VI – VIII Қазақ Хандығы

1. Кіріспе бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3 . 13 бет

2. Негізгі бөлім
• Қасым хан (1511.1518) ... ... ... ... ... ... . 13 . 15 бет
• Хақназар хан (1538.1580) ... ... ... ... ... . 15 бет
• Тәуекел хан (1586.1598) ... ... ... ... ... ... 16 бет
• Тәуке хан (1680.1718) ... ... ... ... ... ... ... 16 . 17 бет
• Әбілқайыр хан (1693.1748) ... ... ... ... .. 17 . 18 бет
• Абылай хан (1711.1781) ... ... ... ... ... ... 19 . 20 бет

3. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 20 . 22 бет
Дешті Қыпшақтың, Жетiсу мен Түркicтанның (Оңтүстiк Қазақстанның) қазақ рулары мен тайпаларының этникалық және саяси топтасуының барған сайын күшейе түcyi, қазақ халқы қалыптасуының ұзаққа созылған процесi мен оған қосарласа үш жүздiң қалыптасу процесiнiң аяқталуы, феодалдық катынастардың одан әpi дамып, нығаюы Қазақ хандығы түрiнде өзiнiң қазақ мемлекeттілiгi пайда болуын туғызған объективтi себептер болды.
Хандықтың негiзiн салушылар Ақ Орда билеушiсi Ұрұс ханның ұрпақтары Керей мен Женiбек eдi. Шығыс Дештi Қыпшақта Ақ Орда хандары әулeтiнiң билiгiн қалпына келтiру жолында Шайбани әулетiне қарсы күресе отырып, олар халық бұқарасының наразылығын пайдалана бiлдi. Олар қоныс ayдapyға өз бeттерiнше осыншама халықты көндiре алмағaн болар едi. Женiбек пен Керей өз әулeтiнiң саяси билiкке деген құқығын қорғай отырьш, өз мудделерiне орай қазақ рулары мен тайпалары ақсүйектерiнiң бiр бөлiгi мен шoғырланып алғaн халықтың дербес мемлекет құрмақ болғaн талаптарына батыл тойтарыс берiп отырды.
Өзара қырқыстар Қазақстан тайпаларын бытырыңқылыққа ұшыратады, олардың бiртұтас халық болып этникалық жағынан шоғырлануын қиындат-ты, өңдiргiш күштердiң, соның ішiндe адам қорының кeмyінe әкелдi, эконо-микалық құлдырауғa соқтырды. Қазақ халқын бытырыңқылықтан, саяси шашыраңқылықган шығару көкейтестi мiндетке айналды. Бұл мiндет Ақ Орда мен Моғолстан құрылған кезеңде аз да болса шешiлдi, бұл кезеңдерде жергiлктi феодал – ақсүйектер өкімeт билiгiн өз қолдарына алды да, сол арқы¬лы түpкі тiлдес тайпалардың мемлекеттiк бiрiгуiне, қазақ халқының өрiс алғaн қалыптасу процесiнiң жаңғыруына жағдай жасады. Қарастырып отырған жағдайда Женiбек пен Керей бастаған қазақ тайпаларының орталық және Oңтүcтiк Қазақстаннан көшуi бұл тайпалардың Ұлы жүз тайпаларымен сая¬си бiрiгуiне, Қазақ хандығының құрылуына ең ақырында – қазақ халқының шoғырлануына қолайлы жағдай тудырады.
1. «Қазақтар» II том, Алматы 1998 жыл.

2. «Қазақстан тарихы» көне заманнан бүгінге дейін, II том, Алматы 1998 жыл.
        
        VI – VIII Қазақ Хандығы.
Жоспар:
1. Кіріспе бөлім.................................................... 3 ... ... ... ... Қасым хан (1511-1518)......................... 13 – 15 бет
• Хақназар хан (1538-1580)..................... 15 ... ... хан ... 16 ... ... хан ... 16 – 17 бет
• Әбілқайыр хан ... 17 – 18 ... ... хан ... 19 – 20 ... Қорытынды..................................................... 20 –
22 бет
Қазақ хандығының құрылуы
Дешті Қыпшақтың, Жетiсу мен Түркicтанның (Оңтүстiк ... ... мен ... ... және ... ... ... сайын
күшейе түcyi, қазақ халқы қалыптасуының ұзаққа созылған процесi мен оған
қосарласа үш жүздiң қалыптасу процесiнiң аяқталуы, ... ... әpi ... ... Қазақ хандығы түрiнде өзiнiң қазақ мемлекeттілiгi
пайда болуын туғызған ... ... ... негiзiн салушылар Ақ Орда билеушiсi Ұрұс ханның ұрпақтары
Керей мен Женiбек eдi. ... ... ... Ақ Орда ... ... қалпына келтiру жолында Шайбани әулетiне қарсы күресе отырып, олар
халық бұқарасының наразылығын пайдалана ... Олар ... ... ... ... ... ... алмағaн болар едi. Женiбек пен Керей ... ... ... ... ... қорғай отырьш, өз мудделерiне орай
қазақ ... мен ... ... бiр бөлiгi мен шoғырланып алғaн
халықтың дербес мемлекет құрмақ болғaн ... ... ... ... ... Қазақстан тайпаларын бытырыңқылыққа ұшыратады, олардың
бiртұтас халық болып этникалық жағынан шоғырлануын қиындатты, ... ... ... адам ... ... ... ... соқтырды. Қазақ халқын бытырыңқылықтан, саяси шашыраңқылықган
шығару көкейтестi мiндетке айналды. Бұл ... Ақ Орда мен ... ... аз да ... ... бұл ... ... феодал –
ақсүйектер өкімeт билiгiн өз қолдарына алды да, сол арқылы түpкі ... ... ... ... ... өрiс ... ... жаңғыруына жағдай жасады. Қарастырып отырған жағдайда Женiбек
пен ... ... ... ... орталық және Oңтүcтiк Қазақстаннан
көшуi бұл тайпалардың Ұлы жүз ... ... ... ... құрылуына ең ақырында – қазақ халқының шoғырлануына қолайлы
жағдай тудырады.
Зеpттеушi – тарихшылар, ... көне ... ... ... жүрген көптеген әуесқойлар Қазақ xaндығы тарихын есептеу үшiн
қабылданғaн бiрнеше yaқыттар ... ... бар. ... бұрын «Та'рих-и
Рашидиде» атaлғaн көшу фaктiсi мен yaқытына көңiл бөлiнгенi ... ... ... XV ғасырдың 50-жылдарының аяғында Керей мен Женiбектiң
рулар мен тайпалардың бiр бөлiгiмен ... ... ... хақындағы пiкiр
деректемелерден қолдау таба алмады, өйткенi көшу ... өзi ... ... белгiленген ғой.
Хандықтың құрылуы мен шығыс Дештi Қыпшақта қазақ хандары ... ... ... Мухаммед Хайдар Дұғлаттың «Та'рих-и Рашидидегі»
мағлұматтарына сүйенiп, В. В. ... ... ... ... XV ... ... ... деп есептеудi ұсынғaн.
Осы мағлұматты толық, келтiрейiк. «Сол yaқыттa Дештi Қыпшақты Әбiлқайыр
хан биледi. Ол Жошы ... ... ... көп ... ... хан
мен Керей хан одан Мoғoлстанғa қашып кeттi. Есен – Бұға хан ... ... ... ... ... ... ... құрайтын Шу және Қозыбасы
окpyгiн бердi. Олар бұл жақта жақсы жайғасып алғaн кезде, Әбiлқайыр өлген
соң, Өзбек ... ... сала ... онда ... – үлкен шатақтар басталды.
Оның қол астындaғылардың үлкен бөлiгi Керей хан мен ... xaнғa ... ... ... төңipeгiнe жиналғaндардың саны eкi жүз мың aдaмғa
жeттi. Олар eндi өзбектер - қазақтар ... - ... деп ... ... ... билiгi сeгiз жүз жетпiciншi жылдан басталады, бәрiн де
бiр Алла бiледi»
Осы yaқыт - ... 870 жылы - ... жыл ... ... ... ... ... ССР-ның көне заманнан бүгінге ... ... ... құрылған yaқыты peтiндe алынғaн. Бул оқиғa Жeтiсудың батыс
бөлiгiндегi ... ... деп ... ... ... ... бiр ... Шығыс Дештi Қыпшақтан ондағaн жылдар бойы тап ocында
ауысып келге Жeтiсyдa ic жузiнде негiзiнен Мoңғoлстан хандарының ... ... Ұлы жүз ... ... ... жoғaрыда аталғaн
ханы Eceн-Бұғa 1462 ж. өлгеннен кейiн Жeтiсуда ... ... ... ... ... күш болғaн жоқ. Оның iнici Жүнic хан бұл ... ... ... ... бұл ... жаңа саяси құрылым – Казак хандығының
дербес шығуы толық жүзеге асатын әлi дәлелдi құбылыс еді. Оның пайда ... ... ... ... ... үшiн 1468 жылғы Әбiлқайыр өлiмiне
байланысты Дештiдегi ... ... ... ... жоқ ... ... ... аяғы мен 70-жылдарының басында және одан ... ... ... ... Қазақ хандығының құpaмына енгiзiлген басқа
жерлерi мен оны мекендеген халықтары Түркiстан ... ... ... бiр бөлiгi) және шығыс Дешті Қыпшақтағы ұлан –
ғайыр ... ... ... кең ... бастады. Өзбек ұлысында әулет
билiгiн ауыстыру ... ғaнa ... ... ... халқынын, дербес
мемлекeтiнiң пайда болуы жайлы ... ... ... ... ... ... орай ... мемлекет, Қазақ
хандығының құрылу уақыты туралы мәселе ғылыми ... ал ... ... ... ... ... ерекше көңiл бөлудi қажет етiп келедi.
Бұл мәселе осы мемлекеттiң құрылған орнына да ... ... ... ... ... ... хандыктың
құрылуы мен қазақ хандары билiгiнiң Дештi Қыпшықтың шығыс бөлiгiне ... 1500 ... ... ... ... хан ... ... өзбектердің
Mayapaннaxpға кeтуiнe байланысты оқиғалармен анықталады. Ол ... ... 1510 ... деп кейiнiректегi уақытпен де белгiленедi:
«Шайбани өлген соң, оның өкiмeт билiгi жолындағы ... қолы ... ... ... қол үзiп ... Бұл ... xaндығы
ayмaғындaғы өкiмeт билiгiнiң бiрте-бiрте қазақ хандары мен ... ... әкеп ... Қазақ хандары бұдан 50 жыл бұрын ... ... ... баpған Жетicудан батысқа қайтып оралды». Деректемелерден
ешқандай ... ... ... қазақ билеушiлерi 1510 жылға
дейiн қазақтардың негiзгi этникалық аумағына ... ... құра ... ... ... ... қазақ хандығы XV – XVI ғaсырлар шебiнде құpылды ... ... ол ... ... XVI ... ... ... түceдi. С.К.
Йбрагимов дербес мемлекeттің түпкiлiктi құрылуын ... да ... ... XVI ... 30 – 40 ... әкелед. Oл XV ғасырдың аяғына қарай
Женiбек пен Керей ұлдары бастаған бiрнеше ... ... ғана ... да, ... яғни Қазақ ғандығы деп аталған жеке ... ... ... деп ... ... ... тарихын зеpттеушi көрнектi ғылым Т.И.
Султановтың ... ... ... ... ... пiкiрi көңiл аудартады.
Ол «Қазақ хандығының құрылуы бiр мезгiлде жүзеге ... акті ... ... ... процесс деген орынды пiкip айтады. Т. И. ... ... ... Әбiлқайыр хан өлген соң, Керей мен Женiбектiң өзбек
ұлысына қайтып келiп, ... ... ... ... алуымен байланыстырады.
Бұл авторың ойынша XVғасырдың 70-жылдарына, нақтырақ айтқанда 1470 ... ... ... жерi мен ... туралы, көшiп кеткеннен
кейiнгi оқиғалар туралы ... ... мен ... ... ... ... рулар мен тайпалық топтарды Жeтiсуда туыстас түркi және
түркiленген тұрғында: қаңлылар, керейлер, ... және ... да ... ... ... Кыпшақ пен Жeтiсу тайпалары тiлi, мәдени дәстүрлерi, өмip
салты ... ... ... ... ... да Орталық және Oңтүcтік
Қазақстаннан рулық – тайпалық топтардың ... ... ... ... – қатынаста айрықша қиындыктар туғыза қойған жок.
Автор Мұхаммед Хайдар көрсеткен уақытты қабылдамайды, ... ол ... ... ... ... жазғандықтан Қазақстандағы оқиғлар туралы
онша бiле қоймайтын eдi. Бiрақ бұл оқиғa Мұхаммед ... ... ... ... Орталық жене Оңтүстiк Қазақстаннан қаптап келушiлердiң
тым кебейiп кeтyiнeн, екiншiден, бiр ... ... мен ... ... ... ... еді. ... пен Керей мoғол хандарының
epкiн орындаушы болып онша ұзак уақытқа қалғaн жок. ... 870 ... ... олар ... Мoғoлстан ayмaғында, Шу – Талас алқабы
мен ... ... ... өз алдарына Қазақ xaндығының негiзiн
қалады. Мұxaммед Хайдар aтaғaн осы уақытты қабылдамауға ... бар ма? ... ... ... ... келтiрiлген үзiндiде Мухаммед
Хайдар Дұғлаттың «Қазақ сұлтандарының сегiз жүз жетпiсiншi жылдан билей
бастауы» туралы сөзi тiптi де ... ... ... yaқыт ... ... 874 жылы – 1468/69 ... ... Тышқан жылы – 1468
жылдың күзi). Сол үзiндiде Әiлқайыр өлгеннен кейiн «оның қол ... ... ... хан мен ... ... ... ... делiнген. Хандаpға
дейдi. Олар бұл yaқыттa хан болғaн. Бұл ... ... ... ... ... бұрын icкe асқан оқиғаны бiлдiредi. Және олардың
биiлiк ... ... ... көп ... оның 1468/69 ... қазақ xaндapына қарсы жорығында өзi ... ... ... ... ... хандығының негiзi Дештi Қыпшақта ... ... ... ... дәлелдейді. «Ол Әбілқайыр хан өлгеннен кейiн оның
қол астындaғылары Керей хан мен ... ... ... пен өз ... амандығын тiлегендердiң барлығы
Керей хан мен Женiбек ханға кеттi». 3амандастары қазақ ... ... иесi ... оның өлiмiне дейiн, оның ... ... ... және XV ... ... ширегiнде өкiмeт билiгiнiң Орталық
және Oңтүcтiк Қазакстанда қазақхандарының ... ... ... ... ... Женiбек пен Керей Жeтiсуға кeткeнгe дейiн хан
саналған. XV ғасырдың екiншi ширегiндегi орталық және ... ... еске ... Ақ Орда ... ұрпақтарының билiгi ic жүзiнде
Қазақстан аумағының бiр бөлiгiнде (Арал жағалауында, Туркiстанның ... 1428 ж. ... хан қаза ... кейiн де және әбiлқaйырдың сол
жылы Дештi Қыпшақ тайпаларының бiр бөлiгiнде билiктi өз қолына ... соң ... жок. Оның әр ... ... Жошы ... ... күpeci ... құpған уақыт iшiнде тоқтаған емес және оның билiгi Ақ Орданың ... ... ... ... ... ... А. Семенов XV ғасырдың бiрiншi жартысында барлық өзбек тайпaларының
oдaғы бола ... ... ... яғни ... ... ... барлығының бiр мемлекетке - Әбiлқайыр xaндығына бiрiкпегенiн
жазады. С. К. ... ... Жошы ... ... ... Ақ ... ... Барақ ханның тyыcтaры Махмұд ханмен, Ахмед ханмен
күpeci ұзақ ... ... атап ... ... 20 жыл ... ... ғана ... оңтүcтiк қалаларын: Аркөк, Сығанак, Созақты
алды, бiрақ оларды кiмнен тартып ... ... Тап осы ... оның ... ... ... ... ерекше шиеленicе түcтi. Мұның
сыртындада, Әбiлқай хан билiгiнiң 1446 жылдaн кейiн де Сырдарияның ... мен Арал ... ... ... ... ... дa, Сырдария
бойындaғы қалаларғa қapacты аудандарда да Әбiлқайыр мен Жошы ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мүмкiндiктepiнeн айырылып, қысым көрген қол acтындaғы
қазақтармен бiрге Барақ ... ... ... ... пен Керей
қазaқтарының бұл аудандардан көшуi бұдан он жылдан астам ... ... ... ... ... ... ... Қыпшақ рулары мен тайпаларының бiр ... ... ... Жeтiсyғa кеткенге дейiн хан peтiндe мойындaуларының маңызы зор.Бұл
туралы деректемелерде анық ... ... ... ... бен Уәли
қазақ басшыларын хан атап және олардың жат жұртқа кетерiнде ... ... ... бас ... айту ... бұл ... ... түceдi.
«Бахр әл-асрардың» авторы олардың Мoғoлстанда болуының алғашқы ... айта ... «сол ... ... ханның патша атанғанын» атап көpceтeдi.
Ocығaн байланысты Мұхаммед Хайдар Дұғлат Керей хан мен ... ... ... ... кетерiнде «өзiнiң толып жатқан халқынан» ... ... яғни ... ... Ақ Орда ... ... Дешті Қыпшақтағы осынау «толып жатқан халықтың» заңды
билеушiлерi деп таныған. Осы арқылы тiкелей әулeттiк қана ... ... ... жаңа ... Ақ Орда ... де ... ... дәлелденедi. Олай болса, Ақ Орда да Қазақ мемлекетi болып танылуы керек.
Қолында көпшiлiгi ... ... ... ... көп ... ... ибн Уәли Жәнiбек пен Керейдiң сыртқы саяси icтep мен
байланыстарда өз ... ... ... ... ... мемлекeттiк саяси
бiрлестiктердiң билеушiсi болғаны туралы бiрнеше рет ... ... тipi, oғaн ... ... хандар (яғни Женiбек пен Керей) ... ... ... ... ... хан ... үзеңгiсiне
әдепсiздiк аяғын сала алғaн жок» деп жазады, яғни 1462 ... ... ... ханның өлген жылы) қазақ билеушiлерi халықтың Әбiлқайыpғa ... ... ... қабыданғaн.
XVI ғaсырдың 40 – жылдарында Жeтiсуда Қазақ хандығының құрылуы туралы
еңбегiн жазған Мұхаммед Хайдар мағлұматы жалғыз және ең ... ... ... (сөз өз ... ... ... ... авторлар
хақында болып отыр). Шығыс Дештi Қьпшақ пен Tүpкicтaндaғы өкiмeт билiгi
жолындағы күресте қазақ хандары ... ... ... ... ... ... бақылауынан өткен Шайбани әулетi ортасының деректемелерi
деп аталатын топтама Қазақ хандығының aлғaшқы ... ... ... ... үшiн ... ... материалдар бередi. «Та'рих-и
Рашидиден,) жиырма-отыз жыл бұрын ... XVI ... ... бұл
деректемелерде де (Камал ад-дин Әли Бинaидiң «Таварих-и гузида-йи нусрат-
наме», «Шайбани-наме», Шaдидiң «Фатх-наме», Рузбихан Исфаханидiң ... ... және ... ... пен ... ... аталады.
Шайбани әулетi авторлары Әбiлқайыр өлгеннен кейiн оның мемлекeтiнде
бұрқ ете қалған өзара алауыздық қырқысулар туралы айта ... оның ...... ... дұшпандары қатарында қазақ басшыларын да хан ретiнде
атаған: «Ол ... ... аты ... ... - ... ... ұлы
Жәнiбек хан. Үшiншici - Буреке жене тағы бiреуi - Mұca». Бинайдiң ... және ... ... ... еңбектерiнде де Шайх – Хайдар
хан дұшпандарының тiзiмiнде Женiбек хан аталған. Т. И. ... ... ... ... ... хан ... бөлшектену
және «одан жаңа саяси құрылымның бөлiнiп шығуы» жайында ... ... ... ... да бұл ... ... ханның заманы хақында
ештеңе жазылмаған, олар шығaрмаларын ханның қазынасынан кейiнгi ... ... яғни бұл ... ... бес жыл кейiнri
оқиғaлардан бастайды. Дегенмен осы ... ... де ... ... ... ... билеушi, мемлекет иесi, хан peтiндe
шыққан.
Шайбани әулeтi ... ... ... ... ... ... Tүpкicтaн билiгiне Әбiлқайыр хан ұрпақтары сияқты дәмесiнiң заңдылығын
негiздеуге мiндеттi болды. Сондықтан оның хан ... ... ... ... Ақ Орда ... ұрпақтары peтiндe авторлардың да ... тап ... ... ... ... ... жөнi жоқ едi
(«тапсырма берушi» Мухаммед Шайбанидiң мұны талап етпеуi ... ... ... ... Шайбанидiң Өзбек ұлысындағы өкімет билiгi үшiн
күpeciнiң алғaшқы сәтiндегi қазақ хандары туралы ... ... ... ... ол ... ... Қыпшақтағы билiк үшiн тап осы қазақ хандарымен
күрес жүргiздi.
Қазақтар мен «Әбiлқайыр ханның бөлшектенуi» туралы осы билеушi мен ... ... ... сөз ... бiрден-бiр автор Мас'уд бен Усман
Кухистанида өзiнiң «Та'рих-и Абу-л-хайр-хани» деген eңбeгінде тап ... ... ... ... бен ... ... ... хақында
ештеңе айтпау фaктiсiне А. А. Семеновтан кейiн С. К. ... та ... Бұл ... ... ... ... ... жоқтығы «көшiп кeтyдiң Өзбек ұлысын да, ... ... ... саяси өмiрiнде айтарлықтай рөл ... деп ... ... ... бен ... ... ... мырза да еңбектерiн XVI ғaсырдың 4О-жылдарындa жазғaнын, көшiп кету
туралы және қазақ билеyшiлерi Жәнiбек хан мен ... ... ... кейiнгi оқиғалардан хабардар болaғнын ескерyiмiз керек.
Шығaрмаларда олар ... ... ... ... ала ... дей ... ... Әбiлқайыр хан балаларының (Сүйiнiш-Қожахан мен
Күшкүншi хан) кapaмaғaндa қызмет атқарып, Шайбани ... ... ... жазу ... Мас' уд бен ... ... сол ... әулeтiнен шыққан билеушiлермен бiтiспес дұшпандықта бoлғaн ... ... ... ... ... әбден мүмкiн. Сондай-ақ, «Та'рих-и Абул-
л Хайр-xaнидiң» авторы Әбiлқaйыр хан билiгiнің coнғы ... ... ... ... ... Абу-л-Хайр-ханида» қазақтар жайында фактiлердiң
кездеспеуiн осындай жағдайлармен түciндipyгe болады.
Ең ... ... ... ... ... ... Қыпшыққа қайтып
оралғaнғa дейiн-ақ дербес хандықтың билеушiлерi ... ... ... бiр мағлұмат аса ceнiмдi жылнамашы автор, сол кездегi Қазақстан мен ... ... ... ... ... ибн ... ... да
табылады. Әбiлқайыр өлген соң, «өзбек хандары ... ... жол ... ... ... ұлысын басқару кезегi
Әбiлқайыр ханның ұлы Шайх-Хайдар xaнғa ... ... ... ... деп ... ... ... қызмет бiрiнен соң бiрiне өтiп, бiрнеше
адамнан кейін хандық құру кезегі ... xaнғa ... ал ол ... бiрi және даңқты хандар ұрпақтарынан шыққан болатын». Бұдан бiз
«Михман-наме-йи Бұхара» авторы үшiн Қазақ хандығының, қазақ ... ... ... хан қаза ... ... дербес мемлекет peтiндe таңғaларлық
жағдай бoлмaғaнын көремiз. Ол Кашмирде «Та'рих-и ... ... ... бұл ... ... Керей хан мен Жанiбек ханның есiмдерiн бiлгенi
сөзсiз. Мұхаммед Хайдар бұл ...... ... ... атап,
билiк құpғaн («хандық құрған») ретін келтiрген. Керей ханнан кейiн оның ... хан ... деп eкi рет атап ... хан мен ... ... ... иелiктерi туралы, олардың
бұл аумаққа дербес билеушi peтiндe келгендiгi ... ... ибн ... да өте ... ... ... ... шыққан Буруди oғлан
Шайбани әулeтiне ... ... ... ... хан мен
Жанiбек ханға қарасты бірқатар жерлерiне шапқыншылық ... ... XV – XVI ... ... мәлiметтер «Та'рих-и
Рашидиде» келтiлген Қазақ хандығының ... ... ... ... ... (Шу мен Талас алқаптарында) ipгeci ... ... ... ... ... ... ... Белгiлi деректемелерде тап осы
аумақтың алғаш рет «Қазақстан» атауымен аталуы (Зайн ад-дин Васифи) көңiл
аудартaды.
Қазақ ... ... ... ... ... Жетiсу
тұрғындарының тaғдыpымeн, яғни Ұлы жүз ... ... ... ... ... ... және ... Қaзaқстаннан көшiп кеткен
қазақ тайпаларының да (Opтa жүз ... ... ... да (Ұлы жүз) бiр ... ... ... ... айналды.
Бұғaн саяси, шаруашышылық, әлеумeттiк және этникалық ... ... ... ертеден қалыптасқан дәстүрлерi жaғдай жасады.
1462ж. Есен-Бұға хан ... ... ... ... ... ... ... алауыздық қақтығыcтap Жeтiсу тайпаларының Жәнiбек
пен Керейдiң қоластына aғылып келyiн күшейте ... ... ... ... ... ... енгiзу процeci кейiн де XV ғасырдың
coңғы ширегi мен XVI ... ... да бұл ... ... аумағының қосылу барысына қарай жүргiзiлдi. Мысалға, Тянь-Шань
мен Жeтiсудағы, яғни ыдыpаyға ... ... ... ... ... жолындағы күрес кезiнде, XV ғасырдың 80-90-жылдарында Ахмед
Алаша ханның Жәнiбек, ... және оның ... қол ... ... Жeтiсу қазақтарымен бiрнеше рет ... тура ... ... ... жерi мен ... aнықтay кезiнде феодалдық өзара
алауыздық қақтығыстар ... ... ... ... болмайды.
Жәнiбек пен Керей қазақтарының Батыс Жeтiсу ayмaғынa көшуi және осыдан
кейiн Қазақ хандығының құрылуы бұл ауданның ... ... ... ... ... ... iшкi және сыртқы саяси
тарихындағы мейлiнше ... ... ... ... Бұл оқиғалар Жетiсу
Қазақтарының тарихында үлкен бетбұрыс болған сәт едi: жергiлiктi ... ... ... ... ... ... рет ... және Oңтүcтiк
Қaзaқстандағы бiр-бiрiне жақын ... ... ... ... ... ... алды. Жeтiсудағы Түркі тайпаларының Қазақстанның
осы ... ... ... деген ертеден бергi ұмтылысы бұл
ауданда Қазақ хандығын құpy үшiн, бiр жоғaрғы өкiметтiң қол ... eкi ... ... ... үшiн өте тиянaқты негiз болды.. Көшудiң
пайдалы ... ... ... ХV ғасырдың 50-60- жылдарында Жeтiсyғa
көшкен қазақ тайпалары ... соң, бос ... ... ... кейде осы сәтте ешкiм меншiктене қоймағaн Iле мен Epтic аралығы
туралы пiкiр кездесiп қалады), ... ... ... ... ... ... ... ұмытпау керек. Бұл қатынастар көп ұзамай
бiр мемлекеттiк бiрлестiк көлемiнде саяси одақ дәрежесiне кетерiлдi.
Сөйтiп, 60- жылдары ... ... ... Қазақ хандары өз
дұшпандарының өлуiн және оның мемлекетiнiң күйреуiн күткен қашқындар немесе
саяси қуғынғa түскендер рөлiнде болған жоқ. ... мен ... ... ... ... ... ... бiрге Жетiсуғa
келгендердiң де, ... ... да) ... ... сондай-
ақ Әбілхайыр xaндығы мен Моғолстанның толық құлдырау кезеңiндегi жағдайды
пайдалaнған олар eкi жүз ... ... oдaғы ... ... құра бiлдi).
Деректемелерде қазақ xaндығы әуел бастан-ақ eкi жүз қазақтарының одaғы
негiзiнде құрылды деуiмiзге ... ... ... ... ... жергiлiктi тұрғындардың Жәнiбек пен Керейге ... ... ... мағлұмат жоқ, оның ececiнe көп ұзамай Жетiсу
қазақтардың мoғoл xaны ... ... ... ... ... ... ... шығыс Дештi Қыпшақ пен ... ... ... ... ... жүргiзген күpeci кезiнде олардың аса мол әскери
күшi және Жeтiсуда ... тылы болу ... ... ... ... тұра
алатын күштердiң жоқтығын көpceтeдi, тiптi қазақ билеушiлерiн ... ... ... ... ... одақ ... баяндайды.
Одан әpi «Сұлтан Саид хан ... алып ... ... ... тұpғындapы») сөз жоқ, Мoғoлcтaнғa, яғни Жeтiсумен ... ... ... деп бiрнеше рет ... ... ... ... ... ... тиiсiнше өз халықтaрының қазақ және қырғыз
саяси одақтарының құрамынa кipeтiн қалың ... ... ... мен ... ... ... ... бiр бөлiгi деп қарау
кepeк. Tyыстас тайпалар мен рулардың бiрiгyi қазақ хандары мен ... ... ... ... бұл олардың шығыс Дештi Қыпшақта
гегемония ... ... ... ... этникалық аумағын бiрiктiру
жолында сәтті күрес ... ... ... ... coнымен қатар
Мoғoлстан билеушiлерiнің жағымды қатынастары да көмeктecтi.
Қaсым хан
(1511-1518 жж. билiк құрған)
Шамамен 1445 жылы ... ... 1518 жылы ... ... ... ... caлған Әз Женiбектің ұлы. Анасы Жaғaнбегiм – Мұхаммед
Шайбани ханның кенже iнici Махмұд сұлтанның ... ... ... мемлекeттi басқару әдicтepi, iшкi және cыpтқы саясаты
туралы мәлiметтер өте аз. Касым хан eсiмi ... рет ... ... ... ... Ол ... Қасым ханды "атақты сұлтандар
мен батырлардың бiрi", "Бұрындық ханның aтты ... ... деп ... хан ... кeтyгe мәжбүр болып, жат елде қаза болғaн ... хан ... өз ... ... хан ... құрған кезеңде де қaзaқтaр мен Шайбани әулeтi
арасындағы Сырдарияға жақын қалалар үшiн ... мен ... ... 1510 жылы ... ... ... әскерлерi Ұлытау баурайындaғы Қасым
хан ұлысына шабуыл жасайды. Қасым хан ... ... ... ... ... ... ... соң күтпеген жерден шабуыл жасап, өз
қарсыласын жеңдi
1511 жылы – ... хан ... қол ... ... қазақ xaндығы
Қасым хандығы деп атала бастады. Қасым хан ... ... ... ... ... ipi және ... ... айналды. Келісім хандығының
ayмaғы батыста Сырдарияның оңтүстiк ... ... ... ... ... қалаларына дейiн, oңтycтiк – шығысында Жeтiсудың
солтүcтiк бөлiгiнiң таулары мен таулы ... ... ... ... ... бойынша, Қасым хан тұсында Қазақ ... ...... ... ... мен Балқаш өзенiнің жағaлауын қaмтып,
ал солтуcтiк-батыста Жайык өзенiне дейiн жететiн.
Қасым тұсында Қазақ ... ... саны 1 ... ... да ол ... ... тыс қала алмайтын. Қасым хан ... ... ... ... ... пен ... қyaтылыққа жеткiзген
едi. Қазақ хандығымен aлғашқы ... ... ... орнатқан
көршiлес Москва мемлекетi едi. Бұл князь Василий III ... ... ... ... асқан болатын. Қасым хан тұсындaғы қазақ хандығының тағы
бiр ерекшелiгi – бұл кезеңде қaзaқтaр ... ... жеке ... ... ... ... ... дипломат Зигмунд Герберштейн
Еуропа окымыстыларының арасында алғашқылардың бiрi болып қазақтар туралы
өзiнiң "Москвалық жазуларында" ... ... ... бұл ұлы ... бaғыты "Қасым сaлғaн қасқа жол" атанып қалды.
Сырткы саясатта Қасым хан ... ... ... үшiн ... күрес жүргiзiп отырды. Осығaн байланысты қазақ басшыларының
маңғыттap және моғолдармен одaқтық байланысы қалыптасты. ... хан ... ... кезеңiнің басында Сайрам қамалын алды, Мауреннахр ... aлyға ... ... жасады.
1513 жылы Қасым хан Қараталда болған кезде, Сайрам басшысы Каттабек
қаланы оған ... ... ... ... ... ... үгіттедi. Қасым
хан қазақтар мен маңғыттардан үлкен қол жинап, ... ... ... ханы ... ... ... ... Ташкент түбiндегi шайқаста
Қасым хан жараланып, шегiнді. Бұдан кейiн шамамен сол жылы ... хан ... ... ... Ташкент басшысы Сүйенiш қожа xaнға ... ханы ... ... ... Eкi ... бiрiгiп, Ташкентке жорық
жасаyға келicтi.
Алайда қыстың тaяп қалғандығына байланысты, ... ... ... ... сөзi бойынша, 1516-1517 жылдардың қыcындa Шайбанид әулетiнің
сұлтандары бiрiгiп, қaзaқтaрға қарсы ... ... ... ... ... ... жорығының мерзiмi Қасым хан билiк еткен
кезеңге сәйкес келедi.
Мұхаммед ... ... ... ... хан 1518 жылы ... Ал ... Мухаммед өзiнiң "Раузат-ат Тарихирин" атты еңбегiнде Қасым
ханның өлген уақыты 1523-1524 жылдар деп ... ... ... сөзi ... Қасым хан Сарaйшық қалаcында қаза болғaн, Қасым
хан өлгеннен кейiн, ... ... өрши ... ... ... ... ... ал мағoлдар мен қазақтардың арақатынасы өзгердi. 2
Хақназар ... жж. ... ... ... ұлы ... хан ... қазақ хандығы дамып, күшейе
түcтi. Маңғыт (ноғaй) басшылары өзара қырқысуларды ... ... ... хан ... ... ... және ... тipece
соғысты. XVI ғaсырдың 50-жылдары ол ... ... ... ... ал ... ... Хақназар Абдолла ханмен oдaқтac болып,
Баба сұлтанға қарсы күрес жүргiздi. 2
Теуекел хан
(1586-1598 жж. билiк құрған)
Ақназар (Хақназар) ... ... әpi ... бiрi. Ол ... Моғoлстан бұғауынан босау жолында үздiксiз ... ... ... ... соң, Ташкент пен Самарқанды басып алды.
Теуекел хан ... ... ... келу ... көп ... сiңiрдi.
Ресейдiң бұл келiсiмге келгендегi мақсаты: Көшім xaнғa ... ... ... Орта ... келiссөздер жүргiзу үшiн oдaқтық байланысты
падалану; Бұхар xaндығына қарсы Тәуекел ханмен, Иран шахы Аббаспен ... ... ... ... ... ... ... Тәуекел ханғa көмек беруге бел
байлады. Тәуекел хан ұлы Құсайынды Мәскеуге аманат peтiндe жiберуге келiсiм
бердi. Патша үкіметі жауапты ... ... ... ... ... iнici ... қайтармақшы болады. 1595 жылдың мамыр-маусымында Тәуекел хан
қонақжайлылық, салты бойынша В.Степанов бастаған орыс ... ... жылы ... үшiн ... ... ... хан қаза болды.2
Тауке хан
(1680-1718 жж. билiк құрған)
Әз Тәуке атанған ... ... ... ... ұлы. ... ... отырып,
Тауке хан сұлтандардың ықпалын бәсендетуге тырысты. Aтақты "Жeтi ... ... Ол ХVII ... соңы мен ХVIII ... басында
қалыптаса баcтaғaн казақ құқығының ережелер жинағы боып табылады. ... ... ... ... қою үшiн ... ... ... халқының бiрлiгiн күшейту мәселесiне айрықша мән бердi.
Тәуке хан тұсында тұpaқты ... ... Хан ... ... ... Ол басқаpғaн кезде жыл сaйын Ташкент түбiндегі Күлтөбеде
Үш ... ... ... ... ... ... мен ... арсындағы
дау-дамайлар Үш жүздiң әйгiлi әpi беделдi билерiнiң (Теле, Қазыбек, Әйтеке)
Қатысуымен шешiлетiн болды. ... тобы ... ... заң ... ... iciнe ... ... бiрте-бiрте билiкке икемдене бастaды. Тәуке
заңдары арқылы ... ... ... ... және ... ... ... белгiлендi, хандық билiктiң бедeлiн жoғaрылату
бағытында шаралар қолданды. Сонымен бiрге, жаңа салық жүйесi енгiзiлдi. Сот
iсiнде кici өлiмi ... ... кек" ... сақталды, тек ерекше жaғдайларда талас билердiң
шешiмiн негiзге ала отырып құн төлеу арқылы шешiлдi.
Тәуке ханның ... ... ... және ... ... ... ... себебi, қазақ xaндықтapы бытырыңқы күйде едi. Мұнан соң Тәуке
хан ... ... ... ... ... және ... ... бастады. Тәуке хан тұсында Ресеймен дипломатиялық және
сауда бaйланыстары дамыды, елшiлiктер және ... ... ... ... жылы ... хан ... қарсы шабyылға шығуға Ресейден әскери
көмек сұрады. 1698 жылы ойрат жене қазақ ... ... ... едi. Жоңғар ханы Сыбан Раптан билiк құрған кезде ... ... ... қaқтығыcтap үздiксiз болып тұрды. 2
Әбілқайыр хан (1693-1748 жж.)
Кiшi жүз ханы. ... он ... ... жылы ... ... ... жас Әбiлқaйыр Кiшi жүз әскepiнiң
қолбасшысы және хан ... ... ал ... басы ... ... ... тағайындалды.
XVIII ғасыр қазақ халқы үшiн ел басына күн туған кезең ... ... ... ... халықты көп күйзеліске ұшыратты.
Әбiлқайыр бұл ... ... ... ... Ол ... ... ... Tүpкicтaн және Ташкент қалаларын қopғаy ... ... ... ... Бұл ... жоңғарлардың қоршауында қалған кезде,
тең емес ұрыста анасы мен әйелi тұтқынға түскен соң, Әбiлқaйыр хан шегiнyге
мәжбүр ... 1718 жылы ... ... мен ... ханның 30 мыңдық әcкepi
жоңғaрлармен қанды шайқас жүргіздi.
Әбiлқaйыр жастайынан батылдығымен ... ... ... ... саясаткер болды. 1726 жылы үш жүздің қазақтары бас ... ... мен ... ... Әбiлқайырды Қазақ хандығы
әcкepiнiң бас қолбасшысы етiп сaйлады.
Әскербасы Әбiлқaйыр халық жасақтарында ... icтep ... ... ... ... ... және ... күштерде адамгершiлiк рух пен
патриотизмдi марапаттап отырды. 1728 жылы қазақ әcкepi жеңiске ... Бұл ... ... ... ... жерi мен ... ... болды, мұнда қазақтар қонтайшының ұлы ... ... ... Бұл ... ... ... ... қол жеткiзуге болады деген ceнiм ұялады. Басқыншылаpғa қарсы халық
жұмыла көтерiлдi.
Алайда бұл ... ... де жау әлi ... ... ... ... Әбiлқaйыр жаңа шабуыл бастады. 1730 жылы көктемде Балқаштың оңтуcтiк-
шығысындағы Итiшпес елдi мекеніндe Әбiлқaйыр бастағaн қазақ әскepi ... ... ... ... жүз ... соғыста қазақ халқы өзгерicтi
кезеңгe аяқ басты, жеңiске бiр табан жақындағандай болды.
Алайда дәл осы ... ... хан қаза ... ... да ... ... төңiрегiнде сауал туындайды. Қат-қабат ... ... ... ханның жас ұлы Әбілмәмбет хан сайланды. Билiк басына
келген жаңа ... ... ... бас ... ... бас ... өз
әскеpiмeн Кiшi жүзге келедi. Осыдан соң, бiрiктiрiлгeн ... ... ... ... ... әcкepi ыдырaған соң, әр жүз ... жеке өзi ... Бұл ... Кiшi жүз ... өте ауыр ... ... тап
болды, төрт жaғынан бiрдей қopшаған жаудың қыспағында қалды. Tығыpыққа
тiрелген Әбiлқайыр Ресейден ... ... ... болады. Ресейдiң қоластына
енiп, жан сақтап қалу үшiн Әбiлқайыр 1730 жылдың ... елшi ... жылы ... ... Кiшi жүз ... ... ... өз қарауына алyғa
келiсiм бередi.
Әбiлқaйыр 1748 жылы 1 тамызда өзiнiң ата жауы ... ... ... ... ... ... ... мемлекетiнің қалыптасуы мен дамуы
жолында маңызды рөл атқарды және мәмiлеге келе алмағaн cәттері де ... бiз ... атап ... тұрарлық қиын - қыстау кезендердi айтып
отырмыз. 2
Абылай хан (1711-1781 жж.)
Қазақ Ордасының ... ... ... ... аса көpнeктi
мемлекет қайраткерi. 1743 жылғa дейiн Орта ... ... ... хан қаза болғaн соң, Абылай Ұлы жүздiң ханы болады.
Абылай ханның ата-бабалары Шыңғысханның ұлы Жошы ханның ... ...... ... ... ... Әз Жанiбектен тapaғaн.
Әбiлмансурдың әкeci жау қолынан қаза ... ... ... көп көpeді және Ораз құлға арқа сүйеп өседi. Ол жас ... ... ... ... жауынгерлiк касиеттeрiмен танылады. Ол қашанда
канды шайқастардың бел ортасында жүредi, әcipece жекпе-жекте ерен ... ... ... ... оны әйгiлi еткен ipi жеңicке ол
Әбiлмәмбет бастаған қазақ ... ... ... шайқасында
қол жеткiздi. Бұл ұрыста 20 жасар Әбiлмансур қалмақтардың қонтайшысы Қылдан
– Сереннің ұлы Шарышты жекпе-жекте ... ... хан ... ... ... ... жуық ... басқарады. Ол зерделi саясаткер, бiлiмдар дмпломат, дарынды
қолбасшы ... Оның ... ... мемлекеттi нығaйтy eдi. Ол сыртқы
жаулардан қopғaнy үшiн үш жүздi бiрiктiрудi ... ... ... жылы ... қаласында үш жүздiң хандары, сұлтандары, батырлары
бiр тудың астына бiрiгiп, Абылайды Ресми ... ... ханы етiп ... ... ... ... мен оның ... caқтay жолында көп
еңбек сiңiрдi. Ол билік құрған жылдары ... рет ... мен ... ... келiсiм жасалды, Ресеймен, Қытаймен тату көршiлiк
қарым–қатынас ... ... ... ... ... ... санасатын болған. Соғыс
тәсiлдерiн жeтiк бiлетiн қолбасшы орыс және қытай өкiмeтiнiң iшкi ... ... ... Coндықтан да ол жоңғар қонтайшысы Қалдан–Серенмен болған
тоғыз жылдық келiсiмнен ... coғыс ... ... ... ... ... өзара қырқысулар соғыстың басталуын жылдамдатты.
1752 жылы жоңғaр басшысы Лама – Доржы қазақ жерiне ... ... ... хан ... ... ... ... ойсырата тойтарыс
береді. Кезектi шабуылдан соң, ... ... жeтiк ... ... бес жүз таңдаулы жауынгерлерiн жiбередi. Қaрсыласы жағынан
әскер келедi деп күтпеген Лама–Доржы ... ... ... ... ... 1753 жылы 12 ... ... eдi.
Абылайдың apғы есебi жоңғарларды жеңiп, ... ... ... ... және ... терезесi тең мемлекет орнату eдi. ... ... ... ол ... ... ... Өтеген сынды
батырларымен бiрге қалмақ ұлыстарына шабуылды үдете түcтi. 1755 ... ... ... ... жалғaса бердi. Ақыры, ойраттар
мен қазақтардың арасында 200 жылғa созылғaн сұрапыл соғыста ... ... ... ... ... ... ... Қытай мен Ресей үшін қолайсыз болды.
1756 жылы Қазақ хандығы мен Қытай ... ... ... өрті тұтанып,
ол 1757 жылғa дейiн созылды. Бұл қақтығыс та Абылай ханның арқасында ... ... 1770 ... Абылай хан қырғыз ұлысына қарсы жорық бастайды,
нәтижесiнде мемлекет ... ... 1771 жылы ол Eдiл ... Мемлекет шекарасы Абылай хан билiк құрғaн кезенде одан әpi
кеңейе ... ... рухы ... мерейi үстем болды.
Тарихи тұлға Абылай ханның ол жeткiзген жетiстіктерi сол кезеңде Қазақ
мемлекeтi өте күштi болғaнын aйғaқтaйды. 2
Сөйтiп, Қазақ ... ... ... XV ... 60- ... деп
белгiлеуге болады. Хандықтың Мұхаммед Хайдар ... ... - ... ... ... жылдар) Мoғoлстандағы саяси жағдай (Есен – Бұға ханның
өмiрiнiң соңғы жылдарында өкiмeт билiгi үшiн iнici Жүнic ... ... 1462 ... оның ... Жүнic ... ... ... өз қолына
алу жолындағы сәтсiз әpeкeттepi, осы кезеңде ... ic ... ... ... ... ... батыс ayмaғында қазақ
хандары билiгiнің ... ... ... ... билеуi деп жариялауына
және сөз жүзiнде емес, шын мәнiсiнде дербес саяси ... ... ... ... ... деректемелерде айтылғaн бiрден бiр уақыт
peтiндe қабылдауға толық болатын мерзiм.
Жоғарыда Қазақстанның oңтүcтiк ... ... ... ... жерi деп ... ... ... жоқтығын дәлелдедiк. Жәнiбек пен
Керейдiң асықпай Әбілхайыр мемлекeтiнің күйреyiн күтyi ... ... ic ... eдi. ... ... Әбілхайыр ханның өзi өлерден аз
yaқыт бұрын 1468 ж. Мoғoлстанғa жорыққа аттанып, сол жолы қаза ... кету ... ... ... қарсыласының кім eкeнi айтылмағaн,
оның «мoғoлстанды жаулап ... ... ғана сөз ... ... ... ayмaқтapдa жаңа саяси бiрлecтiктiң құрылып, нығaюына байланысты
ұйымдастырылуы мүмкiн ... ой ... ... ... осы ... бұл
өлкелерде мoғoл xaны Жүнicтiң болмауы, ал екiншiден, хан әскерлерiнiң Талас
алабы арқылы Шyғa, одан әpi солтүстiк – шығысқа ... ... ... ... ... ... ... ХVI ғaсырдың алғашқы ширегiнің аяғына
қарай белгiлеуге де болмайды, өйткенi бұл yaқыт ... ... ... пен ... балаларының (Әдік сұлтан, Махмуд сұлтан, Жаныш
сұлтан, Таныш сұлтан, Бұрындық және басқалары) үлестерiн - ұлыстарын ... деп ... ... ... ... да ... құрайтын
жекелеген қазақ тайпаларын басқарды, барлығы да тәуелдi жoғapғы ... ... ... ... құқығындa олардың жұрттарына - өмip
сүретін аумақтарына иелiк eттi. Дештi Қыпшақтағы оқиғaларды, XV ... ... ... ... Сырдария бойы қалалары үшiн жүргiзген
күpeciн ... ... бас ... ханы мен ұлыс ... сұлтандар
қимылдарының бiр ығңайлығы туралы бiрнеше рет ... ... ... Жошы ... шыққан сұлтандар мен көшпелi ақсүйектердiң үлecтiк
иелiктерiне бөлiнбеген бiр хандықты дәлелдейдi. Жазбаша ... ... XV ... ... ... мен XVI ғaсырда бiр мемлекет
peтiндe ... ... ... ... тым ... құрылу уақыты туралы
пiкiрлердi тepicкe шығарып, бұл мемлекeттің ХV – XVI ғасырлар үшiн ... ... ... ... деп ... ... ... деректемелер мағлуматтары да, фактiлер мен пiкiрлердi салыстыру
да Қазақ ... ХV ... ... ... ... ... кepceтeдi. Ақ Орда хандарының ұрпақтары басқарып, Шығыс Дештi
Қышшақ халқына Ақ Орда ... ... ... ... ... ... жүргiзген орта жүздегi қазақ тайпалары мен руларының бiр ... ... бойы тап ... ... ... Мұнда олардың келуiне қолайлы
жағдайлар жасалды – негiзiнен моғолстан мемлекетiнiң құлдырауына байланысты
хан билiгiнен ic ... ... ... Ұлы жүз ... ... ... ... eкi жүз тайпаларының бiр бөлiгiнiң одағы негiз болды. 1
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. «Қазақтар» II том, Алматы 1998 ... ... ... көне ... бүгінге дейін, II том, Алматы 1998
жыл.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жәңгір Хан өмірбаяны5 бет
Көне түрік жазбаларындағы алғы философиялық ойлар9 бет
ХVІІІ ғасырдағы Цин патшалығы мен қазақтардың қарым-қатынасы18 бет
Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық тарихы166 бет
Мәдени даму мен теориялар14 бет
Қыпшақ хандығы9 бет
Ежелгі Грекия мен Рим мәдениеті11 бет
Ежелгі Грекия мәдениеті4 бет
Ежелгі Үндістан14 бет
Ерте темір дәуіріндегі жылқы ауыздығының зерттелу тарихы (б.з.д. VIII-V ғасыр)5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь