XХ ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының ұлттық мемлекеттілік үшін идеалдық күресі

Сіз бен біз қазір өзге мемлекеттермен терезесі тең, тәуелсіз, егемен Қазақстан мемлекетінің азаматтарымыз! Осындай ұлан-ғайыр территорияны бізге «найзаның ұшымен», «білектің күшімен» «қанаттыға қақтырмай», «тұмсықтыға шоқыттырмай» аманат етіп қалдырған ата-бабаларымыздың еңбегі ұшаң-теңіз!
Қазіргі таңдағы қазақ халқының ұлттық жаңғыру, дербес мемлекет ретінде қалыптасуын және Қазақстан Республикасының дүние жүзілік даму процесінде алатын орнын айқындауын, сондай-ақ оның өткен тарихын жан-жақты оқып-үйрену мен зерттеудің қажеттігі арта түсуде. Қазақстан Республикасы халықаралық қауымдастық мойындаған ұлттық зайырлы және құқықтық мемлекет дәрежесіне қалыптасуы, қазақ халқының ғасырлар бойынғы отыршылдық пен тоталитарлық жүйеге қарсы жүргізген ұлт-азаттық күресі, ұлттық мемлекеттікке бағытталған күрес нәтижесінде болды. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақтың бүкіл тарихы – бірігу тарихы, тұтастану тарихы» /1/ деген пікірін белгілі дәрежеде, әрине мемлекеттікті гуманистік, демократиялық құндылық ретінде бағалау деп ұғынуға болады.
Ұлттық тәуелсіздік күресінің барысында күресінің барысында пайда болған Алашорда үкіметі мен Түркістан (Қоқан) автономиясы ұлт зиялыларының ұлттық мемлекеттілікті жаңғыртудағы күресінің нәтижесі болды. Себебі кеңстік әкімшіл-әміршіл жүйе негізінде қалыптасқан тарих ғылымы ел өміріндегі елеулі оқиғалар мен фактілерді көп жағдайларда біржақты етіп көрсетіп, ақиқатты бұрмалап, жаңсақ көзқарастарға негізделген теориялық тұжырымдамалардың пайда болуы мен орнығуына жол ашты. Осыған байланысты тарихи процестерді ақиқаттан алшақ, таптық, партиялық тұрғыдан баяндап, оған маркстік-лениндік методология негізінде баға беру, нақты тарихи оқиғалардың қасіреті мен зардаптарын жасырып қалу сияқты зерттеу тәсілдері орын алды.
ХIX ғасырдың екінші жартысы – XX ғасырдың басында Ресей империясы мен оның отаршыл аппараты қазақ халқы санасынан тәуелсіз мемлекет құру идеясын біржолата өшіруге тырысып бақты. Ол үшін асқан қаталдықпен орындалған жазалау шараларынан бастап, заң жүзінде қазақтардың азаматтық құқықтарын шектейтін құжаттарға дейін отаршылдық идеясына бағындырылып, ұлттық мемлекеттілік институтының кез келген көрінісі жойылып отырды. Сол себепті ғасыр соңында хандық билік институтының белгілері жоғалып, оның орнына отарлау аппаратының көп сатылы шенеуніктік құрылымынан тұратын империялық әкімшілік билік орнықты.
1. XIX ғасырдағы қазақ мемлекеттігінің жағдайы және оның мәселесі // Егеменді Қазақстанның әлеуметтік-мәдени және саяси-құқықтық мәселелері. Республикалық ғылыми-теориялық конференция материалдары.-Алматы: ҚазМЗА, 2000. 108-118 бб.
2. Байтұрсынов А. Ақ жол. А., 1991, 19-б.
3. Байтұрсынов А. Сонда, 19-б.
4. ҚР ОМА, 64-қ., 1-т., 5832-іс, 83-б.
5. Бұл да сонда, 87-б.
6. ҚР ОМА, 64-қ., 1-т., 5832-іс, 93-б.
7. Жетісу облысындағы қырғыз-қазақ жайы // «Қазақ», 1917, №254.
8. Ата қонысынан айырылған қазақ жайы // «Қазақ», 1916, №179; Жер мәселесі // «Қазақ», 1914, №67.
9. Сырдария облысының қазағына // «Қазақ», 1917, №255.
10. Би һәм билік туралы // «Қазақ», 1914, №65.
11. «Алаш» не сөз? // «Қазақ», 1913, №15.
12. Ата-бабасынан бері кеңшілікті сүйе келген қазақ жұртына // «Алаш», 1917, №17.
13. Жоғалсын Романовтар // «Алащ», 1917, №15; Қандай үкімет құлады? // «Алаш»... 1917, №14.
14. Жасасын, Алаш, жасасын! // «Сарыарқа», 1918, №28.
15. Алаш автономиясы // «Сарыарқа», 1918, №28; Мемлекет күйі // «Сарыарқа», 1917, №22.
16. Алаш-Орда. Сборник документов. Сост. Н.Мартыненко. А., 1997, 282-б.
17. П.Галузоның «Вооружение русских переселенцев в Средней Азии» кітабынан. Ташкент, 1926, 11-б.
18. «Қазақ», 1913, №23, 23-шілде.
19. «Қазақ», 1914, №74, 17-тамыз.
20. Өзбекұлы С. Барлыбек Сыртанов. А., 1995, 35-б.
21. «Семипалатинский листок», 1905, 8-желтоқсан.
22. «Семипалатинский листок», 1906, 17-шілде.
23. Политическая жизнь русских мусульман до Февральской революции. Оксфорд, 1987, 55-б.; Озғанбай Ө. Ресей Мемлекеттік Думасы және Қазақстан, 140-б.
24. Государственная Дума. Указатель и стенографический отчет. 2-й созыв. СПб., 1907, 27-33-б.
25. «Қазақ», 1917, №226, 22-сәуір.
26. Сонда, №234, 24-маусым.
        
        XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының ұлттық мемлекеттілік үшін идеалдық
күресі
Сіз бен біз қазір өзге мемлекеттермен терезесі тең, ... ... ... ... ... ... территорияны бізге
«найзаның ұшымен», «білектің күшімен» «қанаттыға қақтырмай», «тұмсықтыға
шоқыттырмай» аманат етіп қалдырған ата-бабаларымыздың ... ... ... қазақ халқының ұлттық жаңғыру, дербес мемлекет ретінде
қалыптасуын және Қазақстан Республикасының ... ... даму ... ... ... сондай-ақ оның өткен тарихын жан-жақты оқып-үйрену
мен ... ... арта ... ... ... ... мойындаған ұлттық зайырлы және құқықтық мемлекет дәрежесіне
қалыптасуы, қазақ халқының ғасырлар бойынғы отыршылдық пен ... ... ... ұлт-азаттық күресі, ұлттық мемлекеттікке бағытталған
күрес нәтижесінде болды. Қазақстан ... ... ... ... ... – бірігу тарихы, тұтастану тарихы»
/1/ деген ... ... ... ... ... ... құндылық ретінде бағалау деп ұғынуға болады.
Ұлттық тәуелсіздік ... ... ... ... ... Алашорда үкіметі мен Түркістан (Қоқан) автономиясы ұлт зиялыларының
ұлттық ... ... ... ... ... ... әкімшіл-әміршіл жүйе негізінде қалыптасқан тарих ғылымы ... ... ... мен ... көп ... ... етіп
көрсетіп, ақиқатты бұрмалап, жаңсақ көзқарастарға негізделген теориялық
тұжырымдамалардың пайда болуы мен орнығуына жол ... ... ... ... ақиқаттан алшақ, таптық, партиялық тұрғыдан баяндап,
оған маркстік-лениндік методология негізінде баға ... ... ... ... мен ... ... қалу сияқты зерттеу тәсілдері
орын алды.
ХIX ... ... ... – XX ... ... ... ... мен
оның отаршыл аппараты қазақ халқы санасынан тәуелсіз мемлекет құру идеясын
біржолата өшіруге тырысып бақты. Ол үшін ... ... ... ... ... заң ... қазақтардың азаматтық құқықтарын
шектейтін ... ... ... ... ... ұлттық
мемлекеттілік институтының кез келген көрінісі жойылып отырды. Сол себепті
ғасыр соңында хандық билік институтының ... ... оның ... ... көп ... шенеуніктік құрылымынан тұратын империялық
әкімшілік билік орнықты.
Азаттық қозғалысының жас ... алға ... ... ... ... ... Олар туған халқын саяси күрестің күрделі
формаларына тарту үшін көп ... ... ... ... тура ... ... ... шенеуніктері тарапынан жиі-жиі жазаға тартылып,
қуғын-сүргінге ұшырап отырды. Осы орайда Ә.Бөкейханов, А.Байтұрсынов,
М.Дулатов, Ж.Ақбаев тағы ... ... ... ... ... ең күрделі де жоғары сатыларына өткізуі, соның нәтижесінде ең қиын-
қыстау ... (1916 ... ... Азамат соғысы, Кеңес өкіметінің
күшпен орнатылуы кезеңінде) оларды қантөгістерден аман алып ... ... ... отырды.
Қазақстандағы саяси күрес 1905-06, 1912-14 жылдарда, 1916 жылы өзінің
шырқау шегіне жетіп отырды. Бұл ... ... ... шаралары
(Қарқаралы петициясы), құқықтық сауат ашу істері (жәбірленуші атынан түрлі
арыз-шағымдар жазу), баспасөздегі үгіт-насихат жұмысы ... ... ... ... ... газеттерінің шығуы), мемлекеттік
заң шығару ісі (Мемлекеттік Думаға депутат сайлау), ең ... ... ... ... ... съездері), конституциялық сипаттағы
құжаттар жасау (Алаш ... ... ... ... ... ... ... автономиясын құру) сияқты саяси күрестің
қиын да күрделі сатыларынан өтті.
Қазақстандағы жаңа сипаттағы саяси күрестің қайнар ... ... ... ... ... ол ... Мұхтар Әуезов өзінің «Ақаңның
елу жылдық тойы» атты мақаласынан: «1905 жылы ... ... ... ... бас ... ... ... қазақ халқы атынан петиция
(арыз-тілек) жіберген. Ол петициядағы аталған ... ... ... ... Қазақтың жерін алуды тоқтатып, переселендерді жібермеуді сұраған.
Екінші – қазақ ... ... ... ... Үшінші – отаршылдардан орыс
қалмақ саясатынан құтылу үшін, ол ... ... ... ... ... ... ... жұртын мүфтиге қаратуды сұраған. Петициядағы
тілекқылған ірі мәселелер осы» /2/, - деп ... ... ... ... басшылығымен жазылған Қарқаралы петициясының негізгі
мазмұны мен ондағы көтерген мәселелердің саяси ... ... ... мен ... оның ... сана ... ... зор ықпал жасағанын
да ұмытпаған. Бұл туралы Мұхаң: «Ол ... ой ... ... баласының
дертті мәселесі осылар болғандықтан, Ақаңдар бастаған іске қыр ... ... ... көп ... көпшіліктің оянуына себепші болған»
/3/, - деп ... ... ... ... «қыр ... ... зор ... болған аса үлкен саяси оқиға ретінде ел
тарихына ... ... ... ... ... ... ... орынға арыз-шағымдар жазу арқылы елдің саяси, құқықтық сауатын ... ... ... Арқа ... ... қарсы насихат»
жасағандар ісінде А.Байтұрсынов, С.Бөкейханов, И.Ақбаев, ... ... ... ... ... істері қоса қаралып, жазаға бірге тартылды /4/. Сондықтан
олар қарап жатпай, ... ... ... ... өз ... ... ... жақтастар іздеді. Олардың шағымына ... ... ... пен ... ... асып қана ... Омбыдағы генерал-
губернатор О.Г.Шмидтке хат жазып, Ақбаевтың ... ... ... білдіріп, көмек жасағанын айта келіп, «Қазақтардың өтінішіне өз
дауыстарымызды қосамыз» /4/, - деп мәлімдеді. Енді бір ... ... ... ... ... де ... Ішкі ... министрі дәрежесіне
дейін көтеррілгені дәлелденеді. Министрдің ... 1910 ... 5 ... ... ... ... жер аударылған қазақтар
Х.Ақаев, ... ... пен ... Ішкі істер министріне хат
жолдап, өздерін туған ... ... ... ... «Кейбір бақталас
болыс басқарушыларының өз орындарын алып қояды деген күдікпен жасалған
жалған жалаларының негізінде жер ... ... /5/, - ... ... ... «Сарыарқа» газеттеріндегі әр жылдары жарияланған Алаш
азаматтарының мақалаларын саралай отырып, ... ... ... аңғаруға болады. Онда, жоғарыда ... Алаш ... ... /6/, ... /7/, ... /8/, ... /9/, ... Ж.Сейдалин /11/, К.Тоғысов /12/, Ә.Ермеков /13/, ... ... ... ... ... ... де белсене ат салысты.
Қазақ даласында қарапайым арыз-шағым, наразылық акциясымен басталған
саяси ... «тар жол ... ... ... Осы күресте халықты оятумен
бірге Алаш қайраткерлері ... де ... ... шынықты, ширады. Олардың
ұлт-азаттық күрес ... әр ... ... саралай келіп,
төмендегідей қорытынды жасауға болады.
Бірінші. Кең-байтақ ... ... ... ... күрестің нәтижесінде
Қазақстанның әр түпкірінФе оқыған, зиялы қауым өкілдері басқарған дербес
әрекет жасай алатын ... ... ... ... ... ... агентуралық жүйесі жинаған материалдарды қорытындылай ... «Все ... ... ... ... за то,
что появлению алашского движения, образованию п-во ... ... ... ... ... ... некоторых
товарищей, что появление Алаш вызвано было необходимостью выборов ... ... Это ... отрицать неприходится, но оно
явилось только толчком, ускорившим это организационное оформление ... ... Все же ... ... ... ... подготовлены всей историей борьбы за национальной независимость» /15/,
- деп атап ... ... бұл ... ... дұрыс
болғанымен әлі де болса дәлелдей, нақтылай ... ... ... ... ... ... жария еткени отаршылдыққа қарсы
саяси-құқықтық идеялар біртіндеп болса да, бүкіл ... ... ... Бұл ... ... ... ... шенеуніктері қалт
жібермей үнемі назарда ұстап отырса да, оған біржолата тоқтау сала алмады.
Сырдария облысының губернаторы ... ... ... мына ... ... ... айғағы бола алады:
«Қазіргі кезде халықтың қара бұқарасы арасында бізге қарсы тұрмыс пен
діндегі өзгешеліктерден туындаған жауластықтың анық ... ... ... ... ... ... Күндердің күнінде бағындырылған
халықтардың діни-саяси сезімі пісіп-жетілген кезде ... ... ... ... ... идеясы қалың бұқараға тарап, көптеген
қиындықтар ... ... ... бұл жерде аса қаһарлы әскери
мемлекетін құрған түркі халықтарында ... ... ... ... ... /16/.
Үшінші. Патшалық самодержавиенің отарлық саясатының күшейе түсуімен
қазақ халқының оған деген ... ... ... ... ... ашық ... тіпті оны құлатуға ұласты. Енді осы
мақсаттарды жүзеге асыру үшін мемлекеттік-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... жасау қажеттігі туындады.
Мұндай мемлекеттік-құқықтық идеялар мен бағдарламаларды жасау ісімен оқыған
қазақ зиялы қауымы ... ... ... XIX ... ... ... күреске белсене араласа бастаған Ә.Бөкейханов тұрды. ... ... ... мен ... ... ... ... зерттеп, «Қазақ»
газеті арқылы қазақ қауымының саяси ... ашып ... ... ... ... ... қайраткері Август Бебелб
туралы «Бебель» /17/, француз социалистік партиясының басшысы Жан ... «Жан ... /18/ атты ... ... ... автономиясы туралы идея қай кезде пайда болды? Енді осы
сұраққа да ... бере ... ... ... ... ... ... республика
идеясы Алаш автономиясын дайындаудан көп бұрын келгені таңы бір ... ... ... ... ... ... ... деректерден де аңғарылады.
Өмірден тым ерте кеткен Барлыбек 1905 ... ... ... ... ... туралы идеясын үнемі шыңдап, жетілдіріп отырған. ... ... ... жеке ... ... ... айналымға
енгізген 1911 жылғы «Қазақ елінің уставы» атты еңбегі жас патриоттың ... ... ... /19/.
Ол ұсынған Қазақстан республикалық басқару формасы мемлекеттік формасы
мемлекеттікбасқару билікті бөлу принципі ... ... ... ... мемлекеттегі ең жоғарғы заң шығару органы ретінде ... ... ... атқарушы биліктің басшысы Президенттің 4 ... ... Бір ... ... ... екі ... ... құқы жоқ. Президент елін өзі таңдап, ұлт мәжілісі бекітетін
министрлер ... ... ... ... ... ... ... құқықтық
мемлекет құру идеясын ұстанады деген тұжырымға келеді.
Азаттық күресінің қайраткері автономия ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік Дума
мінбесін толық пайдаланып қалуға тырысты. Сондықтан 1905 жылғы 1-ші ... ... ... пен ... осы ... ... ... белсенді әрекет жасады. Мәселен, 1905 жылдың қарашасында ... ... ... ... региондары мен Москва қалалық делегаттары
бас қосқан съезде Ә.Бөкейханов сөз сөйлеп, Дала ... ... ... ... ... ... ... мектептерінің жабылып,
цензураның шектен шыққандығын, қазақ тілінде ... ... ашық ... ... ... 14 маусымында Ә.Бөкейханов Мемлекеттік Думаға депутат
болып сайланады. Бұл туралы «Семипалатинский ... ... ... ... ... ... мұң-мұқтажын Дума мінбесінен қорғайды деген
сенімдерін білдіреді /21/.
Ә.Бөкейханов келген бетте-ақ оппозициялық күштер қатарына қосылады. ... ... 182 ... ... ... ... «Выборг
үндеуіне» (1906 жылдың 9 маусымы) қол қояды. Тек осы ... үшін ... ... ... ... ... ... тізімінен шығарылады.
Екінші Мемлекеттік Думаға қазақтардан Ш.Қосшығұлов, А.Бірімжанов,
Т.Нүрекенов, М.Тынышпаев, Б.Қаратаев, Т.Аллабергеновтер ... ... тек ... қана ... ... жақтап, қалғандары мұсылман
депутаттары тобына кіреді /22/. Бұл қазақ зиялы ... ... ... ... қалыптаса бастағанын тағы бір қырынан дәлелдейді. Бірақ ол
жер дауы, ұлт ... ... ... үнемі бірауыздылық танытып
отырды.
Ақпан революциясынан кейін ... жүйе ... ... ... Алаш ... ... болды, ел еркі өзіне тиді... Қалай
бірігемін десе де енді ел еркі ... /23/, - дей ... ... та ... сияқты ұлт болашағына, ел ертеңіне көз жіберіп, өзінің мемлекеттік
басқарудың ... ... ... үшін ... ... ... «Қазақ» газетінің «Тағы да жалпы қазақ съезі» атты мақаласында:
«Қазаққа ... ... ма, яки ... ... ма?.. ... арасындағы айырмасы: мемлекеттік автономия болса, өз Г. ... ... ... ... сол ... ... ... өзі жасап
шығармақ, барша шаруашылық ісі, темір жол, почта, телеграф сияқты істерінің
бәрі де өзінде ... Жер ... ... де ... ... Өз ... ... қысқасы, мемлекетке керек жабдықтарын өзі жайғастырып, өз қамын
өзі жемек. ... шет ... ... ... ... жалпы
мемлекет арқылы істелмек. Жалпы мемлекеттің мемлекеттік автономияда уәкілі
тұрмақ. Мемлекеттік автономияның бас мемлекетпен жалғасатын жері ... ... ... оның өз ... ... ... жолы, почта,
телеграф, әскері ... ... ... Г. ... ... Өз ... сол ... Мемлекет думасында шыққан законге қайшы
келместей закондарды шығаруға ықтиярлы болады. Уалаяттағы барша жергілікті
істерінің билігі өз ... ... ... ... ... ... қолында
болады» /2$/.
Кейбіреулер мемлекеттік (тәуелсіз) автономияны жақтаса, басқалары
Қазақстан Федеративтік Ресейдің ұлттық ... ... ... ... ... газетіндегі пікір-таластар жалпықазақ 1 ... ... ... пен ... ... тәуелсіз қазақ
мемлекетін құру» идеясын ұсынды. Ә.Бөкейханов демократиялық, федеративтік
және парламенттік Ресей ... ... ... ... ... ... 2 ... күні Ә.Бөкейханов ... ... ... ... ... тікелей байланыс желісі арқылы
В.И.Ленин және сол ... ұлт ... ... комиссары болып істеген
И.Сталинмен сөйлеседі. Ленин мен Сталинге телеграммамен ... ... ... еді:
«Әр халықтың өз билігін өзіне береміз деп шашқан закон жарлығымыз әлі
сол қалпында, айтқанымыз – ... ... ... ... ... ... қазақ съезінің қаулысын түгелімен қабыл аламыз, жалғыз-ақ
Совет өкіметін Танысаңыздар. Ол жердегі тұрған әкімшілікпен ... ... ... жария қылу жолында болатын комиссия жасаңыздар. Қазақ
сияқты тұрмысы, ғұрпы, елі, жері басқа жұртқа өз ... өзі ...... ... ... ... жасап, автономиясын жария қылуға
асығар деп білеміз. Ендігі бір ниет, бір тілектегі ... ... ... ... ... - деп Ленин, Сталин қол қойған.
Алашорда Кеңес өкіметі ыңғайына қарай өз позициясына өзгеріс енгізеді.
Біріншіден, алаштықтар өз уәдесінде тұрып ... ... ... да ... Ресейдегі орталық өкімет деп мойындайды. Екіншіден, құрылтай
съезін Кеңестердің жәрдемімен өткізуге ... ... ... ... ... ... билікті жұмысшы, солдат депутаттары
кеңесіне ... Бұл – ... ... ... Ал алғаны неде
болды?
Біріншіден, ұлттық-аумақтық автономия идеясын сақтап қалып, ... ... ... ең ізгі ... ... жерінің тұтастығын
сақтап қалды. Үшіншіден, ең жоғарғы заң шығарушы билік Алашордада қалды.
Төртіншіден, ... ... ... ... ... ... ... мекемелер сайланғанша бұрынғы жергілікті Алаш ... ... ... ... ... кеңестеріне жұмысшылар мен шаруалар
ғана емес қазақтар да сайланатыны қамтамасыз ... Бұл ... ... ... ... мен Сталин бастаған Кеңес өкіметі басшылығы уәдесінде тұрмай,
Алашордаға сатқындық жасады.
Алаш автономия жариялау барысында алаштықтар ... ... ... талаптарын толық қабылдады. Кеңес басшылығы Ұлт істері жөніндегі
халық комиссары И.В.Сталин ... ... ... ... ... Екатеринбург, Түркістан өлкесінің Халық Комиссалар Кеңесі және
басқаларға арнап ... ... ... ... ... екіжүзділігі тайға таңба ... ... Бір ... Алаш ... тани отырып, екінші жағынан
«олардан автономияны алу қажет» дейді. Сөйте ... ... ... өкіметінің кезектегі міндеті» деп жариялап, оны тек ... құру ... ... ... шарт ... ... ... да шаралар бар. Біріншіден, ... ... деп кінә ... Кеңестер ұғымы бойынша
буржуазиялық ... бәрі жау ... ... ... ... ... ... танитынын құптап, іле-шала олардың «ішкі ... ... ... айыптайды.
ХХ ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының саяси-құқықтық, қоғамдық ой-
пікірінің қалыптасу процессі мен ... ... ... ... қарастыруы нақты себеп болды.
Ал, ақпан революциясының жеңісі қазақ қоғамы үшін ... ... ... ... бірі ... Осы ... ... жергілікті қазақ
зиялылары қоғамдық-саяси қызметке араласуларына мүмкіндіктер ... ... ... қол ... ... ... ұйымдық жағынан
бірігіп, мемлекеттік басқару істеріне араласа бастады. Кемшіліктеріне
қарамастан ... ... ... ... ... ... мүддесін қорғайтындай дәрежеге жетті. Ақпан буржуазиялық-
демократиялық революциясы мен ... ... ... ... ... ... ... табылады. Сонымен қатар, осы кезеңде қазақ халқының
ұлт-азаттық күресінің тарихындағы мемлекеттілік мәселесі тұтастық маңызға
ие болып, идеялық тұрғыда Алаш ... қол ... ... ... ... ... өкіметінің 19 ғасырдан басталған
Қазақстанда ... ... ... ... ... бастап, 20 ғасырдың басындағы ... ... ... ... ... ... бірге Ақпан революциясы
тұсындағы қазақ зиялыларының мемлекеттілік үшін ... мен ... ... қазақ зиялыларының қызметтеріне баға беру болды. Кеңес
өкіметі кезеңіндегі қазақ зиялы қауымының ұлттық ... ... сол ... ... ... Қазақ зиялыларының ұлттық мемлекет
құруға бағытталған ... ... ... ... ... ... беттері арқылы талдау жасау негізінде сол уақыттағы ұлттық
идеялар, бүгінгі күнде бастан кешіріп отырған ... жол ... ... XIX ... қазақ мемлекеттігінің жағдайы және оның мәселесі //
Егеменді ... ... және ... ... ... конференция материалдары.-
Алматы: ҚазМЗА, 2000. 108-118 бб.
2. Байтұрсынов А. Ақ жол. А., 1991, ... ... А. ... ... ҚР ОМА, 64-қ., 1-т., ... ... Бұл да ... 87-б.
6. ҚР ОМА, 64-қ., 1-т., 5832-іс, 93-б.
7. Жетісу облысындағы қырғыз-қазақ жайы // «Қазақ», 1917, №254.
8. Ата қонысынан айырылған ... жайы // ... 1916, №179; ... // ... 1914, ... ... ... қазағына // «Қазақ», 1917, №255.
10. Би һәм билік туралы // ... 1914, ... ... не сөз? // ... 1913, №15.
12. Ата-бабасынан бері кеңшілікті сүйе келген қазақ ... // ... ... ... ... // «Алащ», 1917, №15; Қандай үкімет ... ... 1917, ... Жасасын, Алаш, жасасын! // «Сарыарқа», 1918, №28.
15. Алаш автономиясы // ... 1918, №28; ... күйі ... 1917, №22.
16. Алаш-Орда. Сборник документов. Сост. Н.Мартыненко. А., 1997, ... ... ... русских переселенцев в ... ... ... 1926, ... ... 1913, №23, ... «Қазақ», 1914, №74, 17-тамыз.
20. Өзбекұлы С. Барлыбек Сыртанов. А., 1995, 35-б.
21. «Семипалатинский листок», 1905, 8-желтоқсан.
22. «Семипалатинский листок», 1906, ... ... ... ... ... до ... ... 1987, 55-б.; Озғанбай Ө. Ресей ... ... ... ... ... ... ... и стенографический отчет. 2-й созыв.
СПб., 1907, 27-33-б.
25. «Қазақ», 1917, №226, 22-сәуір.
26. Сонда, №234, ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Вебердің социологиясы және «веберлік қайта жаңғыруы»12 бет
Жаратылыстанудың ғылым мен мәдениет системасындағы орны3 бет
Кәсіпкерлік капитал5 бет
Нарық және иерархия30 бет
Нарық және иерархия туралы22 бет
Нарықтық экономиканың элементтері, қызмет ету принциптері32 бет
Нақты газдар17 бет
Қазіргі кездегі қоршаған ортаның химиялық заттармен ластануы66 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
Қазақстан Республикасы ұлттық банкінің ақша-несие саясатын жетілдіру бағыттары9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь