2 - банкке аккредитив
ашуға өтінішін және оған қоса қаражатты аудару туралы ... ... одан соң, ол ... ... ... ... ... 3 - қаражатты
жабдықтаушының банкіне аудару және оны «Аккредитив» ... ... 4 ... ... ... туралы хабарлау; 5 - тауарды жабдықтау
немесе қызмет көрсету; 6- келісім шартқа ... ... ... ... ... есеп ... құжаттарын жабдықтаушының банкіне
жіберу және «Аккредитив» шотынан қаражатты ... оны ... ... 7 - есеп ... ... ... ... банкіне
жіберіліп, аккредитивті пайдаланғаны туралы хабардар етеді; 8 - құжаттарды
сатып ... бере ... оған ... пайдаланғаны туралы хабарды
жеткізеді.
Кепілденген аккредитивті эмитент-банк сатып алушымен келісім-шарт
негізінде, ... ... ... арадағы корреспонденттік қарым қатынас
жағдайына байланысты ашады. Ал енді, ... ... ... ... ... қарастырып өтейік.
4 - сурет. Банктік кепілдемені пайдалану арқылы аккредитив формасымен
есеп айырысудағы құжат айналымының сызбасы.
1 - банк ... беру ... ... ... пайдалану
барысында есеп айырысу туралы өзара контракт
жасасу; 2 - банк ... ... ... аккредитив ашуға өтінішін
жасау және аккредитивтің ашылуын ... ... және ... баланстан тыс шоты бойынша көрсету; 3 - аккредитив ашылғаны ... ... ... тыс ... ... ... ... 4
- жабдықтаушыға аккредитивтің ашылғаны
ҚОРЫТЫНДЫ
Натуралды шаруашылық тұсында өнім тек өндірушінің және оның ... ... да, ол ... құны ... ие ... Тауар
өндірісі тұсында өндірушіні өз өнімін айырбастау ... ... ... содан кейін оның түтыну құны қызықтырады. Егер, тауардың тұтыну құны
болмаса, яғни оны ... ... ... онда оны айырбастау мүмкін емес.
Демек, айырбасқа арналмаған тауардың өндіруші үшін тұтыну құны болса
жеткілікті. Ал, егер де ... ... ... ... ... оның ... ... құны мен сатып алушы үшін тұтыну құны болуға ... ... ... ... өз кезегінде қүнның мынадай формаларының
қалыптасуына себеп болған: Алғашқы формасы - өндіргіш ... ... ... тән ... жай және кездейсоқ ... ... ... бір еңбек өнімі екінші бір еңбек өніміне ... ... ... бір мал бір қап ... ... ... ... - бұл құнның толық немесе жалпы формасымен ... ... ... және ... өсуі ... ... ... мен түрлері арта түседі. Мұнда, көбіне, бір тауар басқа да ... ... ... ... 1 қап бидай = 1 қойға = 1
балтаға = 1 құмыраға және т.б. ... ... - бүл ... ... Әр тауар өндіруші өздерінің еңбектеріне қарай ... ... ... ... алуға тырысады. Осыған байланысты жергілікті
нарықтарда, тауарлар ... ... ... ролде жүретін тауарлар
ығысып шығады. Мұндай тауарлар ролін, кей халықтарда мал (ертедегі ... ... ... және т.б.), аң ... ... Русьте), шай (Қытайда), тұз (Абиссинияда), піл сүйегі (Оңтүстік
Африкада) атқарады. Ресейге қосылғанға ... ... ... алыс
түпкірлерінде ішкі сауда-саттық жүргізу үшін жалпыға бірдей балама ретінде
тоқты немесе
саулық қой ... ... ... ... мұндай рөлде ұзақ уақыт
жүрмеген, себебі олар тауар айналысының талаптарын толығымен қанағаттандыра
алмайды және өздерінің қасиеттеріне ... ... ... ... ... ... формасының дамуы нәтижесінде барлық ... ... ... ... ... бір тауар - ақшалай формасы
қалыптасты. Ол тауар ... ... ... алтын және күміс атқарды.
Сонымен, ақша ... - бұл ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын ерекше тауарды білдіреді.
Ақшаның объективті қажеттігі ... ... және ... болуына
сәйкес қалыптасты. Ақша - бұл тауар айналысы құралы және ... ... ... мен ақша бір бірінен бөлінбейді, себебі ақша айналысынсыз
тауар айналысының да болу мүмкін ... ... ҚР ... және банк ... ... Заңы 31 ... 1995 ... ҚР ¥лттық Банкінің заң және ... ... ... 2001 ... ... Банкі 2004 есебі.
10. 2002 жылдағы Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің
жылдық есебі. Алматы 2000 г.
11. Қазақстан Республикасы ... ... ... 1996 год А.2000 ... ... ... ... банкінің Жаршысы 2003
г.
13. Банки Казахстана 1-12.Алматы 2000г.
14. Новейшие банковские технологии. 1-12 .Москва 2000г.
15 Нысанбаев ... ... ... ... Қаржы қаражат .9-10.Алматы 2000г.
17. Тимоти У. Кох. «Управлени банком».-Уфа . Спектр. Часть
5.1993.
18. Парамонова Т.В. «Принципы регулирования банковской
сферы» ... и ... стр. 1995 ... ... В.М. ... коммерческий банк
управление и ... М ИПЦ ... ... ... ... 2002г.
21 .Банковские технологии 2003г.
22. РЦБК11.2003г.
23. Спицын Банковский маркетинг М.1993г.
24. ... и ... ... в ... переходной
экономики» А.1995г.
25. «Основы банковского менеджмента О.И.Лаврушина М.,
Инфра М.2002г.
26. Алехин Б.И.Рынок ценных бумаг ... в ... ... и ... ... ... ... несиелеуді
жетілдірудің қажеттіліктері
1. Банковское дело. ... ... ... ... 1996 ... Егоров А.Е. «Проблемы деятельности ... на ... ... ... ... и кредит / 1995 г. Г.6.-сА.
3. Банковское дело. Справочное пособие лод ... ... 1993 ... ... Э.Дж. ... К.Д. ... дело и денежно-
кредитная политика М.-Л.1991 г.
5. Лаврушин О И. ... ... ... ... ... Г.А. ... ... сектора в Казахстане» /Деньги и
кредит/ 2000г. О.И.Лаврушин. «Банковское ... ... ... ... С Б Ақша ... және ... ... 2004
8 Хамитов Н Н Банк ісі Алматы 2005

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ботаникалық ресурстану ғылымы және оның ғылымдар жүйесіндегі орны6 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Италия11 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь