Банк ісі, банктердің пайда болуы, банктердің негізгі операциялары

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .1.2

I Банктің теориялық негіздері.
1.1.Банктің пайда болу тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2.3.
1.2.Банктің мәні,түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.6
1.3.Банктің нарықтық экономикадағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7.9

II Қазақстан Республикасындағы банк ісі.
2.1.Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасу тарихы және дамуы ... .10.12
2.2.Екі деңгейлі банк жүйесін құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32.33

III Қазақстан Республикасындағы банк ісін жетілдіру мәселелері.
3.1.Банктік жүйеде реформа жүргізудің қажеттілігі ... ... ... ... ... ... 34.37
3.2.1995.2005жж. аралығында Қазақстанның банктік жүйесін реформалау бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 38.39

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...39

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
Кіріспе

Банктердің керемет мүмкіндігі мен оларды басқа қаржылық институттардан ерекшелейтін сипаттама – ақшаларды құру несиелік жүйенің икемділігімен іске асады. Өзінің депозиттік және несиелік операцияларымен банк уақытша бос ақша қаражаттарын шоғырландырып, оларды несие түрінде ұсынады, сонымен, олар халық шаруашылығын ақшаға деген қажеттілігін қанағаттандырады, яғни жаңа жолмен қаражаттарын құрайды. Сонымен қатар, банктер өз қызметі үрдісінде ақшалардың бір бөлігін жояды. Бұл клиенттің банктегі өз шотынан ақшаны аудару арқылы өтелен кезде болады.Банктің орындайтын операцияларының экономикалық мазмұны мен көлемі – банкті ұйымдастырушылық жағынан құрудың негізгі критерийі болып табылады. Банктің негізгі қызметтері: уақытша бос ақша қаражаттарын шоғырландыру, экономика мен тұрғындарды несиелендіру, қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру мен жүргізу, инвестициялық қызмет пен басқада қаржылық қызметтер.Банктердің ақша қаражаттары оларды табысты орналастыру мақсатында салымдарға тарту жұмыстары депозиттік (пассивтік) операциялар деп аталады. Экокномика мен тұрғындарды несиелендіру – банктік қызметтің ерекше оьлысына және ьанктердің активтік операцияларына жатады. Осыған байланысты банктер несиелік институттарға жатады. Несиелік операциялар – бұл несие беруші мен несие алушының арасында біріншінің екіншіге ақша қаражаттарын төлемділік, мерзімділік және қайтарымдылық шартымен беруі бойынша қарым-қатынасы.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1) Баян Көшенова, "Ақша,несие,банктер,валюта қатынастары" Алматы 2000ж.
1) С.Аманжолов, "Қазіргі кездегі ақша-несие саясаты және банк жүйесін
реформалау" Ақиқат – 1996ж.
2) "Қазақстанның банк секторы,даму кезеңдері және қазіргі жай күйі"
(Егемен Қазақстан 2000 – 24 наурыз)
3) С.Мақыш "Коммерциялық банктің қаржылық қызметін басқару"
(Экономика негіздері – 2005)
4) Белгібаева Құралай,Мұханбетова Сабира "Қаржы және Банк
статистикасы"
5) Мақыш Серік Биханұлы, "Банк ісі" Алматы Қазақ университеті – 2004ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН   РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ БЕРУ МИНИСТРЛІГІ
"Экономикалық ... ... ... Банк ісі, банктердің ... ... ... ... ... ... ... пайда болу
тарихы.............................................................2-3.
1.2.Банктің
мәні,түрлері................................................................
.........3-6
1.3.Банктің нарықтық экономикадағы
ролі.........................................7-9
II Қазақстан Республикасындағы банк ісі.
2.1.Қазақстанда банк жүйесінің ... ... және ... ... банк ... ... Республикасындағы банк ісін жетілдіру мәселелері.
3.1.Банктік жүйеде реформа жүргізудің
қажеттілігі........................34-37
3.2.1995-2005жж. аралығында Қазақстанның банктік жүйесін реформалау
бағдарламасы..............................................................
.... 38-39
Қорытынды...................................................................
............................39
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
..40
Кіріспе
Банктердің керемет мүмкіндігі мен ... ... ... ... ... – ақшаларды құру несиелік жүйенің икемділігімен
іске ... ... ... және ... ... банк ... ақша қаражаттарын шоғырландырып, оларды ... ... ... олар ... шаруашылығын ақшаға деген ... яғни жаңа ... ... құрайды. Сонымен қатар,
банктер өз қызметі үрдісінде ақшалардың бір бөлігін жояды. Бұл клиенттің
банктегі өз ... ... ... ... ... ... ... операцияларының экономикалық мазмұны мен көлемі – ... ... ... негізгі критерийі болып табылады. Банктің
негізгі қызметтері: уақытша бос ақша қаражаттарын шоғырландыру, ... ... ... қолма-қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру мен
жүргізу, инвестициялық ... пен ... ... ... ... ... ... орналастыру мақсатында салымдарға тарту
жұмыстары депозиттік (пассивтік) операциялар деп аталады. Экокномика ... ...... ... ерекше оьлысына және
ьанктердің активтік операцияларына жатады. Осыған ... ... ... ... ... ... – бұл ... беруші мен
несие алушының арасында біріншінің екіншіге ақша қаражаттарын төлемділік,
мерзімділік және ... ... ... ... ... ... ... негіздері.
1.1. .Банктің пайда болу тарихы
Несие жүйесінің негізгі буыны – банктер. Себебі масштабы және ... ... ... басым көпшілігі банктер ... ... ... пен кәсіпорындардың, акционерлік қоғамдар мен
жауапкершілігі ... ... ... мен
ауруханалардың, институттар мен бала ... және ... бос ... ... оларды іс-жүзіндегі капиталға
айналдырды.Сонымен қатар банк төлем, ... ... ... сақтандыру
және т.б. көптеген сан алуан операциялар ... ... ұғым не, ол ... пайда болды деген ... ... ... ... ұғым ... сөзі "bank" – орындық, "айырбас
орындығы – айырбас орны" дегенді білдіреді.Тарихта банктің ең жай ... ... ... ... ақшаны несиеге алған жағдай жаңа ... ... ғғ. ... ... ... ... алып ... Грецияда, Римде зәулім ғимараттар салған. Ал феодализмге өту
кезінде тауар-ақша ... және және ... ... ... ... ғғ. Сауданың кең өрістеуіне байланысты төлем делдалы ретінде банк
ісі қарқынды өрістей бастаған. Орта ғасырда банк ... ... ... ... ... ал ерте капитализм ... ... ... алғашқы ізашарлары Флореннция мен Венецияда
1587 ж. Айырбас ісінің ... , яғни әр ... ... мен қалалардың
ақшасын айырбастауда пайда болды. Банктердің ... ... ... қабылдау мен ақшасыз есеп айырысуды жүргізу болған. ... ... ... мәні – екі ... ... ... кітабына бір
шоттан екінші шотқа белгілі бір соманы аударып жазу. Кейінірек ол сондай
негізде Амстердамда (1609ж.) және ... (1618 ж.) ... ... ... анайы тұрі еді. Бұл кезде банктер саудаға және есеп ... ... ... ... өндірістік капиталдың қайталама
айналымымен байланысы аз болды, несие ақшаларын шығару ... де ... ... ... ... ... өндірістің , өнеркәсіп және
сауда капиталдарының қажеттіліктерінен пайда болды. Натуралды шаруашылықтың
ыдырауы, сауда мен тауар айналысының дамуы есеп ... ... ... ... ... көшу ... ... көп бөлігін ақша
түрінде төлеуге мәжбүр етті. Тұрақты ақша айналысы ... ... ... мен ... ... ... етуді банктер өздеріне алды.
К. Маркс банктердің пайда ... ... ... ... ... ... ... болды, себебі ол ерекше сала ретінде барлық таптардың
ақша мезанизмін қамтамасыз ... ол ... ірі ... ... ... ... "несие ісінің екінші жағы - өсім әкелетін капиталды
да" басқарады . Өйткені банктер фирмалар мен ... ... ... ... ... ... шоғырландырып және оны несиеге беру арқылы несие үшін
ақы алып, табыс табады. Банктер іріленген сайын тұтас несие беруші ... ... ... ... ... ... мәні, түрлері,атқаратын қызметтері.
Банк ісі – қарыз капиталын жинақтаумен және оны бөлумен шұғылданатын
кәсіпкерліктің ерекше түрі. ... ... ... ... ... Олар ақша ... мен несие беруші қатынастарын ұйымдастырумен
ғана шұғылданып қоймай, сонымен қатар банктер арқылы халық ... ... ... ... ... сатып алу-сату, ал
кейбір жағдайларда делдалдық ... және ... ... ... айтылған жағдайларды қорыта келе банктің атқаратын қызметтерін
негізінен төмендегідей топтастыруға ... ... бос ақша ... ... ... және оны ... кпиталына
айналдыру.
2. Кәсіпорындарға, мемлекетке, жеке адамдарға ... ... ... операция жүргізу.
3. Ақша айналымын реттеу.Банк - әр түрлі шаруашылық субъектілерінің төлем
айналымы жүретін орталық. Банк ... есеп ... ... ... ... капитал және ақша айналымын мүмкіндік туғызады.
4. Айналымға несие құралдарын шығару. Банк клиентін тек жинаған ... ақша ... ... ... ... ... ... вексельдерді шығарумен де несиелейді.
5. Экономикалық және қаржылық кеңес беру.
6. Орындайтын айрықша қызметтеріне байланысты банктер: эмиссиялық ... емес ... ... ... банк - ол айналысқа ақша ... ... ... бар, ... ... ... Әр ... орталық банк
әртүрлі аталады. Мысалы, бұрынғы КСРО-да ол мемлекеттік деп, ал ...... ... Ұлттық банкі ... ... ... ... ...... ақша
бірлігін шығару, банктерге ерекше тауар – ақша белгісін сату және ... ... ... ... ... Ол – ... екі ... жүйесінің – жоғары деңгейіндегі банк.
Мемлекеттегі басқа банктердің барлығының да ақша ... ... жоқ ... емес ... Олар коммерциялық, инновациялық,
ипотекалық және ... ... ... ... клиенттерге көрсететін
қызмет түрлерін үнемі ұлғайтып тұратын әмбебап ... ... Ал ... ... ... ... маманданған банктер.
Инвестициялық және инновациялық банктердің екі түрі де ұзақ ... ... ... ... яғни олар ... акция және
басқа бағалы қағаздар шығару ... ақша ... ... ұзақ ... ... ал ... ... технологиялық жаңалықтарды өңдеуді
және оны ... ... ... - ... және ... ... ... ұзақ мерзімге несие береді. Олар ипотекалық облигация, ... ... ... ... сату арқылы ақша жинақтайды.
Коммерциялық банк – кәсіпорындар мен ұйымдарға, ... ... және ... ... ... ... банктер. Бұл олардың
басқа арнаулы несие мекемелерінен ... Ал банк емес ... ... өзгешелігі олар тек кейбір банктік операциялар
жүргізумен және ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты - неғұрлым жоғары пайда табу.
1.3. Банктің нарықтық экономикадағы ролі.
Банктік жүйе – ... ... ең ... және біртұтас
құрылымдарының бірі.
Банктердің және тауарлы-ақшалай қарым-қатынастардың ... ... ... жүрді және де олар бір-бірімен өзара тығыз байланысты.
Банктер халық шаруашылығы қызметінің барлық деңгейіндегі басқарумен тікелей
байланысты болады. Олар ... ... ... ... қатысушыларының
экономикалық мүдделерін қанағаттандыру жүзеге асырылады. Осы кезде банктер
қаржылық делдал ретінде ... ... ... ... және ... ... үрдісінде босаған басқа да бос ... ... ... ... ... уақытша пайдалануына
береді,ақшалай есеп айырысу жүргіжеді және экономика үшін басқа да ... ... ... ... ... ... мен ... айналысына тікелей ықпал етеді.
Қаржылық делдалдар осылай қоғамға ақша капиталын ... ... ... ... ету арқылы маңызды халық
шаруашылығы қызметін атқарады.
Банктер нарықтық экономикада басты ... ... ... ... ... ... олар ақша ... тауар болатын, жаңа талаптар
мен міндеттемелерді жасады. Клиенттердің салымдарын қабылдау ... ... ... жаңа ... жасаса, ал қарызды беру арқылы қарыз ... ... ... жаңа міндеттемелер мен талаптарды жасау үрдісі ... ... ... ... беруші қарыз алушыға және соған қатысты
қаржылық институттар ... ... орын ... қаржылық
ресурстардың құйылуы қаржылық делдалдық деп аталады.
Қаржылық-несиелік институттардың қаржылық делдалдар ретіндегі ролі.
|Қаржылық институттар: ... ... ... зейнетақылық қорлар, инвестициялық|
|қорлар ... ... ... ... компаниялар, |
|үкімет, жеке тұлғалар) ... ... ... ... ... үкімет, жеке |
|тұлғалар) ... ... ... ... ... ... ... |
|ұзақ мерзімді капиталдар нарығы ... ... ... ... ... және ... жол- ... жеке ... және ... ... ақша қаражаттары ... ... ... ... ... жолымен Нарықта акциялар, облигациялар
акциялар, облигациялар және және ... да ... ... да ... ... ... сату арқылы алынған ақша ... ... ... ақша ... ... ақша ... ... ... ... жалпы ақша
қаражаттарының "тобын" құрайды және де оларды жұмыс істеп тұратын ... ... ... ... ... талаптарды қанағаттандыра
алады.
Шаруашылық органдар мен тұрғындардың қаржылық-несиелік қызмет көрсетуін
ұйымдастыру және несиелік жүйенің ... етуі ... ... ... роль ... ... банктер момполистерге айналады және барлық
қаржылық капитал арқылы нақты ... Олар тек ... ... ұдайы өндірістің барлық фазасының аясына ғана кіреді. Несиелік жүйе
"ертегідей күшке" ие бола ... ... ... ең ... ... ... К.Маркс келесіде "Ағылшын банкісі сияқты мекеменің сауда
мен өнеркәсіпке билік етуіне" назар аударады. Банктер шаруашылық ... ... ... ... ... ... ескеріледі.
Банктік жүйенің мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... мен ... ... ... де банктер
басқарудың кішгірім жүйелері ретінде экономиканы басқарудың жалпы мақсатына
жетудің ... ... ... тән жеке ... орындайды.
Экономиканы басқару органы ретіндегі банктің ролі оның ... ... ... және банк ісін ... ... ... ... табады.
Экономиканы басқару процесінде ... ... ... ... ... ал әр ... экономикалық
қатынастары ең алдымен мүдде ... ... ... ал ... ... ... яғни оны ... фактор болып табылатын әдістемелерді
пайдланады. Мүддені осылай деп түсінуден келесі туындайды, яғни оларға
қажеттіліктерді ... ... ... ... ... алуды талап етеді), өзгермелі жағдайларға бейімделу мен ... ... ... ... ... банк ісі.
2.1.Қазақстан Республикасындағы банк жүйесінің даму тарихы.
Кеңес ... ... ... ... ... бірі
болғандықтан оның дербес банк-несие ... ... жоқ. ... ... ... ... жүйесінің филиалдары мен
бөлімшелері қызмет көрсетті. Сондықтан Қазақстанда банк ... мен ... ... төңкерісіне дейінгі патшалық Ресейдің және КСРО-
ның банк жүйесінің тарихымен тығыз байланысты.
Ресейдің банк жүйесі ... ... банк ... қарағанда әлдеқайда
кеш қалыптаса бастап, өз баму жолында ... ... ... ... XVIII ғ. ... жартысында мемлекеттік ( қазыналық) банк түрінде
пайда болып,, XIX ғ. аяғы және XX ғ. ... ... банк ... негізінен
мынадай банк-несие мекемелерінен құрылды:
• мемлекеттік банк (1860ж. ... ... ... (252 ... және жер банктері;
• көп буынды жеке банктер: ... ... (49 ... бар ... ... ... ... (83), коммерциялық банктер (32),
несие-жинақтау серіктестіктері (729) және т.с.с.
Бұлардан басқа банктік операциялардың ... ... ... ... ... ... жүргізу үшін клиенттердің қаражатын
тартумен шұғылданатын ... ... ... ... ... ... ж. ... төңкерісінен кейін банк ісін ұйымдастыруды мемлекеттік
монополиялы түрде өз қолына алып, ... жеке ... ... басқа несие мекемелері Мемлекеттік банкпен біріктірілді. Сонымен қатар
Кеңес үкіметінің алғашқы ... ... ... шетел капиталының қатысуымен мемлекеттік және басқа банктер
құрыла бастады. 1922 ж. Тұтыну кооперациясының ... және ... ... ж. ... ... ... ... сауда банкі құрылып, оның
акционерлері мемлекет, кооперативтік және ... ... ... Ол ... ... ... ... болып, сыртқы сауда операцияларын
және халықаралық есеп айырысу жұмыстарын жүргізді. Сөйтіп 1925 ж. ... ... ... ... ... банкі және ауылшаруашылық банкі
болды. Сондай-ақ орталық коммуналды банкі (Цекомбанк), Кооперативтік ... және ... , ... , ... (Қиыр Шығыс, Орта Азия)
банктер құрылды. Ұсақ тауарлы өндірістің дамуына байланысты ... ... ... ... ... ... ... болды.
1927 ж. КСРО Орталық атқару комитеті мен Халық комиссариаты Кеңесінің
"Несие жүйесін құру принциптері ... ... ... ... банк жүйесін
тікелей басқару Мемлекеттік банкке тапсырылды. Сол қаулыға сай маманданған
банктер және банктердің ... ... ... ... ... ... ... мерзімді және ұзақ мерзімді несие түрлері бойынша да
ажыратылды. 1928 ж. Өнеркәсіп банкі мен ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді несиелеу Банкіне ... ... ... ... шаруашылық салаларының бәріне олардың
тоқсандық жоспарларына жж. банктердің өзіне тән ерекше ...... беру ... ... ... ... ... түріне
айналды.
1930-1932 жж. жүргізілген несие реформасы елдегі банк жүйесінің
дамуындағы жаңа кезеңнің ... еді. Бұл ... 1929 ж. ... халық
шаруашылығын өркендетудің бірінші ... ... ... елді
индустрияландыру және ауыл шаруашылығын ұжымдастыру мемлекеттік бірыңғай
жоспар бойынша орталықтан қаржыландыруы қажет еді. Ол үшін ақша ... ... ... одан соң ... түрде шаруашылық
салаларына бөліп беру керек. Бұл ... оған ... ... қаражатын
өз бетімен жоспарсыз бөлумен шұғылданған ... ... ... ... ... қоса ... өнеркәсіп орындары ... ... ... ... есеп ... ... ... жүргізіп, банк
бақылауынан тыс қалды. Іс жүзінде банктің несие алушымен, яғни ... ... ... ... ... ... ... бірін-бірі
несиелеуі (яғни коммерциялық несие) тікелей мемлекеттік жоспарлы басқарумен
қайшы ... ... ... қатынастарын түбегейлі өзгерту қажеттілігін
тудырды.
Несие реформасын жүргізу үшін елде біраз алғы шаралар жүргізілді.
Біріншіден, бұл кезде экономика ... ... ... ... және олардан жеке капитал ығыстырылды, Сөйтіп, 1930 жылы мемлекеттік
сектордың ... үлес ... ... ... саудада 97,2%-ке,
ал бөлшек саудада 86,5%-ке жетті. Ауыл ... ... ... шаруашылықтар тауарлы астықтың 55%-ін өндірді.
Екіншіден, халық шаруашылығын ... ... ... ... аса ... 1928 ж. ... ... өркендетудің бірінші
бесжылдық жоспары дайындалып, олар шаруашылықтың әрбір буынына жеткізілді.
Жоспар ... ... және ... ... ... ... негізгі буыны - өнеркәсіп мекемесі шаруашылық
есепке көшірілді.
Төртіншіден, ... ... ... шығарып, оның орнына
есеп айырысуды тек банк арқылы жүргізудің және қысқа мерзімді несиені ... ... ... 1929 ... 1 ... халық
шаруашылығына берген қысқа мерзімді несиенің 80%-ке жуығы банктер ... ... екі ... банк ... ... Республикасының қазіргі банк жүйесінің ... 1990 ... ... Жоғары Кеңесі қабылдаған "Банктер және банк
қызметі туралы" ... ... ... ... сәйкес республикада екі
деңгейлі банк ... ... ... (бірініші) деңгейдегі банк – ҚазКСР-
ның Мемлекеттік банкі және төменгі (екінші) деңгейдегі банк – коммерциялық
банктер жүйесі.
Банк - ... ... бар, ... ... есеп және өзін-өзі
қаржыландыру негізінде қызмет жасайтын заңды ... Ол ақша ... ... және ... ... ... жүргізетін мекеме. Қазақ
Кеңес социалистік ... ... ... несие
ресурстары осы Заң шыққан күннен бастап Республика меншігі болып саналады.
Мемлекеттік банк республиканың меншігі және оның ... ... ... ... ... біртектес ақшаны пайдалану ... ақша ... ... мәселелері Одақтық шартта көрсетілген. Оның
айналымға монополиялы құқықпен ақша ... ... ... ... ... ... кассалық жұмысын жүргізуге,
республика территориясында коммерциялық банктер ашуға рұқсат беретін ... банк осы заң ... ... ... ҚазКСР-ның Жоғары
кеңесіне есеп береді. Мемлекеттік банктің басқару органы – оның ... ... ... Жоғары кеңесі 6 жыл мерзімге бекітеді.
Банктің құрылымы мен міндеттері оның ... ... ... ... мен ... ... ... үшін республика территориясында коммерциялық банктер мен
басқа несие ... ... ... ... ... ... және ... Мемлекеттік банкісінің нұсқаулары мен ережелерін
басшылыққа ... ... ... ... ... мен ... ... мекемелері мемлекеттік, ұжымдық, жеке
және аралас (шетел капиталы қосылған) меншікте болуы мүмкін. ... сай ... банк деп ...... ... ... ... иелігінде, немесе акционерлік капиталдың
басымбөлігі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... болғанда есептеледі.
Коммерциялық банктер өздерінің акционерлер жиналысында қабылданған
Жарғысы бойынша қызмет ... ... ... республика территориясында
шетел мекемелерімен бірігіп құрылған коммерциялық банктер қызметістеуі
мүмкін. Егер банктің ... ... ... ... емес ... ... шетел мемлекеттік, ия болмаса мемлекеттік
емес құрылымдары қатынасса, онда аралас банктің түрлері деп есептеледі.
Аралас ... ... ... ... ... ... жеке-кооперативтік. Қосылып құрылғанбанктермен
олардың филиалдарының ... ... ... ... делінген
Заңда.
Сөйтіп тәуелсіз ҚазақстанРеспубликасының банк жүйесінің қалыптасуы мен
даму жолдарын кестеде өрнектелгендей шартты түрде ... ... ... ... 1917 ж. Мен 1930 ж. ... – патшалық Ресейден қалған
банк ... ... ... ... әр ... ... банктер мен
несие мекемелері қатар қызмет істеді.
Екінші кезең, 1930 ж. Мен 1987 ж ... – елде КСРО ... ... қызмет атқарады, яғни ол ... ... ... ретінде
эмиссиялау және несие беру қызметімен қоса клиенттерге де қызмет көрсетті.
Үшінші ... ... жж. ... – елде ... ... ... яғни КСРО Мемлекеттік банкі "банктердің банкісі"
ретінде эмиссиялық, ... ... және т.б. ... ... бақылау және басқа қызметтермен шұғылданып, ал маманданған
банктер ... әр ... ... ... ... Сонымен бірге
1990 ж. Баында кооперативтік және коммерциялық банктер де құрыла бастады.
Төртінші кезең, 1991 ... ... ... ... – нарықтық банк
жүйесінің ... ... яғни ... ... ... өту ... екі ... банк жүйесінің пайда болуы және
дамуы.
Қазірігі уақытта экономикасы нарықтыұқ ... ... ... ... екі ... банк ... ... белсенді түрде одан әрі
өрістеуде. Оның бірінші ... ... ... ... ... ... ету және сол сияқты басқа қызметтермен ... ... ... ... ... көрсететін коммерциялық банктер
орналасқан. Бұл елдердің ... ... ... банк ... ... ... ... банкпен, ал кәсіпорындарды, ұйымдарды
және халықты несиелейтін крммерциялық банктерден құрылған.
Банктерді эмиссиялық және ... ... деп бөлу ... жаңа ... ... ... септігін тигізуде.
Кәсіпорындардың, ұйымдардың, кооперативтер мен ... ... ... ... үшін ... ... коммерциялық
банктер мен басқа несие мекемелері ұйымдастырылады. Коммерциялық банктерөз
жұмысында осы Заңды және ... ... ... ... ... басшылыққа алады. Клиенттерімен шарттасып қызмет көрсетеді.
Коммерциялықбанктер мен басқа несие ... ... ... ... ... (шетел капиталы қосылған) меншікте болуы ... ... ... банк ... ... және даму ... ... |1930-1987 жж. |1988-1990 жж. |1991 ... ... банк ... бір |(Одақтық бір |бастап (дербес ... ... банк ... |екі ... ... ... |маманданған ... |
| | ... ... | ... ... ... |1 Банк ... |1. Егемен Қазақс |
|мемлекеттік банкі|(оның ішінде КСРО|қайта ұйымдастыру|танда өзінің банк|
|және көптеген |Мемлекеттік еңбек|: КСРО Мембанкі ... ... ... кассалары |және маманданған |Екі деңгейлі банк|
|мекемелері ... ... КСРО ...... |
| ... ... ... және |
| ... ... ... |коммерциялық |
| |3 КСРО ... ... ... |
| ... ... ... | |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... ... банкі.| |
| | | | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... | ... ... ... банкі еліміз тәуелсіздік алғаннан
соң КСРО Мембанкінің ... ... ... 1990 ... ... ... Мемлекеттік банкі ретінде құрылып, ал
1995 жылдың наурызынан Қазақстан Ұлттық ... деп ... ... банк жүйесінің жоғары (бірінші) деңгейіндегі банк , ... ... ... ... 1995 ... 30 наурыздағы
"Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы" Заң күші бар ... ... және осы ... сай ... есеп ... ... Ұлттық банк өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын
және басқа заңдарды, ... ... мен ... ... банк – ... ... ... балансы бар, өзіне тікелей
бағынатын төменгі ... ... тіке ... ... құрылым, іс-әрекетін толық шаруашылықесеп негізінде
жүргізеді. Әр ... ... ... баж ... және ... ... Ол ... кез келген жерінде және
одан тыс жерлерде өзінің басқармасын және басқа да ... ... бар. Өз ... ... ... ... ... жүргізеді. Үкімет
Ұлттық банктің міндеттемелері бойынша жауапты ... дәл сол ... ... ... бір ... ... Ұлттық банк те үкіметтің
міндеттемелері бойынша ... ... ... ... және ... Ұлттық банк пеноның ... ... ... ... ... ... жоқ.
Қазақстан Ұлттық банкі Қазақстан Республикасы заңдарының негізінде
өзінің қызметіне қарай ... банк ... ... негізінде кейбір
банктік операция түрлерін жүргізетін барлық банктердің, банктік емес қаржы
мекемелерінің міндетті түрде орындауы үшін нормативтік ... ... ... актілер "Қазақстан Ұлттық ... ... ... Банка Казахстана" атты қазақ және орыс тілдерінде ... ... ... ... негізгі міндеті – ұлттық валютаның ішкі және ... ... ету. ... ... ақша айналымы, несие, банктік есеп айырысу мен валюталық қатынастарды
ұйымдастырады;
• ақша, несие және банк жүйелерінің ... ... ... ... ... мен ... ... шетел валютасын сатып
алу-сату және айырбастау операцияларын жүргізетін банктік және
басқа ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық саясатын жүргізеді.
Ұлттық банктің міндеті оның атқаратын қызметтері арқылы орындалады:
Біріншіден, Қазақстан Республикасында мемлекеттік ... ... яғни ... айналымдағы ақша массасының көлемін ... ... ... ... ... ... ... Егер ақша-
несиелік реттеу әдісімен инфляция деңгейін тежеу мүмкіндігі болмаған
жағдайда ... ... ... ... ... және банк операциялары
бойынша проценттік мөлшерді өзгертуге құқығы бар. ... алты ... ... бірінші кластық жай және айналмалы ... ... алып және ... ... банк ... қағаздарын шығарады, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... өтеу мерзімі бір жылға дейінгі проценттік бағалы қағаздарды сатып ... ... ... ... ... ... ... резервтердің
нормативін белгілеп, айналымда жүретін төлем құралдарының ... ... ... ... ... және
монетаны (теңге мен тиынды) эмиссиялау. Ол үшін ... банк ... ... мен тиындардың пішіні (дизайн), олардың қажет мөлшерін
анықтап, дайындығын ... ... ... қолма-қол ақша қаражатын шығаратын, теңге мен тиынның
қома-қол ... ... алып сату ... айналысқа түсіруді
ұйымдастыратын айырықша құқығы бар. ... ... ақша ... ... оларды жаңасымен айырбастап, тозығы жеткендерін
жоюмен шұғылданады.
Үшіншіден, банктердің ... ... ... Ол үшін Ұлттық банк
республикадағы қайта қаржыландыру ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен және ... ... ... несиені алты ай мерзімге береді. Ұлттық банк – екінші
деңгейдегі ... үшін ... ... ... ... Несие ұлттық
валютамен де, шетел валютасымен де, сондай-ақ ... ... ... ... етілмеген несиені Ұлттық банктің басқармасы белгіленген
тәртіппен және ... ... ... ... есеп ... мен ... анықтап, қазақстандық теңгемен жүргізілетін
банкаралық ... өз ... және ... ... ... ... қызметін ұйымдастырады.
Төртіншіден, үкіметтің және мемлекеттік органдардың банкі және агенті
қызметін атқару үшін ... ... ... ішкі және сыртқы
қарызын өтеуге қатысады, Қаржы министрлігінің шоттары бойынша ... ... ... үшін ... іс-шараларды қабылдайды. Қаржы
министрлігімен келісілген шарт ... ... ... ... ... депозиторлық ісін жүзеге асырады.
Бесіншіден, банктердің ісін бақылау және қадағалау қызметі. Ол ... ... ... одан шет жерлерде банктермен олардың
филиалдарын ашуға рұқсат және банктік операциялар жүргізуге ... ... ... банк емес ... ... және ... клиенттері
міндетті түрде орындауы үшін банк ісі, есептеу, ... ... ... ... ... ... актілер шығарып,
олардың орындалуын қадағалайды.
Банктердегі бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... формасын, тізімін, тәртібін және әдісін ... ... ... ... Банктер мен олардың филиалдарының
қызметін жергілікті жерде немесе аудиторлық ұйымдарды шақырып ... банк ... ... қызметін атқару үшін банктердің балансын, есебін
және басқа құжаттарын ... ... ... және ... бақылау қызметі. Оны
атқару үшін Ұлттық банк шетел валютасының бағалы қағаздардың ... ... ... белгілеп, шетел валютасымен жүргізілетін ... ... оның ... проценттік мөлшер деңгейіне шектеу қояды.
Резиденттер үшін ... ... және ... ... ... Қазақстанға аудару, әкелу, әкету және салып жіберу ... ... ... ... резиденттерінің
республикадан тыс шетел валютасында шот ... ... ... ... ... шот ... рұқсат береді.
Ұлттық валютаның шетел валютасымен салыстырып, ... ... есеп ... ... ... ... және
несие-есеп қатынастарын жетілдіреді. Шетелден алынған банктік несиенің
есебінен жүргізеді.
Жетіншіден, ... ... ... ... ... қызметі. Оны атқару
үшін Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің "Бағалы
металдарға және асыл тастарға байланысты қатынастарды мемлекеттік реттеу
туралы" Заң күші бар ... сай ... ... ... ... ... алушы құқымен қатынасып, ... және ... ... алушылардан) Ұлттық банктің алтын валюта қорын
толтыру үшін ... ... ... ... ... сақтауға қабылдап, одан
әрі сақталуын қамтамасыз етіп, қажет жағдайда заңға сәйкес сатады.
Президенттің немесе ... ... ... ... ... ... үшін үкіметтік (бюджеттік) резервке алынған құндылықтарды
қабылдайды. ... және ... да ... ... ... ... және өңделмеген табиғи асыл тастарды ішкі және сыртқы нарықта сатып
алу және сату операцияларын жүргізеді.
Ұлттық банк өз шығындарын өз ... ... Оның өз ... ... ... ... бағалау шоттары және арнайы
провизияларынан (резервтерінен) құрылады.
Ұлттық банктің жарғылық капиталы 20 млрд ... ... ... ... ... ... Жарғылық капитал ... ... ... ... берген негізігі қордың құнынан және
Ұлттық банктің алған пайдасынан құрылады.
Резерв капиталы жарғылық ... ... ... Таза ... ... ... ... бойынша шығындарды өтеуге
жұмсалады.
Алтын валюта активтерін қайта бағалау шоты оларды ... ... іске ... ... есепке алуға арналады. Бұл шоттың
Ережесін Ұлттық ... ... ... ... ... ... ішкі ... тұрлаулығын қамтамасыз ету үшін құрылып және сол
мақсаттарға жұмсалады. ... ... ... ... ... алтыннан;
• банкнота, монета түріндегі шетел ... ... ... Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... құндылықтардан;
• шетел үкіметтері немесе халықаралық қаржы ... ... ... бағалы қағаздардан;
• шетел валютасындағы жай және аударым вексельден;
• өтімділігі және қауіпсіздігі қамтамасыз ... ... ... басқа сыртқы активтерден құрылады.
Арнайы провизиялар ... ... ... шығыстары есебінен
күмәнді және үмітсіз талаптарынан, оған қоса ... ... ... есеп айырысу кезіндегі шығындардан, ... және ... ... сондай-ақ жалпы провизиялардан
құрылып, оған аяқталмаған құрылыс көлемі және ... ... ... ... және ... ... ... кіреді.
Ұлттық банктің қаржылық жылдағы таза ... оның іс ... ... мен осы жылғы шығын арасындағы айырмаға тең. Шығынға шығарылып
тасталған ... ... ... оның ... ... шығарылған
банкноталар мен монеталардың амортизациясы ... ... ... ... ... резерв капиталын қалыптастыруға
жұмсалып, қалған ... ... ... ... республикалық бюджетіне
жіберіледі.
Ұлттық банктің басқарушы органы болып ... және ... ... ... Оның жоғары органы – Басқарма, ол 9 ... Оған ... ... ... бес ... ... ... бір, Республика Үкіметінен және Ұлттық ... ... ... ... ... ... және ... банктің
төрағасын республика Президенті Парламентпен келісе ... 6 ... ... Егер ... қызметтен кеткісі келсе 2 ай бұрын
алдын ала ... арыз ... ... Оны ... ... Төраға Ұлттық банктің қызметіне жауапты. Оның орынбасарларын
төрағаның ұсынысымен Республика ... ... ... мерзіміне
тәуелсіз 6 жыл мерзімше бекітеді. Төрағаның ... ... ... ... Президенті босатады. Сондай-ақ төрағаның
орынбасарлары өз еркінше қызметінен кеткісі келсе, онда 2ай бұрын ... ... арыз ... ... ... мәжілістері қажетті кезде, бірақ айына
кемінде 1 рет ... онда ... ... ... айтылған
қызметтерін орындайды, ал Ұлттық банктің күнбе-күнгі қызметін ...... ... ... ... ... ... туралы" Заң күші бар Жарлығына сай ... ... ... ... ... ... қабылдайды.
Ұлттық банктің облыстық басқармалары өз қызметін Ұлттық банк берілген
уәкілдік шегінде ... оған есеп ... ... ... ... ... құрылымы
"Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... ... 1995 ... 31 ... Заң күші бар ... екі деңгейлі банк жүйесі бар. Ұлттық банк – ... ... ол банк ... ... ... деңгейіндегі банк. Басқа
банктердің барлығы банк жүйесінің төменгі (екінші) деңгейіндегі банктер"
делінген.
Ұлттық банктің статистикалық көрсеткіштері ... 2000 ... ... екінші деңгейдегң 55 банк тіркелген: оның ішінде 1 мемлекеттік
банк, яғни жарғылық капиталының 100%-і республика үкіметінің ... 1 ... ... 22 ... ... ... ... емес банктердің еншілес банктерін қосқанда) банктер, ... ... 17 ... ... ... ... тіркеуден
өткен 44 ломбард, 7 несие серіктестігі және ... ... ... 46 ... ... бар, атап ... Қазақстан Республикасы
Қаржы министрлігінің Қазыналық департаменті, оның 14 ... ... ... ... ... Ұлттық банктің Қазақстандық банкаралық есеп
айырысу орталығы; "Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты ... ... ... ... ... ... орталығы",
Республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорыны; "Қазақстандық қор ... ... ... Орталық депозитарийі" ЖАҚ; "Кіші кәсіпкерлікті дамыту
қоры" ЖАҚ; "Қауымдастықтарды ... ... ... Қоғамдық қор;
"Ауыл шаруашылығын қаржылық қолдау қоры" ЖАҚ; ... ... ... ... ... және жабу ... агенттігі" ААҚ;
"Шағын несие" үкіметтік емес ұйым" Қоғамдық қор және т.б.
Қазіргі Қазақстанның нарықтық банк ... әр ... ... ... мен ... мекемелері қызмет істеуде. ... ... ... банк – ... қаулысымен құрылған екінші ... ... ... қорының иеленушісі үкімет.
Инвестициялық банк – негізінен тікелей және ... ... ... ... ... ... ... құрылған банк – акциясының 50 проценттен астамы
төмендегі иеленушілердің ... ... және ... ... ... банк:
• Қазақстан Республикасының резиденті емес;
• Қазақстан Республикасының резиденті – заңды тұлға, акциясының ... ... ... ... ... ... және немесе басқаруында;
• Қазақстан Республикасының резиденттері еместің қаражатын басқаратын
сенімді адамы – республиканың резиденті.
Мемлекетаралық банк – ... ... ... құрылған банк,
оның жарғылық қорының иеленушісі – Қазақстан үкіметі және келісімге ... ... ... емес ... ... – Ұлттық банктің лицензиясы негізінде
кейбір банктік операция жүргізуге құқы бар банк емес заңды ... банк – ... мен ... ... халыққа
тікелей және жан-жақты кешенді қызмет көрсететін банктер. Бұл ... ... ... мекемелерінен айырмашылығы. Ал банк емес ... ... ... олар тек ... ... операциялар
жүргізумен және кейбір қызмет түрін көрсетумен шұғылданады. ... ... ... - неғұрлым жоғары пайда табу.
Егер банк ... банк ... және банк пен ... ... ... ... банктер мен мемлекет ... ... ... ... ... міндеттемелері бойынша
тек мемлекеттік банктің ... ... тек ... ... ... салған қаражаты шегінде ғана ... ... ... Республикасының резиденттері - ... ... ... ... олардың жарғылық қорындағы Үкіметтің
үлесіне пропорционалды міндеттеме алып жауап береді.
Банктік заңдарға сәйкес банктер үшін ... ... ... ... ... қызметтерге тыйым салынған және шектелген:
• Банктердің, мемлекеттік емес ... ... ... ... ... жөніндегі компаниялардың, инвестициялық
қорлардың, сақтандыру ұйымдарының, лизинг беруші ұйымдрдың, ... қор ... ... ... заңды тұлғалардың (шығарған
акцияларының жалпы санынан бір элементтің акциялары он бес проценттен
аспайтын ... ... ... банктердің қатысуына;
• Қаржы нарығының инфрақұрылымдық бөлігі болып табылатын және ... ... ... асыратын заңды тұлғалардың және банк
операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... қатысуына;
• Бағалы қағаздар нарығында кәсіби қызметті жүзеге асырушы ұйымдардың
жарғылық капиталына банктердің қатысуына;
... ... ... ... жоқ ... ... мен
істерін басқару жөніндегі қызметке тыйым салу қолданылмайды.
Осы айтылғандай заңды ... ... ... ... ... ... банктерге мынадай қызметтермен шұғылдануға рұқсат
етілген:
• Банк операцияларының жекелеген түрлерен жүзеге ... ... ... ... ... үшін ... маманданған
бағдарлмалық қамтамасыз етуді жүзеге асыруға;
• Кез келген ақпарат тарату түрлерінде банк қызметінің ... ... ... ... өз ... ... заем ... кепілге берген мүліктерін заңдарда ... ... ... ... ... ... ... кеңес беру қызметін
көрсетуге;
• банк қызметіне байланысты ... ... ... беру ... ... қаржы саласындағы мамандардың біліктілігін көтеру жөніндегі
оқуды ұйымдастыруға.
Банк жүйесінің екінші деңгейіндегі банктер өз қызметтерін ... ... ... және ... бірлескен жобаларды іске асыру,
сондай-ақ басқа да ортақ мақсаттарын орындау үшін ... ... ... құруға құқылы.
Ассоцияциялар (одақтар) – коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... мөлшерді реттеу, несие беру
және басқа банктік қызметтер жағдайларын үйлестіру ... ... ... кез ... ... және оның ... ... өзінің еншілес банктерін, филиалдарын және өкілділіктерін ашуына
болады. Еншілес (дочерный) банк – жарғылық ... елу ... ... ... бас ... ... ... екінші деңгейдегі банк. Ол
– дербес заңды тұлға.
Банктер ... ... ... ... құқы жоқ ... ... қоғам формасында ұйымдастырылады. Егер банк Ұлттық банктің
депозит қабылдауға ... ... ... кейін бір жыл ішінде
үздіксіз шығынсыз қызмет істеп және ақша формасында несие ... ... жыл бойы ... банк бекіткен лимиттер мен міндетті нормаларды орындаған
жағдайда ашық типтегі ... ... ... ... құрылады. Банкті
құрушы акционерлердің ол ашық типті акционерлік қоғам ... ... ... қандай да болсын қосымша артықшылықтары болмайды немесе
олар басқа акционерлерге ... ... да бір ... ... ... және ... ... Респуликасының резиденттері
және резиденттері емес – заңды және жеке тұлғалар болуы мүмкін. ... елу ... ... ... ... ... мен ұйымдар банктің құрылттайшысы және акционері бола алмайды.
Банкті құрушылардың (акционерлердің) бірден-біреуі оның құрылуы ... ... одан ... де ... дауыс құқығы бар акциясының жиырма бес
проценттен астамы тікелей ... ... ... және ... Бұл шектеудің мемлекеттік, мемлекетаралық банктер мен бас ... ... ... жоқ ... айта ... жөн.
Банк құрушы заңды немесе жеке тұлға Ұлттық банкке банк ... ... үшін ... беруі керек. Арызға келесі құжаттар қоса тіркеледі:
• жаңадан құрылатын банктің құрылтай құжаттары: құрылтай шарты, ... ... және ... ... ... ... ... туралы мағлұмат (Ұлттық банктің белгіленген тізімі
бойынша), құрылтайшы-заңды тұлғаның ... екі ... ... ... қаржылық жағдайлары туралы аудиторлық
фирманың (аудитордың) қорытындысы;
• егер құрылтайшылардың ... ... одан көбі ... резиденті болмаған жағдайда: сол мемлекеттің
мемлекеттік немесе қадағалау ... ... ... жарғылық қорына қатысуға берген жазбаша рұқсаты.
Ұлттық банк – банк ашуға ... беру үшін ... ... да ... ... алуы мүмкін.
Банк құрылтайшылар шарты негізінен құрылып, өзінің жарғысына сай
қызмет ... Банк құру ... ... шартында шаруашылық
серіктестіктері туралы заңда қарастырылған ... ... ... ... ... ... керек:
• құрылтайшылар туралы мәліметтер , оның ... ... ... ... ... және ... мекені, сондай-ақ оларды мемлекеттік
тіркеуден өткізгендігі туралы анықтама (заңды тұлғалар үшін), жеке
тұлғалар үшін – аты, ... ... жері және жеке ... ... ... ... ... санаты (категориясы) және көрсетілген құны туралы
мәліметтер.
Банктің жарғысында ... ... ... заңда
қарастырылған мәліметтерден басқа міндетті түрде төменгі анықтамалар болуы
керек:
• Банктік толық және қысқартылған фирмалық атауы;
... ... ... мен ... ... туралы
белгілер;
• Банктің қорларын құру және пайдалану принциптері;
• Банктің басқару органдарының қаулы ... ... оған ... ... ... ... сұрақтардың тізімі.
Ұлттық банктен басқа банктер өзінің атауына кез келген тілде ... ... ... ... деген сөздерді келтіруге, дәл сол
сияқты мемлекеттік банктен басқа ... ... ... ... ... ... қоры оның ... қамтамасыз етіп, банктік
операциялар жүргізудің ... көзі ... ... Алғашқыда ол
(мемлекеттік банкті қоспағанда) акция сату ... ия ... ... ... ... ... ... сатып алған акцияларына тек ақша ... ... ... ... ... банктің акциясын төлеуге оның несиеге алған,
кепілге ... және ... да ... ... ... болмайды.
Банктің акциясы алғашында нарықта ... ... ... ... ... көрсетілген құнымен сатылады. Жаңадан құрылған банктің оның
құрылтайшы құжаттарында ... ... ... елу ... банк ... ... кезге дейін, ал тіркеуден өткен күннен
бастап бір жыл ішінде ... ... ... ... ... банк ісін ... мәселелері.
3.1.Банктік жүйеде реформа жүргізудің қажеттілігі.
Қазақстан Республикасының экономикасы нарықтық ... ... ... ... жүйесін және шаруашылық қызметіне банктік
қызмет көрсету механизмін құру, ... мен ... ... етуде экономикалық әдістерді қолдану; банк пен ... ... ... өз жүйесі шеңберіндегі, оның жекелеген буындарының
арасындағы өзара қарым-қатынастар жүйесін қайта құру, яғни,жаңа құбылыстар
мен процестерді ... ... ... ... ... ... ... Республикасының банктік жүйені реформалаудың ... ... ... ... ... ... ... бар болуымен түсіндіріледі және ... өз ... ... ... кедергі етуі мүмкін деп санайды.
Бірінші категорияға (қаржылық) орталықтандырылған экономикадан мұра ... ... ... мен ... тәжірибені мемлекеттік үлестіру жүйесінің
ескі тәжірибесімен ... ... ... дұрыс орналастыру
мәселесі; екінші категория мәселелеріне банктердің ... ... ... мен ... ... ... ... Бұл
мәселелер өміршең (несие беруге ... ... және ... ... ресурстардың өміршең емес ... ... ... жол ... ... ... жүйе мекемелер мен кәсіпорындар арасында төлем
төлеулер мен есеп ... ... ... ... жыл ішінде Қазақстанның экономикасына несиелік салымдардың көбеюі
байқалады. 1992 жылдың 1тоқсанында несиенің сомасы жалпы ұлттық өнімнің ... ... ал IV ... ... ... ... несиені қайта ... ... ... ... емес ... ... ... ие бола отырып, депозиттік ресурстарды өз бетінше шоғырландыру
ынтасынан айырылуда. Бұдан басқа, ... ... ... ... банктердің жұмыстарының тиімділігі ескерілмейді, несиелік
ресурстар барлық ... ... ... ... тиімді
орналастыруға кедергі болған тағы да бір фактор – бұл төмен ... ... ... ... мөлшерлеме қарыздаға деген
қажеттіліктің көбеюіне және ... ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындардың қаржылық тәртібінің
әлсіреуіне әсер етеді.
Осылайша мемлекеттік ... ... ... ... төменгі пайызлық мөлшерлеме саясатымен ... ... ... ... әкелді.
Арнайы банктердің өздерінің кәсіпорындарын ... ... ... ...... өтіп кеткен қарыздардың ұлғаюына
әкеліп соқтырады, ал осы кезде жаңадан пайда болған, нарықтық қатынастаға
бағытталған ... ... ... ... қол ... алмады.
Төменгі пайыз мөлшерлемесінің саясаты жинақ ақшаларды ... ... ... мүмкіндік берген жоқ. Кәсіпорындар мен жергілікті
тұрғындар өздерінің жинақ ақшаларын нақты ... ... ... ... ... қорын арттырса, азаматтар өз қаражаттарына
жылжымайтын мүмлік пен ұзақ мерзімге пайдаланылатын тауарлар ... ... ... ... ... ... құнсызданудан, инфляциядан
қорғайтын ең басты құрал болып табылады. Салымдар үшін ... ... ... туындайтын шығынның орнын жаппады.
3.2.1995 ж.Қазақстанның банктік жүйесін реформалау
бағдарламасы.
Бағдарлама 1995 жылдың соңына дейін сәтті жүзеге дейін сәтті ... ... ... қол ... мүмкіндігі болжанған:
- Ұлттық банктің негізінен классикалық орталық банктерге ... және ... ... ... ... енгізуді аяқтау және оны пайдалану. Бұл өз кезегінде
Ұлттық банкке тиімді ... ... ... ... заңдармен анықталған Ұлттық банктің белгіленген негізгі
міндеттерді толығымен орындалуына мүмкіндік береді;
- Экономикалық ынталандыруды дұрыс ... мен ... ... және ... банк тарапынан бақылауды күшейту
есебінен барлық коммерциялық банктер қызметінің ... ... ... олардың капиталдандыру деңгейін
жоғарылату және халқаралық стандарттарға жақын банктер тобын
қалыптастыру;
- ... ... және ... ... дамыту және
треңдету жолдарымен оларда қалыптасатын пайыздық мөлшерлемелер
мен айырбас бағамы тұрақтылығына қол жеткізу, ал ... ... тек ... ... және ... ... ... ғана
ықпал етеді;
- республикалық бюджеттің тапшылығын Ұлттық банктің ... ... бас ... оның ішкі және ... қаржылық
нарықтарда инфляциялық емес әдістер арқылы қаржландыруға көшу;
- шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... және тиімді жүзеге асыру мақсатында ... ... ... ... ... жаңа деңгейіне қол жеткізу және
ұзақ мерзімді ұлттық төлем жүйесін дамыту;
- орта және ұзақ ... ... ... ... емес
несиелеу жүйесінің негізін қалау.
Бағдарламаның өткірлігіне ... ... ... ... ... оны жүзеге асырды.
Ең алдымен ақша-несиелік реттеудің құралдары және әдістері дами түсті.
Банктердің қайта қаржыландыру механизмдерінде маңызды өзгрістер ... ж. ... ... ... ... ... беру тоқтатылды.
Орталықтандырылған көздер, есебінен берілетін несиелердің көлемі ... ... ... ... ... негізінен Ұлттық банктен
көшті және олар өз кезегінде экономиканы несиелеуді шаруашылық ... бос ... ... ... ... ... ... қарыздарды өздері тарту есебінен қамтамасыз етуге бейімделеді.
Ұлттық банк ... ... ... тән ... ... ден ... ... өтімділігін қолдап отыру мақсатында екінші деңгейлі
банктерді несиелеу және жалпы ақша-несиелік және валюталық ... ... ж. ... Ұлттық банктің екінші деңгейлі ... ... ... массасы аукцион арқылы ресурстар 3 ай мерзімге
берілсе, екінші жартысында ... ... ... мемлекеттік
бағалы қағаздардың екінші нарығына көше бастады. Сонымен бірге, банкаралық
несие нарығы ... ... ... бастап ломбардтық несиелеу жүйесі
енгізілді. Базалық ақшалардың өсуін тежеу мақсатында, жылдың әр ... банк ... ... ... ... ... жолымен ақша
массасының өсімін стерилизациялап отырды.
1995 ж. Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... Инфляция қарқынының төмендеуіне байланысты ол да
төмендеді және ... ... өсуі ... ... ... қарастыруға әкелді. Инфляция қарқыны ... ... ... ... ... ... ... қыркүйекте
қайта қаржыландыру мөлшерлемесі біртіндеп 210-нан 45%-ға дейін төмендеді.
Кейінгі айлардағы инфляцияның өсуі (айына4,4%) 20 ... ... ... ... ... мөлшерлемесін 52,5%-ға дейін арттыруына мәжбүр
етті. Бұл өзгрістер өз кезегінде ... ... ... пайыздық
саясатында да көрініс алды.
Ақша массасының көлемін тиімді мөлшерде ұстау қажеттілігімен туындайтын
банктің өтімділігін реттеудегі міндетті резервтер ... 1995 ж. ... , ... жіне ... валютасындағы депозиттік ... 20 –ын ... ... банк резервтеудің балама тәртібіне көшкен
банктердің резервтері үшін төлемдік принципін сақтды және оған ... ... ... ... мөлшерлемесінің 25% деңгейде қалды.
1995 ж. ... банк ... ... ... ... дамуын
қамтамасыз етті, ашық нарықтағы операциялар басталды. Бұл ... ... ... ... ... етуі ... ... Нәтижесінде, 1995 ж.
Айналыс мерзімі 3 айлық қазынашылық вексельдің ... млрд ... ... 6 ... ... ... – 0,8 млрд теңге көлемінде
айналысқа шығарылды. Екінші нарықтағы операциялар ... жыл бойы 11,4 ... ... оның ... ашық ... ... – 2,2 млрд ... банк жүргізген валюталық бағам саясаты нарықтық жағдайлардың
қысқа ... ... ... ... ... ... қозғалысын реттеуге бағытталған. 1995 ж. Қазақстандық
банкаралық валюта-қор биржасындағы АҚШ ... ... алу ... банктің интервенциясы оларды нарықта сату ... сай ... ... ... әр ... өмірінен орын алған. Тұрғын үй ... ... той ... үшін ... "қарыз" алу дағдылы жағдайға айналды.
Кредиттің екі жаққа да тиімділігі осы ... ... ... ... өсу қарқынының бір деңгейде сақталуына ... ... ең ... ... ... жақты келіп жатқан көптеген қаржы ... ... ... үшін ... ... деп ... болады.
Экономикаға жұмсалған ең елеулі қаржы – банктердің кредиттері, әсіресе,
олардың көлемі бойынша. Оңтүстік ... банк ... 2005 ... ... ... ("индустриялық банк" АҚ) және бас банктері басқа облыстарда
орналасқан, 12 филиалмен қамтылған 01.01.2006 ж. Жағдай ... ... ... ... 77 ... Теңге болды (01.01.2005 ж.
Салыстырғанда 154 ... ... ... ішінде, заңды тұлғалар бойынша – ... ... ... ... ... ... (48%), жеке тұлғалар
бойынша 40 млрд. Теңге болды.
Бұл арақатынастың жеке ... ... беру ... өзгеруіне әсер
еткен факторлардың бірі – мемлекеттік тұрғын үй бағдарламасы бойынша жаңа
үйлерді ... ... ... ... құрылымы есепті мерзімде мынадай: ауыл
шаруашылығы – кредиттік жұмсалымдардың жалпы көлемінің 5,77%-ы, ... ... ...... жеке ... тұтынушылық мақсаттарға -
47,85%-ы. Өткен жылмен салыстырғанда мына салаларға кредит ... ... ауыл ... ... ... ... ... саласына 2,2 –ға. Шағын және орта бизнес субъектілеріне 2005 жылда
облыс банкілері 22,0 млрд. ... ... ... бұл 2004 жылдың деңгейінде
қалыптасты.
Кредиттік мекемелердің ... ... ... ... ... ... Бұл ұйымдардың қызметі лицензиялауға жатпайтынын
ескеретін болсақ, келешекте ... саны ... ... ... ... ... ... кредит нысандарын зерттей отырып, шағын кредиттік
ұйымдардың қызметін ... ... ... ... Н.Ә. ... ... ... бәсекеге жарамды және ашық қазіргі ... ... ... ... ... ... ... тиіс деген сөздер Қазақстанның икемділігіне қатысты ... бұл ... ... 2004 жылғы 6 наурызда Қазақстандағы
шағын кредиттік ұйымдар туралы Заңның қабылдануы ... ... Осы ... қызметтің бұл түрі лицензиялаудан босатылған. Бұл шара кедейлікке
қарсы күресте ... ... ... тағы бір ... ... бар ... мемлекет құру жолында Қазақстан кедейлік
мәселесінен шет ... жоқ. ... ... 1999 ... ... ... ... Қазіргі күнде статистика ... ... ... ... деңгейімен өлшейді.
Сонымен, көп салалы кредиттік мекемелер ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік ынтасын арттыра
түседі деп тұжырым жасауға болады.
Қорытынды
1995 жылы Қазақстан банктік жүйесін ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік туғызады.
Оның мақсаты мен міндеттері тұтастай ... 1995 ... ... бірдей..Бірақ еліміздің орталық банк ... ... ... жинақталған тәжірибесі оған экономикасы дамыған ... ... ... сай ... ақша-несиелік саясатының құралдарын
пайдалануға көшу міндеттерін жүктеді.
Ұлттық банк мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... жүруді қалыптастыруда. Бірінші нарықтың дамуы бойынша Ұлттық банк
ашық нарықтағы операциялар көлемін ... және оған ... ... ... ... ... ... реформалау кезінде эммисиялық, ... ... ... ... ... құру ... асады.
Валюталық реттеуді жүзеге асыру және ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде негізгі ... ... ... пен ... ... ... валюталық бағамына және ... ... баға ... ... мен ... да ... қатысты
саясатты Ұлттық банк одан әрі жүгізуге дайын.
Өтімді валюталық нарық құруда жинақталған тәжірибені ескере отырып,
Ұлттық банк ... ... ... ... түскен
түсімдерін міндетті түрде сату жөніндегі икемді саясатын жүргізеді.
Пайдаланылған ... ... Баян ... "Ақша,несие,банктер,валюта қатынастары" Алматы 2000ж.
1) С.Аманжолов, "Қазіргі кездегі ақша-несие саясаты және банк жүйесін
реформалау" Ақиқат – ... ... банк ... ... және ... жай күйі"
(Егемен Қазақстан 2000 – 24 наурыз)
3) С.Мақыш "Коммерциялық банктің қаржылық қызметін басқару"
(Экономика ...... ... Құралай,Мұханбетова Сабира "Қаржы және Банк
статистикасы"
5) Мақыш Серік Биханұлы, "Банк ісі" Алматы Қазақ университеті – 2004ж.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банк жүйесінің мәні, белгілері, типтері27 бет
«Банк ісі» лекциялық курсы70 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет
Swot талдау4 бет
SWOT талдау жүйесі3 бет
«Бекмаханов ісі» ХХ ғасырдың 40-50 жылдардың ортасындағы республикадағы шығармашылық интеллигенция26 бет
Ісік ауруы4 бет
Ісіктердің жіктелуі19 бет
Ісіну, оның түрлері, даму жолдарды10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь