Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі: қалыптасу және даму кезеңдері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I. Салық жүйесінің мәні
1.1 Салықтардың пайда болуы және экономикалық мәні
1.2 Салық түрлері олардың қызметтері

II. Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі
2.1 Салық салу принциптері
2.2 Салық жүйесінің эконмикадағы рөлі

III. Қазақстан Республикасындағы салықтың нарықтық экономиканы тұрақтандырып ондағы маңызды рөлі

Қорытынды

Қолданылған әдебиттер
Қазақстан Республикасы егемендік алып, тәуелсіз мемлекет болғанына да, міне, он бес жылдың жүзі болды. Осы кезең аралығында салық жүйесіне көптеген өзгерістер енгізілді.
Қазақстан Республикасы Конститутциясының 35-бабында «Заңды түрде белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу әркімнің борышы әрі міндеті болып табылады» деп атап көрсетілген.
Салықтар мемлекеттің саяси жэне экономикалық қызметтерін қаржыландырудың негізгі көзі болып табылады.
Салықтар — мемлекет біржақты тәртіппен заң жүзінде белгілеген, белгілі бір мөлшерде жүргізетін, қайтарымсыз және өтеусіз сипатта болатын бюджетке төленетін міндетті ақшалай төлемдер.
Қазақстан Республикасында салық жүйесі реформалаудың үш кезеңінен өтті.
Бірінші кезең — 1991 жылғы 9 шілдедегі Қазақ КСР Президентінің «Қаз КСР мемлекеттік салық қызметін құру туралы» Жарлығымен Қаз КСР-дің басты мемлекеттік салық инспекциясы құрылды. 16 жалпы мемлекеттік және 27 жергілікті салық түрін қарастыратын салық жөніндегі заң актілері пакеті қабылданды.
Екінші кезең - 1995 жылғы 24 сэуірдегі «Бюджетке төленетін салық және басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы өз қаржы жүйемізді құруға ықпал етті. Ең бастысы, салық төлеу жүйесі ықшамдалып, салық саны 45-тен 11-ге дейін қысқартылды. Қосылған құн салығы енгізілді.
Үшінші кезең — 2001 жылы 12 маусымда Қазақстан Республикасының жаңа Салық кодексі қабылданып, ол 2002 жылдың 1 қаңтарынан қолданысқа енгізілді.
Салық кодексі қабылданғаннан бері бірнеше толықтырулар мен өзгерістер жасалды.
Қазақстан Республикасының Салық кодексін қабылдаудағы ең негізгі ерекшеліктері және қол жеткізген жетістікгеріміз ретінде салықтарды бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерден ажырата отырып, оны «ерекше тауар» түрінде қарастырылғанын атап өтуге болады.
2006 жылдың 13 наурызында Астанада Конгресс-хол ғимаратында ҚР Қаржы министрлігі Салық комитеті басшылық құрамының Астана қаласының салық төлеушілерімен кездесуі болып өтті. Кездесуге Қазақстан кәсіпкерлері ассоциациясының мүшелері, Салық комитетінің қызметкерлері де қатысты.
Кездесу салық зандары мен салықтық әкімшіліктендірудің нормаларын қолдануға байланысты мәселелерді салық төлеушілерге түсіндіру, салық төлеушілер мен салық қызметкерлерінің арасында дұрыс түсінік қалыптастыру, салық мәідениетін арттыру мақсатында өткізілді.
Салық комитетінің басшылары кездесуге қатысушыларды Елбасының Жолдауында айтылған міндеттерді жүзеге асыру мақсатында атқарып жатқан істерімен таныстыра келе, соған сәйкес салық заңдарына төмендегідей өзгерістер енгізудің ұсынылатындығы туралы хабардар етті, оның ішінде:
• 2007 жылдан бастап қосылған құн салығының ставкасын 1 пайызға, ал 2008-2009 жылдарда тағы да 1-2 пайызға төмендету;
1. “Жалпы мемлекеттік салықтар” Б. Ж. Ермекбаева
2. “ Жергілікті салықтар мен алымдар” Б.Ж. Ермекбаева.
3. М.Т Құлжабаева О. Б. Бурабаева.
4. “ Қазақстан Республикасының салық заңы” А.И. Худяков. Норма-К,2003ж
5. “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы”
6. Алматы « Жеті жарғы » 2001ж
7. «Салық кодексі» Алматы 2005ж
8. «Қазақстан Республикасының Заңы» “ Егемен Қазақстан” 2003ж 5 желтоқсан.
9. Егемен Қазақстан 2001. 26-маусым.
10. Егемен Қазақстан 2002. 23-қаңтар.
11. Егемен Қазақстан 2001. 5-мамыр.
12. Егемен Қазақстан 2000 8-шілде.
13. Егемен Қазақстан 2003 25-шілде.
14. Салық төлемі , Салық жүйесі Салық саясаты; У9 (2К) 261. 413 2. Қ
        
        Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі: қалыптасу және даму кезеңдері
Жоспар
Кіріспе...................................................................
............................3
I. Салық жүйесінің мәні
1.1 Салықтардың ... ... және ... ... ... ... олардың қызметтері
II. Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі
2.1 Салық салу принциптері
2.2 Салық жүйесінің эконмикадағы рөлі
III. ... ... ... ... экономиканы
тұрақтандырып ондағы маңызды рөлі
Қорытынды
Қолданылған әдебиттер
Кіріспе
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... болғанына да,
міне, он бес жылдың жүзі ... Осы ... ... ... ... өзгерістер енгізілді.
Қазақстан Республикасы Конститутциясының 35-бабында ... ... ... ... және өзге де ... ... төлеу
әркімнің борышы әрі міндеті болып табылады» деп атап көрсетілген.
Салықтар мемлекеттің саяси жэне ... ... ... көзі ... табылады.
Салықтар — мемлекет біржақты тәртіппен заң жүзінде белгілеген, белгілі
бір мөлшерде жүргізетін, қайтарымсыз және ... ... ... бюджетке
төленетін міндетті ақшалай төлемдер.
Қазақстан Республикасында салық жүйесі реформалаудың үш кезеңінен өтті.
Бірінші кезең — 1991 ... 9 ... ... КСР ... «Қаз КСР
мемлекеттік салық қызметін құру туралы» ... Қаз ... ... ... ... ... 16 ... мемлекеттік және 27
жергілікті салық түрін қарастыратын салық ... заң ... ... ... - 1995 ... 24 ... «Бюджетке төленетін салық және
басқа да ... ... ... ... Республикасы Президентінің
Жарлығы өз қаржы жүйемізді құруға ықпал етті. Ең ... ... ... ... ... саны ... 11-ге ... қысқартылды. Қосылған құн
салығы енгізілді.
Үшінші кезең — 2001 жылы 12 ... ... ... жаңа ... ... ол 2002 ... 1 ... қолданысқа енгізілді.
Салық кодексі қабылданғаннан бері бірнеше толықтырулар мен өзгерістер
жасалды.
Қазақстан ... ... ... ... ең ... және қол ... ... ретінде салықтарды
бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерден ... ... ... ... түрінде қарастырылғанын атап өтуге болады.
2006 жылдың 13 наурызында Астанада Конгресс-хол ғимаратында ҚР Қаржы
министрлігі Салық ... ... ... ... ... салық
төлеушілерімен кездесуі болып өтті. Кездесуге ... ... ... Салық комитетінің қызметкерлері де қатысты.
Кездесу салық зандары мен салықтық ... ... ... мәселелерді салық төлеушілерге түсіндіру, салық
төлеушілер мен салық қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... ... өткізілді.
Салық комитетінің басшылары кездесуге қатысушыларды Елбасының ... ... ... асыру мақсатында атқарып жатқан істерімен
таныстыра ... ... ... ... ... ... өзгерістер
енгізудің ұсынылатындығы туралы хабардар етті, оның ішінде:
• 2007 жылдан бастап қосылған құн салығының ... 1 ... ... ... тағы да 1-2 ... ... 2007 ... бастап барлық жеке түлғалар үшін табыс салығының 10
пайыздық бекітілген ставкасын ... 2007 ... 1 ... ... ... ... үшін салық салудың
кемітілген бірыңғай салық ставкасын енгізу;
• 2008 ... ... ... ... орта есеппен 30 пайызға
төмендету және басқалар.
Жиында сөз алған Қаржы ... ... ... ... ... жыл сайын салық заңнамасына өзгертулер енгізу және жыл басында
салық төлеушілермен кездесу ... ... мен ... ... ... сол ... ... түсінік беріп отыру —
Салық комитетінің жақсы дәстүріне айналғандығын атап өтті.
Мемлекет ... ... ... ... өзара байланысты үш міндетті,
атап айтқанда:
• салықтардың жиналуын ... және ... ... ... ... әкімшіліктендіруді жеңілдету;
• салық органдарындағы сыбайластық деңгейін төмендету міндеттерін қойып
отыр.
Нұрлан Рахметовтың айтысына қарағанда, қазіргі ... ҚР ҚМ ... ... ... ... ... ... әкімшіліктендіруін
жетілдіру бойынша жұмыстар жүргізілуде.
Ол бүгінгі күні «Электрондық үкімет» инфрақұрылымдарын қалыптастыру
аясында ... ... ... ... ... және
технологиялың қызметтерді ұсынып отыр:
• салық төлеушілер барлық ... ... ... ... беруге
және оны салық органдарында қабылдау мен өндеу нәтижелерін ... ... ... ... ... ... ... түрлері бойын-ша электронды
салық есептілігін толтыруға және жіберуге, Салық есептілігінің кез келген
нысанын кәдімгі ... ... ... ... ... ба-сып шығаруға;
• салық есептілігінің қабылдануы мен өңцелуі туралы ... ... ... ... ... салық міндеттемелерінің орында-луы ... ... ... ... есеп ... ... туралы, берешегі бар-жоғы туралы
ақпараттар алуға;
... бір кұні ... ... ... берешегі жоқ екені немесе
бар екендігі туралы анықтамаға сүйену арқылы «тапсырыс беруге», сондай-ақ
салық органынан ... ... ... ... ... ... және тағы
басқалар.
2006 жылы мынадай қызмет көрсетулер жоспарланып отыр:
• салық есептемелерін камералық ... ... ... салық
төлеуші салық заңнамасын бұзған жағдайда салық төлеушінің дербес шоттарына
қоса есептелген сома-ларды жұргізгені туралы ... ... ... ... ... ... құн салығын төлеушілерді, жеке кәсіпкерлерді қашықтықган
тіркеу;
• банкоматтар мен киоскілер ... ... ... ... ... ... банктік шоттар бойын-ша ақпаратты
қалыптастыру және басқалар.
Ал салық бақылауына барлық салық есептемелерінің ... ... ... (қазір есептемелердің 43 пайызы электрондық түрде тапсырады), барлық
салық төлеушілердің салық есептемелері-не аралық ... ... ... Егер бұл ... ... (салық
қызметкерлерінің кәсіпорындарға бармай-ақ) теріс ... ... ... біз ... ... ... тексеруге шықпауды жоспарлап отырмыз.
Демек, тек электрондық-камералық бақылау салық декларациясында сұрақ ту-
дыратын ... ... ғана ... ... ... болады.
Сондай-ақ комитеттөрағасы қазіргі күні камералық бақылау тек қосылған құн
салығы бойынша іске асырылып отырғандығын және ... ... ... нәтиже
бере бастағандығын, мәселен, бюджет-ке ... ... 2005 жылы ... салыстырғанда — 153 пайызға, ал 2006 жылдың 2 айында еткен ... ... ... 166 ... ... атап ... және салық салу» пәнін оқып меңгеру — ... ... ... ... ... экономикалық, қар-жылық, есептік және басқа ... ... ... Сон-дықтан да студенттерге нормативтік актілерді
өз ... ... ... ... кемшіліктерін тауып, жетілдіру
жолдарын айқындауға ... ... ... ... ... ... ... негізгі жолы — «Салықтар және салық
салу» пәні бойынша ... ... оқып ... ... ... жүйесін толық меңгеру, салықтардың түрлері ... ... ... ... ... Салықтардың пайда болуы және экономикалық мәні
Салықтар — ... ... ... ... ... бөлінуімен және
мемлекеттің пайда болуымен, оған әскер, сот, қызметкерлер ... ... ... ... болды.
Салықтың экономикалық мәні—шаруашылық субьекгілерінен, ... ... бір ... алу жөніндегі өндірістік ... ... ... ... мәні ... өз ... жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) белгілі
мөлшерін нақтышы жарна ретінде алып ... ... өмір ... ... болып саналады. Мемлекетті
ұстау үшін, халықтың ақшалай немесе натуралдық ... ... ... жарналары қажет болады. Адамзаттың даму тарихында салықтың
нысандары мен ... ... ... мен ... ... ... ... отырды.
Салықтар тауар-ақша қатынастарынан тыс қолданылады. Натуралды салықтардың
мөлшері мен түрі нақты жергілікті жағдайларға ... ... 1 ... ... терісі немесе 10 пұл тұз және т.б. ... ... ... ... ... рөлі ... ... олар соңғы уақытқа дейін пайдаланылды (1953 жылға дейін жүн,
жұмыртқа, сүт, май ... екі ... ... ... ... жеңген мемле-кет жеңілген
мемлекеттің барлық байлығын тонап алады, болмаса белгілі бір ... ... ... ... ... әр түрлі анықтама мен түсініктеме
берілген. Мәселен, ... ... ... - ... ... тәртіппен
заң жүзінде белгілеген, белгілі бір мөлшерде жұргізетін, қайтарымсыз ... ... ... бюджетке төленетін міндетті ақшалай жарналар» деп
атап көрсетілген.
Салық — заңды актілерге сәйкес салық төлеушілермен ... ... ... ... ... — белгілі бір объектілерден төленетін төлем.
Салық дегеніміз — белгілі бір мерзімде және белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... барлық анықтамалар бір негізді құраушы жүйе екендігін
байқауға болады.
Салықты басқа да төлемдерден ажырата ... ... ... ... бір объекгілерден (табыс, мүлік, тауар, жер, көлік, мұра) төленеді.
Сонымен қатар салықты төлеудің өзіндік бір мерзімі болады ... ... ... ... он күндік, айлық, тоқсандық, жылдық) және белгілі бір көлемде
немесе мөлшерде (салық ставкасы) алынады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 70 ... ... материалдық тұрғыдан алғанда — бұл, салық төлеушінің белгілі бір
мерзімде және белгіленген тәртіпте ... ... ... бір ... ... ... ... натуралдық тұрғыда материалдық қрздылық болып
саналады).
Салықтың материалдық белгісі — салық ... ... бір ... ... түрде беруі болып келеді.
Материалдық салықтық қатынастар - ақшалай қатынастар, өйткені ол ... ... ... мемлекеттік ақша қорларына жылжуы ... ... ... қарағанда салық — салық төлеушілерден
мемлекетке ... ... бір ... ... бір ... ... ... бір бағыттағы ақшаның қозғалысы болып саналады.
Ал, құқықтық тұрғыдан қарайтын болсақ, бұл ... ... ... мемлекетке белгілі бір ақша сомасын беруін (төлеуді) көздейтін
міндеттеме.
Салық құқығы — мемлекеттің салықтық әрекеті ... ... ... қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы.
Салық материалдық тұрғыда белгілі бір ақша ... ... ... ... ... ... ... тиіс белгілі бір заттардың
санын ... ... ... ... ... ... ... Материалдық категория жағынан - бұл белгілі бір ақша сомасы ... ... ... ... — бұл ... ... ... категория жағынан, брі заң жүзінде белгіленген міндеттеме
болып табылады.
• Салықтың ... ... ... ... көрсетіл-гендерді
атауға болады:
• Салық - мемлекетке тиесілі қоғамдық жиынтық ... ... ... - ... ... ... Салық — қайтарылмайтын төлем болып табылады;
• Салық - баламасыз сипатта болады;
...... ... ... ... ... ай-қындалады;
• Салық — тұрақты экономикалық қатынас туғызады.
Ал, енді осы белгілердің мазмұнын тереңірек қарастырайық.
1. ...... ... ... жиынтық өнімді бөледі.
Мемлекеттік аппарат мемлекетке тиесілі ақша сомасын өндірмейді. Сондықтан
мемлекет жеке және занды тұлғаларға салық салу ... ... ... алып отырады. Мұның
экономикалық сипаттамасы мемлекет салықты белгілеу және ... ... ... ... жиынтық өнімнің бір бөлігін езіне тиесілі ... ... ... Бұл ... ... ... ... сипатта болады.
2. Салық — ақшалай нысанда төленеді.
Натуралдық нысанда төленуі де мүмкін. Мәселен, ауыл ... ... ... бір бөлігі салық ретін-де төленеді.
Салық кодексінде салық ақшалай нысанда төленуі тиіс деп атап ... ...... ... ... табылады. Салықты төлеген кезде
ақша тек бір бағытта ғана қозғалады,
яғни салық төлеушіден мемлекетке бағытталады.
Мұның қайтарымды төлемдерден (мысалы, ... ... ... ... ақша салық төлеушілерден мемлекетке қарай қозғалады;
• Екіншіден, кері қайтады, яғни ... ... ... ... ... ... — ақшаны мерзімсіз алуды біл-діреді, яғни ол
соманың қашан қайтатыны белгісіз.
4. Салық — баламасыз сипатта болады.
Салық ... ... ... бір ... ... ... төлеген
салыққа қарсы тауар түрінде болса да ... жоқ. ... ... ... да бір тауарға, немесе мемлекеттік ... ... ... яғни ... ... ... көрсетеді.
Сондықтан салық - баламасыз төлем болып табылады.
5. Салықты төлеген кездеменшік ... ... ... төлеген
кезде меншік нысандары ақша қаражаттарына, немесе материалдық құндылықтарда
жеке меншіктен мемлекеттік меншікке етеді (ауысады). Анығын айтқанда, салық
салу ... ... ... иеліктен шығарады, ал меншік иелері
арасындағы туындайтын салық қатынастарында ... жеке ... ... ... ... ... Құқықтарын өзгерте алады.
6. Салық — тұрақты экономикалық қатынас туғызады.
Салықгы белгілеуде тұрақты ... ... ... ... ... байқауға болады, яғни салық жеке түрде емес, нормативті қүдықтық
актілермен белгіленеді. Мәселен, бір тұлғаның ... ... салу ... ... ол ... міндеттемелерін орындаушы болып табылады.
Салық қатынастарының тұрақтылығы салық төлеу арқылы жүйелі төлемдерге
алып бармауы ... ... ... ... ... үшін салық төлеу жеке
төлемдік сипатта болады (мысалы, мүлік салығын жеке ... ... ... ... ... ... ... салық төлеу сипаты пайда болады
(мәселен, ойламаған жерден жасаған жұмысына жалақы алады).
Азаматтардың ... ... ... ... оның салық қаты— настары
қысқартылмайды, қайта салық төлеушілердің ағымдағы ... ... ... келесі салық кезендерінде де ... ... ... Бүл ... ... ... ... иесі ретінде құдынан
айырылғанға дейін жалғасын таба береді.
Сонымен қатар салықтық құқықтық бірнеше белгілері бар, атап айтқанда:
...... ... ... ... ... ... салық - қүдықтық нысанда жүзеге асады;
• салық — мемлекеттің бір жақгы ... ... ... салықты белгілеу арқылы салық міндеттемесі туындайды;
• салық — мәжбүрлеме сипагга болады;
• салық төлеу ... ... алу ... ... ... ... осы қүдықтық белгілеріне кеңірек тоқталып өтейік.
1. Салықты тек ... қана ... ... ... ... ... және ... құқы жоқ.
Салық — бұл мемлекеттің белгіленімі болып саналады.
Салық - осы белгісі арқылы басқа да міндетті төлемдерден ерекшеленеді.
Сондықтан көптеген мемлекеттің ... ... ... былайша
қарастырады:
• біріншіден, салықты уәкілдік берілген мемлекеттік орган ғана бекіте
алады;
• екіншіден, ... ... ... бір заң ... ... ... ... түрде жүзеге асырыла-ды;
• үшіншіден, осы ... ... акт ... бір ... ... ... ... нысанда жүзеге асады.
Мемлекет салықты бекіту және енгізу үшін құқықтық акт қабылдайды.
Мемлекеттің салық ... ... ... негізгі әдісі болып
нормативті актілерді шығару табылады.
Салықтың құқықтық негізі ретінде - мемлекет ... ... ... ... және ... ... шарттары осы қүдық-тық актіге сәйкес
белгіленеді, өзгертіледі және жүзеге асырылады.
3. Салық мемлекеттің бір ... ... ... ... үлт ... қоғам, азамат) және мемлекет арасындағы еркін түрде
келісілген келісімнен ... ... ... ... ... белгілеуде
барлық салық төлеушілермен келісімге келмейді, яғни ... ... ... ... ... ғана ... ... мүмкін. Кейбір кездерде
салықтық сувернитет жүзеге асырылады.
Салықтық суверенитет (егемендік) - мемлекеттің ... ... ... ... кез ... ... өзгертуге және салық салу объектілерін
белгілеуге, ... ... ... асыруға құқы бар.
4. Салықты белгілеу арңылы салық міндеттемесі туындайды.
Қабылданған құқықтық акт ... ... ... жеке және занды
түлғаларға салық төлеуші ... ... ... ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқа ... ... ... ... ... ... ... салық міндеттемесін туғызады.
Қазақстан Республикасының Салық кодексінде салық ... ... ... "Салық төлеушінің салық заңдарына сәйкес мемлекет
алдында туындатн міндеттемесі салық міндеттемесі деп ... оган ... ... ... ... ... ... тұруга, салық салу объектілері
мен салық салуга байланысты объектілерді ... ... және ... ... да ... ... есептеуге, салық есептілігін
жасауга, оны белгіленген мерзімде табыс етуге, ... және ... ... да ... ... ... міндетті".
5. Салық мәжбүрлеме сипатта болады. Салықтың мәжбүрлеме сипаты 3 кезеңқе
байқалады:
... ... ... ... ... ... ... тыс
белгілейді және енгізеді, яғни мәжбүрлі түрде;
... ... ... төлеген кезде салық төлеуші өзінің меншігінің
бір бөлігінен мәжбүрлі түрде айырылып отырады;
• үшінші ... ... ... ... ... міндеттемелерін орындамаған
жағдайда, мемлекет бересілі соманы мәжбүрлі түрде өндіріп алады.
6. Салық төлеу арқылы ақшаны алу құқықтық ... ... ... ... ... ... салық төлеушілерден еркінен тыс өндіріп
алынады, ал ... ... ... ... да ... ... ал бүл құқықтық не-гізде мемлекеттің меншігі болып саналады. ... ... ...... ... құқық бұзушылықтары немесе құқыққа
қарсы тәртіпсіздіктері үшін ... ... ... ... жшалатын орындары:
• нарықтарда;
• сатушы мен сатып ... үй ... ... ... шығын статьяларынан;
Салықты реттеудің тетіктері:
• салық түрлері;
• салық ставкалары;
... ... ... салу ... ... қашу себептері:
• елеулі салық ауыртпалығы;
... ... ... субъектілердің саналы түрде ... ... ... ... салық қызметін үйымдастырудағы кемшіліктер болуы мүм-кін.
Салық ауыртпалыгы—салық ... ... ... ... үлттық
өнімге қатынас ретінде анықталатын көрсеткіш.
Салықтардың алымнан ... ... ... белгілі бір құқықтық мәртебе берілгенде немесе
белгілі бір ... ... ... ... ... да төлем болып табылады. Ал, енді алымдардың са-лықтардан бірнеше
айырмашылықтары бар, атап айтқанда:
• біріншіден, алыш ... ... ... ... ... занды іс-әрекет түрінде түлғаларға қызмет ұсына отырып, сол
қызметіне төлем ... Ал ... ... ... ... ... салықтың өтеусіз және баламасыз белгілері бо-лады. Ал, алым
баламалы төлем болып саналады, яғни алымды төлеу арқылы мемлекеттен белгілі
бір ... ... ... ... ... ... заңды түлғаларды
мемлекеттік тір-кегені үшін алымды алсақ, салық төлеуші осы алымды ... ... ... бір ... ... ... ... алады не-месе
лицензиялық алым белгілі бір қызметпен айналысу үшін алынатын рұқсат қағаз,
яғни ... ... ... бір ... ... ... ... беріледі.
Сонымен салық жай ғана төлем ретінде төленеді, одан салық ... ... ... ала ... ал ... ... төлеуші мемлекеттік ор-
ганмен байланысты жетілдіре ... ... ... да ... ... ... алым бір жолғы төлем болып табылады, яғни бір рет ... Ал, ... ұзақ ... және ... ... ... отырады, қашан
салық міндеттемесі тоқтағанға дейін жалғаса береді;
• төртіншіден, салықты төлеуде ... ... ... яғни ... ... ... орындамаған жағдайда, мәжбүрлі түрде өндіріп
алу іс-шаралары қолданылады. ... ... ... ... ... төлеп
отырады. Мысалы: бір тұлға мемлекеттік органға ... ... ... ... береді. Берілген рұқсат негізінде кез келген қызмет
түрімен айналысуға құқылы. Бұл ... ... ... өз ... ... төлемақыдан айырмашылығы Төлемақы дегеніміз - мемлекет
меншігіндегі ... ... ... ... ... пен ... ... айырмашылықтары бар.
Мәселен:
• біріншіден, төлемақы өтеулі және ... ... яғни ... бір ... пайдаланған кезде төлейді;
• екіншіден, төлемақы мемлекеттің азаматтық құқыққа сәйкес азаматтық-
құқықтық қатынастары кезінде туындайды;
• үшіншіден, ... ... ... ... ... ... осы және
басқа да объектілерді пайдалануға құқық алады.
Салықтың мемлекеттік баждан айырмашылығы
Мемлекеттік бажда ... ... ... баж - ... ... мемлекеттік орган-дардың, немесе
лауазымды адамдардың ... мәні бар ... ... ұшін ... ... үшін ... міндетті телем. Мемлекеттік баждың
салықтан айырмашылығы мынада:
• мемлекет тарапынан берілетін қызметке байланысты ... ... ... ... ... ... ... бажды мемлекет қызметіне төлем ретінде емес, мемлекеттің
қызметіне байланысты төлем ... ... ... Айта кету керек, бажды
төлеген кезде тауар-ақша қатынастары жүзеге асады.
Баждың алымнан айырмашылықтарына тоқталар болсщ:
• баж ... ... ал алым ... ... ... орай табысы болып саналады;
• баждың мөлшері төлеушілерге ұсынылған қызметтерінің құнына байланысты
болмайды, ал алым көрсетілген қыз-меггердің ... орай ... ... ... ... ... ... шығындары есепке алы-нады.
Сондықтан алымның мелшері тауар бағасы сияқты нақты болуы тиіс.
Салықтық жарналар арқылы да ... ... ... ... ... ... және ... тыс қорларында (әлеуметтік сақтандыру
қорлары, зейнетақы қорлары, жұмыспен қамту қоры, жол жөндеу қоры) ... ... ... былайша керсетіледі: Шаруашылық
субъектілерімен азаматтық қарым-қатынас бір жағынан және ... ... қор ... ... ... қаржылардың 4 көзі қолданышады:
• салық салу;
• облигацияларды сату (қазыналық вексель);
• шетелдік қарыздардың ... ... ақша ... ... ... ... кіріс. Салық салу -
мемлекет қаржысын және табысты толықтыруды
реттеу әдісі ... ... яғни ... ... салу ... арқылы өз
қажеттіліктерін қанағаттандырады.
Салық салу мемлекеттің салықтарды бекітуде, енгізуде және оларды ... ... ... салық салу – бұл ретте әрбір салық төлеушіден ... ... ... ... объективті факторы — салықтың пайда болуы объективті түрде
мемлекет бюджетіне байланысты.
Сонымен қатар салық салу—кәсіпорындар, азаматтар және ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын негізгі құжаттар:
• декларация;
• салық органдары жүргізген жеке ... ... ... ... салығын төлеушілердің салықты төлегені туралы кәсіпорын
ақпараты;
• ағымдағы төлемдерді төлегені туралы ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету;
• мемлекеттік бюджеттің пайдалануын қамтиды;
• әлеуметтік-әділеттілік болуы керек;
• салықты - салық төлеушіл ерге бір ... ... ... ... халықтың әлеуметтік кедей тобына арнайы жеңілдік жасау ... ... ... ... және ... ... ... қаржыларды инвестициялау мен
жинау мәселелері салықты жоспарлаудың кезеңі болып табылады.
Салықты жоспарлау—салық міндеггемелерін занды қысқарту әдістері.
Активтерді және табысты үлымды орналастыру, қаржыларды ... ... ... салықты жоспарлаудың кезеңі болып табылады.
Салық теориясы — салықтың маңызы мен қызметі тура-лы ғылыми білім және
ұғымдардың жүйесі, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... төлеу мерзімнің өзгеруін өрнектейтін жеңілдік.
Салық режимі — ... және ... ... басқа да міндетті төлемдерді
төлеу жөніндегі барлық салық міндеттеме-лерін есептеу кезінде салық ... ... ... ... ... ... ... әкономикалық категория ретінде және өзінің қалыптасуы барысында
мынадай үш ... ... ең ... ... ... ... бұ - қазыналық.
Мемлекет өз қазынасын толықтыру мақсатында табыс көз-дерін жасайды. Салық
төлеушілерге нормативтік құқықтық ак-тілер ... ... және ... ... да ... ... есептейді, салық ставкалары мен
төлеу ... ... ... ... қызметі - түрлі
субъектілер ... бір ... ... ... ... Салықгың
қазыналық қызметі арқылы ... ... ... бөлігі құралып,
салықтың қоғамдық міндеті артады. Қорыта айтқанда, мемлекеттің ... ... ... ... ... бірі — ... (реттеу).
Мемлекет әкономиканы дамыту жолында салықтық реттеу про-цесі ... ... ... ... ... және ... жағдайда
тежеп отырады (салық жеңілдіктері жасалады, салық ставкаларын ... ... ... ... реттейді және бақылап отырады. Кез келген
қызмет түріне бақылау жасау қажет. Ал енді ... ... ... ... ... ... Мемлекет бюджеттің кірісі мен шығысын есептейді, соған
сәйкес өз қызметін ... ... ... арқасында салық жүйесінің тиімділігі
бағаланады, ... ... мен ... ... ... ... етіледі.
Салықтық келесі атқаратын қызметтерінің бірі - қайта бөлу.
Бюджетке түскен салық ... ... ... ... ... сәйкес және әр салаларға мақсатқа сай ... ... ... ... сай және өз ... жұмсалуына
қадағалау жасайды.
Салықтың қайта бөлу қызметі мемлекетке ... ... ... ... ... әсер ету ... ретінде қолдануға мүмкіндік
береді.
Салықтардың қайта бөлу қызметінің көмегімен бюджетте ақша қаражаттары
жиналады, осыдан кейін жалпы ... ... ... ... ... ... арасындағы қатынастарды өзгерту жолымен
әлеуметтік тепе-тендікті ұстап тұрады.
Салық қызметінің міндеті - бюджеттің табыс бөлігінің орын-далуына ... ... бір ... ...... ... бюджет саясатын жүзеге асыра отырып, мемлекеттік
бюджетті толықтыруды көздейді. Осы бюджет-ке ... ... ... ... және ... ... ... бақылау жасайды. Ал енді осы
қызметтердің қорытындысы ретінде бюджетке түскен салық және салықтық ... ... бөлу ... ... — мемлекет әділетті түрде өз шығындарын да жаба ... ... ... да ... ... басқа да шығыстарды жаба
білу.
Көптеген әкономикалық әдебиеттерде салықтардың бірне-ше қызметтері атап
көрсетілген. ... ... ... ... ... ... өндірістің және басқа да шаруашылық субъектілерінің
дамуын ... ... ... ... ... ... ... ставкаларын енгізеді.
Салықтардың ынталандырмайтын қызметі оларды басу ... ... да бір ... арнайы салықты енгізу жолымен жүзеге асырылады.
Салықтардың тұрақтандырушы қызметі экономикалық өсу, техникалық ... ... өсуі үшін әр ... шаралар жасайды.
Салықтардың шектеу қызметі. Мемлекетке кейде бірсыпыра өндіріс түрлерін
дамыту тиімсіз болады. Салық саясаты арқылы ... ... ... ... ... тоқтатады, Қазақстан Республикасында бұл қызмет 10-
20-30 пайыздық салық ставкаларымен қатар және нөл пайыздық салық ставкалары
арқылы жүзеге асуда.
Бюджетті ... ... ... салық түсімдерімен қатар салықтық
емес тұсімдерді де атап өтуге болады.
Салықтық емес түсімдер - ... ... ... ... ... капиталды, гранттарды сатудан ... ... ... Қазақстан Республикасының басқа да заңнамалық
актілерінде белгіленген бюджетке төленетін ... ... ... ... ... ... ... өтеусіз негізде
берілетін ақшалар.
Салық теориясы — салық маңызы мен ... ... ... ... және
ұғымдардың жүйесі, мемлекеттік қаржы қызметіндегі олардың ролі.
Салық несиесі—Салықты телеу мерзімінің өзгеруін өрнектейтін ... ...... және ... ... ... да міндетті төлемдерді
төлеу жөніндегі барлық салық міндеттеме-лерін есептеу кезінде салық ... ... ... ... ... ... салықтар көптеген елдерде әр түрлі аталғанымен, ... ... салу және ... ... ... ... келеді. Салық төлеуші
ретінде салық төлеу жауапкершілігі жүктелген заңды және жеке ... ал ... салу ... ... ... ... ... кезеңде
алған табыстары, тауарлары, мүліктері, көлік құралдары, пайдасы және тағы
да басқалар табылады. Салық ақшалай және ... ... ... ... ... ... салық салу принциптері негізінде құрылған салық
ставкаларын қолдану арқылы алынады. ... ... ... ... пайыз
түрінде тағайындалады. Пайыздық ставкалар үйлесімді, үдемелі және кемімелі
болып бөлінеді. Ал салық жеңілдіктері сол мемлекеттің қазыналық ... мен ... ... ... ... ... қатар Салық алудың мынадай негізгі тәсілдері бар:
• төлем көзінен, яғни салық табыс алынған кезде ... ... ... негізінде, яғни салық салық ... ... ... ... мен ... ескере отырып,
анықталады;
... ... ... салу ... ... ... одан ... нақты мөлшеріне байланыссыз алы-нады).
Ал енді көптеген елдерде қолданылатын салықтарга жататындарды атап өтетін
болсақ:
• жеке тұлғалардың табысына салынатын ... ... ... ... салынатын салық деп аталады;
• заңды тұлғалардың табысына (пайдасына) салынатын салық ... деп те ... мұра мен ... ... ... қосылған құнға салынатын салық;
• тұтыну салығы;
• әлеуметтік сақтандыру қорына аударылатын ... ... ... ... мүлік салығы;
• жер салығы;
• көлік салығы және ... ... ... ... ... ... ... нышаны, белгілері бойынша топтастырамыз немесе
жіктейміз:
1) салық салу объектісіне байланысты;
2) қолданылуына ... ... салу ... байланысты;
4) әкономикалық ерекшелігіне байланысты;
5) салық салу ... ... ... қарай. Салық салу
объектісінё қарай салықтар тікелей және ... ... ... жіктеледі.
Тікелей салықтар жалғаусыз немесе тікелей табысқа ... ... ... мына салықтар жатады:
— заңды және жеке тұлғалардың табысына салынатын салық;
— мүлік салығы;
— жер салығы;
— бағалы ... ... ... салынатын салық;
— жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салығы мен төлемі;
— көлік ... ... ... және т. ... ...... емес, жанама түрде тауар немесе қызмет құны
арқылы алынады.
Жанама ... мына ... ... ... құнға салынатын салық;
— акциздер;
— баж салығы.
Жанама салықтарды сатушы емес сатып алушы, яғни тұтынушы төлейді. Тауар
немесе қызмет бағасына ... ала ... ... іс ... ... ... аударады.
Бюджетке түскен соң қандай шараларға жұмсалатын белгісіне қарай салықтар
жалпы және арнайы салықтарға бөлінеді.
Жалпы салықтар бюджетке ... соң, ... ... ... ... салықтарға жататын салықтар: заңды және жеке ... ... ... ... құнға салынатын салық, акциздер т. б.
Арнайы салықтар бюджетке түскен соң алдын ала белгіленген ... ... ... ... Мысалы: көлік құралдарына салынатын
салық. Бұл салықтар жол қорын құрауға жұмсалады.
Салықты алатын және салыққа ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті салықтар болып бөлінеді.
Жалпы мемлекеттік салықтарға мына салықтар жатады:
1) заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы;
2) қосылған ... ... ... ... бағалы қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық;
5) жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салығы мен төлемдері.
Жергілікті салықтар мен ... жер ... ... және жеке ... мүлкіне салынатын салық;
3) көлік құралдарына салынатын салық;
4) кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке ... және ... ... үшін алынатын алым;
5) жекелеген қызмет түрлерімен айналысу құқы үшін ... ... ... сатудан алынатын алым.
Әкономикалық белгісіне қарай салықтар табысқа салынатын салык, және
тұтынуға салынатын салық ... ... ... салықтар салық төлеушшің кез келген салық салынатын
объектісінен түсетін ... ... ... қатарына мына салықтар
кіреді:заңды және жеке ... ... ... салығы, жер салығы, мүлік
салығы, т.б.
Ал тұтынуға салынатын салықты, салық, төлеуші ... ... ... ... ... төлеген кезде өзінің шығынынан төлейді.
Тұтынуға салынатын салыққа қосылған құнға салынатын салық және акциздер
жатады.
Салық салу ... ... ... ... ... ... ... салықтор болып жіктеледі.
Нақтылы салықтар — салық төлеушінің салык, салу ... ... ... ... емес, яғни салық төлеушінің мүлкінің сыртқы
белгісіне қарай алынады.
Оларға жер ... ... ... ... ... жүргізілетін
операцияларға салынатын салықтар жатады.
Дербес салықтар салық ... ... ... объектісінен алынатын
табысының мөлшеріне байланысты алынады. Оларға заңды және жеке тұлғалардан
алынатын табыс салығы ... ... ... салық жүйесі
2.1 Салық жүйесінің әконмикадағы рөлі
Салық жүйесін мемлекет пен және заңды тұлғалар ... ... ... салықтар мен алымдар, салық салу әдістері ... ... ... мен ... ... актілер, салық салу органдары
мен салық ... ... ... жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ең ... ... ... ел ... ... ... ... ұлғайып дамуына
және саяси-әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына мүмкіндік туғызады.
Қазақстан Республикасының 1991 ... ... ... ... ... жүйесі туралы" ... ... ... жүйесін құрудың ең алғашқы бастамасы болып табылады. Бұл
еліміздің ... ... ... істердің бірегейі. Осы
мезгілден бастап ел әкономикасында бұрын болмаған жаңа құбылыстар іске ... атап ... ... ... еркіндігі; меншік
түрлерінің бір-біріне өзара тепе-теңдігі; шаруашылық жүргізуші субъктілер
мен мемлекет ... ... ... ... ... ... заң салық жүйесін құрудың басты принциптерін алым мен салықтың
түрлерін, олардың, бюджетке түсу тәртібін ... ... ... құжат
болып есептеледі.
Осы заң бойынша салық төлеушілер мен салық қызметі органдарының құқықтары
мен міндеттері, республикалық және ... ... ... да
салыққа байланысты қызметтері, құқықтары мен міндеттері айқын бекітілді.
Қабалданған Заңға сәйкес 1992 ... ... ... ...... мемлекеттік салықтар;
11 — міндетті түрде төленетін жергілікті салықтар мен ...... ... мен ... ... негізін пайдаға салынатын салық табыс салығы, қосылған құнға
салынатын салық және т. б. ... ... ... ... ... құруда ең алғашқы тарихи құжат болған жоғарыда ... ел ... ... ... мен алар ... ... ... әрбір жаңа құбылыста кездесетін ерекшеліктермен
қатар кемшіліктер де бұл ... да тыс ... ... Яғни ... ... құрылған салық жүйесінде бірқатар шешуін таппаған
мәселелер, кемшіліктер мен жетіспеушіліктер аз ... бұл ... ... ... де бар. ... себеп, ол біз
салық жүйесін құрғанда елімізде жиынтықталған ғылыми немесе практикалық
тәжірибе болған жоқ. ... ... ... да, ... төлеушілер де мұндай
жаңа бастамаға психологиялық жағынан дайын еместігі көрінді. Еліміздің
алғаш қабылданған ... ... біз ... айтып кеткен дүниежүзілік
тәжірибеде қолданылып келген салық ... ... ... ... ... ... талабына толығымен жауап беруге
болмады. Ең ... ... ... ... ... ешқандай ықпал
етпеуі, бюджет кірісін құраудағы өз рөлін жете ... ... яғни ... ... ... ... ... керісінше тұтыну болып табылды.
Салық санының ... ... ... ... ... ... берілген салық жеңілдіктері, салық ставкаларының бір салық бойышша
бірнеше түрлі болуы, халықаралық салық салудың ... тыс ... ... 6. ... ... ... одан ары қарай реформалаудың қажет екенін
айқын көрсетті.Әрине бұл өмір ... сай. ... ... ... ... ... еместігін баршамыз түсінеміз, сондықтан салық жүйесі
де біртіндеп қалыптасады, түзеледі, ары қарай дамиды.
Қазақстан Үкіметі 1995 ... ... ... ... ұзақ мерзімді
концепциясын қабылдады. Бұл құжатта, негізінен, салық жүйесін ... ... ... ... салу ... ... ... еткізу көзделген.
Осы концепцияны іс ... ... ... ... ... Президентінің 24. 04. 95 жылы ... Заң ... ... және бюджетке төленетін ісқа да міндетті төлемдер туралы"
Жарлығы болып ... ... 1995 ... ... ... жаңа ... ... іске қосылды. Бұл жаңа салық ... ... да ... ... талабына бейімделіп,
халықаралық тәжірибеге мейлінше жақындатылған.
Енді ... ... ... 42 ... салықтар мен алымдар саны едәуір
қысқартылып, жалпы салықтар мен алымдар 11 -ге жеткізілген.
Салықтың ең ... түрі ... ... ... салық, яғни пайда емес
табыстан салық алынатын болды.
Салық салудың негізгі принциптері сақталып, ... ... ... ... ... ... ... тапқан.
Мысалы: занды тұлғалардың табысына салынатын салықтың ставкасы
жалпыға ... 30 ... ... белгіленсе, қосылған құнға
салынатын салық ставкасы барша төлеуші үшін 20 процент көлемінде
бекітілді.
Сонымен ... ... ... жаңа ... ... ... ... енді салықтық есеп жүргізіледі.
Айта кететін бір жаңалық, жаңа салық заңы бойынша салықтық ... ... ... ... ... ең ... ... бірі
салық заңдарын бұзғаны үшін ... ... Осы ... ... ... ... ... болып есептеліп, бюджет кірісіне
төленуге жатады.
Салық немесе ағымдағы төлемдер ... ... ... мерзімде
төленбесе оны төлеушілердің немесе олардын дебиторларының шоттарынан салық,
айыппұл және өсім ... ... ... ... ... егер ... ... оның дебиторлары осы берешекті ... ... ... ... ... немесе өсім түріндегі берешектердің төленуін қамтамасыз
ету үшін салық қызметі органдары ... ... мен оның ... ... ... жағдайда, салық төлеушінің мүлкін тұмшалауға
құқылы. Берешек өтелген жағдайда мүлікті тұмшалау туралы шешім жойылады
Жаңа салық ... ... ... бірі ... салық
салудың тәртібін енгізу болып табыдады.
Аталып отырған жаңа салық жүйесі туралы заң өмір талабына сай, одан ... ... ... Республикасы Президентінің 1995 ... ... Заң күші бар ... Республикасының кейбір заң актілеріне
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Жарлығы 1996 жылдың 1-қаңтарынан
бастап ... ... ... ... ... ... мен ... қатарына мына төмендегілерді
жатқызуға болады:
- ... ... ... ... ең ... ... орныма есептік
көрсеткіш енгізілген;
- арнайы әкономикалық ... ... ... жасайтын заңды
тұлғалар, табыс салығын 20 проценттік ставка бойынша төлейтін болады;
- заңды тұлғалардың жалақыға жұмсалатын шығындары ... ... ... жалақыға жұмсалған шығындарға салық салынады;
- жер қойнауын ... ... ... ... ... ... Бас салык, инспекциясынан салықтың әкспертизадан
өтулері тиіс.
Біз тек ... ... ... атап ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген құжат
арқылы кеңірек танысуға болады.
Салық жүйесінің бір орында, өзгеріссіз тұрып ... ... ... ... ... ... қатынастарға көшу жолында қалыптасатын іс
тәжірибелер, әкономикасы дамыған елдердің тәжірибелерін талдап ... ... ... де ... ... ... жақсара түсуі тиіс.
Салық жүйесінде басты орынды салықтардың ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы салықтар жалпы мемлекеттік
салықтар және жергілікті салықтар болып үлкен екі топқа бөлінеді.
Жалпы мемлекеттік салықтар:
1) ... және жеке ... ... ... ... құнға салынатын салық;
3) акциздер;
4) ... ... ... ... ... салық
5) жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы салығы мен ... ... пен ... Жер ... заңды және жеке тұлғалардың мүлкіне ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке түлғаларды және заңды
тұлғаларды тіркегені үшін ... ... ... ... ... ... құқы үшін алынатын алымдар;
6) аукционда сатудан алынатын алым;
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетінің ... ... ... шамасы салықтардан түсетін түсімдерден құралады.
Салықтық түсімдердің ішінде, негізгі орынды ... ... ... ... ... ... ... салықтық түсімдердің үштен
екі бөлігі тиеді. Мына төмендегі келтірілетін кестеде жалпы мемлекеттік
салықтардың ... ... ... ... үлесі көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік бюджетіне түсетін салықтық
төлемдердің ішіндегі ... ... ... үлес ... |1994 |1995 |1996 ... |
| |жыл |жыл ... ... ... ... ... | | | ... |100 |100 |100 ... ... | | | ... ... ... |64,1 |68,5 |70,8 ... салықтар мен алымдар |35,9 |31,5 |29,2 ... ... ... ... төлемдер негізінен жалпы
мемлекеттік салықтардан түсетінін байқамыз. Жалпы мемлекеттік салықтардың
салықтық төлемдер құрамындағы ... ... ... өсіп ... ... 1-2 жыл ... ... мемлекеттік салықтар ішінде аса жоғары
қарқынмен жеке ... ... ... ... өсуі байқалады. Әсіресе
кәсіпкерліктен алынатын табысы бар жеке ... ... ... жедел
өсуде. Бұл, әрине, елімізде кәсіпкерліктің түрлерінің дамуының, ... ... ... ... ... бір ... нәтижесінің айғағы.
2.2 Салық салу принциптері
Салық бюджетке төленетін міндетті төлем болып ... ... ал ... ... ... ... енгізу, бекіту, есептеу және ... ... ... ... ... тиімді салық салу процесін жүзеге ... үшін ... ... ... принципі — бұл принциптің мәні мынада, ... ... ... ... байла-нысты салық ставкасын көтере
немесе төмендете алады.
Салық салудың салық кодексімен ... ... ... ... салық төлеу бойынша міндетті осы салықтар салық ... ... ғана ... ... ... ... принципі болып салық салудың әкономикалық принципі
табылады.
Салық салудың шындық принципіне ... ... адам өз ... ... ... ... қажет.
Салық салудың үнемділік принципіне сәйкес, салық жинау ең төменгі
шығындарда ... ... ... салық заңдарының ережелері Салық кодексінде
белгіленген салық салу принциптеріне қайшы келмеуі ... ... ... ... ... ... бірнеше
принциптеріне негізделеді, атап айтқанда:
• бірінші, салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті ... ... ... ... ... ... үшінші, салық салудың әділдігі;
• төртінші, салық жүйесінің біртұтастығы;
• бесінші, салық заңдарының жариялылығы ... Ал, енді ... ... ... ... Салық салудың міндеттілік принципі.
Салық телеушілер салық заңдарына сәйкес ... ... ... және белгіленген мерзімдерде орындауға міндетті болуы тиіс. Бүл
әрбір Қазақстандық азаматтың негізі бо-рышы, парызы болып саналады.
2. ... ... ... принципі.
Қазақстан Республикасының салықтары және бюджетке төле-нетін басқа да
міндетті төлемдері әрбір ... ... үшін ... ... тиіс.
Салық салу айқындығы салық телеушінің салық міндеттеме-лері туындауының,
орындалуының және ... ... ... мен тәртібі салық
зандарында белгіленген.
3. Салық салудың ... ... ... ... салу ... ... және ... болып
табылады.
Кез келген салық төлеуші үшін салық салу жүйесі әділетті түрде шешілуі
қажет.
Жеке сипаттағы салық жеңілдіктерін ... ... ... ... ... ... ... Республикасының салық жүйесі Қазақстан Республикасының бүкіл
аумағында барлық салық төлеушілерге қатысты біртұтас болып табылады.
5. Салық заңдарының жариялылық ... салу ... ... нормативтік қүдықтық ак-тілер ресми
басылымдарда ... ... ... ... ... ұйымдастырудың классикалық принцип-терін әкономист Адам
Смит ұсынған еді.
Олар мыналар:
• салық әрбір төлеушінің табысына қарай салынуы тиіс;
... ... мен ... мерзімі алдын ала, әрі нақты
белгіленуі тиіс;
• әрбір салық төлеуші үшін ... ... ... және ... ... ... өндіріп алынатын салықтың ... ... аз ... ... болсақ:
• әділеттілік;
• анықтылық;
• қолайлылық;
• жалпылық.
Бұл тізім тағы да 3 ... ... ... және жалпыламалықты қамтамасыз ... ... ... қажетіне және мүмкіндігіне қарай ... ... да ... керекті көзін және салық салудың обьектілерін таңдау;
• салық салудың бір ... ... ... ... ... ... ... салық
салу жүйесін ретке келтірді.
Сондықтан Адам Смит: «Салық—төлеушілер үгиін құлдықтың емес, бостандықтың
белгісі» — деп жазды.
Философ Ф.Аквинский философиялық тұрғыдан «Ерік ... ... ... ... ... ... авторларының бірі Франклин: «Өмірде
салық пен өлімнен қашып ... ... — деп атап ... екі ... ... ... ... салықты төлеген күні.
Мұндағы мақсат дамыған мемлекеттер үшін салық төлеу бел-гілі бір дәстүр
ретінде қалыптасқан.
III. ... ... ... нарықтық әкономиканы
тұрақтандырып ондағы маңызды рөлі
Заңды тұлғалардан алынатын ... ... ... ... ... бір
бөлігі болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... төлеушілер салық жылында салық салынатын табысы бар заңды тұлғалар
(мемлекеттік кәсіпорындар, ... ... ... ... емес ... ішінде:
— Қазақстан Республикасы Ұлттық банкісінен басқа ... және ... ... ... ... ... алынған табысы бойынша коммерциялык, емес және
бюджеттік ұйымдар.
Салық салу объектісі болып, салық ... ... ... салынатын табыс жылдық жиынтық табыс пен белгіленген шегерістер
арасындағы ... ... ... ... ... ... табыс — заңды тұлғалардың күнтізбелік жыл ішінде түрлі
көздерден алған табысы. Заңды тұлғаның жылдық ... ... ... ... табыстардың барлық түрі жатады, оларға:
1) өнімді (жұмысты, қызметті) өткізуден түскен табыс ... ... ... ғимараттарды, сондай-ақ амортизациялауға жатпайтын
активтерді, олардың ... ... орай ... ... ... ... ... өсімінен түскен табыс;
3) сату операцияларынан тыс табыстар, соның ішінде:
— проценттер, берілген кредиттер мен ... ... үшін ... процент бойынша басқа да табыстар;
— заңды ... ... ... ... ... ... сондай-ақ заңды ... ... ... ... ... ... ... инфляцияны ескере отырып жарғылық қорға
қосылған жарналар кірмейді;
— тегін ... ... пен ақша ... нарықтың байланысқан тораптары (субъектілері) арасында есеп айырысқан
кезде қолданылғаннан гөрі төмен бағалар, тарифтер мен ... ... ... жұмысты төлеуден, тауарлар сатып алудан алынатын
табыстар;
— берілген немесе борышқорға ... ... ... ... басқа да түрлері:
— мүлікті жалға беруден түскен табыстар;
— роялти;
— мемлекеттік бюджеттен алынған ... ... ... ... ... ... қызметті шектеуге немесе кәсіпорынды жабуға ... үшін ... ... банк және ... ... ... ... азайтудан түскен табыстар;
— материалдық қорлар, даяр ... және ... ... емес ... және ... мүлікті инфляцияның белгіленген
деңгейінен тыс жете бағалаудан түсетін табыстар;
— есепті жылы анықталған өткен жылдардағы табыс;
... ... ... түсетін табыстар;
— негізгі құрал-жабдықтарды құн балансынан тыс ... ... ... шегерістер;
— басқа да табыстар.
Өнімді (жұмысты, қызметті) сатудан түскен табыс жөнелтілген ... ... ... қызметтер үшін алынған (алынатын) ақшалай және
басқадай қаржылар және ... да ... ... Ол ... ... ... барлык, түсімдерді қамтиды.
Сатудан тыс операциялардан түсетін табыстар осы ... ... ... ... ... үшін ... ... болып табыла ма, жоқ па —
бұған карамастан жылдық жиынтық табысқа кіреді.
Сыйлау актісі ... ... ... ... ... және ... қаржылар
оның кәсіпкерлік қызметтен түсетін табысы болып есептеледі.
Заңды тұлғаның ... ... ... оның ... ... табылады.
Есептен шығару түріндегі табыс сипаты салық төлеуші
мейлі қызмет көрсете ме, кредиторға басқа табыс ... ме ... ... ... ... ме, жоқ па — бұған байланысты болмайды.
Резидент емес заңды тұлғаның табыс мөлшерінің мынадай ерекшелігі бар.
Резидент емес заңды тұлға ... ... ... ғана ... ... оның ... олар тұрақты мекеме арқылы ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін жеке есеп
жүргізбеген ретте табыс сомасы салық төлеуші ... ... ... ... ... ... органымен келісілген есеп
айырмасы негізінде анықтауы мүмкін. Осы ... үшін ... ... мына ... ... ... ... емес заңды тұлғаның барлық қызметінен ... ... ... ... ... ... қызметтен) алынатын жалпы түсімнің үлес салмағы;
— резидент емес ... ... ... ... ... аумағындағы қызметке байланысты шығындардың үлес
салмағы;
— резидент емес заңды тұлға қызметкерлерінің ... ... ... аумағында қызметтерді жүзеге асырумен айналысатын
қызметкерлер санының үлес салмағы.
Резидент емес ... ... ... ... ... табысын тікелей анықтау мүмкін болмаған ретте салық ... ... ... 25 ... ... ала отырып,
жалпы табыс немесе жасалған шығыс негізінде есептейді.
Шегеріс жасау және зиян шегу.
Жылдық жиынтық табыстан мынадай шегерістер жасалады.
1. ... ... ... оны ... ... ... ақы төлеу, өздерінің табыс салығы салынатын қызметкерлеріне
материалдық және әлеуметтік игіліктер беру ... ... ... ... және мемлекеттік жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қорына
жасалған аударымдар, ... ... және ... ... ... Бұған амортизация нормасына сәйкес осы бойынша шегеріс жасалатын
күрделі сипаттағы шығындар кірмейді.
Шығындарды ... ... ... есеп ... ... ... ... және салық заңдарына сәйкес салық мақсаттары үшін
түзетілген шығыстар қабылданады.
2. Банкілер және ... ... ... ... үшін ... ... мөлшері бойынша, бірақ ... ... ... банкі
белгілеген қайта қаржыландыру ставкасы есебінен айқандалып осы ставканың 50
процентіне көбейтілген (кредит ... ... ... сомасы шегінде
шегерілуі тиіс.
Шетелдік валютамен кредит үшін проценттер дүниежүзілік банк ... ... ... ... ... ... Табыс алуға байланысты ғылыми-зерттеу, жобалау және ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтарды сатып алуға, одарды орнатуға жұмсалған шығыстар
мен күрделі сипаттағы басқа шығындар кірмейді.
4. ... және ... ... шарттар бойынша сақтандыру
төлемдерін қоспағанда сақтандыру шарттары ... ... ... ... ... ... Амортизациялық аударымдар және негізгі құралдар бойынша мынадай
тәртіппен шегерістер жасалады.
Өндірісте пайдаланылатын және ... ... ... ... ... ... ... нормаға сәйкес шегеріледі.
Амортизацилануға тиіс негізгі құрал-жабдық амортизацияның мынадай шектік
нормасы бар ... ... | | ... | ... ... |Мүліктің атауы ... ... |
| | |% ... |
|1 | ... автомобильдер, такси, жолдарда | |
| ... ... ... ... |
|2 ... құрал-сайман мен керек-жарақтар. |20 |
| ... ... ... ... жүк | |
| ... ... ... | |
| ... мен ... ... | |
| |мен ... ... ... ... | |
|3 ... өндірісіне арналған, техникалық | |
| ... ... ... ... | |
|4 ... ауыл шаруашылығы машиналары мен | |
| ... ... ... ... |15 |
| ... ... мен жабдық. Кеңсе жабдығы.| |
| ... ... ... |10 |
| ... ... | |
|5 ... теңіз және өзен көлігі | |
| ... | |
| |Жүк ... мен ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... |8 |
| ... мен ... | |
| ... |7 |
| ... ... мен байланыс құралдары, труба| |
| ... | |
| ... ... ... | ... ... ... өзге ... ... ... қолдануға
құқық берілген, бірақ ол шекті нормалардан аспауға тиіс.
Амортизацияны есептеу тәртібі төмендегідей:
1. Әрбір топ бойынша амортизацияға ... ... ... нормаларын қолдану жолымен салық салынатын жыл аяғындағы ... ... ... ... ... ... ... белгілеген және мынадай
тәртіппен айқындалатын, бірақ нөлден кем болмайтын нормалар бойынша ... ... сома ... ... ... ... ... құндық
балансы болып табылады. Оны есептеу үшін топтың жылдың аяғындағы салық
салынатын жылы ... ... ... азайтылған құндық балансына
мыналарды қосамыз:
а) салық салынатын жылы топқа қосылған негізгі құрал-жабдықтың сатып алу
бағасы ... ... ... жылы ... топтың негізгі құрал-жабдығын босату бағасы бойынша
сату кезінде алынған сома.
3. Егер ... жылы ... ... ... құрал-жабдықты сатудан алынған
топтың жыл аяғындағы құндық балансынан асып түсетін болса, инфляцияга қарай
түзетуді ескергенде артылғаны табысқа қосылады және ... ... ... тең ... ... ... ... балансы 60 мың теңгеге тең, екі
автомобильден ... Жыл ... ... аталған
автомобильдерді 80 мың теңгеге ... ... ... ... 20 мың ... ... тиіс және ... топтың құндық
балансы нөлге тең болады.
4. Егер топтың салық жылының аяғындағы құндық балансы 100 ең төмен айлық
жалақы ... аз ... ... ... ... құндық балансының шамасы
шегеруге жатады.
5. Өндірістік мақсаттар үшін ... үш жыл ... ... ... технологиялық жабдықтың құны салық төлеушінің қалауымен
амортизациялық кезеңнің кез ... ... ... ... сомасының
шегінде шегеріледі. Салық ... ... ... ... ... ... мақсаттағы өнім және халық тұтынытын
тауарлар шығару үшін пайдаланылатын ... ... мен ... ... ... Көлік құралдары, жиһаз және аталған өндіріске жанама түрде
пайдаланылатын басқа да негізгі құрал-жабдық ... ... ... ... жөндеуге жұмсалған шығыстар
салық жылының аяғындағы ... ... ... 10 ... ... ... бойынша шегеріліп тасталады. Осы шектен асатын сома топтың ... ... ... ... геологиялық зерттеу және оларды өндіруге дайындық
жасау жұмыстарына, сондай-ақ материалдық емес активтерге ... ... ... ... амортизациялық
ставкасы ... ... ... ... ... ... ... тасталады және жеке топ құрайды.
8. Күмәнді қарыздар дегеніміз өнімді сату (жұмыс ... ... ... пайда болатын және табыс есептелген сәттен бастап екі
жыл ішінде өтелмеген қарыздар. Есепеу әдісі бойынша есеп ... ... ... ... ... жиынтық табыстардан шегеріп тастайды.
Резервтік қор есепті жылда берілген өтемелген заемдар сомасы ... ... ... ... ... күмәнді және өтелуі үмітсіз
борыштарға қарсы провизияда аударылымдарды шегеріп тастайды.
Салық төлеушіге ... ... ... ... 20 мың теңге ең төменгі
айлық ... асып ... ... ... ... ... органдарының
алдын ала жазбаша хабарламасымен шегеріс жасайды.
9. ... ... ... ең ... ... ... ... қорларына жасалған аударымдар сомасын ... ... ... ... салық «мақсаттары
үшін есепке алу бухгалтерлік есеп жөніндегі ережелерге ... ... ... бекітілген үш әдістің (ФИФО, ЛИФО немесе орташа өзіндік құн)
біреуін ... тиіс және ... ... ... ... келесі
жылдарда бір әдістен екіншісіне көше ... ... ... ... ... салық қызметі органдары салық төлеушіден өзінің жылдық
жиынтық ... ... ... ... ... ете ... ... есепті жылдың ішінде инфляция ... ... ... ... ... етілген түзетуден тыс)
салық төлеушінің жылдық ... ... ... ... ... материалдық қорларын жете бағалау сомасы инфляция
индексіне сәйкес 1 млн. теңге болды. Сонымен бірге заңды тұлға ... 1300 мың ... ... ... Бұл ... ... ... табыс
300 мың теңгеге артуы тиіс.
Тауарлық-материалдық қорларды ... орай ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттік
коәффициенттердің жәрдемімен бір жылғы нәтиже бойынша жасалатын ай ... ... ... ... тиіс. Егер инфляцияның проценті ай сайын
аңықталмаса, тауарлык,-материалдық қорлар ... ... ... ... ... үшін аймен көрсетілген кез ... ... ... ... ... ... ... орай түзетулерге
байланысты өзгерістер жылдық жиынтық табысты арттырмайды.
10. Жер салығы, заңды тұлғалардың ... ... ... ... салынатын салық заңды тұлғаларды тіркеу үшін алым, ... ... ... жасалатын операцияларға салынатын ... ... ... ... ... үшін ... Бюджетке ... ... ... мен ... қоса ... ... Қазақстн Республикасының заңдарында белгіленген ... ... ... ... ... ... үшін ... шеккен шығындар.
13. Жылдық жиынтық табыс алу үшін . ... ... ... аса ... құрылыстарды сату кезінде пайда болған шығындар
шегеріліп тасталады.
Жылдық жиынтық табыстан мынадай шығыстар шегеруте ... ... ... ... емес ... теріс бағамдағы айырма;
б) бағалы қағаздарды сату кезінде пайда болған шығын шегеріс жасауға
жатпайды. Аталған ... ... ... қағаздарды сату кезінде алынған құнның
өсімінен түскен табыстың есебінен өтеледі.
Егер аталған шығын сол ... ... жылы ... ... онда ... ... дейінгі мерзімге алға көшірілуі және ... ... ... - ... құнның өсімінен түскен табыстың есебінен өтелуі тиіс.
Кәсіпкерлік ... ... ... шығын (жылдық жиынтық табыстан
көзделген шегеріс жасаудың артып кетуі), ... ... ... ... есебінен өтеу үшін бес жылға ... ... ... ... өз ... ... ... салықтарга қатысты салық есебінің
есептеу әдісін немесе кассалық әдісті қолдануы ... ... ... аяғына дейін таңдалған әдістердің біреуі ғана қолданылады.
Кассалық әдіс — жұмыстың орындалған, қызметтің ... ... және ... ... әрі ... ... жасалған сәтінен бастап
табыс пен ұстап қалу есепке алынатын әдіс.
Есептеу әдісі — төлем жасау уақытына қарамастан есеп ... ... ... ... ... орындалған, қызметтің көрсетілген, мүліктің түсірілген
және есепке алынатын сәтінен бастап есептелетін әдіс.
Бір әдістен ... көшу ... жылы ... ... бір ай бұрын,
жергілікті салық органдарына міндетті түрде хабарлап, ... ... ... жасаған жағдайда жүргізіледі
Қорытынды
ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
517-6 а п. Салық бақылауы
1. Салық бақылауы - салық қызметі ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларына міндетті зейнетақы ... және ... ... ... ... ... салық төлеушілерді тіркеу есебі;
2) салық салу объектілері мен салық ... ... ... ... бюджетке түсімдерді есепке алу;
4) косылған құн салығын ... ... ... ... ... камералдық бақылау;
7) салық төлеушілердің қаржы-шаруашылық қызметі мони-торингі;
8) фискальдық жады бар бақылау-касса ... ... ... акциздөлетін тауарлардың кейбір түрлерін таңбалау және акциздік
постыларды ... ... ... ... ... ... алу, бағалау және
сату тәртібін сақтауды тексеру;
11)уәкілетті органдарға бақылау ... ... ... ... органдары өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... төленуге тиіс салықты және
бюджетке ... ... да ... ... алу жөніндегі салық
бақылауын осы Кодекске және ... ... ... ... жүзеге асырады.
518-6 а п. Салық құпиясы
1. Мыналардан:
1) салық төлеушінің тіркеу нөмірі туралы;
2) жеке ... ... ... ... ... ... ... агекгі) төлеген салық және ... да ... ... сомалары
туралы;
3) салық құқығын бұзушылықтар мен ... ... ... заң
бойынша қудалау мақсатында құқық қорғау органдарына; салық төлеушінің салық
міндеттемелерін айқын-дау туралы істерді және салықтық ... ... ... үшін жауапкершілікті қарау барысында соттарға берілетін;
4) ... ... ... бірі ... ... ... немесе
құқық қорғау органдарының арасында өзара ынтымақтастық ... ... ... ... Қазақстан Республикасы халықаралық
ұйымдармен жасасқан шарттарға сәйкес басқа мемлекеттердің салық және құқық
қорғау органдарына, ... ... ... ... басқа,
салық төлеуші туралы салык, қызмөті органдары алған кез ... ... ... ... ... ... төлеушіге қатысты ақпаратты салық төлеушінің ... ... ... ... болмайды.
3. Осы Кодексте көзделген жағдайларды қоспағанда, ... ... ... лауазымды адамдары салық құпиясын жарияламауға тиіс.
4. Салық қызметі органдарының ... ... ... ... қызметі кезеңінде де, өзі жұмыстан босағаннан кейін де салық
құпиясы ... ... ... ... ... ... жоқ.
5. Салық құпиясы болып табылатын мәліметтері бар құжат-тарды жоғалту не
осындай мәліметтерді ... ... ... заң ... ... әкеп ... әдебиеттері
1. “Жалпы мемлекеттік салықтар” Б. Ж. Ермекбаева
2. “ Жергілікті салықтар мен алымдар” Б.Ж. ... М.Т ... О. Б. ...... ... ... ... А.И. Худяков. Норма-К,2003ж
5. “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы”
6. Алматы « Жеті жарғы » ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының Заңы» “ Егемен Қазақстан” 2003ж 5
желтоқсан.
9. Егемен ... 2001. ... ... ... 2002. ... ... Қазақстан 2001. 5-мамыр.
12. Егемен Қазақстан 2000 8-шілде.
13. Егемен Қазақстан 2003 25-шілде.
14. ... ... , ... жүйесі Салық саясаты; У9 (2К) 261. 413 2. Қ

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық теорияның қалыптасу кезеңдері. Қазақстан Республикасындағы жекешелендіру процесі16 бет
Кәсіпорын капиталы30 бет
Мемлекеттің жалпы түсінігі, мәні, белгілері туралы7 бет
Мұнай және газ саласындағы терминологиялық өрістің ерекшелігі93 бет
Сын есім10 бет
Сөйлеу әрекеті онтогенезі: лексикалық мағынаның шығуы мен дамуы162 бет
ТМД аумағының климаты4 бет
Феодалдық қоғамның құқықтық дамуы18 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазақстан Республикасындағы қаржы нарығының қалыптасуы,және қызмет атқару механизмдері48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь