1922 – 1924 жж. Ақша реформалары

Ақша реформасын өткізудің қажеттігі.
Ақша реформасының мазмұны.

Қолданған әдебиет
Революцияға дейінгі Қазақстанда жүргізілген 1895-1897 жж. Ақша реформалары нәтижесінде алтын монета айналысы бар алтын монометаллизм жүйесі енгізілді. Айналыста алтын, күміс және мыс монеталары жүрді. Негізгі ақша белгілеріне 92% алтынмен қамтамасыз етілген Мемлекеттік банктің несиелік билеттері жатты. Ақша массасының басты бөлігін алтын монеталарға ауыстырылатын айналыс құралдары құрады, сондықтан да оларға деген халықтың сенімі болды.
1917 ж. жазда Уақытша үкімет 20 және 40 рубльдік ақша белгілерін шығарды, олар шынының бетіне жабыстырылған этикеткаларға ұқсас, бұны халық арасында «керенки» деп атады. Несиелік ақшалар мен «керенкилерден» басқа Уақытша үкімет айналысқа суррогаттың әр түрін енгізді: мемлекттік қазынаның қысқа мерзімді міндеттемесі, займ купондары.
Мемлекеттік шығыстарды жабу мақсатында үкімет ірі купюрада қағаз ақшаларды шығарды. Ұсақ ақшалар ролін чектер, бондар, маркалар және басқа да ақшалай суррогаттар атқарды. Ресейде ақша жүйесінің жалпы құлдырауы басталып, оның Қазақстанға да өзіндік ықпалы болды. Қазан революциясынан кейін ақша айналысының жағдайы біршама нашарлай түсті. Үш жыл ішінде (1913-1920) айналыстағы қағаз ақшаларының массасы 48 есеге дейін өсіп кетті. Ақша 10 мың есеге құнсызданды. 1919 ж. алғаш рет кеңестік мемлекеттік билеттер, кейіннен РСФСР-дің есеп айрысу белгілері айналысқа шығарылды. Түркістанда, Солтүстік Кавказда, Кавказда, Қиыр Шығыста және басқа жерлерде жергілікті ақша белгілерін шығаруға рұқсат берілді. Ақша массасы сан алуан түрлі болды. Жергілікті ақша белгілері Жетісуда, Верный қаласында (қазіргі Алматы) шығарылды. Жетісулық несиелік билеттер Мемлекеттік банкте апиынмен сақталған және Жетісу облысының барлық байлығымен қамтамасыз етілді. Бұл туралы несиелік билеттің бет жағында көрсетілген жазу куәландырады. Дүние жүзілік тәжірибеде мұндай жағдайлар болған емес. Жергілікті билік органдарының иелігіндемұндай бағалы дәрәлік шикізаттың 275 пуды болды, олар елдің байлығы болып саналды. Бірақ бұлар қаржылық жағдайды нығайта алмады. «Верненск рублі» күн сайын құнсыздана бастады.
Азамат соғысы мен шетел интервенциясы жағдайында интервенттер, шетелдіктер және ақ гвардия «үкіметі» өздерінің ақшаларын басып шығарды. Олардың бағамдары әр түрлі болды, және олар тезірек құнсызданды.
Ақшаның қатты құнсыздауының нәтижесі: шаруашылық қатынастардың натуралдануы мен ақшаның айналыстан шығарылуы болып табылды. 1920 ж. соңынан бастап «еңбек паегін» ақысыз беру басталды. Келесі жылдары пәтерақы және коммуналдық қызметтер үшін төлем төлеу алып тасталды. Оқушыларға тегін киім берді.
1. «Ақша, несие, банктер» Ғ.С. Сейітқасымов
        
        Ақша реформасын өткізудің  қажеттігі.
Революцияға дейінгі Қазақстанда жүргізілген 1895-1897 жж. Ақша
реформалары ... ... ... ... бар ... ... ... Айналыста алтын, күміс және мыс монеталары жүрді. Негізгі
ақша белгілеріне 92% ... ... ... ... ... ... ... Ақша массасының басты бөлігін алтын монеталарға
ауыстырылатын айналыс құралдары құрады, сондықтан да оларға деген халықтың
сенімі болды.
1917 ж. ... ... ... 20 және 40 ... ақша белгілерін
шығарды, олар шынының бетіне жабыстырылған ... ... бұны ... ... деп ... ... ... мен «керенкилерден» басқа
Уақытша үкімет айналысқа суррогаттың әр түрін енгізді: мемлекттік ... ... ... займ ... шығыстарды жабу мақсатында үкімет ірі купюрада қағаз
ақшаларды шығарды. Ұсақ ақшалар ролін чектер, бондар, ... және ... ... ... ... Ресейде ақша жүйесінің жалпы ... оның ... да ... ... ... ... революциясынан
кейін ақша айналысының жағдайы біршама нашарлай түсті. Үш жыл ішінде ... ... ... ... ... 48 ... ... өсіп кетті. Ақша
10 мың есеге құнсызданды. 1919 ж. алғаш рет кеңестік ... ... ... есеп айрысу белгілері айналысқа шығарылды. Түркістанда,
Солтүстік Кавказда, Кавказда, Қиыр Шығыста және ... ... ... ... ... ... ... Ақша массасы сан алуан түрлі
болды. Жергілікті ақша ... ... ... ... ... шығарылды. Жетісулық несиелік билеттер Мемлекеттік банкте ... және ... ... ... ... ... етілді. Бұл
туралы несиелік билеттің бет жағында көрсетілген жазу куәландырады. Дүние
жүзілік тәжірибеде мұндай ... ... ... Жергілікті билік
органдарының иелігіндемұндай бағалы дәрәлік ... 275 пуды ... ... ... ... саналды. Бірақ бұлар қаржылық жағдайды нығайта алмады.
«Верненск рублі» күн ... ... ... ... мен шетел интервенциясы жағдайында интервенттер,
шетелдіктер және ақ гвардия «үкіметі» ... ... ... ... ... әр түрлі болды, және олар тезірек құнсызданды.
Ақшаның қатты құнсыздауының ... ... ... мен ... ... ... ... табылды. 1920 ж.
соңынан бастап «еңбек ... ... беру ... ... ... ... ... қызметтер үшін төлем төлеу алып тасталды. Оқушыларға тегін
киім берді. ... ... ... алмасу ақшасыз, яғни
кездейсоқ айырбас ... ... етік жұбы 30 фунт ... , ... ... қара ұнға, немесе 3 фунт махоркаға және т.б.) түрінде жүзеге асырылды.
1921 ж. наурызда ... ... Х ... жаңа ... (ЖЭС) қабылданды. Шаруалар өнім салықтарын мемлекетке төлегеннен
кейін, артық өнімдерін ... ... ... ... Қала мен ... ... ... дами бастады. Жеке меншік капиталдың саудаға және
ұсақ өнеркәсіпке араласуына жол берілді.
Біртіндеп еңбек ақыны ақшамен төлеу қалпына келтірілді. ... ... ... ... ... ақыны төлеу тек 10% құраса, онда 1923 ж.
бірінші тоқсанында, ол – ... ... ... Бұл ақша ... ғана ... болды.
1921 ж. қазанда Ресей Кеңестік Федеративтік Социалистік
Республикасында ... ... ... ол ... ... ... ... саналды. Мемлекеттік банктің басты міндеті ақша реформасын
жүргізуге дайындық жасау болды.
Ақша ... ... ... ... ... нәтижесіндегі шаруашылық жағдайдың біршама жақсаруы: әр түрлі
өнеркәсіп салаларындағы өнімдер көлемінің өсуі, ... ... ... ... ... өнімдерінің өсуі (бидай, ... ... ... ... ... ақша ... ... болуының екінші
бір алғышарты – бұл ақшаның алтынмен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... алтын валюта резерві 6,7
млн-нан 31 млн. рубльге ... ... 1922 ж. ... ... ... және
тастарды еркін түрде иеленуге рұқсат берілді, оған дейін ... ... ... ... ... ... ... жасалған
монеталар мен шетел валюталарын сатып алуды мен сатуды Мемлекеттік ... ғана ... ... құқығы болды.
Ақша айналысын қалыпқа келтірудің басты бір қадамына 1922 ж.
мемлекеттік ақша ... ... ... ... 1 ... бұрын шығарылған
10 мың рубльге теңесті. Ақшаларды қайта есептеу олардың төрт нолін сызып
тастау ... ... ... ... ж. 1 ... бастап, барлық есептесулер жаңа ақшалармен
жүзеге асты. Айналыстағы ескі ақша белгілерін 1923 ж. 1 ... ... ... рет ... ... 1923 ... ... 1 рубль 1922
жылы 100 рубльге немесе бұрынғы кеңестік ақша белгілерінің бір ... ... ... ... оңайлатты, ақша айналысын бір
қалыпқа келтіру жөніндегі ұмтылыстарды куәландырды. Әйтсе де ... ... ... ... ... ... жағдайында
жаңа ақшалар үсті-үстіне шығарыла бергендіктен де, олар ... ... ... мазмұны.
Ақша реформасы екі кезеңде жүргізілді. 1922 ж. 25 ... және ... ... декретімен Мембанкке 1, 2, 3, 5, 10, 25 және 50 червонец
тұрғысындағы банктік билеттерді шығару туралы құқық ... Бір ... ... ... ... (7,74234 г алтын) 10 рубльге ... ... ... вексельдік және тауармен қамтамасыз
етілген қарыздар беру ... ... ... Бұл тауар ... ... ... шығаруға мүмкіндік берді.
Червонецтерді эмиссиялаудың несиелік сипаты олардың қарызды өтеу
барысында ... ... ... етті. Вексльдер мен тауарлы-
материалдық бағалылықтардан басқа ... ... ... ... және ... валютасымен қамтамасыз етілді. Банктік ... ... ... банк червонецтердің алтын рубльдегі бағамының
сақталуын бақылап отырды. Кеңес мемлекетінің ... ... ... ғана ... валюта болып табылды.
Сауда-саттықтың және банктік несиелердің ұлғаюына қарай червонецтер
де айналыста қолданыла бастады. Олар айналыстағы барлық ақша ... ... ... ж. – 37%, және ... ж. – 74% ... арасындағы барлық ақшалай есеп ... ... мен ... және басқа да төлемдер ... ... ірі ақша ... да олар ... ... айналымына қызмет етті. Кеңестік ақша белгілері өздерінің ұсақ
құндылығына қарамай, олар ұсақ бөлшек сауда және ... ... ... ... Шын ... елде екі валютаның қосарлы айналысының жүйесі
қалыптасты: Мембанктің несиелеу ... ... ... ... ... комитетінің бюджет тапшылығын жабу мақсатында шығарған
кеңес ақшасының белгілері.
Екі валютаның қосарлы айналысы – ... пен ... ... қатты әсер етті. Жалақы червонец түрінде есептелгенімен кеңестік
ақшалық белгілерінде ... ... ... ... ... кеңестік
ақша белгілеріне сатқылары келмеді.
1.05.1924 жылы айналыстағы ақша массасы астраномиялық ... ... ... ... ... – 15 нолі бар ақша ... ... ақша массасының нақты құны (червонецтегі) 15,2 млн ... ... ақша ... ... ... орташа және
ұсақ купюрадағы ақшалардың жетіспеушілігіне әкеліп соқты. ... ... ... әр түрлі ақшалар, әсіресе тұрақты ... ... ... ақша ... ... шаруаларға үлкен зиян
әкелді. Червонецтер қаланың валютасы болды,іс жүзінде олар ... Ауыл ... ... тауарлығы төмендей бастады. Мұның
бәрі ақша реформасын тезірек аяқтауды талап ... ... ... өзіндік
экономикалық алғышарттары болды: бюджет ташылығы 15%-ға дейін қысқарды,
өндіріс пен ... ... өсуі ... ... қоры ұлғайды (1.01.1923
ж. 10,9 млн. рубльден, 1.02. 1924 ж. 153,6 млн. рубльге ... ... ... ... ... патшалығы соғысының қарсаңындағы болған алтын
қорына қатынасты алғанда 9%-ға жуығын құрады.
5.02.1924 ж. ... ... ... (ОАК – ЦИК) ... ... (ХКК – СНК) декретіне байланысты ақша реформасы
тоқтатылды. Айналысқа 1, 3 және 5 ... ... ... ... 10 ... ... құны 1 червонецке теңесті. Кеңес ақша
белгілерін шығару тоқтатылды. Олардың қаржы Халық ... ... қоры ... 22.02.24 ... ... 10,15,20 және 50 ... ... және 1,2,3 және 5 тиындық күміс монеталар шығарылды. 1924 ж.
бастап айналыстағы ақшаның ... ... ... ... сатып алу
басталды, 1 рубльдік қазыналық билет 50 мың рубльге теңесті. ... ... ... айналыстағы червонецтер сомасының жартысынан
аспауға тиіс болды.
1888 жылы ... ... ... ... ... 1922 – 1924 ... ақша реформасын ұйымдастырушы және
теоретигі болды. 1921 жылы ... ... ... ол ... Халық
Комиссариатын басқарған болатын. Оның жетекшілігімен бөлінген қаржы-несие
жүйесі қалпына келтірілді. Не бары үш жыл ... 1924 ... ... ... ... болды. Бұл кеңестік ақша белгілерінің
эмиссиясын қысқартып, тұрақты червонецтерге өтуге мүмкіндік жасады. Ол ... ... ... валютаның тұрақтылығы елдің экономикалық өрлеуінің
қажетті шарты деп ... Осы ... ... ... иелері,
құнсыз кеңестік ақша белгілерінің эмиссиялануы – ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болар тәсілі деп
санады. Бұл көзқарасқа қарсы болған Г.Я. ... ... ... ақша тек қана ... және ... ... болып табылмай, сондай-
ақ құн өлшемі және қорлану құралы болып табылады деп санаған. Соңғы ... ... ... ақша ... ... ... ... құралы
ретіндегі ақшаға деген қажеттілік алтынның, тұрақты валютаның ... ... Ол ... ... негізделген гиперинфляцияның барлық ақша
жүйесінің құлдырауына әкеліп соғатынын дәлелдеген болатын. ... ... ... ішкі ... ... мен дүниежүзілік нарықтағы
ақшалар арасында тұрақты қатынасты болуын талап ететідітен де, ... ... ... ... ... болуы қажет. Алтынға валютаның
еркін ... ... ... ғана ... ... қатар Г.Я.
Сокольников алтын резервтерін жинақтау қажет деп санады.
Алтын қорының үш ролі болды:
1) ... есеп ... ... қор ... ішкі нарықта червонец бағасын реттеуші (Мембанк алтынды шетел
валютасымен бірге ішкі нарықтан сатып алып ... ... ... ... ... ... ... тарихқа «алтын» деген атпен кірді, бұл жерде оның
мазмұны патшалық он ... ... ... ... ... ... емес.
Мембанк валюталық бағамды өзгеріссіз (1 червонец тең 1 фунт
стерлинке) қалыпта ұстау ... ... ... ... және ... сатып және сатып алып отырды. Мемлекеттің нарықтағы алтын
жәнешетел ... ... ... пен ... ... араласуын
валюталық интервенция деп атай отырып, ол өз ... ... ... оның ... ... ... ... қатар, червонецтер кеден баждарын төлеуге де қабылданды.
Червонецке тұрақты бағамда валюта алу мүмкіндігі, сондай-ақ ... ... ... ... оған деген «сенімді» арттырып
қоймай, оның пайдалану аясын кеңейте түсті. 1. 07.1923 ж. ... ақша ... 45%-ын ... Ең басты червонецтер тұрақты қорлану
құралы болып табылды. Валюталық нарыққа алтынның және шетел ... ... ... жж. Ақша ... ... ... құнсыз қағаз
ақшалардың орнына мыс монеталардың келуі таңғажайып ... деп баға ... ... реттеуді, ақша белгілерін эмиссиялауды қатаң
орталықтандырып Ұлы Отан соғысына тұрақты ақша ... ... ... ... ... ... несие, банктер» Ғ.С. Сейітқасымов
Қазақстан Республикасының білім беру министрлігі
әл- Фараби атындағы
Қазақ Ұлттық университеті
_______________ кафедрасы
БАЯНДАМА
Тақырыбы:
«1922 – 1924 жж. Ақша реформалары»
Орындаған:
ІІ курс, Ф3К1 ... ... 2004

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша реформалары және оның ерекшелiктерi8 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қазақстан тарихынан» мемлекеттік емтихан сұрақтары3 бет
Афина мемлекеті22 бет
Афина мемлекетінің пайда болуының алғышарттары. Реформалары22 бет
Ежелгі Грекия мемлекетіндегі негізгі заңдар13 бет
Ежелгі Греция мемлекетіндегі негізгі заңдар8 бет
Солон, Клисфен, Ликург және Сервий Туллий реформалары11 бет
"әртүрлі шет елдердегі жұмысшыларды ынталандыру және қызметтерін жетілдіру реформалары"13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь