Азот тотығының бидай алейрон клеткаларының программаланған өліміне әсері

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.1 Астық тұқымдастарының алейрон қабаттары ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Гиббереллин қышқылының метаболизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3 α.амилазаның функциясы мен құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
1.4 Азот тотығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

2 ЭКСПЕРИМЕНТТІК БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

2.1 МАТЕРИАЛДАР МЕН ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.1.1 Бидай дәнінің жекелеген алейрон ұлпасын бөліп алу ... ... ... ... .16
2.1.2 Бидай дәнінің жекелеген қабатын инкубациялау шарттары ... .16
2.1.3 Сутегінің асқын тотығының мөлшерін анықтау ... ... ... ... ... 17
2.1.4 Клеткалық және секрецияланған α.амилаза ферменттерін экстракциялау және олардың белсенділігін анықтау ... ... ... ... .17
2.1.5 ДНҚ.ны бөліп алу әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18

3 НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ..19

4 ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25

5 ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Бидай дәнінің өнуі барысында оның алейрон қабаты бірқатар гидролитикалық ферменттерді (соның ішінде α-амилазаны ) синтездеп, оларды секрециялайды. Бұл гидролазалардың синтезінің индукциясы ұлпада гиббереллин қышқылының (ГҚ) болуына тәуелді. Гиббереллинге – тәуелді гидролазалардың синтезі осы фитогормонның табиғи антагонисті болып табылатын – абсциз қышқылымен (АБҚ) тежеледі [1].
Дәннің алейрон қабатындағы клеткалар онтогенездің келесі кезеңдерінде элиминацияға ұшырайды. Алейрон қабатындағы клеткаларының осы өлімі программаланған сипатта жүреді, яғни генетикалық жағынан детерминацияланған деген болжам бар (апоптоз) [2;3].
Алғашқы жұмыстарымызда біздер бидай дәнінің алейрон қабатындағы және эндосперіміндегі клеткалардың программаланған өлімінің (КПӨ) морфо – биохимиялық белгілері анықтап, сипаттаған болатынбыз [4;5]. Бидай дәнінің алейрон қабатындағы КПӨ-ң орындалуы барысында супероксид (О*), сутектің асқын тотығы (Н2О2) сияқты оттегінің белсенді түрлерінің (ОБТ) және антиоксидантты ферменттік жүйелердің (супероксиддисмутаза, аскорбатпероксидаза, каталаза және т.б. ) маңызды рөл атқаратындығы анықталған [6].
КПӨ-ң реттелуінде азот тотығының (NO) маңызды рөл атқаратындығы белгілі [6]. NO- газтәрізді бос радикал, клеткааралшық зат пен плазматикалық мембранадан оңай диффузияланады. Ол клеткаішілік мессенджерлік жүйенің бір бөлігі бола тұра, NO- ң жануарлар жүйесіндегі физиологиялық үрдістеріне кең көлемді әсер ету қасиетімен ерекшеленеді [7].
Қазіргі кезде әдебиеттерде жинақталған мәліметтерге қарағанда, NО сонымен қатар өсімдіктерде жүретін көптеген физиологиялық үрдістерге қатысатындығын көрсетеді: патогенге жауап реакциясы, өніп-өсу, фитогормондардың мөлшері, сонымен қатар КПӨ (апоптоз). [8]. Соя клеткаларының культурасында NO мен ОБТ арасындағы әрекеттесу нәтижесінде КПӨ-нің орындалатыны белгілі болды. NO жеке өзі клеткалардың өлімін индукциялай алмайды, сонда КПӨ-нің жүзеге асуы NO: супероксид қатынасы арқылы детерминацияланатыны көрсетілген.
Осы мәліметтердің барлығы өсімдіктер клеткасында программаланған өлімнің жүзеге асуы барысында NO ОБТ-ң клеткадағы мөлшерін реттеуде маңызды рөл атқаратындығын дәлелдейді.
Осыған орай бұл жұмыста біздер клеткаішілік оттегі радикалдарының мөлшерін реттеудегі NO рөлін зерттедік. Бидай дәнінің алейрон қабатындағы клеткалардың функционалдық белсенділігінің реттелу механизмдері қарқынды зерттеліп жатқанымен [1-3], әлі секреторлық белсенділікті бақылауда және клеткалардың өліміндегі азот тотығының рөлі толық анықталмаған, тіпті зерттелмеген деуге болады.
1 Бисенбаев А.К., Таиров М.М., Берсимбаев Р.И.. Участие синтеза белка и стимулирующего действия гибберелловой кислоты на секрецию амилазы из изолированного алейронового слоя зерна пшеницы // Биохимия. – 1992. – Т. .57, вып.12. - С. 1834-1840.
2 Bethke P. C., Schuurink R and Jones R. L., Hormonal signaling in cereal aleurone // J. Exp. Bot. – 1997. - Vol. 48. - Р. 13337-13356.
3 Fath A., Bethke P., Lonsdale J., Meza-Romero R., Jones R., Programmed cell death in cereal aleurone // Plant Molecular Biology. - 2000. Vol. 44. - Р. 255-256.
4 Бисенбаев А.К., Кениев А.М., Берсимбаев Р.И. Действие гибберелловой и абсцизовой кислот на апоптоз клеток алейронового слоя зерна пшеницы // Вестник КазГУ, серия биологическая. - 2001. - № 1(13). - С. 52-57.
5 Бисенбаев А.К., Кениев А.М., Тазабекова Ж.Ж., Берсимбаев Р.И. Онтогенетически программированная гибель клеток эндосперма созревающего зерна пшеницы.// Вестник КазНУ, серия биологическая. - 2003. - №3(21). - С. 40-45.
6 Бисенбаев А.К. Роль активных форм кислорода и антиоксидантных ферментов в гормонально регулируемой гибели клеток алейронового слоя зерна пшеницы // «Биотехнология Теория и практика». – 2005. - №4. - С. 142-149.
7 Chung H.T., Pae H.O., Choi B.M., Billar T.R., Kim Y.M. Nitric oxide as bioregulator of apoptosis // Biochem. Biophys. Res. Commun. - 2002. - Vol. 282. - Р. 1075-10.
8 Durner J., Gow A.J., Stamler J.S., Glazebrook J. Ancient origins of nitric oxide signaling in biological systems // Proceedings of the National Academy of Sciences, USA. - 1999. - Vol. 96. - Р. 14206–14207.
9 Jacobsen J.V. Regulation of the synthesis and transport of secreted proteins in cereal aleurone. Int Rev Cytol. - 1991. - Vol.126. - P. 49–88.
10 Bethke P. C., Hillmer S. and Jones R. L. Isolation of intact protein storage vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - Vol.110. - P.521-529.
11 Fujimura K., Kanoh M., Benaka T. Studies heterogecity of Taka-amylas A: Isolation of an amylase having one N-acetylglucosoamine residue as the sugar chain // J. Biochem. - 1982. - Vol. 92. - P. 265-270.
12 Бисенбаев А.К., Кениев А.М. Берсимбаев Р.И. Участие ядерных дезоксирибонуклеаз в реализации онтогенетически программированной гибели клеток алейронового слоя зерна пшеницы// Известия НАН РК. – 2003. - №.5. - С. 35-42.
13 Бисенбаев А.К., Кениев А.М., Тазабекова Ж.Ж., Берсимбаев Р.И. Онтогенетически программированная гибель клеток эндосперма созревающего зерна пшеницы// Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2003. -№3(21). - С. 40-45.
14 Jones R.L., Dangl J.L. Logjam at the styx: Programmed cell death in plants // trends Plant Sci. - 1996. - Vol. 1. - P. 114-118.
15 Бисенбаев А.К., Кениев А.М., Берсимбаев Р.И. Действие гибберелловой и абсцизовой кислот на апоптоз клеток алейронового слоя зерна пшеницы // Вестник КазГУ. Серия биологическая - 2001. - № 1(13). - С. 52-57.
16 Jacobsen J.V., Knox R.B., Pyliotis N.A. The structure and composition of aleuron grains in the barley aleurone layer // Planta. - 1971. - Vol. 101. - P.189-209.
17 Gilroy S., Jones R.L. Perception of gibberellin and abscisic acid at the external face of the plasma membrane of barley (Hordeum vulgare L.) aleurone protoplasts. Plant Physiol. - 1994. - Vol. 104. - Р. 1185–1192.
18 Gomez-Cadenas A., Zentalla R., Walker-Simmons M. and Ho T. H. Gibberellin / abscisic acid antagonism in barley aleurone cells: Site of action of the protein kinase PKABA1 in relation to gibberellin signaling molecules // Plant Cell. - 2001. - Vol. 13. - Р. 667–679.
19 Бисенбаев А.К., Алтыбаева Н.А., Берсимбаев Р.И. Получение изолир-ованных протопластов из алейронового слоя зерна пшеницы // Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2000. - №1(9). - С. 88-95.
20 Bethke P.C., Hillmer S., Jones R.L. Isolation of intact protein storage vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - Vol.110. - P.521-529.
21 Bethke P.C., Jones R.L. Gibberellin signaling // Plant Biol. - 1998. - Vol. 1. - Р. 440–446.
22 Гильманов М.К., Сабитов А.Н., Саменов Н.А., Ибрагимова С.А., Мусабеков К. Изучение механизмов активации надф-гдг сферосом в семенах злаковых культур ионами Са2+, медиатором цитокинина и гиббереллином // Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2006. - №3(29). - С. 111-116.
23 Jones R.L., Jacobsen J.V. Regulation of the synthesis and transport of secreted proteins in cereal aleurone. Int Rev Cytol. - 1991. - Vol.126. - P. 49–88.
24 Schuurink R.C., Bakhuizen R., Libbenga K.R., Boulanger F., SinjorgoM.C. Dormant barley aleurone shows heterogeneity and a specific cytodifferentiation // J. Cereal Sci. - 1997. - Vol. 25. - P. 27–36.
25 Rodaway S. J. Composition of alpha-amylase secreted by aleurone layers of grains Himalaya barley // Phytochemistry. - 1978. - Vol.17. - P.385-389.
26 Акаева М. М., Каракеева Р.К., Юсупова Р., Фурсов О. В. Активация альфа-амилаз из алейроновых зерен // Известия АН Каз ССР. - 1990. - Т.6. - С. 35-38.
27 Olszewski N., Tai- Sun and Gubler F. Gibberellin Signaling: Biosynthesis, Catabolism, and Response Pathways // Plant Cell. – 2002. - Vol. 65. - Р. 61–80.
28 Коф Э.М., Борисова Т.А., Аскоченская Н. А. Регуляторы роста природного типа и отдельные фазы онтогенеза // Итоги науки и техники. Серия физиология растений. - М., 1990. - T.7. - C. 41-45.
29 Полевой В.В. Фитогормоны. - Л. Издательство ЛГУ, 1982. - С. 555-568.
30 Hanson J.R. Aspects of diterpenoid and gibberellin biosynthesis in Gibberella Fujikuroi // Biochem. Soc. Trans. - 1983. - Vol.11. - P. 522-528.
31 Long A.G. Gibberellins: Structure and metobolism // Ann.rev. Plant Physiol. - 1989. -Vol.56. - P. 475-479.
32 Гудвин Т., Мерсер Э. Введение в биохимию растений. - М.: Мир, 1986. - T.2. - С.310.
33 Дерфлинг К. Гормоны растений. - М.: Мир, 1985. - С.303.
34 Dockerill B., Hanson J. R. The fate of C20 in C19 gibberellin biosyntesis // Phytochemistry. - 1978. - Vol.17. - P. 701-704.
35 Пасешниченко Д. Pегуляция биосинтеза дитерпенойдов // Итоги науки и техники. Серия биологическая химия. - 1998. - T.25. - C.78-87.
36 Ogawa M., Hanada A., Yamauchi Y., Kuwahara A., Kamiya Y. and Yamaguchi S. Gibberellin Biosynthesis and Response during Arabidopsis Seed Germination // The Plant Cell. - 2003. - Vol. 15. - Р. 1591–1604.
37 Beale M.H., Bearder J. R., Down G. H., Hutchison M., MacMillan J. The biosynthesis of kaurenolide diterpenoids by gibberella fujikuri // Phytochemistry. -1982. - Vol.21. - P.1279-1287.
38 Hedden P., Phillips A.L Gibberellin metabolism: New insights revealed by the genes // Trends Plant Sci. - 2000. - Vol. 5. - Р. 523–530.
39 Turnbull G. N., Crozier A., Schwenen L., Graebe J.E. Biosynthesis of gibberellin A12 – aldehyde, gibberellin A12 and their kaurenoid precursor from [14C] mevalonic acid in a cell-free system from immature seed of phaseolus coccineus // Phytochemistry. - 1986. - Vol.25. - P.97-101.
40 Graebe J.E. Gibberellin biosythesis and control // Ann. Rev.Plant. Physiol. - 1987. - Vol.38. - P. 419-465.
41 Yoshihito S., Hisakazu Y., Clive R.S., paul G., MacMillan J., Bernard P.O. Мetobolism of ent-kaurene to gibberellin A12-aldehide in young shoots of normal maize // Plant Physiol. - 1982. - Vol. 98. - P. 602-610.
42 Ogura K., Shinka T., Seto S. The purification and properties of geranyl geranyl pirophosphate syntetase from pumpkin fruit // J. Biochem. - 1972. - Vol.72. - P.1101-1108.
43 West C.A., Shen-Miller J., Railton I.D. Regulation of kaurene synthetase // Plant Growth substances. London. - 1982. - Vol.22. - P. 81-90.
44 Graebe J.E. Gibberellin biosythesis in cell-free systems from higher plants // Plant Growth substances. – London, 1982. - P. 71-80.
45 Doglas T.J., Paleg L.G. AMO 1618 effects on incorporation of 14C-MVA and 14C-acetate into sterols in Nicotina and Digitalis seedlings and cell free preparations from Nicotina // Phytochemistry. - 1978. - Vol.17. - P.713-718.
46 Doglas T.J., Paleg L.G. AMO and sterol biosythesis in tissue and sub-cellular fractions of tobacco seedlings // Phytochemistry. - 1978 (b). - Vol.17 .- P.705-712.
47 Скоробогатова И. В. Гормональная регуляция ростовых процессов. М.: МГПИ им. Н. К. Крупской, 1985. - C. 16-21.
48 Lange T. Molecular biology of gibberellin synthesis // Planta. - 1998. - Vol. 204. - Р. 409–419.
49 Живухина Г. М. Фитогормоны и их действие на растение. М.: Hаука, 1982. - C. 45-49.
50 Gubler F., Chandler P.M., White R.G., Llewellyn D.Y., Jacobsen V. Gibberellin Signaling in Barley AleuroneCells // Plant Physiol. - 2002. - Vol. 129. - P. 191–200.
51 Jacobsen J. V., Higgins T.J., Сharacterisation of the alpha-amylase synthesized by aleuron layers of himalaya Barley in response to gibberellic acid // Plant Physiol. - 1982. - Vol.70. - P. 1647-1653.
52 Richards D.E., King K.E., Ait-Ali T. and Harberd N.P. How gibberellin regulates plant growth and development: A molecular genetic analysis of gibberellin signaling // Annu. Rev. Plant Physiol. Plant Mol. Biol. - 2001. - Vol. 52. - Р. 67–88.
53 Диксон А, Уэбб Э. Ферменты. - М.: Мир, 1982. - T.3. – С.350.
54 Кретович В.Л. Биохимия зерна. - М.: Наука, 1981. – С.351.
55 Квеситадзе Г.И. Грибные и бактериальные амилазы. -Tбилиси, 1984. -С.209.
56 Manners D.J. Some acpects of the enzymic degradaion of starch // Plant Carbohydrate Biochem. Proc. Phytochem. Soc.symp. – London, New-york, 1974. - P. 109-125.
57 Ezcurra I., Wycliffe P., Nehlin L. Ellerstrom M. and Rask L.Matsuoka M. α -amylase induction in endosperm during rice seed germination is caused by gibberellin synthesized in epithelium // Plant Physiol. - 2002. - Vol. 128. - Р. 1264–1270.
58 Bhattacharrya S., Sen-Mandi S. Studies into causes of nongerminating aged weat seeds // Annals of botany. - 1985. - Vol.56, N.4. - P. 475.
59 Keller P.J., Kauffan D.L., Allan B.J., Williams B.L. Futher studies on the structural Differences between the isoenzymes of human parotid of aipha-amylase // Biochemistry. - 1971. - Vol.10. - P. 4867-4874.
60 Toda H. Chemocal structure of Taka-amylase A // Chemistry. - 1983. - Vol. 38. - P.90-100.
61 Arai M., Ikenaka T., Matsushima Y. The structure of glicopeptide obtained from Taka-amylase A // J. Biochem. - 1966. - Vol.59. - P.57-62.
62 Miobe S., Nakajima H., Itoh N., Funakoshi I., Yamashina I. Structure of a major oligosaccharide of Taka-amylase A // J. Biochem. - 1979. - Vol.86. - P. 1851-1854.
63 Hubbart S.S., Ivatt R.J. Synthesis and processing of asparagine-linked oligosaharides // Ann. Rev. Biochem. - 1981. - Vol. 50. - P. 555-583.
64 Hase S., Fujimura K., Kanoh M., Benaka T. Studies heterogecity of Taka-amylas A: Isolation of an amylase having one N-acetylglucosoamine residue as the sugar chain // J. Biochem. - 1982. - Vol. 92. - P. 265-270.
65 Rogers J.C., Milliman C. Isolation and seguence analisis of a barley alpha-amylase c DNA clone // J. Biol.Chem. - 1983. - Vol.258. - P.8169-8174.
66 Rodaway S. J. Composition of alpha-amylase secreted by aleurone layers of grains Himalaya barley // Phytochemistry. - 1978. - Vol.17. - P.385-389.
67 Melroy D., Jones R. L. The effect of monenin on intracellular transport and secretion of alpha-amylase isoenzymes in barley alleurone // Planta. - 1986. - Vol.167. - P.252-259.
68 Akazawa T. Hara-Nishimura J. Topographih aspects of biosynthesis, secretion and intracellular storage of proteins in plant //Ann. Rev. Plant physiol. - 1985. - Vol. 36. - P. 441-472.
69 Koshnar S., Dua S. An active-site carboxyl group in Liguefying alpha-amylase spesific chemocal modification // bioscience reports. - 1984. - Vol. 4, N.7. - P. 613-619.
70 Matojima K., Sabaguchi K. Part lysyl residues in wheat alpha-amylase is Gibson metylated as N-E-orimetyl lysine // Plant Cell Physiol. - 1982. - Vol. 23. - P. 709-712.
71 Дарканбаев Т.Б., Фурсов О.В., Хайдарова Ж.С., Аникеева Л.А., Маричева Е.К. Изоферменты α-амилазы зерна некоторых злаковых // Физиология и биохимия культурных растений. - 1980. - № 3. - С. 258-262
72 Бисенбаев А.К. Биохимические механизмы действия гибберелловой кислоты на синтез и секрецию альфа- амилазы из изолированного алейронового слоя зерна пшеницы: Автореф. канд.биол. наук: 03.00.04. – Алматы, 1994. –С.19.
73 Marchyllo R. H., Kruger J. E., Mcgregor V. W. Production of multiple form of alpha-amylase in germinated incubated, whole de embryonated wheat kernels // Cereal Chemistry. - 1984. - Vol. 61, N.4. - P. 305-311.
74 Chung H.T., Pae H.O., Choi B.M., Billar T.R., Kim Y.M. Nitric oxide as bioregulator of apoptosis // Biochem. Biophys. Res. Commun. - 2002. - Vol.282. - Р. 107-115.
75 Durner J., Gow A.J., Stamler J.S., Glazebrook J. Ancient origins of nitric oxide signaling in biological systems // Proceedings of the National Academy of Sciences, USA. - 1999. - Vol.96. - Р.14206–14207.
76 Neill S.J., Radhika D. and Hancock J.T. Nitric oxide signalling in plants // New Phytologist. - 2003. - Vol.159. - Р.11–35.
77 Chung H.T., Pae H.O., Choi B.M., Billar T.R., Kim Y.M. Nitric oxide as bioregulator of apoptosis // Biochem. Biophys. Res. Commun. - 2002. - Vol.282. - Р. 107-115.
        
        Әл – Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Биология факультеті
Генетика және молекулалық биология кафедрасы
БIТIРУ ЖҰМЫСЫ
Азот тотығының ... ... ... программаланған өліміне әсері.
РЕФЕРАТ
Бiтiру жұмысы 30 беттен, 4 суреттен, 2 кестеден және 77 ... ... ... Азот ... ... ... ... өліміне әсер ету ерекшеліктерін зерттеу.
Жұмысты жасау үшiн объект ретiнде: Қазақстан 4 сортты гексаплоидты
бидайдың (Triticum ... ... ... ... ... ... ... Бiркелкi буферлiк
жүйедегi ПААГ электрофорезi, ... ... ... ... ... азот ... клеткалардың программаланған өлімі,
тотықтырушы агенттер, антиоксидантты ферменттер, алейрон қабаты, ... ... ... ... ... ... ... – абсциз қышқылы
ГҚ – гиббереллин қышқылы
ГГПФ – гераниллгеранилпирофосфат
NO – азот тотығы
SNAP – S-нитрозо-N-ацетилпенициламин
КПӨ – клетканың ... ...... ...... ... – сутегінің асқын тотығы
МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ……………………………………………………………………….…....5
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ………………..…………….…………………………....6
1.1 Астық тұқымдастарының алейрон қабаттары..........
.................................6
1.2 Гиббереллин қышқылының
метаболизмі.................................................... ... ... ... ... Азот ... ... ... МЕН ... ӘДІСТЕРІ....….....……………..….....16
2.1.1 Бидай дәнінің жекелеген алейрон ұлпасын бөліп
алу…..............16
2.1.2 Бидай дәнінің жекелеген қабатын инкубациялау
шарттары.....16
2.1.3 ... ... ... мөлшерін анықтау ……...…...…..17
2.1.4 Клеткалық және секрецияланған α-амилаза ферменттерін
экстракциялау және олардың ... ... ... алу
әдісі……………..…………................................18
3 НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ.……………………….... ..19
4 ҚОРЫТЫНДЫ..……………………………………………………….……......25
5 ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI……………………………..…...26
КIРIСПЕ
Бидай дәнінің өнуі ... оның ... ... ... ... (соның ішінде α-амилазаны ) синтездеп, оларды
секрециялайды. Бұл гидролазалардың синтезінің индукциясы ұлпада ... (ГҚ) ... ... ...... ... осы ... табиғи антагонисті болып табылатын – абсциз
қышқылымен (АБҚ) ... ... ... ... ... ... ... кезеңдерінде
элиминацияға ұшырайды. Алейрон қабатындағы клеткаларының осы өлімі
программаланған сипатта ... яғни ... ... ... ... бар ... ... жұмыстарымызда біздер бидай дәнінің алейрон қабатындағы және
эндосперіміндегі клеткалардың программаланған өлімінің (КПӨ) ... ... ... ... сипаттаған болатынбыз [4;5]. Бидай дәнінің
алейрон қабатындағы КПӨ-ң ... ... ... (О*), ... тотығы (Н2О2) сияқты оттегінің ... ... (ОБТ) ... ... ... ... ... және т.б. ) маңызды рөл ... ... ... азот ... (NO) ... рөл атқаратындығы
белгілі [6]. NO- газтәрізді бос ... ... зат ... ... оңай ... Ол клеткаішілік
мессенджерлік жүйенің бір ... бола ... NO- ң ... ... ... кең ... әсер ету ... ерекшеленеді
[7].
Қазіргі кезде әдебиеттерде жинақталған мәліметтерге қарағанда, NО
сонымен қатар өсімдіктерде ... ... ... ... көрсетеді: патогенге жауап реакциясы, өніп-өсу,
фитогормондардың ... ... ... КПӨ (апоптоз). [8]. ... ... NO мен ОБТ ... ... ... ... ... болды. NO жеке өзі клеткалардың ... ... ... ... ... асуы NO: ... қатынасы
арқылы детерминацияланатыны көрсетілген.
Осы мәліметтердің барлығы өсімдіктер клеткасында программаланған
өлімнің жүзеге асуы ... NO ... ... ... ... маңызды
рөл атқаратындығын дәлелдейді.
Осыған орай бұл жұмыста біздер клеткаішілік ... ... ... NO рөлін зерттедік. Бидай дәнінің алейрон қабатындағы
клеткалардың функционалдық ... ... ... қарқынды
зерттеліп жатқанымен [1-3], әлі секреторлық ... ... ... өліміндегі азот тотығының рөлі толық анықталмаған, тіпті
зерттелмеген деуге болады.
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1. Астық ... ... ... ... ... ... кем ... екі ғасырға созылып
келеді. Астық алейроны өсімдіктердің ең қарқынды түрде зерттеліп келе
жатқан ... бірі ... ... Сыра ... және ... астық алейроны маңызды орын алатындықтан химия және биология
мамандары шамамен 200 жыл ... ... ... егжей-тегжейлі зерттей
бастады [9].
ЕСКЕРТУ: АЛ. – бидай дәнінің алейрон қабаты; ЭНД. – ... ... ... ...... дәнінің проксимальды бөлігі; ДИСТ. –
бидай дәнінің дистальды бөлігі. 3 – бидай ... ... 1- ... ... ... дәнінің эндоспермі тозаң қапшығында, орталық клетканың аталық
жыныс клеткасымен ұрықтану нәтижесінде пайда ... ... ұлпа ... ... процесінен кейін шамамен 8-10 тәуліктен соң, дән
эндоспермі крахмалды эндоспермге және ... ... ... ... ... бір клеткадан пайда болатынына ... ... мен ... ... ... өлуі ... уақытта
жүзеге асады. Крахмалды эндосперм клеткалары ... ... ... ... дән қуысын белокты және ... ... ... ... ... ... бар. Ал алейрон клеткалары, дәннің пісіп-
жетілу сатысында еш өзгеріссіз сақталып, тек қана оның ... ... ... ... ... ... ... ғана элиминацияланады [11].
Алейрон қабатының онтогенетикалық программаланған клеткалар өлімі (ПКӨ)
апоптотикалық сипатта жүзеге асатыны анықталған [12-14]. Бұл ... ... ... геномдық ДНҚ
молекуласының фрагментациялануымен ... ... - ... абсциз қышқылдарымен бақыланылатыны көрсетілген [15].
Жоғарыда айтылғандай, алейрон клеткаларының ... ... ... ... ... синтездеп, крахмалды
эндоспермге секрециялау.
Алейрон клеткаларының ... ... ... ... ... ... көптеген көрсеткіштері оның ерекше және ... жүйе ... ... ... ... ... ... біртекті, жоғары дифференциалданған клеткалардың бір қабатынан
(сұлы, жүгері, қара бидай, ... ... ... ... ... ... [16]. ... құрғақ алейрон клеткалары ... ... ... және олар ... да ... ұшырамайды. Алейрон қабаттарын ... ... өлі ... ... алуға болады және ажыратып алынған алейрон ұлпасынан
ферменттердің көмегімен протопластардың біртекті популяциясын дайындауға да
болады [17]. ... ... ... алынған протопластар, тұтас алейрон
ұлпалары сияқты гиббереллинге тәуелді α-амилаза изоферментінің активтенуі
және синтезін қамтамасыз ететіні ... ... ... ... сұлы және арпа ... ... ... жасалынған [18] Біздің
лабораторияда бидай алейрон ұлпаларынан ... ... ... және ... ... концентрлеу үшін фракциялаудың
модификацияланған әдістемесі ... [19]. ... ... ... ... ... ... шығымы шикі ұлпаға шаққанда –35х106
клетка/1 г ... ... ... ... ... ... дәрежесі жоғары клеткалар фракциясын ... ... ... 80-85 ... ... ... белоктар қорынан тұратын көптеген
вакуольдер тән, оларды көбінесе алейрондық ... деп те ... ... ... алып ... Бұл органелла алейронның гормондар әсеріне
қайтаратын реакциясында негізгі қызмет атқарады. Протеиндердің қоры бар
вакуольде ... ... ... ... ұшыраған протеиндерді
секреторлық белоктардың түзілуіне қажетті аминқышқылдармен қамтамасыз ету
үшін қор ретінде сақтай бастайды [20]. ... қоры бар ... ... ... ... минералдардың негізгі қоймасы
болып табылады. Олардың құрамынан минералдар фитин түрінде бөлініп алынған.
Фитин К+, Mg2+, және Ca2+ ... мен ... ... ... кристалды, ерімейтін комплекс болып табылады. Бұл кристалды
қосынды, глобоид деп те ... ... ... ... ... ... РО43+, К+, Mg2+ және Ca2+ иондарының шамамен 75% алейрон
қабаттарында сақталады [21]. ... ... ... ... вакуольдер көлемдері ұлғайып, бір-бірімен орталық үлкен бір
вакуоль түзілгенше қосыла бастайды. ... ... ... болған
жағдайда клеткалар мен протопластардағы алейрон қабаттарының ... ... ... ... ... сақтайтын липидтік қосындылар
немесе олеосомдар да ... ... ... ... болып
табылады, олар клетканың бүкіл кеңістігінің 30% алып жатқан үшглицеридтік
негізден тұрады [22]. ... ... ... ... ... ... ... эндоплазмалық торға және протеиндердің қоры бар
вакуольдер бетіне бекінген күйде ... ... ... ... жатуы вакуолдердің кейбір түрлері тікелей эндоплазмалық тордан
пайда болады деген болжамды растайды. Қор ретінде ... ... ... ... ... ... де қамтамасыз етеді, эндоспермді
мобилизациялау басталғанға дейін клетка көміртегіні осы ... ... ... ... ... май ... мембрананы түзуге
пайдаланылады. Бұл май ... ... ... арқылы
метаболизденетініне бірнеше дәлелдер бар. ... ... және ... ... ... көптеген глюкоксисомалар
да болады [23;24] және ... ... ... ... ... ... ... алейрон клеткалары – жоғары ... ... Бұл ... негізгі қызметі – гидролитикалық
ферменттерді (альфа-амилазаны қоса) синтездеп, ... ... Олай ... алейрон ұлпаларында оның секреторлық ... ... тор, ... ... ... өте
жақсы дамыған.
Аталған гидролитикалық ферменттердің ішінде α-амилаза, дәннің өніп-
өсуіне қатысты маңызды ... ... ... эндоспермге секрецияланған
α-амилаза крахмалды қанттарға дейін ыдыратып, ... ... ... ... ... [25;26].
α-амилаза ферментінің практикалық маңыздылығына байланысты (ауыл-
шаруашылығы, сыра дайындау, нан өндіру, ... және т.б.) ... ... ғалымдар ертеден көңіл аударуда. Осыған орай альфа-
амилаза ферментінің құрылысы мен ... ... ... ... Гиббереллин қышқылының метаболизмі
Гиббереллиндер – химиялық тұрғыдан табиғаты дитерпеноидты ... ... ... Олар барлық зерттелген ... ... ... ... Қазіргі кезде гиббереллиндер қарқынды
зерттелуде, себебі олар өсімдік организмдеріндегі алуан түрлі ... ... ... [27-29].
Ең алғаш рет 1926 жылы Кусова деген жапон ғалымы, күріш тұқымының
қалыпты ... ... ... ... ... ... ... рет, гиббереллин фитогармонын тапты. ... (ГҚ) 1930 жылы ... ... ... ... ... таза
күйде бөліп алды. Осы кезге ... ... ... аса ... ... ... ... Оның ішінде, ең жақсы зерттелгені –
Гиббереллин қышқылы 3 (ГҚ3), ол ... ... ... ... қышқылы 4-А,В,С, және Д сақиналарынан түзілген, 4 изопрендік
сақинадан құралған тетрациклді дитерпеноид болып табылады. ... ... ... ... ... жатыр. Гибберелиндер
өзара А сақинасында қаныққан байланыстар, гидрок-сильді және ... ... осы ... ... ... молекулаларының тетрациклді ядро-сында бірнеше тұрақты
орынбасарлары болады: ... ... топ; ... ... ... ... СН3 топ; С-19 ... немесе карбоксильді топ орналасқан
[32]. Басқа орынбасарлардың айырмашылығы неме-се олардың ұқсастығы барлық
гиббериндердің алуан түрлілігін ... ... ... ... ... екі ... бөлінеді: 20 көміртекті және редукцияланған
19 көміртекті. Энт-гибберелан С20 гибберелиндерінің молекулалық ... ... 10-шы ... 20 көміртекті гибберелин қышқылдарының
қосымша ... ... ... топтары болады [33]. С 19
гибберелині келесі негізгі көміртекті қаңқасының модификациялануы және С20
атомының аластатылуы нәтижесінде ... С20 ... ... емес және де олар С19 ... ... ... ... [34]. Жоғарыда айтылғандай, ГҚ тетрациклді дитерпеноидтар
класына жатқызылады, ... да ... ... ... ... Со ... геранилгеранилпирофосфатқа (ГГПФ) дейін полизопренойдтар
үшін ортақ болады [35-37]. Гибберелиндердің синтезінің бірінші фазасы (ГГПФ-
ГА12-альдегид) жоғарғы ... ... ... ... ... де тура сондай (Gibberella Fugjikuroi). Бірінші этапта, ... және ... ... ... Бұл ... ... ... активтілік көрсететін энт-кауреназа ... ... 12 ... ... ... дейінгі сатысы Gibberella
Fugjikuroi саңырауқұлағында толығымен анықталған. ... ... саты ... ... ... клеткадан тыс жүйелерінде
зерттелген [38;39]. Gibberella Fugjikuroi ... ... ... ... ... өсу ... көп ... қышқылын бөледі. Бұл олардың (ГҚ-ның) алынуы мен таза күйде
көшіруін оңайлатады. ... ... in vitro ... ... жақсы өседі және ортадағы экзогенді гибберелиндер түзуге қажет
бастаушы заттарды тез сіңіре алады. Атап айту ... ... ... ... ... ... ең нәтижелі болып шықты. Бұл
мутанттар энт-кауреннің тотығуын ... ете ... ... ... ... ... сатыларын жүзеге асыратын
ферменттердің ... ... ... тек ... қосып оның қандай соңғы өнімге айналатынын бақылауға болады
[28]. Gibberella Fugjikuroi В1-41а мутанттарына ... ... ... биосинтез жолы гибберелин 12- альдегиді сатысында ... ... ... 1) 3 бета ... ерте жолы ... 3 бета ... ... өту жолы [40]. Бірінші жолдың ГҚ3-ның
және басқа жақсы зерттелген 3-бета оксигибберелиндердің түзілуіне әкелетіні
көрсетілді. ... жол 12 және 19 ... ... түзілуіне
әкеледі. Соңғы жылдары гибберелиндердің синтезін зерттеу, жоғарғы сатыдағы
өсімдіктердің, жоғарыда айтылып ... екі ... ... тағы бір ... С-13-
гидроксильденудің ерте жолы бар деуге мүмкіндік берді [36]. Ең соңында осы
барлық альдегид жолдарының алмасу мүмкіндіктері С19 және С10 ... ... ... ажырауына әкеледі. Гибберелин-А12-
альдегидтінің энт-кауреннен түзілуін зерттеудегі ... ... ... ... және ... өсірілген жүгерінің
өсінділерінің гомогенатына енгізілген 17-13С,3Н-кауреноидтар қолданылды.
Тәуелсіз биохимиялық және ... ... ... ... ... отырып, алғаш рет өсімдіктердің вегетативтік
ұлпаларындағы энт-кауреннің гибберелиндерінің ... 5 ... ... ... энткауренол, энткаурен қышқылы, энт-альфа
гидроксикаурен қышқылы, гибберелин ... ... ... ... ... ... С-19 гибберелиннің ГҚ3
мысалында биосинтездің негізгі этаптарын ... ... тегі ... ... ... ... ... бірнеше тізбектелген тотығу реакцияларының айналуы:
кауренол-кауренал-каурен қышқылы-20 көміртекті А12-альдегид;
3) а12-альдегидінің әртүрлі гибберелиндерге дейін ... ... ... ГҚ ... ... ... ... Әзірге
олардың табылғандары аз. Біртіндеп терпен ... ... ... ... ... ... ... [42]. Кауренсинтетаза 2 белсенді орталықтардан тұрады, оның
біріншісі капалилпирофосфаттың ... ... ... кауренге
циклдейді [43]. Сонымен қатар, монооксигеназаларда микросомалық ферменттер
табылған, олар ГҚ12-альдегидті С20 және С19-гибберелиндерге ... және ... ... ... оның кауринге циклденуінің Фосфон ... ... ... ... ... ... [45;46]. ... өсімдіктердің бойымен қозғалуы базипетальды ... ... ... және аз ... ... ... ... бойында. Табиғи
гибберелиндер өсімдікердің бойында көбіне бос ... ... ... ... түрде болады, мұнда гибберелиндер төменгі молекулалы
заттармен коваленттік байланыс арқылы байлнысады. Жиі ... ... ... ... ... ... ГҚ-ның негізгі ерекшелігі олардың биологиялық
активтілігінің төмендеуі [28]. Өсімдік ... ... ... көп ... тудырады. ГҚ деңгейі, арпаның 2-3
жапырақты және ... ... ... яғни ... ұзына бойы
өсу барысында белсенді болады, ал сабақтың өсуі ... ... ... [47]. ... ... ... ... байқалған [48;49]. Сонымен қатар жапырақтың құрамындағы
гибберелиндердің мөлшері өсу деңгейіне қарай ... ... [50-52]. ... ... өсу ... ... жақын уақытта байқалады, ол ... ... ... ... және өсімдік ағзасының басқа
мүшелеріне оның доноры болып ... ... ... өткендей
гибберелиндер кең көлемде өсімдік клеткаларының физиологиялық процестеріне:
гүлденуіне, жақсы жеміс беруіне, фотосинтезге, сабақ пен ... ... және ... ... ... тигізеді.
1.3. α-амилазаның функциясы мен құрылысы
Қазіргі кезде ″амилаза″ терминімен көмірсулар метоболизмінде басты рөл
атқаратын ... ... және ... да полисахаридтерді ыдырату қабілеті
ие ферменттер тобын айтады [53;54].
Амилолитикалық топ ... екі ... ... тұрады: эндо
амилаза және экзо амилаза. Эндоамилазалар тобына α-амилаза жатады, ал ... ... және ... ... ... ... полисахаридтердің пайдаланылуы бірнеше биохимиялық
этаптардан тұрады: эндо амилазалар күрделі полимер ... ... ... ... ерігіш өнімдердің пайда болуын қамтамасыз
етеді [55]. Бұл процестегі ... ... орны зор. ... ... ... полисахаридтердің ыдырауын жүзеге
асырады [56].
α-амилазалар қазіргі кездегі классификация бойынша гидролаза класына,
гликозидаза подкласына ... ... ... төрт ... одан да көп ... ... ... СО-С байланысына бағытталған және 1,4
α-глюкозидтік байланыстың эндогидролизін қамтамасыз ... ... ... болған декстриндерді β және γ амилаза, декстриназа
ферменттері ... ... ... ыдыратады [57]. α-амилаза
ферменттерінің астық тұқымдастарының өнуінде маңызды рөлі ... ... жоқ ... ... ... де ... болады [58].
Ғылыми әдебиеттердің деректері бойынша өсімдік α-амилаза ферменті жануар
және саңырауқұлақтар α-амилазасы сияқты гликопротеин болып табылады, яғни
көмірсутекті компоненттері ... ... ... жағынан жақсы зерттелген Aspergillus oryzat α-
амилазасы (ТАКА-амилаза А) болып табылады. ТАКА-амилаза А ... ... ... ... ... ... [61].
Динитрофенил, гидразин және периодатты тотықтыру тәжірибелері ферменттің
көмірсутекті бөлігінің белок молекуласымен ... амин ... ... ... ... ... N- соңы және С- соңы амин
қышқылдарын анықтау үшін ... ... ... ... амин
қышқылдары үшін динитробензол дансилхлорид, ал С-соңғы аминқышқылдары үшін
карбоксипептидаза ... Осы ... ... ... ... H2N-ала-гли-асп-глу-сер-ала-лей-тир-...., ал С-соңында серин
аминқышқылдары болатыны анықталды [61;62]. ... ... ... ... ... үш ... ... байланысатыны
және көмірсутекті тобының гетерогенділігі дәлелденді [63;64]. Көмірсутекті
бөлігінің ... оның ... ... ... маңызы туралы
деректер жоқ.
α-амилаза изоферменттерінің клондалған кДНҚ-лы және арпа ... ДНҚ ... ... ... ... жұмыстары
аталмыш ферменттердің аминқышқылдық тізбегін толық талдауға мүмкіндік берді
[65]. Бұл зерттеу жұмыстарының нәтижесінде ... ... ... амин ... бай біртізбекті белок екені анықталды. Сонымен
қатар, асп-гли-сер-пептидтік тізбегінің ферменттің сигналды ... ... және оның ... ... ... ... жоғары
фермент түрінде кездесетіні анықталды. Осы деректерге сүйене отырып,
авторлар ... ... ... ... α ... ... туралы болжам жасады. Сонымен қатар, арпа дәніндегі α-амилаза
полипептидінде N–ацетилглюзамин глюкоза және ... 0,5 ... ... ... [66]. ... ... ... тканін зерттеу барысында
пісіп-жетілген α-амилаза молекулаларының барлығының табиғаты гликопротеидті
екені анықталған [67;68].
Монезин мен кальций ... ... ... бұл ... ... формаларының әртүрлілігі посттрансляциялық гликолиздену
нәтижесі ... ... ... ... дәніндегі α -амилаза қышқылды белок,
оның құрамында көп мөлшерде глютамин, аспарагин, глицин қалдығы бар [69]. α-
амилазаның ... ... ... топтар бар, аспаргин және
глютамин аминқышқылдарынан құралған және оларды модификациялау ферменттік
белсенділіктің жойылуына ... ... ... ... ... ... бір ... метильденгені анықталды [70]. Қазіргі
кезге ... ... ... ... активті α-
амилазаларының қандай болмасын формасының біріншілік структурасы ... жоқ. ... ... ... ... алу ... ... реттілігі жартылай ғана анықталды. Бұл жұмыстардың нәтижелері
α-амилазаларды құрылымдық ... ... ... ... бола
алмайды.
Өсімдік α-амилазалары бірнеше изоферменттерден тұрады. α-амилаза
изоферменттері ион алмасушы ... ... ... және т.б. әдістер арқылы сұрыпталынған [71].
α-амилаза изоферменттерін сұрыптаудың ең қолайлы ... бірі ... (5 М) ... бар ... ... сұрыптап, α-амилаза
белсенділігін электрофореграммада гистохимиялық жолмен айқындау. α-амилаза
ферментінің басқа амилолитикалық ферменттерден ерекшеліктерінің бірі – оның
мочевинаның ... ... және ... ... ... ... гексаплоидты бидайда шамамен ... ... ... ... өсімдігінің онтогенезінің ... ... ... компоненттік құрылымын зерттеу
жұмыстары бұл ферменттің 22-ге жуық изоферменттері болатындығын анықтады.
Бұл деректер ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі функциональды маңыздылығы болатынын
көрсетеді.
Астық тұқымдастар α-амилаза изоферменттерінің компоненттік құрылымын
бірнеше ғалым ... [72]. ... ... ... арпада α-
амилаза төрт изоферменттерден тұратындығы ... Бұл ... ... мәні ... екі ... ... ... мәнді
изоэлектрлі -5,8 және төмен мәнді изоэлектрлі. Ферменттің бұл ... ... ... құрылымы бойынша айрықшаланады.
Бидай α-амилаза ферменті екі топтан, яғни «Пісіп-жетілу» және ... ... ... ... ... «Пісіп-жетілу»
формалары, өсімдіктің пісіп-жетілуі сатысында, ал ... ... ... ... ... синтезделеді деген болжам бар.
Кейінгі кезде, осы изоформалардың қалыптасуындағы гормондардың атқаратын
рөлі туралы мәселелер көп қызығушылық тудыруда. ... келе ... ... ... дамуы барысында изоэлектрофокустау,
хроматографиялау әдістері арқылы ... саны мен ... ... ... ... үш топқа бөлінген: G1-II (pI
белгісі катодқа жақын орналасқан), GI (pI анодқа жақын ... және ... ... ... ... ... ... бойынша өсіп-өніп келе
жатқан дәнде ГҚ3-ның ... және ... G III ... активтіліктің
үлкен бөлігін қамтамасыз етеді, ол ары қарай өскен ... ... ... Бұл GI және GII ... ... ... үйлеседі [73].
Көптеген зерттеулер негізінде анықталған өніп-өсу амилаза изоферменттер
тобының индукциясы гормонға тәуелді болатындығы ... Айта ... жәйт ... ... ... және ... дәніндегі оның α-амилаза
изоформаларның қалыптасуы тек физиологиялық тұрғыдан сипатталған. ... ... ... ... ... ... толық
анықталмаған.
1.4. Азот тотығы.
NО- газ тәрізді бос радикал, ... да ол ... зат ... ... ... оңай ... [74]. NО клетка ішілік мессенджер
жүйесінің бір бөлігі бола ... ... ... физиологиялық
процесстеріне кең көлемде әсер етеді [75].
Қазіргі уақытта әдебиеттерде ... ... ... ... ... өсімдіктерде өтетін көптеген физиологиялық процесстерге
қатысатындығын ... ... ... реакциясы, өсіп-өну,
фитогормондардың мөлшері, сонымен қатар КПӨ (апоптоз). Сонымен қатар азот
тотығы ... яғни ... ... ... агент ретінде де қарастырылады [76].
NО тасымалдануы. NО диффузияланушы газ ... ... ... ... ... жақын немесе алыс қашықтыққа көшіп отыратын ... ... ... транспорттық түрі ретінде қызмет атқаруы мүмкін. NО
тасымалдануы, этиленнің ізашары – АСС ... ... ... ... қан ... S-нитрозогемоглобиннің болуы, оның
циркуляциялық азот ... көзі ... ... атқаруы мүмкін деген
болжамды тудырды. ... ... бұл ... ... ... алайда бұл
болжамның орнына азот тотығының көзі ретінде нитрит қызмет атқаратындығы
туралы мәліметтер ұсынылды. Нитрит өсімдіктерде де NО көзі ... ... ... және бір ... ... ... ... алады.
NО басқа сигналдық жолдармен өзара ... Азот ... ... ... оқшаулау құбылысындағы биологиялық ... ... ... аз болар еді. Азот тотығы басқа сигналдармен
тікелей түрде, мысалы, супероксидпен ... ... ... ... ... ... ... алады. Азот тотығы қатысатын сигналдық бөгеу
үрждістері мен өзара әрекеттесу ... ... ... қарастыру бұл жұмыс
аумағынан тыс болып табылады, дегенмен ... шолу ... кету ... ... ... мәліметтердің көрсетуі бойынша, Н2О2 сияқты
(NADPH- оксидазаның көмегімен супероксидтен пайда болса ... ... ... ...... ... ... үрдісі болып
табылады. Мысалы, оттегінің белсенді түлері де, NО да патогендік инфекцияға
жауап ретінде түзіліп, пайда болады; сонымен ... ... ... ... ... ... ... болады. Н2О2 көптеген биотикалық және
абиотикалық стимулдарға, сондай-ақ азот тотығының ... ... ... Азот ... мен Н2О2 ... ... жоғарыда айтылған. NО
супероксидтің туындауын ... ... Н2О2 және азот ... МАРК ... және кальцийдің клеткаішілік мөлшерінде өзгерістер тудырады.
NО саңылаулардың ... ... ... ... әрекеттеседі. NО
көптеген сигналдармен әрекеттесетіні айқын түрде белгілі, бірақ ... ... ... әлі ... және ... ... ... NО әсерінен
экспрессияланатындығы ең алғаш рет патоген мен өсімдік ... ... ... ... ... ... ВТМ арқылы
инфекцияланған жағдайда NOS белсенділігі ... ... ... GSNO ... SNAP арқылы өңдеген ... PAL және PR-1 ... PR-1 ... ... ... BTM арқылы инфекциялаған
жағдайда да экспрессияланады; L-NAME (NOS ... ... ... бұл ... ... BTM ... ... экспрессия барысында, NO аралық
қызметті жүзеге асырады. Arabidopsis өсімдігінде азот тотығын PTIO арқылы
жойған ... ... NOS-ы L-NAME ... ... ... CHS ... ... әсерінен экспрессиялануы тежеледі (басылып
тоқтады). Бұл геннің экспрессиясы азот ... GSNO ... SNAP ... әсер ... ... ... демек, NО бұл үрдісте медиатор
болып табылады деп болжауға болады [77].
2. ЭКСПЕРИМЕНТТІК БӨЛІМ
2.1. ... мен ... ... Қазақстан 4 сортты гексоплоидты бидайдың (Triticum
aestivum) деэмбриональды дәндерінен ... ... ... ... қатар келесі фитогармондар׃ гиббереллин қышқылы, абсциз қышқылы
пайдаланылды.
2.1.1. Бидай дәнінің жекелеген алейрон ұлпасын бөліп алу
Тәжірибелерде ... ... ... алейрон ұлпалары
пайдаланды.Эндогенді гиббереллиндердің алейрон клеткаларына әсерін тежеу
үшін, бидай дәндерінің ұрық бөліктері алынып ... ... ... ... 10 ... 1%-натрий гипохлориды ерітіндісінде
зиянсыздандырып,оларды бірнеше рет ... суда ... рет ... ... 100 г. ... құм бар ... ... 150-200 деэмбриональды
дәндерді орналастырып, 20-25 мл деиондалған суда ... ... ... ... үш күн ... 25° С ... қараңғыда
жүргіздік. Инкубация уақыты аяқталған соң дән жартыларын шығарып, 20 мл
суда құмнан тазарттық. ... ... ... алу ... дән ... мен
жеміс серігі ажыратылды. Крахмалды эндоспермді ... ... ... ... ... қалдықтарынан тазарту үшін оларды
бірнеше рет шайып, тәжірибелерде қолдандық. Барлық жүргізілген процедуралар
стерильді жағдайларда орындалды.
2.1.2. ... ... ... қабатын инкубациялау шарттары
Тәжірибелерде жүзеге асыру үшін, 15-20 алейрон қабаттары, ішінде 2 мл
буферлік орта бар, ... 50 мл ... ... ... ... алдын-ала автоклавтау арқылы стерильденген. Инкубациялық
орта ретінде, ... ... ... ... ... ... М ацетаттық буфер (рН 5,0), 0,2 М фосфаттық буфер (рН 6,0), ... ... (рН 7,0), ... ... ... ... ортаға 15мкг/мл
хлорамфеникол және 20 мкг/мл стрепто-мицин антибиотиктерін қостық.
2.1.3. ... ... ... ... анықтау
Сутегінің тотығы титанмен (Ті+4) спецификалық кешен түзеді. ... ... үшін ... ... ... ... алейрон
қабаттарын (20-25 алейрон ұлпалары) 200 мл суық ацетонда, мұздың үстінде
гомогенизацияладық. Алынған гомогенатты өте ... ... ... ... ... ерітіндінің көлемін дистильденген сумен 300 мл-ге
дейін жеткіздік. Содан соң алынған ... 2 мл ... ... ... ... ... ... және 4 мл титан-сутегінің
асқын тотығы кешенін тұнбаға ... үшін ... NH4OH ... 5 минут
10000 g жылдамдықта центрифугаладық. Тұнбаны 1,5 мл 2 н Н2SO4 ... ... ... ... рет ... ... дистильденген
сумен 20 мл-ге дейін жеткіздік. Алынған ерітіндінің ... ... нм ... ... ... өлшедік. Сутек тотығының
мөлшерін Н2О2 қатысуымен тұрғызылған калибрлік график ... ... ... және ... ... ... және ... белсенділігін анықтау
Жекеленген бидай алейрон қабаттарының α-амилаза белсенділігін анықтау
үшін, 20-25 алейрон қабаттарын 2 мл 20 мМ CaCl2 ... 24 ... ... ... Зерттелетін заттар жоғарыда айтылып кеткендей (ГҚ
1 мкМ және АБҚ 5 мкМ) инкубациялық ... 20 мкл ... ... ... аяқталған соң, инкубациялық ортаны 20 минут, 10000 g
жылдамдықта центрифугалап, супернатанттың ... ... ... 10 ... бойы осы температурада инкубацияладық. Бұл үрдіс β- және
γ-амилаза ферменттерінің белсенділігін жоюға мүмкіндік ... ... ... ... оны ... ... көзі ... қолдандық.
Клеткалық α-амилаза белсенділігін анықтау ... ... ... рет ... суда ... ... соң, оларды 4 мл 0,2 М
натрий ацетатты ... ... ... ... үшін
гомогенатты жиі араластыра отырып бір сағат бойы суықта ... ... 3000 g ... ... ... температурасын
70°С температураға дейін ... 10 ... бойы ... соң ... тез ... суытып, 10000 g жылдамдықта
центрифугаладық, алынған супернатантты клеткалық α-амилаза көзі ... ... ... Шустер және Гиффорт әдістері арқылы зерттелді. α-
амилазалар активтілігін 0,01 мл аликвоталарға 0,1М ... ... ... ... 0,2% ... ... 0,1 мл ... қосумен бастадық.
Қоспаны 10-15 минут барысында 25°С ... ... ... аяқталған соң реакцияны тоқтату үшін ... ... ... 0,06% l2; 0,006% Кl; 0,5 н НСl. Осы ... ... пробиркаға
0,1 мл көлемде қостық. Содан соң, әрбір қоспаға 5 мл ... су ... ... ... қоспаны 620 нм толқын ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық фермент арқылы тұрғызған калибрлік
қисық сызығы көмегімен анықтадық. 100 ... ... 75 мкг ... 34 мкг ... (1 мин) ... ... ... пробасы (сынама) және сол крахмал мөлшеріндегі 23 ... ... ... ... ... ... ... фермент белсенділігі қабылданған. Сол пробадағы белок
мөпшерін Бредфорд әдісі бойынша анықтадық.
2.1.5. ДНҚ-ны бөліп алу ... ... ... ... ... сұйық азот қосып,
гомогенизациясын ... ... ... ... ... ... 100 мМ трис HCl (рН 8,0), 2% SDS; 20 мМ ... 1,4 ... 0,2% 2-β ... бар ... 0,7 мл ... ... Содан
кейін 60 0С- та 30 минут инкубациялаймыз. Алынған экстрактыға тең көлемде
хлороформды қосып, 15 ... ... ... 10000 ... 10 минут бойы
центрифугалаймыз. Содан соң сұйық фазасын ... алып 2/3 ... (-200С) ... ... жүргіземіз. 10 минут
инкубациядан кейін 5000 айн/мин центрифугалаймыз. ... ... ... бар ... ... ... де, қайтадан ТЕ буферының (рН
7,5) 500 мкл көлемінде ерітеміз (ресуспензиялаймыз). Алынған ... ... (1:1) ... ... қосамыз. 15 минут инкубациядан
кейін қоспаны 5000 айн/мин 10 минут бойы центрифугалаймыз. ... соң ... ... алып, 1/10 көлемінде 3М натрий ацетатын (рН 7,0) және ... ... ... қосамыз
3. НӘТИЖЕЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
КПӨ - бұл генетикалық ... ... ... өлімге әкелетін үрдіс. Жануарлар жүйесінде КПӨ реттеуде азот
тотығы маңызды рөл атқаратындығы белгілі.
Қазіргі ... ... ... ... NO ... ... ... жатқан көптеген физиологиялық үрдістерге қатысатындығы
көрсетілген, соның ішінде КПӨ-не (апоптоз).
Біздер алғашқы жұмыстарымызда ... ... ... қабатындағы және
эндосперіміндегі клеткалардың программаланған өлімінің (КПӨ) морфо ... ... ... ... ... ... Бидай дәнінің
алейрон қабатындағы КПӨ-ң орындалуы барысында супероксид (О*), сутектің
асқын тотығы (Н2О2) ... ... ... ... (ОБТ) және
антиоксидантты ферменттік жүйелердің ... ... және т.б. ) ... рөл ... ... орай ... бұл жұмыста бидай дәнінің алейрон қабатындағы
клеткалардың өлімін реттеуде NО-ң ықтимал рөлін зерттедік.
Кесте 1. ... ... ... ... ... ... қышқылының және азот тотығының доноры SNAP-ң әсері.
|Тәжірибе ... ... ... в % |
| |24 ... |48 ... |72 сағат |
|Бақылау (Б) |4,9 ( 1,3 |8,5 ( 2,0 |16,4 ( 2,3 ... ... |10,2 ( 2,3 |25,0 ( 3,2 |72,0* ( ... (1мкМ)+SNAP |8,3 ( 1,7 |14,5 ( 2,6 |23,4 ( 3,7 ... | | | ... |5,2 ( 1,8 |11,8 ( 1,9 |18,6 ( 2,7 |
*- Р < 0.05 ... ... ... ... бақылау нұсқаларында (ГҚ және SNAP жоқ
ортада) инкубация ... ... ... ... ... шамалы ғана
деңгейге жоғарылап отырады. Сонымен қатар бұл жағдайдағы клеткаларды жаңа
бөлініп алынған алейрон ... ... ... ... ... ... (). Алейрон ұлпасын 1 мкМ дозада ГҚ бар
ортада 16 және 24 ... бойы ... ... ... ... салыстырғанда 5,3 және 16,5% ... ... ... Ал
инкубация уақытын 48 сағатқа жеткенде, клеткалар өлімінің стимуляциясы
елеулі ... ... ... ... ... 60% ... отырды.
(Кесте 1)
Біздердің тәжірибелерімізде инкубациялық ортаға SNAP-ті 300 мкМ ... ол ... ... ... қабатындағы клеткалардың
өлімін едәуір дәрежеде тежейтіні байқалды.
Жоғарыда келтірілген тәжірибелерде алейрон қабатындағы клеткалардың
өліміне ГҚ-ң әсер етуі, бұл ... ... ... ... ... тотығының рөлі зор екендігін көрсетеді.
Атап айту керек, бірқатар жанама мәліметтер бойынша NO, өсімдіктер
клеткаларындағы программаланған өліміге ... ... ... жақтайды.
Бірақ та, тәжірибе жүзінде алынған тікелей осы болжамды ... ... ... ... – ГҚ-ң ... ... ... тәуелді ДНҚ фрагментациясына әсері;
М – маркер; Б –ГҚ-мен стимуляцияланған ДНҚ фрагментациясына азот ... ... ... (96 ... ... кейін).
1 - ГК(1мкМ) + SNAP(50мкМ); 2 - ГК(1мкМ)+SNAP(75мкМ); 3 – ГК ... + ... мкМ ); 4 – ГК ... + SNAP ... 2 – Бидай дәнінің алейрон қабатындағы ДНҚ фрагментациясына
ГҚ мен азот ... ... ... ... ... ... белгілерінің бірі
ол – геномдық ДНҚ-ң фрагментациялануы. Осы үрдіс кезінде оның өзіне тән
ерекшеліктері ...... ... ... ... ... олардың көлемі жеке нуклеосомалардың көлеміне шақанға
тең. Электрофореграммада бұл әртүрлі ... ... ... ... тәрізді жолақты береді.
ГҚ бар ортада (1мкМ), бидай дәнінің алейрон ... ... азот ... дозағатәуелді эффектісін ... ... 2-ші ... ... ... ... ... тәуелді ДНҚ-ң фрагментациясы ортаға SNAP-ті 50-75 мкМ
дозада қосқаннан ... ... ... Әрі қарай SNAP
концентрациясының жоғарылауы (150-300 мкМ) ... ... ... ГҚ-ң ... ... ДНҚ фрагментациясын толығымен тежейді.
Олай болса, біздермен ... ... ... да, ... ... ДНҚ ... ГҚ-ң әсерінен күшейетіндігін
дәлелдейді. Сонымен қатар ГҚ-ң ДНҚ деградациялық эффектісін, азот тотығы
толығымен тежейді. Бұл ... ... ... ДНҚ ... ... ... ... дозағатәуелді сипатта жүреді. Және SNAP-
ң толық ингибитрлеуші әсері 300 мкМ ... ... ... стресстер (құрғақшылық, экстремальды температуралар,
УК және т.б.) ОБТ-ң түзілуін индукциялайтыны белгілі. ОБТ - ... ... ... ... және ... ... ... түрлі
сигналдық жолдардың триггерлары болып табылады. Сондықтан клеткаішілік ОБТ-
ң қажетті мөлшерінің сақталуы тіршілік ету ... бірі ... ... ... ... ... әрекеттеседі, және ол стресс ... ... ... ... ... өздігінен NO-ң түзілуін
индукцияламайды, бірақ сол ... азот ... ... ... кезінде жүретін Н2О2 генерациясымен қатар зақымдану нәтижесінде
белсенді ... ... ... ... ... ... Бұдан NO-ң патогенез жағдайында Н2О2 ... ... ... ... жолдардың белсенді күйге көшуін
тежейтіндігін ... ... орай ... ... ... ... дәнінің алейрон
қабатындағы клеткаларда клеткаішілік оттегі радикалдарының гормонғатәуелді
генерациясына NO-ның рөлін зерттедік.
3–ші ... ... ... ... ... ( ГҚ және ... ... клеткаішілік Н2О2-ң концентрациясы инкубация уақыты артқан
сайын жоғарылап отырады. Бұл ... ... ... ... ... 48 ... инкубациядан кейін жетіп отырды. Алейрон
ұлпасын 1 мкМ дозада ГҚ бар ортада 24 және 48 ... бойы ... г шикі ... шаққанда Н2О2-ң клеткаішілік мөлшері шамамен 33 және ... ... ... ... Ал ГҚ бар ... 72 ... бойы ... клеткаішілік концентрациясын елеулі дәрежеге дейін артуына әкеліп,
0,5 г шикі ... ... 120 мкМ ... ... ... ұлпасының
инкубациялық ортасына SNAP-ті (300 мкМ) қосқанда, супероксид ... ... ... ... ... ГҚ-ң әсерін елеулі дәрежеге
тежейді.
Сурет –3 Инкубация уқытына тәуелді бидай дәнінің алейрон қабатындағы
Н2О2-ң генерациясына ГҚ-ң және SNAP-ң ... ... ... ... ... ... ... азот тотығының шешуші рөл ... ... ... ... ... ... асқын тотығы мен супероксидтің жинақталуына NО-
ның елеулі түрде тежеуші әсер ... оның ... ... ... ... біздермен бидай дәнінің алейрон ... ... және ... ... ... сипаты анықталған. Бидай дәнінің алейрон қабатындағы клеткаларда ГҚ-
ң ... ... ... ... елеулі дәрежеге дейін
жоғарылайтыны көрсетілген. ... бұл ... ... ... ... ... төмендеуімен байланысты жүрді.
Бұл модельдік ... ... ... ... ... ... ... ОБТ-ң генерациясын тежеуге бағытталғандығы анықталған.
Алейрон қабатындағы ... ... ... ... мен ОБТ-ң
генерациясының және антиоксидантты ферменттердің белсенділігінің арасында
қатаң корреляция бар екендігі ... ... ... негізінде
бидай дәнінің алейрон қабатындағы клеткалардың ... ... ... ... ... және ... маңызды рөл атқаратындығы туралы болжам жасалынды.
Бұл жұмыста келтірілген ... ... ... ... ... ... және ... дәнінің
алейрон қабатындағы клеткалардың программаланған өлімінде азот ... рөл ... ... NO бұл ... ... антиоксидантты
қызмет атқаруы мүмкін. Бұған алейрон ұлпасындағы инкубациялық уақыттың
ұзақтығына тәуелсіз ... ... ГҚ ... ... ... тежеуші әсердің пайда болуы дәлел болады, ал
бұл NO-ң оттегі радикалдарының мөлшерінің ... ... ... ... ... ... ... атап өткеніміздей ... ... ... ұлпа ... ... Бұл клеткалардың негізгі
қызметі гидролитикалық ферменттерді (α-амилазаны) синтездеп, оларды ... ... ... ... ... (соның ішінде
α-амилазаның) ұлпада ГҚ болуына тәуелді.
Сонда бидай дәніндегі алейрон клеткаларында ГҚ-ның әсерінен жүретін
амилазосекрециялық ... азот ... ... ... қандай?
Алғашқы тәжірибелерімізде біздер бидай дәніндегі алейрон қабатының
амилазосекрециялық белсенділігіне ГҚ-ң дозағатәуелді (10-9-10-6М) ... 4-ші ... ... ... ... ... ГҚ-ң ... амилазаның статистикалық сенімді деңгейі 10-9-10-6М дозада
байқалды.
Сурет - 4 Алейрон қабаттарының проксимальды және ... ... ... ... әртүрлі дозаларының
әсері
ГҚ-мен стимуляцияланған α-амилазаның секрециясына азот ... ... ... ... ... ... ... алейрон қабатын 1 мкМ дозада ГҚ бар ортада 24 және 48 ... ... ... амилаза белсенділігінің елеулі дәрежеге
жоғарылауы ... Бұл ... ... ... тек SNAP болғанда
секрецияланған α-амилазаның белсенділігінің артуы шамалы ғана ... Ал ... ... SNAP (300 мкМ) пен ГҚ (1мкМ) қатар қосқанда,
секрецияланған α-амилазаның белсенділігі бақылаумен және тек ГҚ-ң ... ... ... ... ... 2 – ... дәніндегі алейрон қабатының ГҚ-на тәуелді α-амилазаның
секрециясына азот тотығының доноры SNAP-ң әсері.
|Тәжірибе ... ... ... бірлігі). |
|жағдайы | |
| |24 ... |48 ... |
| ... |% ... |% |
| ... | ... | ... |220,0 ( 20,4 |100,0 |236,9 ( 23,0 |100,0 ... мкМ) |368,3 ( 18,6* |167,4* |520,7 ( 35,8* |219,7* ... |222,8 ( 34,0 |101,3 |238,0 ( 28,2 |100,4 ... SNAP |410,2 ( 21,0* |186,4* |560,2 ( 31,2* |236,5* |
|* P < 0,05 ... ... ... нәтижелер азот тотығы α-амилазаның ... ... тек ... ... ... және жеке өзі бұл гидролитикалық
ферменттің ... әсер ете ... ... ... ... деректер негiзiнде фитогормональды реттелетiн алейрон
клеткаларының өлiмi программаланған сипатта орындалатындығы
геномдық ДНҚ-ның ... ... ... ... ... Және бұл ... ГҚ ... белгілі болды. Бұл
моделдік жүйеде азот тотығының доноры SNAP ... ... ... тежейтіні анықталды.
2. Бидай алейрон клеткаларда ГҚ сутегiнiң асқын тотығының клетка
iшiлік мөлшерiн ... ... Ал, SNAP ... ... ... ... асқын тотығының
мөлшерiн арттыратын ... ... ... ... ... ... ... Бұл
нәтижелер оттегі радикалдарының гормонға тәуелді жинақталуын
реттеуде азот тотығының шешуші рөл атқаратындығын көрсетеді.
3. Бидай ... ... ... ... ГҚ-
ның болуына тәуелді екені анықталды. Ал азот тотығы α-
амилазаның ... ... ... тек ... ... және жеке өзі бұл ... секрециясына әсер ете алмайтыны дәлелденді. ... ... ... азот ... ... синергисті ретінде
қызмет атқарды.
5. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
1 Бисенбаев А.К., Таиров М.М., Берсимбаев Р.И.. Участие синтеза ... ... ... ... кислоты на секрецию амилазы из
изолированного алейронового слоя зерна пшеницы // Биохимия. – 1992. – ... ... - С. ... Bethke P. C., ... R and Jones R. L., Hormonal signaling in
cereal aleurone // J. Exp. Bot. – 1997. - Vol. 48. - Р. ... Fath A., Bethke P., Lonsdale J., ... R., Jones R., ... death in cereal aleurone // Plant ... Biology. - 2000. ... - Р. ... ... А.К., Кениев А.М., Берсимбаев Р.И. Действие гибберелловой и
абсцизовой кислот на апоптоз клеток ... слоя ... ... ... КазГУ, серия биологическая. - 2001. - № 1(13). - С. 52-57.
5 ... А.К., ... А.М., ... Ж.Ж., Берсимбаев Р.И.
Онтогенетически программированная гибель клеток эндосперма созревающего
зерна пшеницы.// ... ... ... ... - 2003. - ... ... 40-45.
6 Бисенбаев А.К. Роль активных форм кислорода и антиоксидантных
ферментов в ... ... ... ... ... слоя ... // ... Теория и практика». – 2005. - №4. - С. 142-149.
7 Chung H.T., Pae H.O., Choi B.M., Billar T.R., Kim Y.M. Nitric ... ... of ... // Biochem. Biophys. Res. Commun. - 2002. ... 282. - Р. ... Durner J., Gow A.J., Stamler J.S., ... J. Ancient origins of
nitric oxide signaling in biological systems // Proceedings of the ... of ... USA. - 1999. - Vol. 96. - Р. ... Jacobsen J.V. ... of the ... and transport of secreted
proteins in cereal aleurone. Int Rev Cytol. - 1991. - Vol.126. - P. ... Bethke P. C., Hillmer S. and Jones R. L. ... of intact ... vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - ... ... Fujimura K., Kanoh M., Benaka T. Studies ... of Taka-amylas
A: Isolation of an amylase having one N-acetylglucosoamine residue as the
sugar chain // J. Biochem. - 1982. - Vol. 92. - P. ... ... А.К., ... А.М. ... Р.И. ... ядерных
дезоксирибонуклеаз в реализации онтогенетически программированной гибели
клеток ... слоя ... ... ... НАН РК. – 2003. - №.5. ... 35-42.
13 Бисенбаев А.К., Кениев А.М., Тазабекова Ж.Ж., ... ... ... ... ... эндосперма созревающего
зерна пшеницы// Вестник КазНУ. Серия биологическая. – 2003. ... - ... Jones R.L., Dangl J.L. Logjam at the styx: ... cell death ... // trends Plant Sci. - 1996. - Vol. 1. - P. ... ... А.К., ... А.М., Берсимбаев Р.И. Действие гибберелловой
и абсцизовой кислот на апоптоз клеток алейронового слоя ... ... ... ... ... ... - 2001. - № 1(13). - С. 52-57.
16 Jacobsen J.V., Knox R.B., Pyliotis N.A. The ... ... of aleuron grains in the barley aleurone layer // Planta. ... - Vol. 101. - ... Gilroy S., Jones R.L. ... of ... and abscisic acid
at the external face of the plasma membrane of barley (Hordeum vulgare ... ... Plant Physiol. - 1994. - Vol. 104. - Р. ... ... A., Zentalla R., ... M. and Ho T. H.
Gibberellin / abscisic acid antagonism in barley aleurone cells: Site ... of the protein kinase PKABA1 in relation to ... ... // Plant Cell. - 2001. - Vol. 13. - Р. ... ... А.К., ... Н.А., Берсимбаев Р.И. Получение изолир-
ованных протопластов из ... слоя ... ... // ... ... ... – 2000. - №1(9). - С. 88-95.
20 Bethke P.C., Hillmer S., Jones R.L. Isolation of intact ... vacuoles from barley aleurone // Plant Physiol. - 1996. - ... ... Bethke P.C., Jones R.L. Gibberellin signaling // Plant Biol. ... - Vol. 1. - Р. ... ... М.К., ... А.Н., Саменов Н.А., Ибрагимова С.А.,
Мусабеков К. Изучение механизмов активации надф-гдг ... в ... ... ионами Са2+, медиатором цитокинина и гиббереллином ... ... ... ... – 2006. - ... - С. 111-116.
23 Jones R.L., Jacobsen J.V. Regulation of the synthesis and ... secreted proteins in cereal ... Int Rev Cytol. - 1991. - ... P. ... Schuurink R.C., Bakhuizen R., Libbenga K.R., Boulanger F.,
SinjorgoM.C. Dormant barley aleurone shows ... and a ... // J. Cereal Sci. - 1997. - Vol. 25. - P. ... Rodaway S. J. ... of ... secreted by ... of grains Himalaya barley // Phytochemistry. - 1978. - Vol.17. ... ... М. М., ... Р.К., Юсупова Р., Фурсов О. В. Активация
альфа-амилаз из алейроновых ... // ... АН Каз ССР. - 1990. - Т.6. ... ... ... N., Tai- Sun and Gubler F. ... Signaling:
Biosynthesis, Catabolism, and Response Pathways // Plant Cell. – 2002. ... 65. - Р. ... Коф Э.М., ... Т.А., ... Н. А. ... ... типа и ... фазы онтогенеза // Итоги науки и техники. Серия
физиология растений. - М., 1990. - T.7. - C. ... ... В.В. ... - Л. ... ЛГУ, 1982. - С. ... Hanson J.R. Aspects of ... and gibberellin biosynthesis in
Gibberella Fujikuroi // Biochem. Soc. Trans. - 1983. - Vol.11. - P. ... Long A.G. ... ... and ... // Ann.rev. ... - 1989. -Vol.56. - P. ... ... Т., Мерсер Э. Введение в биохимию растений. - М.: Мир, 1986.
- T.2. - С.310.
33 ... К. ... ... - М.: Мир, 1985. - ... ... B., Hanson J. R. The fate of C20 in C19 ... // ... - 1978. - Vol.17. - P. 701-704.
35 Пасешниченко Д. Pегуляция биосинтеза дитерпенойдов // Итоги науки ... ... ... ... - 1998. - T.25. - ... Ogawa M., Hanada A., Yamauchi Y., Kuwahara A., Kamiya Y. ... S. Gibberellin Biosynthesis and Response during Arabidopsis Seed
Germination // The Plant Cell. - 2003. - Vol. 15. - Р. ... Beale M.H., Bearder J. R., Down G. H., ... M., ... ... biosynthesis of kaurenolide diterpenoids by gibberella fujikuri ... -1982. - Vol.21. - ... Hedden P., Phillips A.L ... ... New insights
revealed by the genes // Trends Plant Sci. - 2000. - Vol. 5. - Р. ... Turnbull G. N., Crozier A., Schwenen L., Graebe J.E. ... ... A12 – ... ... A12 and their ... precursor
from [14C] mevalonic acid in a ... system from immature seed ... ... // ... - 1986. - Vol.25. - ... Graebe J.E. ... ... and control // Ann. Rev.Plant.
Physiol. - 1987. - Vol.38. - P. ... ... S., Hisakazu Y., Clive R.S., paul G., ... ... P.O. ... of ent-kaurene to gibberellin ... ... shoots of normal maize // Plant Physiol. - 1982. - Vol. 98. - P. ... Ogura K., Shinka T., Seto S. The ... and ... of
geranyl geranyl pirophosphate syntetase from pumpkin fruit // J. Biochem. -
1972. - Vol.72. - P.1101-1108.
43 West C.A., ... J., Railton I.D. ... of ... // Plant Growth ... London. - 1982. - Vol.22. - P. ... Graebe J.E. ... ... in cell-free systems from higher
plants // Plant Growth substances. – London, 1982. - P. 71-80.
45 Doglas T.J., Paleg L.G. AMO 1618 effects on ... of ... and ... into sterols in Nicotina and ... ... and
cell free preparations from Nicotina // Phytochemistry. - 1978. - Vol.17. ... Doglas T.J., Paleg L.G. AMO and sterol ... in tissue and ... ... of tobacco ... // ... - 1978 (b). -
Vol.17 .- ... ... И. В. ... ... ... процессов. М.:
МГПИ им. Н. К. Крупской, 1985. - C. 16-21.
48 Lange T. Molecular biology of gibberellin ... // Planta. ... - Vol. 204. - Р. ... ... Г. М. ... и их ... на ... М.: Hаука,
1982. - C. 45-49.
50 Gubler F., Chandler P.M., White R.G., Llewellyn D.Y., Jacobsen ... ... in Barley ... // Plant Physiol. - 2002. ... 129. - P. ... Jacobsen J. V., Higgins T.J., ... of the alpha-amylase
synthesized by aleuron layers of himalaya Barley in response to ... // Plant Physiol. - 1982. - Vol.70. - P. ... Richards D.E., King K.E., Ait-Ali T. and Harberd N.P. ... ... plant growth and ... A molecular genetic
analysis of gibberellin signaling // Annu. Rev. Plant Physiol. ... Biol. - 2001. - Vol. 52. - Р. ... ... А, Уэбб Э. ... - М.: Мир, 1982. - T.3. – С.350.
54 Кретович В.Л. ... ... - М.: ... 1981. – С.351.
55 Квеситадзе Г.И. Грибные и бактериальные амилазы. -Tбилиси, ... Manners D.J. Some acpects of the enzymic ... of starch ... ... Biochem. Proc. ... ... – London, ... - P. 109-125.
57 Ezcurra I., Wycliffe P., Nehlin L. Ellerstrom M. and Rask L.Matsuoka
M. α -amylase ... in ... during rice seed ... ... by ... ... in ... // Plant Physiol. - ... Vol. 128. - Р. ... ... S., ... S. Studies into causes of
nongerminating aged weat seeds // Annals of botany. - 1985. - Vol.56, ... P. ... Keller P.J., Kauffan D.L., Allan B.J., Williams B.L. Futher ... the ... ... between the ... of human parotid of
aipha-amylase // Biochemistry. - 1971. - Vol.10. - P. 4867-4874.
60 Toda H. Chemocal ... of ... A // ... - 1983. -
Vol. 38. - P.90-100.
61 Arai M., Ikenaka T., Matsushima Y. The structure of ... from ... A // J. Biochem. - 1966. - Vol.59. - ... Miobe S., Nakajima H., Itoh N., ... I., Yamashina I. Structure
of a major oligosaccharide of Taka-amylase A // J. Biochem. - 1979. ... - P. ... Hubbart S.S., Ivatt R.J. ... and ... of ... oligosaharides // Ann. Rev. Biochem. - 1981. - Vol. 50. - P. ... Hase S., Fujimura K., Kanoh M., Benaka T. Studies ... ... A: ... of an amylase having one ... as the sugar chain // J. Biochem. - 1982. - Vol. 92. - P. ... Rogers J.C., Milliman C. ... and seguence analisis of a barley
alpha-amylase c DNA clone // J. Biol.Chem. - 1983. - Vol.258. - ... Rodaway S. J. ... of ... secreted by aleurone
layers of grains Himalaya barley // ... - 1978. - Vol.17. ... Melroy D., Jones R. L. The effect of monenin on ... and ... of ... ... in barley alleurone //
Planta. - 1986. - Vol.167. - P.252-259.
68 Akazawa T. Hara-Nishimura J. ... aspects of ... and ... storage of proteins in plant //Ann. Rev. ... - 1985. - Vol. 36. - P. 441-472.
69 Koshnar S., Dua S. An active-site carboxyl group in ... ... spesific chemocal ... // bioscience reports. - 1984. -
Vol. 4, N.7. - P. ... Matojima K., ... K. Part lysyl residues in wheat ... Gibson ... as ... lysine // Plant Cell Physiol. - 1982. ... 23. - P. 709-712.
71 Дарканбаев Т.Б., ... О.В., ... Ж.С., ... ... Е.К. ... ... ... некоторых злаковых // Физиология
и биохимия культурных растений. - 1980. - № 3. - С. 258-262
72 ... А.К. ... ... действия гибберелловой
кислоты на синтез и секрецию альфа- амилазы из изолированного ... ... ... Автореф. канд.биол. наук: 03.00.04. – ... ... ... R. H., Kruger J. E., Mcgregor V. W. ... of multiple
form of alpha-amylase in germinated incubated, whole de embryonated wheat
kernels // Cereal Chemistry. - 1984. - Vol. 61, N.4. - P. ... Chung H.T., Pae H.O., Choi B.M., Billar T.R., Kim Y.M. Nitric ... ... of apoptosis // Biochem. Biophys. Res. Commun. - 2002. -
Vol.282. - Р. ... Durner J., Gow A.J., Stamler J.S., ... J. Ancient ... nitric oxide signaling in biological systems // Proceedings of the
National Academy of ... USA. - 1999. - Vol.96. - ... Neill S.J., Radhika D. and Hancock J.T. Nitric oxide ... ... // New ... - 2003. - Vol.159. - ... Chung H.T., Pae H.O., Choi B.M., Billar T.R., Kim Y.M. Nitric ... bioregulator of apoptosis // Biochem. Biophys. Res. Commun. - 2002. ... - Р. ... 48 72 24 48 72 24 ... 24 48 ... ... 2 3 4
0 ... 10-7 ... моль

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бидай алейрон клеткаларындағы азот тотығының супероксиддисмутаза белсенділігі мен супероксид радикалының жинақталуына әсері33 бет
N (Азоттың) және P(Фосфордың) биологиялық ролі, медицинада қолданылатын қосылыстар4 бет
Адам өліміне әкеп соғатын жеке тұлғаға қарсы қылмыстың сипаттамасы53 бет
Азот16 бет
Азот тобының элементтері8 бет
Азот тыңайтқышы және оның классификациясы8 бет
Азот тыңайтқышы және оның классификациясы. Нитрат аммоний өндірісі3 бет
Азот қышқылы5 бет
Азот қышқылы өндірісі22 бет
Азоттың маңызды қосылыстары5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь